گفت‌وشنود
5.43K subscribers
7.6K photos
1.8K videos
3 files
2.08K links
در صفحه‌ی «گفت‌وشنود» مطالبی مربوط‌به «رواداری، مدارا و هم‌زیستی بین اعضای جامعه با باورهای مختلف» منتشر می‌شود.
https://dialog.tavaana.org/
Instagram.com/dialogue1402
Twitter.com/dialogue1402
Facebook.com/1402dialogue
Download Telegram
🗳 لطفا ‌در نظرسنجی سالانه تواناتک شرکت کنید و با انتقادها و پیشنهادهایتان به بهبود عملکرد ما کمک کنید.

شرکت در این نظرسنجی فقط حدود ۵ دقیقه زمان می‌برد. فرم را باز کنید و بی‌پرده نظرتان را با ما در میان بگذارید.

لینک نظرسنجی 📱

📱 Tavaanatech 📱 Tavaanatech 📱Tavaanatech

📱 Tavaanatech 📱 tavaanatech 📱 Beshkan 📱 Tavaanatech
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍2❤1🙏1
تکثر دینی و عقیدتی در ترازوی جامعه‌شناسی
سرمایه‌ای که با تنوع بیشتر می‌شود، نه کمتر

برایان گریم و راجر فینکه، پژوهشگران دین در دانشگاه پن‌استیت، در کتاب «بهای آزادی انکارشده» (۲۰۱۱) داده‌های بیش از ۱۹۶ کشور را تحلیل کردند و رابطه‌ای آماری میان محدودیت‌های دولتی بر آزادی دینی و شاخص‌های خشونت اجتماعی-مذهبی یافتند: کشورهایی که دولت در آن‌ها یک دین یا مذهب را به‌طور انحصاری ترویج و بقیه را محدود می‌کرد، به‌طور میانگین سطح بالاتری از خشونت مرتبط با هویت دینی را نیز ثبت کرده بودند، رابطه‌ای که آن‌ها آن را نشانه‌ یک الگوی آماری قوی و نه لزوما یک رابطه‌ علّی ساده، توصیف کردند.

اریک اوسلانر، دانشمند علوم سیاسی دانشگاه مریلند، در پژوهش‌های خود درباره‌ اعتماد اجتماعی نشان داد جوامعی که تنوع را در قالب نابرابری و انزوای گروهی تجربه می‌کنند (نه صرف وجود تنوع)، افت محسوسی در سطح اعتماد عمومی نشان می‌دهند. یافته‌ای که نکته‌ ظریفی را روشن می‌کند: آنچه سرمایه‌ اجتماعی را تضعیف می‌کند، خود تکثر نیست، بلکه فقدان تعامل برابر میان گروه‌های متکثر است.

نمونه‌ مستندی از این پویایی، شهر تورنتو کانادا است؛ پژوهش‌های شهری متعدد این شهر را یکی از متنوع‌ترین کلان‌شهرهای جهان از نظر دینی و قومی توصیف کرده‌اند، در حالی‌که هم‌زمان در نظرسنجی‌های بین‌المللی اعتماد اجتماعی، در رتبه‌های نسبتا بالایی قرار می‌گیرد. ترکیبی که نشان می‌دهد تنوع و اعتماد اجتماعی، برخلاف تصور رایج، لزوما در تقابل با هم نیستند.

آنچه از این پژوهش‌ها برمی‌آید، تصویری است از تکثر دینی و عقیدتی نه به‌عنوان تهدیدی برای انسجام جامعه، بلکه به‌عنوان متغیری که سرنوشتش به کیفیت تعاملی که پیرامونش شکل می‌گیرد گره خورده است.

#تکثر #پلورالیسم #اعتماد_اجتماعی #تنوع_دینی #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
👍7❤1
مقابله با نوکیشان مسیحی
حکومتی که از رشد کلیساهای خانگی می‌ترسد

آیت‌الله وحیدخراسانی روزی از فرط خشم فریاد زد «بساط تبلیغ مسیحیت را برچینید»، ناخواسته رازی را فاش کرد که حکومت سال‌ها پنهانش کرده بود: مسیحیت در حال گسترش در ایران است. وحیدخراسانی گفته بود «من آمار جوانانی که مسیحی شده‌اند را دارم» و مدعی شده بود که پاپ جاهل است و لاطائلات تحویل مسیحیان دنیا می‌دهد و خود مسیحیان باید قیام کنند و قداست عیسی مسیح را به او بازگردانند!

