حکومت دینی و اخلاق
چرا این دو ذاتا ناسازگارند؟

جامعه‌شناس آلمانی ماکس وبر، در نظریه‌ معروفش درباره‌ی انواع مشروعیت قدرت، میان سه نوع اقتدار تمایز قائل شد: سنتی، کاریزماتیک، و عقلانی-قانونی.
حکومت دینی معمولاً ترکیبی از اقتدار سنتی و کاریزماتیک را ادعا می‌کند اما با یک تفاوت خطرناک: وقتی قدرت، خود را نماینده‌ اراده‌ الهی معرفی می‌کند، دیگر نیازی به اثبات کارآمدی یا پاسخ‌گویی ندارد؛ هر نقد به آن، نه نقد به یک سیاست، بلکه طغیان علیه امر مقدس تلقی می‌شود.

فیلسوف سیاسی هانا آرنت، در تحلیل‌هایش از نظام‌های تمامیت‌خواه، نکته‌ مهمی را نشان داد: وقتی یک ایدئولوژی دینی یا غیردینی ادعا می‌کند حقیقت مطلق و نهایی را در اختیار دارد، فضای لازم برای «کثرت انسانی» و گفت‌وگوی سیاسی از بین می‌رود.

از نگاه آرنت، سیاست سالم نیازمند چندصدایی است؛ اما حکومتی که خود را مفسر انحصاری اراده‌ خدا می‌داند، ذاتا با چندصدایی ناسازگار است.

اینجاست که تمایز میان «ایمان» و «اجبار» اهمیت پیدا می‌کند. فضیلت اخلاقی صداقت، شفقت، عدالت ، تنها زمانی معنا دارد که از انتخاب آزاد نشأت بگیرد. وقتی قانون، رفتار اخلاقی را با تهدید مجازات تحمیل می‌کند، دیگر با فضیلت روبه‌رو نیستیم؛ با ترس روبه‌روییم.

همان‌طور که کانت استدلال می‌کرد، عملی که صرفاً از ترس مجازات انجام شود، هرچند ظاهرش اخلاقی باشد، از نظر اخلاقی ارزشی ندارد چون انگیزه‌اش وظیفه نیست، بیم است.

مثالی ملموس: تصور کنید فردی را با اسلحه مجبور کنند به فقیری کمک کند. آیا این عمل را «نیکوکاری» می‌نامید؟
قطعاً نه چون نیکی واقعی، باید از انتخاب بجوشد، نه از لوله‌ تفنگ.

حکومتی که اخلاق را با قانون کیفری یکی می‌گیرد، دقیقا همین خطا را در مقیاس یک ملت تکرار می‌کند.

سؤالی که این تحلیل پیش می‌کشد: وقتی فضیلت از ترس سرچشمه بگیرد، نه از وجدان، آیا هنوز می‌توان آن را «اخلاق» نامید یا فقط نمایشی از اطاعت است؟

#حکومت_دینی #دین_حکومتی #اخلاق #گفتگو_توانا


@Dialogue1402

یورش ماموران امنیتی به منزل سه خانواده بهائی در اصفهان و غارت اموال شخصی، طلا و لوازم زندگی

در ادامه موج بی‌سابقه فشارهای مالی و امنیتی بر اقلیت‌های مذهبی در اصفهان، ماموران لباس‌شخصی با یورش به منزل سه خانواده بهائی، اقدام به تفتیش شش‌ساعته، تخریب و ضبط گسترده وسایل شخصی، طلاجات، پول نقد و لوازم زندگی آنان کردند.

بر اساس اخبار دریافتی، روز سه‌شنبه ۵ آبان‌ماه ۱۴۰۵، ۱۰ تن از ماموران لباس‌شخی با چهره‌های پوشیده، وارد آپارتمان محل سکونت رئوف روحانی نجف‌آبادی، مادرش فردوس فردوسیان و مادرزنش فروغ داراب شدند. ماموران طی شش ساعت بازرسی خشونت‌آمیز و زیر و رو کردن اثاثیه منزل، شمار زیادی از اموال شخصی آنان از جمله ۹ دستگاه تلفن همراه، سه دستگاه لپ‌تاپ، سه دستگاه تلویزیون، یک دستگاه سینمای خانگی، چندین دوربین عکاسی، چهار دستگاه ساز موسیقی و سایر لوازم الکترونیکی را ضبط کردند.

