Ekologiya bo‘limlari.
📍autekologiya (faktorial ekologiya),
📍demekologiya (populatsiyalar ekologiyasi),
📍sinekologiya – (jamoalar ekologiyasi),
📍biogeotsenologiya (ekotizimlar ekologiyasi),
📍global ekologiya (biosfera ekologiyasi),
📍evolutsion ekologiya
📍tarixiy ekologiya
📍autekologiya (faktorial ekologiya),
📍demekologiya (populatsiyalar ekologiyasi),
📍sinekologiya – (jamoalar ekologiyasi),
📍biogeotsenologiya (ekotizimlar ekologiyasi),
📍global ekologiya (biosfera ekologiyasi),
📍evolutsion ekologiya
📍tarixiy ekologiya
🔔Autekologiya - organizmning tashqi muhit bilan munosabatlari, masalan,
hayotiy sikli, muhitga moslanishdagi xulq-atvori kabilarni o‘rganadi.
🔔Demekologiya – populatsiyalar ekologiyasi, populatsiyada individlar
sonining o‘zgarishi, populatsiyadagi guruhlar o‘rtasidagi munosabatlarni
o‘rganuvchi bo‘lim
hayotiy sikli, muhitga moslanishdagi xulq-atvori kabilarni o‘rganadi.
🔔Demekologiya – populatsiyalar ekologiyasi, populatsiyada individlar
sonining o‘zgarishi, populatsiyadagi guruhlar o‘rtasidagi munosabatlarni
o‘rganuvchi bo‘lim
🔴Sinekologiya – har xil turga mansub organizmlar jamoalarining
o‘zaro va tashqi muhit bilan munosabatlarini o‘rganadi
🔴Biogeotsenologiya – biogeotsenozlarning tuzilishi va xususiyatlarini
o‘rganadi.
🔴Evolutsion ekologiya – sayyoramizda hayotning paydo bo‘lishi bilan
birga ekologik sistemalarning o‘zgarishini, biosfera evolutsiyasiga insonning
ta’sirini o‘rganadi.
🔴Tarixiy ekologiya – insoniyat sivilizatsiyasi rivojlanishi natijasida neolit
davridan hozirgi davrgacha yuz bergan ekologik o‘zgarishlarni o‘rganadi.
o‘zaro va tashqi muhit bilan munosabatlarini o‘rganadi
🔴Biogeotsenologiya – biogeotsenozlarning tuzilishi va xususiyatlarini
o‘rganadi.
🔴Evolutsion ekologiya – sayyoramizda hayotning paydo bo‘lishi bilan
birga ekologik sistemalarning o‘zgarishini, biosfera evolutsiyasiga insonning
ta’sirini o‘rganadi.
🔴Tarixiy ekologiya – insoniyat sivilizatsiyasi rivojlanishi natijasida neolit
davridan hozirgi davrgacha yuz bergan ekologik o‘zgarishlarni o‘rganadi.
Metodlar yod oling!
🎦 Dala metodi. Dala metodi yordamida tabiiy sharoitda populatsiyalarga
muhit omillarining kompleks holda ko‘rsatadigan ta’siri o‘rganiladi.
🎦 Ekologik tajribalar metodi yordamida ayrim omillarning organizm rivojlanishiga ta’siri o‘rganiladi.
🎦Matematik modellashtirish metodi ekosistemaning yashovchanligi va
kelajagini oldindan aniqlashga yordam beradi. Bu usulni amalga oshirishda kompyuterdan keng foydalaniladi.
🎦 Dala metodi. Dala metodi yordamida tabiiy sharoitda populatsiyalarga
muhit omillarining kompleks holda ko‘rsatadigan ta’siri o‘rganiladi.
🎦 Ekologik tajribalar metodi yordamida ayrim omillarning organizm rivojlanishiga ta’siri o‘rganiladi.
🎦Matematik modellashtirish metodi ekosistemaning yashovchanligi va
kelajagini oldindan aniqlashga yordam beradi. Bu usulni amalga oshirishda kompyuterdan keng foydalaniladi.