▪️آمار محرمانه، اعتراف رسمی
آمار گرایش‌های دینی در جمهوری اسلامی محرمانه است و تنها مقامات عالی‌رتبه به آن دسترسی دارند. از این‌رو، تنها راه ناظران بیرونی، رصد واکنش‌های تصادفی همین مقامات است. محمود علوی، وزیر وقت اطلاعات، در ۱۳۹۸ اعتراف کرد استقبال از مسیحیت در تمام لایه‌های اجتماعی دیده می‌شود و «گسترده‌تر از آن است که بتوان آن را توطئه خارجی محسوب کرد».

▪️چرا مردم روی می‌گردانند؟
محمود علوی وزیر وقت اطلاعات در سال ۸۹ نقل کرده بود که نوکیشان مسیحی به مقامات گفته‌اند: «ما می‌بینیم علمای اسلام و کسانی که پشت تریبون صحبت می‌کنند به طور مداوم علیه یکدیگر سخن می‌گویند». آیت‌الله علوی‌بروجردی هم در ۱۴۰۰ از میل جوانان بختیاری به زرتشتی‌گری، کلیساهای خانگی در قم و رشد وهابیت و بودایی‌گری با نگرانی سخن گفته بود.

▪️رقابت تاریخی دو دین تبشیری
مسیحیت نزدیک‌ترین دین به اسلام و رقیب تاریخی آن است، چون هر دو برخلاف یهودیت یا زرتشتی‌گری «تبشیری»‌اند و می‌توانند از طریق تبلیغ گسترش یابند. برخی پژوهشگران معتقدند اسلام در خاستگاه خود از جریان‌های مسیحی منشعب شده است. حساسیت ویژه در قم نیز ناشی از جایگاه تاریخی این شهر به‌عنوان قطب سنتی شیعیان است.

▪️سرکوب قانونی
مسیحیت طبق اصل ۱۳ قانون اساسی به‌عنوان دین اهل کتاب، قانونی است؛ اما مقامات با استناد به ماده ۵۰۰ قانون مجازات اسلامی، نوکیشان را به زندان‌های طویل‌المدت محکوم می‌کنند. مهسا بدیعی با همین ماده زندانی شد و تنها در فروردین ۱۴۰۴، شهروندان مسیحی متعددی به حبس‌هایی گاه ده‌ساله یا بیش‌تر محکوم شده‌اند.

متن کامل این نوشتار را در وبسایت گفت‌وشنود بخوانید
«مقابله با نوکیشان مسیحی در جمهوری اسلامی»

https://dialog.tavaana.org/christian-convert/


#نوکیش_مسیحی #رواداری #ارتداد #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
🕊4👍2💔1
دنیل دنت و «تکامل باور دینی»
اگر دین یک ویروس ذهنی باشد چه؟

دنیل دنت (۱۹۴۲-۲۰۲۴)، فیلسوف آمریکایی و از چهره‌های مطرح فلسفه ذهن، در سال ۲۰۰۶ کتاب «شکستن طلسم: دین به عنوان پدیده‌ای طبیعی» را نوشت. پرسش او این بود: چرا نباید دین را از دایره‌ پژوهش علمی مستثنا کنیم؟ او خواستار مطالعه‌ دین همچون هر پدیده‌ طبیعی دیگر شد، نه تقدیس آن و نه رد صریحش.

دنت دین را محصول تکامل فرهنگی می‌دید، نه فقط زیستی. او مفهوم «میم» (meme) ریچارد داوکینز را وام گرفت و باورهای دینی را «انگل‌های ذهنی» توصیف کرد که برای بقای خود، نه لزوما برای خیر انسان، تکامل یافته‌اند. ایده‌هایی که «مستقل از حقیقت‌داشتن‌شان» تکثیر می‌شوند.

او تمایزی کلیدی گذاشت میان «باور به خدا» و «باور به باور»: بسیاری افراد دیگر واقعا به خدا باور ندارند اما به این باور دارند که باید باور داشته باشند یا وانمود کنند. این تحلیل، ریاکاری اجتماعی پیرامون دین را توضیح می‌دهد.

دنت مدافع سرسخت شفافیت بود؛ پیشنهاد داد کودکان درباره‌ همه‌ ادیان جهان آموزش ببینند تا خودشان انتخاب کنند، نه فقط دین خانواده‌شان. او هشدار داد جهل دینی، از دین‌داری، خطرناک‌تر است.

برخلاف داوکینز و هریس که لحنی جدلی‌تر داشتند، دنت رویکردی آرام‌تر و علمی‌تر داشت، هدفش نه نابودی دین، بلکه فهم آن به‌عنوان داده بود. همین موضع، او را در کنار داوکینز، هریس و هیچنز یکی از «چهار سوار خداناباور» ملحدان نو کرد.

