کمپین بازگشت شاهزاده

تجویزِ خیر و تحریمِ شرِ خودی!

✍️ نوشتۀ قلم کاوه

ناصر آملی، رئیس شورای هماهنگی اصلاح‌طلبان خراسان رضوی، در یادداشتی با عنوان «هرزه‌نگاری دیجیتال!» به‌شدت به اصول‌گرایان رادیکال تاخته است. او مدعی است که اصول‌گرایان از دورۀ اصلاحات تاکنون با بستن نشریات اصلاح‌طلب، عملاً فضای رسانه‌ای عقلانی و تحلیلی را از بین برده‌اند و موجب شده‌اند گفتمان سیاسی در ایران از گفت‌وگومحوری به فردمحوری، و از جمعیت‌سازی به جمعیت‌گریزی بدل شود. به باور او، این روند به انحراف فکری و سقوط فرهنگی جامعه انجامیده است. آملی سپس با استناد به دیدگاه‌های «بیونگ چول هان»، فیلسوف کره‌ای، نتیجه می‌گیرد که روایت‌های اجتماع‌ساز قربانی خودنمایی و تبلیغ خود در قالبی هرزه‌نگارانه شده‌اند.

اگر از منظر اصلاح‌طلبان به این یادداشت بنگریم، شاید حق را به نویسنده بدهیم و با او هم‌صدا شویم که چرا اصول‌گرایان چنین بی‌محابا علیه آزادی بیان و گسترش گفتمان عقلانی شمشیر کشیده‌اند. اما ورای این اعتراضِ ظاهراً دموکراتیک، نکته‌ای عمیق‌تر و تناقض‌آمیز نهفته است.

در پی این تجویزِ خیر و تحریمِ شرِ گفتاریِ نویسنده، در واقع همان منطق «تمامیت‌خواهی» مشاهده می‌شود که او در ظاهر به نقدش نشسته است. آملی، همانند مخاطب مورد انتقاد خود، در عمل به‌دنبال انحصار فضای رسانه‌ای و فرهنگی کشور به نفع جریان اصلاح‌طلب است؛ نه برای گسترش گفت‌وگو، که برای کنترل دایرۀ گفت‌وگو.

او در جایگاه هشداردهنده، اصول‌گرایان را به دشمن‌سازی متهم می‌کند، اما خود نیز در همان مسیر گام برمی‌دارد: اپوزیسیون و مخالفان جمهوری اسلامی را رسماً دشمن می‌خواند و با واژگانی چون «بیگانه‌پرست» و «ضدملی» به طرد آنان می‌پردازد. از نگاه او، هر رسانه‌ای که در بیرون از چارچوب اصلاح‌طلبی یا جمهوری اسلامی فعالیت کند، به‌طور پیش‌فرض «نه عقلانی است، نه قابل راستی‌آزمایی، نه تأمل‌برانگیز» و لابد مأمور و معمار مقاصدی شوم!

در چنین منطق بسته‌ای، حقیقت نه در میدان گفت‌وگو، که در دایرۀ خودی‌ها تعریف می‌شود. هدف نه دفاع از آزادی، بلکه افزودن اصلاح‌طلبان به جمع «مجازها» و «خودی‌ها»ست تا انحصار رسانه و فرهنگ تنها از دستی به دست دیگر منتقل شود.

در حقیقت، غایت چنین نگاهی نه پاسداری از عقل جمعی، که بازتعریف «دایرۀ خودی‌ها» به‌نفع اصلاح‌طلبان است؛ تلاشی برای آن‌که انحصار رسانه و فرهنگ تنها از دستی به دست دیگر منتقل شود. این یادداشت بیش از آن‌که نقدی بر تمامیت‌خواهی باشد، صورت دیگری از همان تمامیت‌خواهی است که با زبان نرمی از گفت‌وگو، در پی حذف گفت‌وگوی واقعی است.
پشت این ظاهر مؤدب و متین، همان میل دیرین به قیمومت فکری پنهان است؛ همان وسوسه‌ای که همیشه در پوشش عقلانیت، آزادی را قربانی می‌کند. نویسنده گویی نمی‌خواهد «فکر» را آزاد بگذارد، بلکه می‌خواهد آن را به سلیقۀ خود هدایت کند. این همان «امر به معروف و نهی از منکرِ روشنفکری» است؛ همان تجویزِ خیر و تحریمِ شر در جامۀ مدرن. چنین رویکردی، حتی اگر از دهان روشنفکر بیرون آید، بوی همان انحصار فکری‌ای را می‌دهد که پیش‌تر به نام دین از آن می‌گریختیم. و تا زمانی که این خودحق‌پنداری در متن و منبر و دانشگاه ادامه یابد، «گفت‌وگو» جز واژه‌ای تزئینی نخواهد بود، و «عقل جمعی» همچنان در حلقۀ خودی‌ها محصور می‌ماند.
@C_B_SHAHZADEH

👍90❤5

6.95K views09:23