‍ چندوقت پیش در پارکی نشسته بودم و سنجابی را می‌دیدم که چگونه دانه‌های بلوط را از اینطرف و آنطرف جمع‌آوری کرده و در جاهای مختلف مخفی می‌کند. پیشتر خوانده بودم که سنجابها قبل از مخفی کردن دانه‌ها در زمین شکافی به آن می‌دهند تا از جوانه زدن دانه جلوگیری کنند و بتوانند سپستر آنرا مصرف کنند.

اما سنجاب پشمالوی قصه ما، دو بلوط را درست روبروی من در جاهای مختلف مخفی کرد. و نکته جالب توجه اینجاست که برای رد گم‌کنی از تاکتیک مرسوم تمارض به مخفی کردن در جاهای مختلف هم استفاده می‌کرد، چون متوجه حضور من شده بود: به اینصورت که مثل بازی گل یا پوچ، تمارض به مخفی کردن یک دانه در جاهای مختلف می‌کرد، درحالیکه فقط یکجا جای درست بود!

تصمیم گرفتم از این فرصت استفاده کنم و ببینم که آیا واقعا سنجابها دانه را قبل از مخفی کردن شکاف می‌دهند. پس بدقت دو نقطه واقعی که سنجاب پس از ترفند تمارض دانه‌ها را در آن مخفی کرد زیرنظر گرفتم و وقتی آنجا را ترک کرد بسراغشان رفتم. در کمال تعجب، اولا دانه‌ها بسیار عمیق در حفره‌ای تقریبا ۵ سانتی‌متری مخفی شده بودند. دوما هردو دانه از ناحیه مشخصی، یعنی رویان دانه شکاف کوچکی خورده بودند، مثل خنثی کردن مین‌های ضدنفری که چاشنی‌شان را خارج می‌کنند و مین بی‌اثر می‌شود.

مشاهده طبیعت و ساکنانش، اعم از گیاهان و حشرات و حیوانات، همیشه برایم جالب و حیرت‌انگیز و آرام‌بخش بوده است. اصولا انسان‌شناسی ممکن نخواهد بود مگر با مطالعه نسبت انسان با محیط طبیعی‌اش و خویشان نزدیکترش یعنی گونه‌های دیگر جانوری. ارسطو جمله معروفی در کتاب اجزا حیوانات دارد که می‌گوید: نباید از پژوهش درباره حیوانات پست‌تر حسی از بی‌میلی کودکانه به ما دست دهد. زیرا در همه چیزهای طبیعی اموری شگفت‌انگیز وجود دارد. ما باید بدون بی‌میلی اقدام به مطالعه هرنوع از حیوان کنیم، زیرا هرکدام و همه آنها چیزی طبیعی و زیبا را برای نشان دادن دارند.

هرچند هیچ همدلی با تعبیر پست‌تر از حیوانات در این گفته ارسطو ندارم، اما نکته دیگر این گفته، یعنی ابراز شگفتی و حیرت بسیار مهم و تاثیرگذار است.

پ.ن: هردو دانه را نهایتا در جای خودشان دوباره مخفی کردم!

@BeKhodnotes