در جریان این یورش فراقانونی، تمام طلا و زیورآلات موجود در خانه، از جمله گردنبند مادر سالمند آقای روحانی، ضبط شد. ماموران حتی دو حلقه النگوی دست خانم روحانی را با استفاده از انبردست بریده و مصادره کردند. علاوه بر این، بیش از ۳۰ میلیون تومان پول نقد، بالغ بر ۱۵ چمدان و ساک، و حتی برخی اقلام و وسایل خانگی نظیر یک کیسه شکر، یک پمپ باد و یک نردبان نیز توسط مأموران غارت و از محل خارج شد.

این یورش خشونت‌بار در حالی صورت گرفته است که چند روز پیش از آن، ترانه خسروانی (همسر آقای روحانی) ابلاغیه‌ای از سوی دادگاه اصل ۴۹ قانون اساسی استان اصفهان به ریاست قاضی مرتضی براتی دریافت کرده بود. دادگاه اصل ۴۹ که بستری برای احکام مصادره اموال به نفع «ستاد اجرایی فرمان امام» است، در یک سال اخیر احضاریه‌ها و پرونده‌های مشابهی را برای ده‌ها خانواده بهائی در اصفهان تشکیل داده است.

ورود هجوم‌آمیز به حریم خصوصی شهروندان، رفتار تحقیرآمیز و بریدن زیورآلات از دست ساکنان و غارت اموال خرد و درشت خانه، فراتر از یک اقدام قضایی، مصداق بارز راهزنی حکومتی و ارعاب سیستماتیک معیشتی است.

ارجاع پرونده‌های شهروندان بهائی به دادگاه اصل ۴۹ نشان‌دهنده تغییر فاز سرکوب‌ها از احکام حبس به سلب مالکیت، مصادره دارایی‌ها و محروم‌سازی کامل اقتصادی این اقلیت مذهبی است.

این غارت اموال در اصفهان در شرایطی رخ می‌دهد که جامعه بهائی در سراسر کشور، تحت فشارهای مضاعف قضایی، بازداشت‌های خودسرانه، تفتیش‌های خشونت‌آمیز منازل و صدور احکام سنگین محرومیت از حقوق اولیه شهروندی قرار دارد.

#داستان_ما_یکیست #بهائیان_ایران #غارت #گفتگو_توانا

@Tavaana_TavaanaTech

چگونه می‌توان در کنار کسی زیست که جور دیگری باور دارد، یا اصلا باور ندارد؟ کتاب «در جست‌وجوی پیوندها؛ راه‌حل‌های مشترک باورمندان و غیرباورمندان برای آینده بهتر»، اثر احمد جزایری، پژوهشگر و نویسنده‌ای با دکترای حقوق و سال‌ها تدریس و کار پژوهشی، به همین پرسش می‌پردازد. اکنون نسخه خودآموز آن برای مطالعه فردی و آموزش مستقل منتشر شده است.

کتاب بر این باور است که همزیستی مسالمت‌آمیز در جهانی با باورها و فرهنگ‌های گوناگون، یک ضرورت است، نه یک انتخاب. هیچ جامعه‌ای با حذف، طرد یا تحمیل یک دیدگاه واحد به پایداری و عدالت نمی‌رسد. ایران نیز جامعه‌ای متنوع و چندلایه است و آینده‌ای آزاد و صلح‌آمیز در گرو آن است که شهروندان، در عین پایبندی به باورهای خود، حق دیگران را برای متفاوت اندیشیدن و متفاوت زیستن به رسمیت بشناسند.

نسخه خودآموز فقط انتقال اطلاعات نیست. در پایان هر گفتار، پرسش‌هایی در چهار بخش آمده است: چهارگزینه‌ای و درست یا نادرست برای سنجش درک مطالب، تشریحی برای بازگویی با زبان و تحلیل شخصی، و پرسش‌های «برای بیشتر اندیشیدن» برای تأمل و گفت‌وگو. پاسخ دو دسته نخست در پایان کتاب آمده است؛ دو دسته دیگر پاسخ واحد و از پیش تعیین‌شده‌ای ندارند و هدفشان تقویت استدلال و اندیشیدن انتقادی است.

روش پیشنهادی ساده است: گفتار را بدون عجله بخوانید، بی‌مراجعه به متن به پرسش‌ها پاسخ دهید، با پاسخنامه مقایسه کنید و بخش‌های اشتباه را مرور کنید.

