IDM طراحی وساخت ایران

نجف دریابندری؛ کسی که بیش از یک آدم است

سیروس علی نژاد

چند سال پیش که هنوز هوش و حواسش بجا بود و حافظه اش کار می کرد، روزهای جمعه برای دوستانی که هر جمعه به دیدارش می رفتند و می روند، حکایات بامزه و طنز آمیز می گفت و محفل خود را گرم نگاه می داشت.
مثلا یک روز تعریف می کرد که خان بختیاری رفته بود بوشهر پیش خان دشستان. خان دشستان برای اینکه به خان بختیاری احترام زیادی بگذارد او را برای گشت و گذار به شیراز برده بود. هنگام دیدار از شهر، گذارشان به بازار شیراز افتاد که ثروت بی حساب و کالاهای متنوعش زیر نور چراغ ها و چلچراغ ها عرضه می شد. خان بختیاری که از دیدن آن همه ثروت چشمانش گرد شده بود گفت: "و پیل چار‌ه‌اش نیبو، الا به غارت." ( پول چاره اش نیست، تنها راه غارت است) و شروع کرد همان قهقهه های همیشگی را سردادن.
اما حالا دیگر از آن محفل گرم که او نقل مجلسش بود خبری نیست. دیگر هوش و حواس بجایی نمانده، حافظه اش از کار افتاده، حرفی برای گفتن ندارد. روزهای جمعه ساکت و آرام بر مبلی می نشیند و چون گوشش هم سنگین شده بی اعتنا به سخن پردازی های مجلس سرش را در کتابی فرو می برد و در میان جمع با خود تنها می نشیند.
حافظه اش در واقع از دست رفته است. دو سه سال پیش که علی یار گنجه قصد داشت فیلم مستندی از او تهیه کند با هم به قصد مصاحبه به خانه اش رفتیم. ایرج پارسی نژاد هم بود. تصور می کردیم همۀ آنچه را می خواهیم ضبط کنیم در عرض نیم ساعت انجام خواهیم داد. اما حافظه اش چندان ویران شده بود که انگار او نبود که آن همه راجع به خودش و دیگران می گفت. دو ساعت کوشش ما حاصلی نداد و بساط بی حاصل را برچیدیم.
این فراموشی بیشتر مرده ریگ سکته های مغزی پی در پی اوست که این بار هم او را راهی بیمارستان کرده، اما پیش از اینها او مرد سخن ساز و طنز پردازی بود که در حکایت کردن داستانها و نکته های بامزه از همگنان پیشی می جست و محفلی شیرین تر از محفل او کمتر پیدا می شد؛ چنانکه نثری شیرین تر و زیباتر از نثر او کم پیدا می شود.
اینکه دریابندری آدم خود ساخته ای است که هرچه آموخته نزد خود آموخته، اینکه نثرش بی مانند است، و اینکه ترجمه هایش یکتا و عالی است، اینکه نوشته هایش حلوای انگشت پیچ است، و اینکه ... را به گمانم امروز دیگر همه می دانند. من در اینجا سعی خواهم کرد به وجهی از شخصیت او بپردازم که کمتر دربارۀ آنها گفته یا نوشته شده است.

@designmanufacturing

28 views11:08