Ekologiya – organizmlarning o‘zaro va atrof-muhit bilan munosabatlari
haqidagi fan
haqidagi fan
🅾️Atrof-muhitning jonli organizmlar hayotiga
ta’sirini o‘rganishni nemis olimi Aleksandr Gumbold boshlab berdi
ta’sirini o‘rganishni nemis olimi Aleksandr Gumbold boshlab berdi
🔴A.Tensli shakllantirgan ekotizim konsepsiyasi
☢️ V.N.Sukachev ilgari surgan biogeotsenoz nazariyasi
☢️ V.N.Sukachev ilgari surgan biogeotsenoz nazariyasi
Ekologiya bo‘limlari.
📍autekologiya (faktorial ekologiya),
📍demekologiya (populatsiyalar ekologiyasi),
📍sinekologiya – (jamoalar ekologiyasi),
📍biogeotsenologiya (ekotizimlar ekologiyasi),
📍global ekologiya (biosfera ekologiyasi),
📍evolutsion ekologiya
📍tarixiy ekologiya
📍autekologiya (faktorial ekologiya),
📍demekologiya (populatsiyalar ekologiyasi),
📍sinekologiya – (jamoalar ekologiyasi),
📍biogeotsenologiya (ekotizimlar ekologiyasi),
📍global ekologiya (biosfera ekologiyasi),
📍evolutsion ekologiya
📍tarixiy ekologiya
🔔Autekologiya - organizmning tashqi muhit bilan munosabatlari, masalan,
hayotiy sikli, muhitga moslanishdagi xulq-atvori kabilarni o‘rganadi.
🔔Demekologiya – populatsiyalar ekologiyasi, populatsiyada individlar
sonining o‘zgarishi, populatsiyadagi guruhlar o‘rtasidagi munosabatlarni
o‘rganuvchi bo‘lim
hayotiy sikli, muhitga moslanishdagi xulq-atvori kabilarni o‘rganadi.
🔔Demekologiya – populatsiyalar ekologiyasi, populatsiyada individlar
sonining o‘zgarishi, populatsiyadagi guruhlar o‘rtasidagi munosabatlarni
o‘rganuvchi bo‘lim
🔴Sinekologiya – har xil turga mansub organizmlar jamoalarining
o‘zaro va tashqi muhit bilan munosabatlarini o‘rganadi
🔴Biogeotsenologiya – biogeotsenozlarning tuzilishi va xususiyatlarini
o‘rganadi.
🔴Evolutsion ekologiya – sayyoramizda hayotning paydo bo‘lishi bilan
birga ekologik sistemalarning o‘zgarishini, biosfera evolutsiyasiga insonning
ta’sirini o‘rganadi.
🔴Tarixiy ekologiya – insoniyat sivilizatsiyasi rivojlanishi natijasida neolit
davridan hozirgi davrgacha yuz bergan ekologik o‘zgarishlarni o‘rganadi.
o‘zaro va tashqi muhit bilan munosabatlarini o‘rganadi
🔴Biogeotsenologiya – biogeotsenozlarning tuzilishi va xususiyatlarini
o‘rganadi.
🔴Evolutsion ekologiya – sayyoramizda hayotning paydo bo‘lishi bilan
birga ekologik sistemalarning o‘zgarishini, biosfera evolutsiyasiga insonning
ta’sirini o‘rganadi.
🔴Tarixiy ekologiya – insoniyat sivilizatsiyasi rivojlanishi natijasida neolit
davridan hozirgi davrgacha yuz bergan ekologik o‘zgarishlarni o‘rganadi.
Metodlar yod oling!
🎦 Dala metodi. Dala metodi yordamida tabiiy sharoitda populatsiyalarga
muhit omillarining kompleks holda ko‘rsatadigan ta’siri o‘rganiladi.
🎦 Ekologik tajribalar metodi yordamida ayrim omillarning organizm rivojlanishiga ta’siri o‘rganiladi.
🎦Matematik modellashtirish metodi ekosistemaning yashovchanligi va
kelajagini oldindan aniqlashga yordam beradi. Bu usulni amalga oshirishda kompyuterdan keng foydalaniladi.
🎦 Dala metodi. Dala metodi yordamida tabiiy sharoitda populatsiyalarga
muhit omillarining kompleks holda ko‘rsatadigan ta’siri o‘rganiladi.
🎦 Ekologik tajribalar metodi yordamida ayrim omillarning organizm rivojlanishiga ta’siri o‘rganiladi.
🎦Matematik modellashtirish metodi ekosistemaning yashovchanligi va
kelajagini oldindan aniqlashga yordam beradi. Bu usulni amalga oshirishda kompyuterdan keng foydalaniladi.
Biogeotsenoz (yunoncha «bios» – hayot, «ge» – yer va «koinos» – umumiy
so‘zlaridan olingan)
🔴 Biogeotsenoz haqidagi ta’limotni rus botanik olimi V.N. Sukachev yaratgan
so‘zlaridan olingan)
🔴 Biogeotsenoz haqidagi ta’limotni rus botanik olimi V.N. Sukachev yaratgan
Biogeotsenoz ikkita tarkibiy qismdan:
🔻tirik organizmlar majmuasi - (biotsenoz)
🔻atrof-muhit sharoitlari majmuasi –
biotop (yunoncha «bios» – hayot va «topos» – joy)dan iboratligini ko‘rsatib
bergan
🔻tirik organizmlar majmuasi - (biotsenoz)
🔻atrof-muhit sharoitlari majmuasi –
biotop (yunoncha «bios» – hayot va «topos» – joy)dan iboratligini ko‘rsatib
bergan
Biogeotsenoz darajasida kuzatiladigan eng muhim jarayonlar (TEST):
1. turlarning hayotini ta’minlovchi biomassaning sintezlanishi;
2. turlar soni doimiyligining boshqarilishi;
3. biosistemaning barqarorligini ta’minlovchi moddalar va energiya oqimi
#testuchun
1. turlarning hayotini ta’minlovchi biomassaning sintezlanishi;
2. turlar soni doimiyligining boshqarilishi;
3. biosistemaning barqarorligini ta’minlovchi moddalar va energiya oqimi
#testuchun