این کتاب آزمونی برای کسب نمره نیست؛ ابزاری برای یادگیری، گفت‌وگو و رشد فکری است.


https://dialog.tavaana.org/believers-nonbelievers-tolerance-iran/

#دانلود_کتاب #دانلود_رایگان #رواداری #باور #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

@tavaana

همه می‌دانند همه نقش بازی می‌کنند
پنهان‌داری عقیده و بهایی که ذهن می‌پردازد

واتسلاو هاول، نمایشنامه‌نویس و بعدها رئیس‌جمهور چکسلواکی، در مقاله‌ «قدرتِ بی‌قدرتان» (۱۹۷۸) صحنه‌ای ساده را توصیف کرد: میوه‌فروشی که میان پیاز و هویج، تابلوی «کارگران جهان، متحد شوید!» را در ویترین می‌گذارد.

هاول می‌نویسد او این شعار را باور ندارد و شاید حتی معنایش را نسنجیده باشد؛ تابلو پیام دیگری می‌فرستد: «من مطیع‌ام و دردسر نمی‌سازم.» او این وضعیت را «زیستن در دروغ» نامید و استدلال کرد چنین نظام‌هایی پیش از آنکه به باور مردم نیاز داشته باشند، به مشارکت ظاهری‌شان نیاز دارند.

چسلاو میووش، شاعر لهستانی و برنده‌ نوبل ادبیات، در «ذهن اسیر» (۱۹۵۳) همین دوگانگی را «کتمان» (Ketman)
نامید؛ مفهومی که آن را از توصیف‌های آرتور دو گوبینو درباره‌ پنهان‌داری عقیدتی در ایران و آسیای مرکزی وام گرفته بود.

میووش روشنفکرانی را وصف کرد که برای بقا چند نقش را هم‌زمان بازی می‌کردند و هشدار داد مرز میان نقش و خود واقعی، به‌مرور می‌تواند مبهم شود.

تیمور کوران در «دروغ‌های خصوصی، حقایق همگانی» (۱۹۹۵) به هزینه‌ای اجتماعی اشاره می‌کند: وقتی همه عقیده‌ واقعی‌شان را پنهان می‌کنند، هیچ‌کس نمی‌داند چه تعداد دیگر نیز همان تردیدها را دارند.

به این ترتیب، اطلاعات مشترک جامعه درباره‌ خودش فرسوده می‌شود، حتی پیش از آنکه کسی دروغ‌گفتن را به‌عنوان دروغ احساس کند.

لیزا ودین، انسان‌شناس سیاسی آمریکایی، در «ابهامات سلطه» (۱۹۹۹) سوریه‌ دوران حافظ اسد را بررسی کرد، جایی که شهروندان در مراسم‌ها پرتره‌ رهبر را بالا می‌بردند و شعارهایی می‌دادند که غالباً خودشان هم آن‌ها را باورپذیر نمی‌دانستند.

استدلال ودین این بود که هدف چنین مناسکی، متقاعد کردن نیست؛ هدف، واداشتن مردم به رفتار «انگار که» باور دارند است، چون همین مشارکت آگاهانه در یک نمایش، همه را در آن سهیم می‌کند و هزینه‌ کنار کشیدن را برای هر فرد آشکار می‌سازد.

وقتی همه می‌دانند که همه نقش بازی می‌کنند، از اعتماد چه چیزی باقی می‌ماند؟

#حقیقت #باور #دروغ #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

«ما» و «آن‌ها»
ترس از تفاوت از کجا می‌آید؟

اگر فقط با پرتاب یک سکه، شما را عضو «گروه آبی» کنند، چقدر طول می‌کشد تا «گروه قرمز» را کمی کمتر دوست داشته باشید؟
پاسخ پژوهش‌ها: تقریبا هیچ.

روان‌شناس اجتماعی هنری تاجفل، در دهه‌ ۱۹۷۰ آزمایشی طراحی کرد که به «پارادایم گروه حداقلی» معروف شد. او شرکت‌کنندگان را بر اساس معیارهایی کاملا پیش‌پاافتاده، مثل ترجیح یک نقاش بر نقاش دیگر، به دو گروه تقسیم کرد.

آن‌ها همدیگر را نمی‌شناختند و هیچ منفعتی در میان نبود. با این حال، اعضای هر گروه پاداش بیشتری برای هم‌گروهی‌های خود در نظر گرفتند. یعنی «ما» و «آن‌ها» را ذهن ما خیلی سریع می‌سازد، حتی بدون دلیل.

