کمپین بازگشت شاهزاده

"خوزستان ایالت ایران است و خزعل یک نفر رعیت ایران، اگر او خود را تحت الحمایه معرفی کرده خائن است....""

رضاشاه بزرگ در دوران سردارسپهی‌اش در زمان قاجار در مورد پس‌گیری خوزستان می‌نویسد:

«ژنرال قونسول انگلیس از من وقت ملاقات خواست. پذیرفتم. وارد شد. از طرز دخول او به اتاق دریافتم که دیگر کار را از رویه های معمولی خارج دیده و عصبانی شده‌اند.
چون این حالت را مشاهده کردم، بر دقت افزودم، زیرا که معلوم بود در چنین
حالتی اعماق قلب و نیات خفیه خود را مکشوف خواهد داشت. بعد از نشستن، بلافاصله مراسله‌ای به دست من داد و گفت: «وزیر مختار انگلیس از بغداد مخابره کرده و مأموریت داده است که در شیراز تبلیغ کنم.» در ضمن مطالعه اظهار نمود که علاوه بر رسانیدن این مراسله مأموریت دیگری نیز به من داده‌اند به این قرار که اگر مدلول این مراسله را پذیرفتید رسمیتی نخواهد داشت و الا چون خزعل رسماً تحت الحمایة دولت انگلیس است و ما مجبوریم از تحت الحمایه خود قوياً مواظبت و محارست کنیم، ناچاریم که با شما نیز به طور رسمی وارد مذاکره شده و از ورود شما جلوگیری و از ورود قوای نظامی شما به خاک خوزستان ممانعت کنیم.
انگلیس در خوزستان علاوه بر موقعیت سیاسی، وضعیت خاصی دارد. لوله‌های کمپانی نفت که در طول کارون کشیده شده ممکن است در این لشگر کشی و منازعات صدمه ببیند. بنابراین هر پیشامدی که رخ بدهد، مسؤولیت مستقیم آن متوجه دولت ایران و شخص شما خواهد گردید و ما مجبور به مدافعه و مداخله خواهیم شد.»

تلگراف نیز تقریباً حاکی از همین مطالب بود. فقط مطالب قدری نرمتر نوشته گشته و سعی شده بود که با نصیحت و اندرز قضیه خاتمه بیاید. تلگراف را خواستم نگاه بدارم، قونسول اصرار کرد که من مأمورم فقط ارائه بدهم و شفاهاً مطالب را بگویم. مجاز نیستم تلگراف را بگذارم.
چون گوش من نظیر این صحبت را نشنیده است و عادت ندارم از هیچ کس این قبیل مداخلات را ببینم، حالتم تغییر کرد، آن نشاط و فرحی که در اول مجلس از دیدن احوال دیگرگون و عصبانیت قونسول به من دست داده بود، یکباره مبدل شد به یک تلخ کامی و غضب فوق العاده، که دنیا را در نظرم تاریک کرد. گویی از صدای این نماینده اجنبی تمام دستورها و اوامری که در ظرف ۱۰۰ سال از طرف بیگانگان به زمامداران این ملکت داده شده، در گوشم طنین انداخت و سیاهکاری‌های اولیای امور گذشته، یکی پس از دیگری، در برابر چشمم گسترده شد، و پرده ضخیم کثیفی تشکیل داد.
این بار نوبت عصبانی شدن به من رسید.
بدواً به قونسول گفتم:
اما در خصوص لوله‌های نفت که بهانه این قبیل مداخلات عجیبه کودکانه قرار داده اند، من شخصاً ملتزم و متعهد می‌شوم، هرگاه از حرکت قشون و جنگ، بدان صفحات صدمه وارد شود، شخصاً غرامت بدهم.
راجع به مذاکراتی که کردید من جداً اعتراض میکنم و تذکر میدهم که اگر من بعد به این لهجه و به این طرز با من طرف گفت و گو بشوید، ترجیح خواهم داد که رشته مناسبات خود را با تمام مأمورین دولت انگلیس پاره کنم.
خوزستان یکی از ایالات ایران است و خزعل یک نفر رعیت ایران. اگر او خود را تحت الحمایه معرفی کرده خائن است و من نمی‌توانم در این قبیل موارد لاقيد باشم. لهذا اجازه نمیدهم که در حضور من این طور صحبت بشود. و این کلمات را با تسخر و استهزا گفتم.
قونسول بیشتر از جا در رفت تمام متانتی که در نژاد این قوم ضرب المثل است، از دستش رفته کاملاً عصبانی گردید.

من برای این که به او حالی کرده باشم که تندی و عصبانیت و تمام مأموریت‌ها و یادداشت‌هایی که او حامل است به قدر بال مگسی مرا واپس نمی‌نشاند، در حضور خود قونسول امیر لشگر را احضار کردم و با این که خیال داشتم سه روز دیگر در شیراز مانده و استراحتی بکنم امر به حرکت دادم و گفتم تمام همراهان را مسبوق نمایند که فردا صبح به طرف خوزستان خواهیم رفت.

نمی‌خواهم بگویم که این امر و تصمیم من در این موقع در قونسول عصبانی انگلیس چه تأثیری کرد ابداً انتظار نداشت که از یک رئیس الوزرای ایرانی این طور مکالمه و این قسم تمرد بشنود و ببیند. در مدت ۱۵۰ سال عمال انگلیس عادت کرده بودند که هر سری را در مقابل خود خم شده بیابند، بلکه نقشه‌هایی را که اصلاً جرأت تعقیب آن نمی‌رفت از طرف اولیای امور ایران فراهم شده و استقبال شده ببینند، تا چه رسد به یک حکم قطعی و امر صریح.

قونسول انگلیس گمان می‌کرد با یکی از ضعیف القلبهای دربار قاجاریه سر و کار دارد که هر وقت یکی از نایب‌های سفارت، ملازمش را بفرستد و تهدیدی بکند، آن شب به خواب نرود و فردا هر امری را به موقع اجرا گذارد.

با این که رئیس کابینه سخت مریض بود و ۴۰ درجه تب داشت، کسالت او را اهمیت نداده و به حرکت مصمم شدم. او نیز شائقانه با مرض سخت به راه افتاد، زیرا که حفظ وطن برای من اهمیتش بیش از کسالت اطرافیان من است».
سفرنامه رضاشاه به خوزستان،...""
[صفحه ۷۷-۷۹، به کوشش دکتر هارون وهومن،]
@C_B_SHAHZADEH

👍192❤57👏11

6.77K views19:02