گفت‌وشنود
5.43K subscribers
7.6K photos
1.8K videos
3 files
2.08K links
در صفحه‌ی «گفت‌وشنود» مطالبی مربوط‌به «رواداری، مدارا و هم‌زیستی بین اعضای جامعه با باورهای مختلف» منتشر می‌شود.
https://dialog.tavaana.org/
Instagram.com/dialogue1402
Twitter.com/dialogue1402
Facebook.com/1402dialogue
Download Telegram
ولتر (فرانسوا ماری آروئه)، نویسنده، فیلسوف و متفکر برجسته‌ عصر روشنگری فرانسه بود که در سال ۱۶۹۴ در پاریس به دنیا آمد. او یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های فکری قرن هجدهم اروپا به شمار می‌رود و آثارش در زمینه‌های فلسفه، ادبیات، تاریخ و نمایشنامه‌نویسی گستره‌ی وسیعی را دربرمی‌گیرد.

ولتر با شجاعتی کم‌نظیر، نهاد کلیسای کاتولیک و قدرت روحانیت را به‌شدت نقد می‌کرد و آن را عامل خرافه‌پرستی، تعصب و سرکوب آزادی اندیشه می‌دانست.

شعار معروف او «این رذیله را نابود کنید» (Écrasez l’infâme) اشاره‌ای صریح به مخالفتش با تعصب مذهبی و سوءاستفاده‌ نهادهای دینی از قدرت بود. او همچنین از آزادی بیان، تساهل مذهبی و جدایی دین از حکومت دفاع می‌کرد و در دفاع از قربانیان بی‌عدالتی مذهبی، مانند پرونده‌ ژان کالاس (پروتستان بی‌گناهی که در ۱۷۶۲ اعدام شد)، فعالانه وارد میدان شد.

اثر معروف او «کاندید» نیز با طنزی گزنده به نقد خوش‌بینی فلسفی و ریاکاری مذهبی می‌پردازد. ولتر در سال ۱۷۷۸ درگذشت، اما میراث فکری‌اش در شکل‌گیری اندیشه‌های سکولار و حقوق بشر مدرن نقشی ماندگار داشت.

#ولتر #آزاداندیشی #نقد_دین #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👍3💯1
Forwarded from گفت‌وشنود
جان رالز و اجماع هم‌پوشان
چگونه با وجود تفاوت‌ها در کنار هم زندگی کنیم؟

جان رالز (John Rawls)، فیلسوف برجسته آمریکایی (۱۹۲۱-۲۰۰۲)، به عنوان یکی از تاثیرگذارترین نظریه‌پردازان سیاسی قرن بیستم شناخته می‌شود. شاهکار او، کتاب «نظریه‌ای در باب عدالت»، سنت قرارداد اجتماعی را احیا کرد و کوشید راهی برای آشتی دادن آزادی و برابری بیابد. رالز در آثار متاخر خود، به‌ویژه در کتاب «لیبرالیسم سیاسی»، مستقیما به مساله هم‌زیستی و رواداری در جوامع مدرن و کثرت‌گرا پرداخته است.

نظریه عدالت؛ بنیان رواداری عادلانه
از دیدگاه رالز، رواداری و پذیرش نه یک ترجیح اخلاقی شخصی، بلکه سنگ‌بنای یک ساختار سیاسی پایدار است. او معتقد است در جوامع دموکراتیک، با تکثر باورهای مذهبی، اخلاقی و فلسفی روبه‌رو هستیم که لزوما با هم سازگار نیستند. رالز مفاهیم زیر را برای تحقق رواداری پیشنهاد می‌دهد:

۱. وضعیت نخستین و پرده بی‌خبری (بنیان بی‌طرفی):
رالز پیشنهاد می‌کند که برای وضع اصول عادلانه، باید فرض کنیم پشت یک «پرده بی‌خبری» (Veil of Ignorance) هستیم؛ یعنی نمی‌دانیم در جامعه چه جایگاه، مذهب یا نژادی خواهیم داشت. در این حالت، ما قطعا اصولی را انتخاب می‌کنیم که از حقوق همه اقلیت‌ها حمایت کند، زیرا ممکن است خودمان جزو آن اقلیت باشیم. این نقطه آغاز «پذیرش ساختاری» است.

