#ШЕЪРИЯТ

ДЕЙДИ

Ўғри халқнинг молини
Еса офият дейди,
Фоҳиша жаҳолатни
Гўзал каромат дейди,
Номусни номуссизга
Ўргатмоқ амри маҳол,
Золим қилган зулмини,
Айни адолат дейди.

©️ Абдураҳим Каракўч

📨 Постни яқинларингизга ҳам улашинг!

Расмий канал👇
📱 @abrormuxtoraliy

#ЖОНЛИ

• Йўл узра суҳбат!

• 07.10.2026.

© Аброр Мухтор Алий

📨 Постни яқинларингизга ҳам улашинг!

Расмий канал👇
📱 @abrormuxtoraliy

#ТАВСИЯ

• Бугунги кунда фарзанд тарбияси ва назорати энг долзарб вазифалардан бири эканига шубҳа йўқ!

«Аллоҳ бизни кўриб турипти»
«Аллоҳ бизни эшитиб турипти»
«Аллоҳ ҳаммасидан хабардор» деган тушунчани боланинг қалбига ёшлигидан бошлаб экиб боринг, шунда ҳеч ким йўқ жойда ҳам гуноҳ қилишдан сақланади!

© Аброр Мухтор Алий

📨 Постни яқинларингизга ҳам улашинг!

Расмий канал👇
📱 @abrormuxtoraliy

#ИЛТИЖО

Ҳеч кимса йўқдир кимсасиз
Ҳар кимнинг бор бир кимсаси,
Мен ғариб кимсасиз қолдим,
Эй, кимсасизлар Кимсаси!

©️ Авний Султон Меҳмед Фотиҳ

📨 Постни яқинларингизга ҳам улашинг!

Расмий канал👇
📱 @abrormuxtoraliy

#КОШКИ

• Кошки сен мен бўлсайдинг, севиш машаққатини билсайдинг!
• Кошки мен сен бўлсайдим, севилиш лаззатини туйсайдим!
• Кошки…

©️ Ўздемир Асаф

📨 Постни яқинларингизга ҳам улашинг!

Расмий канал👇
📱 @abrormuxtoraliy

Ютуб каналимиз тикланди.

#ЖОНЛИ

• Суҳбат ҳамда савол-жавоблар!

• 09.10.2026.

© Аброр Мухтор Алий

📨 Постни яқинларингизга ҳам улашинг!

Расмий канал👇
📱 @abrormuxtoraliy

#ЖОНЛИ

• Йўл узра суҳбат!

• 09.10.2026.

© Аброр Мухтор Алий

📨 Постни яқинларингизга ҳам улашинг!

Расмий канал👇
📱 @abrormuxtoraliy

#УСЛУБ

• Марҳамат билан қилинган даъватнинг самараси!...

© Аброр Мухтор Алий

📨 Постни яқинларингизга ҳам улашинг!

Расмий канал👇
📱 @abrormuxtoraliy

#ЖОНЛИ

• Йўл узра суҳбат!

• 08.10.2026.

© Аброр Мухтор Алий

📨 Постни яқинларингизга ҳам улашинг!

Расмий канал👇
📱 @abrormuxtoraliy

#РАДДИЯ

АҚЛ ЮРИТИШ ВАҲИЙНИ ИНКОР ҚИЛИШМИ?!
Ёҳуд қабр азобини инкор қилувчиларнинг мантиғига жавоб

• Баъзи кишилар Қуръондан далил дея бир оятнинг ярмини кесиб олиб, ўз шахсий қарашларини «ақл юритиш» деб атамоқда.
• Сўнгра шу қарашларига қўшилмаган мусулмонларни «ақлини ишлатмайдиганлар» қаторига қўшмоқда.
• Масалан, қабр азобини инкор қилувчи бир киши Юнус сурасининг 100-оятини далил қилиб, «Қабр азобига ишонадиганлар ақлини ишлатмайди», деган даъвони илгари сурмоқда.
• «Аллоҳ нега инсонни икки марта азоблайди?
• Аввал қабрда, кейин Қиёматда азоблаш мантиққа зид-ку!» дея шу чўлоқ мантиғини ақл юритиш демоқда.
• Келинг, бу даъволарни кимнингдир чўлоқ мантиғи билан эмас, Қуръон ва Суннатнинг соғлом матиғи билан текшириб кўрамиз.
• Аввало «Юнус» сураси, 100-оятни кўриб чиқайлик:
• Аллоҳ таоло айтади:

وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَنْ تُؤْمِنَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ ۚ وَيَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لَا يَعْقِلُونَ

• «Аллоҳнинг изнисиз ҳеч бир жон иймон келтира олмас.
• У ақл юритмайдиганларга рижсни (азобни) қўяр».