تاثیر دنت در علوم شناختی دین (Cognitive Science of Religion) عمیق است. پژوهشگرانی چون پاسکال بویه و اسکات آتران مستقیما بر پایه‌ چارچوب تکاملی او کار کرده‌اند.

میراث دنت امروز در بحث‌های سکولاریسم آموزشی و سواد دینی زنده است: نگاه علمی به باور، بدون تحقیر باورمندان.

#دنیل_دنت #چهار_سوار #آتئیست #خداناباور #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
👍6
مونتسکیو (۱۶۸۹–۱۷۵۵)، از برجسته‌ترین فیلسوفان سیاسی عصر روشنگری در فرانسه بود که با نگاه انتقادی و جامعه‌شناختی خود به ساختارهای قدرت، نقشی بنیادین در شکل‌گیری اندیشه سیاسی مدرن ایفا کرد.

شاهکار او، «روح‌القوانین»، از سنگ‌های بنای دموکراسی‌های امروزی محسوب می‌شود.
نوآوری بزرگ مونتسکیو در این اثر، طرح نظریه «تفکیک قوا» (مقننه، مجریه و قضاییه) بود. او استدلال کرد که برای جلوگیری از استبداد و تضمین آزادی‌های فردی، این سه قوه باید مستقل از یکدیگر و در عین حال ناظر بر عملکرد هم باشند تا هیچ نهادی نتواند قدرت مطلق را تصاحب کند.

علاوه بر این، مونتسکیو از پیشگامان جامعه‌شناسی سیاسی و تاریخ‌نگاری قیاسی بود. او برخلاف متفکران پیش از خود، قوانین، اخلاقیات و نهادهای هر جامعه را محصول تصادف یا اراده صرف فرمانروایان نمی‌دانست، بلکه معتقد بود آب‌وهوا، جغرافیا، اقتصاد، سنت‌ها و فرهنگ هر سرزمین (که آن را «روح کلی یک ملت» می‌نامید) شکل‌دهنده نظام حقوقی و سیاسی آن است. اندیشه‌های او راهنمای تدوین قانون اساسی ایالات متحده و بسیاری از نظام‌های دموکراتیک جهان شد.

#مونتسکیو #فلسفه #اخلاق
#نقد_قدرت #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👍4❤3🏆2
از طرد به هم‌زیستی
چه عواملی روند تغییر نگرش جوامع نسبت به «دیگری» را تسریع می‌کند؟

در دهه‌ی ۱۹۵۴، گوردون آلپورت فرضیه‌ای مطرح کرد که هنوز هم یکی از آزموده‌شده‌ترین نظریه‌های روان‌شناسی اجتماعی است: «فرضیه‌ی تماس».

او استدلال کرد صرف نزدیکی جغرافیایی دو گروه، تعصب را کم نمی‌کند و گاهی حتی تشدید می‌کند. آنچه واقعا موثر است، تماسی است که چهار شرط را هم‌زمان داشته باشد: جایگاه برابر دو گروه در آن موقعیت، هدف مشترک، همکاری به‌جای رقابت، و پشتیبانی نهادی یا قانونی از آن تعامل.

توماس پتیگرو و لیندا تروپ، در فراتحلیلی که در سال ۲۰۰۶ در نشریه‌ Journal of Personality and Social Psychology منتشر شد، بیش از ۵۰۰ مطالعه و ۲۵۰ هزار شرکت‌کننده از ۳۸ کشور را بررسی کردند و دریافتند تماس بین‌گروهی، حتی بدون تحقق کامل چهار شرط آلپورت، به‌طور میانگین تعصب را کاهش می‌دهد، هرچند وقتی آن شرایط برقرار بود، اثر به‌مراتب قوی‌تر ظاهر می‌شد.

مایلز هوستون، روان‌شناس اجتماعی دانشگاه آکسفورد، در پژوهش‌هایش بر مفهوم «تماس غیرمستقیم» یا Parasocial Contact تمرکز کرد: حتی مشاهده‌ روایت‌های رسانه‌ای که در آن‌ها اعضای دو گروه متفاوت با هم تعامل مثبت دارند بدون تماس فیزیکی واقعی، می‌تواند نگرش مخاطب را نسبت به گروه «دیگری» به‌طور اندازه‌گیری‌شده تعدیل کند، یافته‌ای که نقش رسانه و روایت‌های عمومی را در این فرآیند برجسته کرد.

نمونه‌ مستندی از این روند، تغییر نگرش عمومی نسبت به ازدواج بین‌نژادی در آمریکاست: نظرسنجی‌های موسسه‌ی گالوپ نشان می‌دهند در سال ۱۹۵۸ تنها ۴ درصد آمریکایی‌ها آن را تایید می‌کردند، رقمی که تا سال ۲۰۲۱ به بیش از ۹۴ درصد رسید، روندی که پژوهشگران آن را نه محصول یک تصمیم یا رویداد واحد، بلکه نتیجه‌ تراکم چند دهه تماس واقعی، بازنمایی رسانه‌ای، و تغییر نسلی می‌دانند.