Biogeotsenoz (yunoncha «bios» – hayot, «ge» – yer va «koinos» – umumiy
so‘zlaridan olingan)
🔴 Biogeotsenoz haqidagi ta’limotni rus botanik olimi V.N. Sukachev yaratgan
so‘zlaridan olingan)
🔴 Biogeotsenoz haqidagi ta’limotni rus botanik olimi V.N. Sukachev yaratgan
Biogeotsenoz ikkita tarkibiy qismdan:
🔻tirik organizmlar majmuasi - (biotsenoz)
🔻atrof-muhit sharoitlari majmuasi –
biotop (yunoncha «bios» – hayot va «topos» – joy)dan iboratligini ko‘rsatib
bergan
🔻tirik organizmlar majmuasi - (biotsenoz)
🔻atrof-muhit sharoitlari majmuasi –
biotop (yunoncha «bios» – hayot va «topos» – joy)dan iboratligini ko‘rsatib
bergan
Biogeotsenoz darajasida kuzatiladigan eng muhim jarayonlar (TEST):
1. turlarning hayotini ta’minlovchi biomassaning sintezlanishi;
2. turlar soni doimiyligining boshqarilishi;
3. biosistemaning barqarorligini ta’minlovchi moddalar va energiya oqimi
#testuchun
1. turlarning hayotini ta’minlovchi biomassaning sintezlanishi;
2. turlar soni doimiyligining boshqarilishi;
3. biosistemaning barqarorligini ta’minlovchi moddalar va energiya oqimi
#testuchun
🔴 Ekosistema» atamasi 1935-yilda angliyalik
botanik olim A. Tensli tomonidan fanga kiritilgan
🔵#fikr
A. Tensli ekosistemalarni «Yer yuzining asosiy tabiiy birliklari» deb hisoblaydi
🟢SAVOL va VAZIFA :
ekosistema va biogeotsenoz tushunchalarini farqlang
Kanalimiz
👇👇👇👇👇
@Biology_prof
@Biology_prof
botanik olim A. Tensli tomonidan fanga kiritilgan
🔵#fikr
A. Tensli ekosistemalarni «Yer yuzining asosiy tabiiy birliklari» deb hisoblaydi
🟢SAVOL va VAZIFA :
ekosistema va biogeotsenoz tushunchalarini farqlang
Kanalimiz
👇👇👇👇👇
@Biology_prof
@Biology_prof
Ekosistemalar hudud jihatdan turlicha bo‘lishi mumkin:
🔴 kichik ekosistemalar – mikroekosistemalar (mikrobli suv tomchisi, mikroor ganizmlar
va umurtqasiz hayvonlarga ega chiriyotgan to‘nka, ko‘l mak suv, akvarium
va boshq.);
🌐 o‘rtacha o‘lchamga ega ekosistemalar – mezoeko sistemalar
(olmali bog‘, dala, archazor o‘rmon, hovuz, ko‘l, daryo va boshq.);
🔲yirik ekosistemalar - makroekosistemalar (okean, dasht, tayga, tropik o‘rmon,
tog‘lar, cho‘l va boshq.);
🌐 global ekosistema (biosfera)
Kanalimiz
👇👇👇👇👇
@Biology_prof
@Biology_prof
🔴 kichik ekosistemalar – mikroekosistemalar (mikrobli suv tomchisi, mikroor ganizmlar
va umurtqasiz hayvonlarga ega chiriyotgan to‘nka, ko‘l mak suv, akvarium
va boshq.);
🌐 o‘rtacha o‘lchamga ega ekosistemalar – mezoeko sistemalar
(olmali bog‘, dala, archazor o‘rmon, hovuz, ko‘l, daryo va boshq.);
🔲yirik ekosistemalar - makroekosistemalar (okean, dasht, tayga, tropik o‘rmon,
tog‘lar, cho‘l va boshq.);
🌐 global ekosistema (biosfera)
Kanalimiz
👇👇👇👇👇
@Biology_prof
@Biology_prof
#Yodda_tuting
Ekosistemalar tabiiy va sun’iy bo‘lishi mumkin.
🔻Sun’iy ekosistemalar - insonlar tomonidan o‘z xo‘jalik faoliyatini yuritish maqsadida yaratiladi.
🔺Tabiiy ekosistemalar ularning chegaralari fitosenoz, ya’ni o‘simliklar jamoasi bilan belgilanadi.
🌀 Biotop (yunoncha «bios» – hayot va «topos» – joy yoki yashash joyi),
nafaqat jamoaning egallagan joyi, balki jamoa hayotini belgilovchi muhit
omillarining o‘zaro bir-biri bilan bog‘liq kompleksidir
🌀Ekotop - Tirik organizmlar o‘z
hayotiy faoliyatlari davomida ta`sir qiluvchi muhitning abiotik shart-sharoitlari
Ekotop turlari:
🛑 klimatop (yorug‘lik, harorat, namlik, havo va boshq.)
🛑 edafotop (tuproq)
🎦 Biotsenoz tarkibidagi barcha tirik organizmlar 3 ta funksional
guruhga bo‘linadi:
1. produtsentlar
2. konsumentlar
3. redutsentlar
Kanalimiz
👇👇👇👇👇
@Biology_prof
@Biology_prof
Ekosistemalar tabiiy va sun’iy bo‘lishi mumkin.
🔻Sun’iy ekosistemalar - insonlar tomonidan o‘z xo‘jalik faoliyatini yuritish maqsadida yaratiladi.
🔺Tabiiy ekosistemalar ularning chegaralari fitosenoz, ya’ni o‘simliklar jamoasi bilan belgilanadi.
🌀 Biotop (yunoncha «bios» – hayot va «topos» – joy yoki yashash joyi),
nafaqat jamoaning egallagan joyi, balki jamoa hayotini belgilovchi muhit
omillarining o‘zaro bir-biri bilan bog‘liq kompleksidir
🌀Ekotop - Tirik organizmlar o‘z
hayotiy faoliyatlari davomida ta`sir qiluvchi muhitning abiotik shart-sharoitlari
Ekotop turlari:
🛑 klimatop (yorug‘lik, harorat, namlik, havo va boshq.)
🛑 edafotop (tuproq)
🎦 Biotsenoz tarkibidagi barcha tirik organizmlar 3 ta funksional
guruhga bo‘linadi:
1. produtsentlar
2. konsumentlar
3. redutsentlar
Kanalimiz
👇👇👇👇👇
@Biology_prof
@Biology_prof