• Хўш, бу оятнинг қаерида қабр азоби инкор қилинган?
• Қаерида «Ақлингиз қабул қилмаган ғайбий хабарни рад этинг», дейилган?
• Аксинча, ғайбга иймон мавзуси эслатилиб, ортидан ақл юритмаслик оқибати айтилмоқда.
• Аллоҳ инсонни тафаккур қилишга буюрган.
• Аммо бу инсон ўз ақлини Аллоҳнинг ваҳийси устидан ҳакам қилиб қўйсин, дегани эмас.
• Ақл юритиш — далилларни ўрганиш, уларни тўғри тушуниш ва ҳақиқатга етишишга интилишдир.
• Ўз фикрини мутлақ ҳақиқат деб билиш эса ақл юритишнинг ўзи эмас.
• Қабр азобини инкор қилаётган отарчи ўзининг чўлоқ мантиғига:
• «Аллоҳ нега икки марта азоблайди?
• Бу мантиққа зидку?!» деган фикрини далил қилмоқда.
• Энди Аллоҳ таолонинг каломини ўқинг:

سَنُعَذِّبُهُمْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلَىٰ عَذَابٍ عَظِيمٍ

«Биз уларни икки марта азоблаймиз. Сўнгра улар улуғ азобга қайтариладилар».
• Тавба сураси, 101-оят.

• Бу оят мунофиқлар ҳақида нозил бўлган.
• Эътибор беринг!
• Аллоҳ таоло икки марта азоблашини Ўзи очиқ айтмоқда.
• Бунинг устига, кейин яна улуғ азобга қайтарилишларини хабар қилмоқда, Аллоэ таоло уч марта азоблаши борлигидан огоҳлантирмоқда!
• Жумладан, биринчи азоб дунёда, иккинчиси қабрда, сўнггиси охиратда бўлишига ишора қилмоқда.
• Демак, «Аллоҳ бир инсонни бир неча марта азоблаши мантиққа зид» деган даъвонинг ўзи Қуръонга зид экани очиқ кўриниб турибди!
• Саволимиз оддий:
• Аллоҳнинг Ўзи «Биз уларни икки марта азоблаймиз», деб турганида, сиз қайси мантиқ билан «Икки марта азоблаш мантиққа зид», деяпсиз?
• Сизнинг мантиғингиз Аллоҳнинг хабарига ҳукм чиқарадиган мезонми?
• Қиёматдан олдин ҳам азоб борлигига яна бир очиқ далил «Ғофир» сураси, 46- оятда келади:
• Аллоҳ таоло Фиръавн аҳли ҳақида айтади:

النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْهَا غُدُوًّا وَعَشِيًّا ۖ وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذَابِ

«Улар эртаю кеч оловга рўбарў қилинадилар. Қиёмат қоим бўладиган кунда эса: “Фиръавн аҳлини энг қаттиқ азобга киритинглар”, дейилади».
• Ғофир сураси, 46-оят
• Бу оятни диққат билан ўқинг!
• Аллоҳ таоло икки ҳолатни алоҳида баён қилмоқда:
• Биринчиси: Фиръавн аҳли эртаю кеч оловга рўбарў қилинади.
• Иккинчиси: Қиёмат қоим бўлгач, улар энг қаттиқ азобга киритилади.
• Энди савол:
• Агар Қиёматдан олдин ҳеч қандай азоб бўлмаса, нега Аллоҳ таоло Фиръавн аҳлининг Қиёматдан олдин оловга рўбарў қилинишини хабар бермоқда?
• Нега оятда «Қиёмат қоим бўладиган кунда» деган ибора билан кейинги азоб алоҳида ажратилмоқда?