پس ترس از تفاوت، بیش از آنکه نشانه‌ خطرناک بودن دیگری باشد، یک شیوه‌ پیش‌فرض کار ذهن است.

وقتی هویت ما به باورهای گروهی گره بخورد، تفاوت دیگری آرام‌آرام شبیه تهدید به نظر می‌رسد: اگر او درست می‌گوید، شاید من اشتباه کرده‌ام. و این احتمال برای هویت منجمد، سنگین است.

اما خبر خوب هم داریم. روان‌شناس گوردون آلپورت، در کتاب «ماهیت تعصب» (۱۹۵۴)، «فرضیه‌ تماس» را مطرح کرد: آشنایی واقعی با گروه دیگر می‌تواند تعصب را کاهش دهد، به شرط آنکه چند شرط برقرار باشد: برابری جایگاه، هدف مشترک، همکاری، و حمایت نهادها. پژوهش‌های بعدی، از جمله یک فراتحلیل بزرگ در سال ۲۰۰۶، این الگو را در صدها مطالعه تأیید کردند.

مثالی ساده: همکلاسی‌ای که هرگز با او حرف نزده‌اید و تصویرتان از او فقط از شنیده‌هاست. چند هفته که در یک پروژه‌ مشترک کنار هم کار کنید، آن تصویر معمولا فرو می‌ریزد، نه چون او تغییر کرده، بلکه چون شما او را دیده‌اید.

دیوار، بیشتر از آنکه از آجر باشد، از ندیدن ساخته شده بود.

رواداری یعنی همین: نه تایید هر باور، بلکه شجاعت دیدن انسان پشت آن باور. هویتی که اعتمادبه‌نفس دارد، از آینه نمی‌ترسد.

سوالی برای این هفته: آخرین بار کی با کسی که عمیقا متفاوت از شما فکر می‌کرد، واقعا گوش دادید، نه برای پاسخ دادن، بلکه برای فهمیدن؟

#رواداری #تعصب #علوم_شناختی #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

خبرگزاری وابسته به سپاه:
اموال مالک مدرسه «اینورس» به دلیل «اهانت به شیعیان» در حال توقیف و مصادره است

خبرگزاری «فارس»، رسانه وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، روز شنبه خبر داد که اموال علیرضا اردوبادی، بنیان‌گذار و مالک مدرسه هنرهای دیجیتال «اینورس»، به دلیل آنچه «اهانت به شیعیان» و «تبلیغ علیه نظام» خوانده، توقیف شده و در مراحل مصادره قرار گرفته است.

این گزارش در پی مسدودسازی گسترده زیرساخت‌های آموزشی این موسسه منتشر شد. علیرضا اردوبادی روز جمعه ۸ آبان‌ماه در اطلاعیه‌ای رسمی اعلام کرد که تمامی اموال، درگاه‌های پرداخت، حساب‌های بانکی و وب‌سایت مدرسه اینورس به دستور نهادهای قضایی و بدون ارائه هیچ‌گونه توضیح روشن یا مبنای قانونی شفاف مسدود شده است. اردوبادی با تأکید بر این‌که اینورس در طول ۱۸ سال فعالیت تخصصی خود هرگز ورود سیاسی نداشته، برخوردهای قضایی و مصادره اموال این مجموعه را ناشی از مواضع شخصی خود در شبکه‌های اجتماعی دانست.

مدرسه اینورس که از سال ۱۳۸۷ به‌عنوان یکی از پیشگامان آموزش هنرهای دیجیتال، دیزاین و هنرهای بصری در ایران فعالیت می‌کرد، در طول سالیان کاری خود به بیش از ۷۰ هزار فراگیر آموزش ارائه داده بود. اکنون بر روی وب‌سایت این مجموعه درج شده است: «به دستور نهادهای قضایی، تمام درگاه‌های پرداخت و حساب‌های بانکی مدرسه اینورس غیرفعال شده‌اند.»
ابزارسازی دستگاه قضایی و نهادهای امنیتی-رسانه‌ای از عناوین اتهامی عقیدتی و ساختاری برای مصادره اموال، پلمب و تعطیلی کسب‌وکارهای مستقل و بخش خصوصی، بخشی از الگوی فزاینده سرکوب اقتصادی-فرهنگی و حذف فضاهای تنفس مدنی و آموزشی در ایران است.

#مدرسه_اینورس #علیرضا_اردوبادی #مصادره_اموال

@Dialogue1402