۲. اجماع هم‌پوشان (پذیرش در عین تفاوت):
رالز معتقد نیست که برای رسیدن به صلح، همه باید مثل هم فکر کنند. او مفهوم «اجماع هم‌پوشان» (Overlapping Consensus) را مطرح می‌کند؛ به این معنا که افراد با باورهای کاملا متفاوت (مثلا یک فرد مذهبی و یک فرد سکولار)، می‌توانند بر سر «اصول سیاسی عدالت» توافق کنند، در حالی که هر کدام دلایل خاص خود را از درون جهان‌بینی خود برای این پذیرش دارند.

۳. عقل عمومی (زبان گفتگو):
رواداری در اندیشه رالز مستلزم «عقل عمومی» (Public Reason) است. یعنی در بحث‌های سیاسی و عمومی، نباید صرفا به متون مقدس یا باورهای شخصی استناد کنیم، بلکه باید از زبانی استفاده کنیم که برای همه شهروندان با هر عقیده‌ای قابل فهم و پذیرش باشد.

از منظر رالز، رواداری به معنای «بی‌تفاوتی» یا «تایید همه عقاید» نیست، بلکه به معنای احترام به آزادی وجدان دیگران است. او معتقد است یک جامعه عادلانه نباید بر پایه یک «آموزه جامع» (مثل یک دین خاص یا یک ایدئولوژی خاص) بنا شود، بلکه باید چارچوبی بی‌طرف باشد که در آن هر کس بتواند بر اساس باورهای خود زندگی کند، به شرطی که به حقوق برابر دیگران احترام بگذارد. در واقع، پذیرش در نگاه رالز، احترام به «عقلانیت» و «آزادی» شهروندان دیگر است.

#رواداری #جان_رالز #تکثر #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
❤2👍1
Forwarded from گفت‌وشنود
جان رالز و اجماع هم‌پوشان
چگونه با وجود تفاوت‌ها در کنار هم زندگی کنیم؟

جان رالز (John Rawls)، فیلسوف برجسته آمریکایی (۱۹۲۱-۲۰۰۲)، به عنوان یکی از تاثیرگذارترین نظریه‌پردازان سیاسی قرن بیستم شناخته می‌شود. شاهکار او، کتاب «نظریه‌ای در باب عدالت»، سنت قرارداد اجتماعی را احیا کرد و کوشید راهی برای آشتی دادن آزادی و برابری بیابد. رالز در آثار متاخر خود، به‌ویژه در کتاب «لیبرالیسم سیاسی»، مستقیما به مساله هم‌زیستی و رواداری در جوامع مدرن و کثرت‌گرا پرداخته است.

نظریه عدالت؛ بنیان رواداری عادلانه
از دیدگاه رالز، رواداری و پذیرش نه یک ترجیح اخلاقی شخصی، بلکه سنگ‌بنای یک ساختار سیاسی پایدار است. او معتقد است در جوامع دموکراتیک، با تکثر باورهای مذهبی، اخلاقی و فلسفی روبه‌رو هستیم که لزوما با هم سازگار نیستند. رالز مفاهیم زیر را برای تحقق رواداری پیشنهاد می‌دهد:

۱. وضعیت نخستین و پرده بی‌خبری (بنیان بی‌طرفی):
رالز پیشنهاد می‌کند که برای وضع اصول عادلانه، باید فرض کنیم پشت یک «پرده بی‌خبری» (Veil of Ignorance) هستیم؛ یعنی نمی‌دانیم در جامعه چه جایگاه، مذهب یا نژادی خواهیم داشت. در این حالت، ما قطعا اصولی را انتخاب می‌کنیم که از حقوق همه اقلیت‌ها حمایت کند، زیرا ممکن است خودمان جزو آن اقلیت باشیم. این نقطه آغاز «پذیرش ساختاری» است.

۲. اجماع هم‌پوشان (پذیرش در عین تفاوت):
رالز معتقد نیست که برای رسیدن به صلح، همه باید مثل هم فکر کنند. او مفهوم «اجماع هم‌پوشان» (Overlapping Consensus) را مطرح می‌کند؛ به این معنا که افراد با باورهای کاملا متفاوت (مثلا یک فرد مذهبی و یک فرد سکولار)، می‌توانند بر سر «اصول سیاسی عدالت» توافق کنند، در حالی که هر کدام دلایل خاص خود را از درون جهان‌بینی خود برای این پذیرش دارند.