Бу оят Қиёматдан олдинги азобга далил эканини тушуниш учун ақлни ишлатиш керакми ёки ақли чўлоқ отарчига эргашишимиз керакми?
• Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам қабрда азобланаётган икки кишини хабар берганлар
• Ибн Аббос розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади:
• Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам икки қабр ёнидан ўтаётиб:

إِنَّهُمَا لَيُعَذَّبَانِ، وَمَا يُعَذَّبَانِ فِي كَبِيرٍ

«Албатта, бу иккиси азобланмоқда. Улар ўзларича катта саналмаган ишлари сабабли азобланмоқда», дедилар.
• Сўнг улардан бири сийдикдан сақланмагани, иккинчиси чақимчилик қилиб юрганини баён қилдилар.
• Саҳиҳул Бухорий, 218; Саҳиҳ Муслим, 292
• Бу ҳадисда «Қиёматда азобланади», дейилмаган.
• «Азобланмоқда», дейилган!
• Яъни Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам ўша пайтда қабрда ётган икки кишининг азобланаётганини хабар берганлар.
• Энди бу хабарни қандай қилиб йўққа чиқарамиз?
• Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам ўзлари қабр азобидан паноҳ сўрардилар

اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ

«Эй Аллоҳ, Сендан қабр азобидан паноҳ сўрайман».
• Саҳиҳул Бухорий, 1377; Саҳиҳ Муслим, 588
• Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам қабр азобидан паноҳ сўрашни ўргатганлар.
• Қабр азоби умуман мавжуд бўлмаса, бу дуони қандай тушунамиз?
• Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам умматларини мавжуд бўлмаган азобдан паноҳ сўрашга буюрганларми?
• Ёки бугунги айрим кишилар Пайғамбаримиз билган ғайбий ҳақиқатни ўз ақллари билан инкор қилмоқдаларми?
• «Икки марта азоблаш адолатсизлик», дейиш тўғрими?!
• Айримлар қабр азоби ва охират азобини гўё бир жиноят учун икки марта жазолаш деб тасаввур қиладилар.
• Аммо бу қиёс тўғри эмас.
• Биринчидан, Аллоҳнинг адолатини инсонлар ўртасидаги жазо тартибларига тўлиқ қиёслаб бўлмайди.
• Иккинчидан, барзах ва охират — икки хил босқич.
• Улардаги азобнинг мавжудлиги бир-бирига зид эмас.
• Учинчидан, Аллоҳ ҳеч кимга зулм қилмаслигини Ўзи хабар берган:

وَلَا يَظْلِمُ رَبُّكَ أَحَدًا

«Роббинг ҳеч кимга зулм қилмас».
• Каҳф сураси, 49-оят

• Демак, Аллоҳнинг адолатига иймон келтириш билан У хабар берган барзах азобига иймон келтириш ўртасида зиддият йўқ.
• Инсон бирор ҳукмнинг ҳикматини тўлиқ англамаслиги ўша ҳукмнинг адолатсиз эканига далил бўлмайди.
• Ақлни ишлатишимиз керак, деган шахс ўзининг қосир ақлини ваҳийдан устун қўйиши тўғрими?!
• Биз ҳеч кимни ақл юритмасликка чақирмаяпмиз.
• Аксинча, ақлни ишлатишга чақирамиз!
• Лекин ақл юритишнинг ҳам илмий мезони бор.
• Қуръон оятларини бир-бирига боғлаб тўғри хулосага бора олиш керак.
• Бир оятнинг ярмини олиб, бошқа оятларни эътиборсиз қолдириш ақл юритиш эмас.
• Юнус сурасининг 100-оятини келтириб, қабр азобига ишонувчиларни ақлсизга чиқарган киши Тавба сурасининг 101-оятини ҳам ўқисин!
• Ғофир сурасининг 46-оятини ҳам ўқисин!
• Икки қабрда азобланаётган кишилар ҳақидаги саҳиҳ ҳадисни ҳам ўқисин!
• Сўнг холислик билан ўйлаб кўрсин:
• Қабр азобига ишонганлар ақлини ишлатмаяптими ёки қабр азобини инкор қилиш учун бу далилларни четлаб ўтаётганларми?
• Албатта, ақл билан ваҳий ўртасида зиддият бўлмайди.
• Зиддият баъзан инсоннинг чекланган тушунчаси билан ваҳийнинг тўғри маъноси ўртасида пайдо бўлади.
• Аллоҳнинг хабарини ўз ақли билан илмий асосларга кўра тушунишга ҳаракат қилиш — илмдир.
• Аллоҳнинг хабарини ўз ақлига сиғмагани учун инкор қилиш эса жаҳолат!
• Ақл — Аллоҳ берган буюк неъмат.
• Аммо у ваҳийни инкор қиладиган ҳоким эмас.
• Ақлни ишлатайлик, аммо ақлимизни Аллоҳнинг каломидан устун қўймайлик!
• Турли бузуқ тоифаларнинг фикрларига алданиб қолмайлик!
• Огоҳлик давр талаби!

©️ Аброр Мухтор Алий