آنچه از کنار هم گذاشتن این پژوهش‌ها پیداست، این است که تغییر نگرش جوامع نسبت به «دیگری» مسیری ناگهانی نیست، بلکه محصول تجمعی تماس، روایت، و زمان است، عواملی که هرکدام به‌تنهایی کند عمل می‌کنند اما در کنار هم، مسیر را کوتاه‌تر می‌کنند.

#دیگری #همزیستی #رواداری #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
👍3
نژادپرستی
وقتی فیلسوفان روشنگری هم به تبعیض باور داشتند

ولتر، از ستون‌های روشنگری فرانسه که خود انقلابیون کبیر فرانسه مدیون اویند، روزی نوشت سیاه‌پوستان را باید نوع دیگری از انسان دانست؛ فهمی «بسیار فروتر» از سفیدپوستان. همان متفکرانی که آزادی و برابری را برای اروپا متولد کردند، رنگ پوست را معیار سنجش عقل انسان می‌دانستند.

فیلسوفان بزرگ، عقاید نژادپرستانه
این نگاه، منحصر به ولتر نبود. مونتسکیو در «روح‌القوانین» درباره سیاه‌پوستان تردید در انسان‌بودنشان را ابراز کرد. دیوید هیوم فروتری طبیعی سیاهان را مسلم می‌دانست. توماس جفرسون، سومین رئیس‌جمهور آمریکا، با آنکه برده‌داری را ناعادلانه می‌دانست، در استدلال و تخیل سیاهان را «بسیار فروتر» از سفیدان توصیف کرد. حتی کانت هم از این عقاید مبرا نبود.

علم‌زدگی نژادپرستی و پایان برده‌داری
پیتر کامپر، کالبدشناس هلندی، معیاری کمّی به نام «زاویه چهره» ابداع کرد تا زیبایی را با عدد بسنجد؛ هرچه این زاویه به صد درجه یونانی نزدیک‌تر بود، آن نژاد «زیباتر» قلمداد می‌شد. اواخر قرن نوزدهم، برده‌داری در بریتانیا، فرانسه و آمریکا لغو شد و رنگین‌پوستان حقوق شهروندی برابر یافتند؛ نشانه‌ای از تحولی بنیادین در احساس اخلاقی اروپاییان.

تعریف حقوقی «نژاد» و «نژادپرستی»
در حقوق بین‌الملل، «نژاد» دیگر مفهومی زیست‌شناختی نیست بلکه یک ساختار اجتماعی-تاریخی است. کنوانسیون بین‌المللی رفع تبعیض نژادی (ICERD) تبعیض نژادی را هرگونه تمایز یا محدودیت بر پایه نژاد، رنگ یا نسب تعریف می‌کند که هدفش نابرابری در حقوق بشر است. نژادپرستی گسترده‌تر است و ایدئولوژی‌ها و ساختارهای نهادی را نیز در بر می‌گیرد.

چرا جرم‌انگاری می‌شود؟
جرم‌انگاری نژادپرستی بر چهار پایه استوار است: نقض منزلت انسانی، تضمین نظم حقوقی برابر، حفظ صلح و انسجام اجتماعی در برابر خطر نفرت و خشونت قومی، و تعهدات بین‌المللی کشورهای عضو کنوانسیون‌هایی مانند ICERD. نظام آپارتاید آفریقای جنوبی نمونه‌ای افراطی بود؛ حتی نیمکت پارک‌ها و توالت‌های عمومی میان سفید و سیاه تفکیک شده بود.

ایران و افسانه‌های بدون خلوص نژادی
ایران در ۱۹۶۶ به کنوانسیون رفع تبعیض نژادی پیوست. برخلاف اروپا، در تاریخ ایران سابقه‌ای از نظریه‌پردازی نژادپرستانه دیده نمی‌شود؛ در شاهنامه، قهرمانانی چون رستم و کیخسرو حتی محصول اختلاط با تورانیان، دشمنان ایران، بوده‌اند. با این حال، دیگری‌سازی قومی گاه در لطیفه‌ها و فرهنگ شفاهی ایرانی هنوز دیده می‌شود.

متن کامل این نوشتار را در وبسایت گفت‌وشنود بخوانید
نژادپرستی؛ از نظریه‌پردازی فلسفی تا جرم‌انگاری جهانی

https://dialog.tavaana.org/racism-2/


#نژادپرستی #رواداری #تکثر #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
👍3🕊1