۳. عقل عمومی (زبان گفتگو):
رواداری در اندیشه رالز مستلزم «عقل عمومی» (Public Reason) است. یعنی در بحث‌های سیاسی و عمومی، نباید صرفا به متون مقدس یا باورهای شخصی استناد کنیم، بلکه باید از زبانی استفاده کنیم که برای همه شهروندان با هر عقیده‌ای قابل فهم و پذیرش باشد.

از منظر رالز، رواداری به معنای «بی‌تفاوتی» یا «تایید همه عقاید» نیست، بلکه به معنای احترام به آزادی وجدان دیگران است. او معتقد است یک جامعه عادلانه نباید بر پایه یک «آموزه جامع» (مثل یک دین خاص یا یک ایدئولوژی خاص) بنا شود، بلکه باید چارچوبی بی‌طرف باشد که در آن هر کس بتواند بر اساس باورهای خود زندگی کند، به شرطی که به حقوق برابر دیگران احترام بگذارد. در واقع، پذیرش در نگاه رالز، احترام به «عقلانیت» و «آزادی» شهروندان دیگر است.

#رواداری #جان_رالز #تکثر #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
👍3❤1
نصر حامد ابوزید
قرآن‌پژوهی با رویکردهای مدرن

مردی که با قرآن مثل یک متن رفتار کرد
اگر یک متن ادبی مقدس شمرده شود، آیا دیگر نمی‌توان آن را نقد کرد؟
نصر حامد ابوزید پاسخ داد: نه.
همین یک جمله، زندگی‌اش را از قاهره به تبعیدی در هلند کشاند و او را در چشم برخی، «مرتد» و در چشم برخی دیگر، کلیدی برای فروپاشی یک ایدئولوژی دینی-سیاسی ساخت.

ابوزید، قرآن‌پژوه مصری، معتقد بود متون دینی محصولات فرهنگی‌اند و باید در بستر تاریخی خود خوانده شوند. این ایده در دانشگاه‌های غربی چیز تازه‌ای نبود، اما در مصر، همان کشور با سابقه‌ طولانی علوم دینی، توهین به مقدسات تعبیر شد.

او در روستایی نزدیک طنطا به دنیا آمد، ابتدا تکنسین بی‌سیم بود، سپس با رتبه ممتاز لیسانس ادبیات عربی گرفت و دکترای مطالعات اسلامی را در ۱۹۸۱ از دانشگاه قاهره اخذ کرد. آثار مهمش «مفهوم النص» و «نقد الخطاب الدینی» نام دارند.

▪️پرونده ارتداد
در دهه ۹۰ او را به الحاد متهم کردند. دادگاهی مصری حکم به جدایی اجباری او از همسرش، ابتهال یونس، داد؛ به این استدلال که زنی مسلمان نمی‌تواند همسر مردی «غیرمسلمان» باشد. این حکم آن دو را ناچار به مهاجرت به هلند کرد.

مهدی خلجی روایت می‌کند یکی از محرکان اصلی تکفیر او، عبدالصبور شاهین، سهام‌دار یک موسسه مالی اسلامی بود که ابوزید فسادش را نقد کرده بود. اتهام دینی، پوششی برای انتقام شخصی و مالی بود، نه دغدغه‌ای واقعی برای دین.

ابوزید در آخرین مرحله فکری‌اش نتیجه گرفت قرآن اساسا «متن» نبوده، بلکه گفتارهای شفاهی پیامبر اسلام بوده که بعدها نوشته شده است. این دیدگاه، بنیاد مفهوم «ناسخ و منسوخ» را زیر سوال می‌برد و قرآن را از جایگاه مرجع قانون‌گذاری خارج می‌کند.

ابوزید در ۲۰۱۰ در سفری به اندونزی درگذشت، بی‌آنکه هرگز اجازه‌ تدریس در مصر را بازیابد. محمدجواد اکبرین آثار او را «کلید ویرانی بنای جمهوری اسلامی» می‌داند؛ میراثی که هنوز در محافل روشنفکری مورد بحث است.

متن کامل این نوشتار را در وبسایت گفت‌وشنود بخوانید
«نصر حامد ابوزید: قرآن‌پژوهی با رویکردهای مدرن»

https://dialog.tavaana.org/nasr-abu-zayd/


#نقد_دین #آزاداندیشی #نصر_حامد_ابوزید #ارتداد #گفتگو_توانا


@Dialogue1402
❤2👍1