گفت‌وشنود
5.43K subscribers
7.6K photos
1.8K videos
3 files
2.08K links
در صفحه‌ی «گفت‌وشنود» مطالبی مربوط‌به «رواداری، مدارا و هم‌زیستی بین اعضای جامعه با باورهای مختلف» منتشر می‌شود.
https://dialog.tavaana.org/
Instagram.com/dialogue1402
Twitter.com/dialogue1402
Facebook.com/1402dialogue
Download Telegram
وقتی نقد باور، به نقد وجود تبدیل می‌شود

فرض کنید کسی به شما بگوید «فکر می‌کنم تیم فوتبال موردعلاقه‌ات ضعیف بازی کرد». احتمالا ناراحت می‌شوید، اما زندگی‌تان فرو نمی‌ریزد.
حالا فرض کنید همان فرد بگوید «فکر می‌کنم باور دینی‌ات اشتباه است». برای خیلی‌ها، این جمله مثل یک حمله‌ شخصی احساس می‌شود، نه یک نظر متفاوت.
چرا این دو واکنش این‌قدر متفاوت است؟

روان‌شناس اجتماعی هنری تاجفل، در «نظریه‌ هویت اجتماعی»، نشان داد بخش بزرگی از حس ارزشمندی ما، نه از خود فردی‌مان، بلکه از گروه‌هایی که به آن‌ها تعلق داریم می‌آید.
وقتی دین، تنها یک باور نیست بلکه ستون اصلی هویت فرد، خانواده و اجتماعش باشد، به‌چالش‌کشیدنش دیگر یک بحث فکری نیست؛ تهدیدی علیه خودِ «من» تلقی می‌شود.

اینجاست که مفهوم روان‌شناختی «مدیریت وحشت» (Terror Management Theory) از ارنست بکر وارد می‌شود: بسیاری از نظام‌های معنایی از جمله دین نقش محافظ در برابر اضطراب مرگ و بی‌معنایی را ایفا می‌کنند. هرچه این سپر محکم‌تر لمس شود، هر ترکی در آن حتی یک سؤال ساده می‌تواند به‌جای کنجکاوی، احساس فروپاشی ایجاد کند.

مثالی روشن: کسی که تمام هویتش را در یک شغل گذاشته، با از دست دادن آن شغل، احساس می‌کند «هیچ‌کس» شده. دقیقا همین اتفاق می‌تواند برای کسی رخ دهد که هویتش را صرفا در برچسب دینی‌اش تعریف کرده، هر پرسشی درباره‌ آن برچسب، مثل پرسش درباره‌ هستی خودش احساس می‌شود.

اما نکته‌ مهم این‌جاست: دفاع شدید از یک باور، همیشه نشانه‌ درستی آن باور نیست؛ گاهی فقط نشانه‌ این است که چقدر هویت شخصی به آن گره خورده.

پرسشی برای تامل: وقتی از باورهایمان دفاع می‌کنیم، از حقیقت دفاع می‌کنیم، یا از تصویری که از خودمان ساخته‌ایم؟


#باور #تفکر_نقاد #نقد_دین #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
👍2
چرا گفتگوهای ما کوتاه می‌مانند؟

یک تجربه ساده: از یک نفر بپرس «روزت خوب بود؟» جواب اکثرا یک کلمه است: «آره» یا «نه بد».
اما اگر بپرسی «امروز چه اتفاقی افتاد که برات جالب بود؟»، یهو یک داستان کامل برایت تعریف می‌کند.

تفاوت این دو، فرق بین یک پرسش بسته و یک پرسش باز است؛ و این تفاوت، سرنوشت خیلی از گفت‌وگوها را عوض می‌کند.

پرسش بسته پرسشی است که جواب آن معمولا «بله»، «خیر» یا یک کلمه کوتاه است.
پرسش باز اما در را باز می‌گذارد تا طرف مقابل با کلمات خودش، با جزئیات و احساساتش، پاسخ بدهد.

کارل راجرز، روان‌شناس انسان‌گرا و پایه‌گذار «رویکرد مراجع‌محور» در مشاوره، دهه‌ها پیش نشان داد وقتی درمانگر به‌جای پرسش‌های جهت‌دار و بسته، از پرسش‌های باز استفاده می‌کند، مراجع احساس می‌کند واقعا شنیده می‌شود؛ همین حس شنیده‌شدن است که باعث می‌شود آدم‌ها راحت‌تر حرف بزنند و حتی به راه‌حل خودشان برسند.

از طرف دیگر، پژوهش‌هایی که در حوزه مصاحبه‌های بالینی انجام شده نشان می‌دهند پرسش‌های باز، اطلاعات دقیق‌تر و کامل‌تری نسبت به پرسش‌های بسته به دست می‌دهند؛ چون طرف مقابل مجبور نمی‌شود پاسخش را در قالب «بله یا خیر» فشرده کند و می‌تواند جزئیاتی را بگوید که خودش هم شاید در لحظه اول به آن‌ها فکر نکرده بود.

حالا این سؤال را از خودت بپرس: دفعه بعد که می‌خواهی از یک نفر، مثلا همسر یا همکارت، درباره یک موضوع مهم بپرسی، آیا سوالت را طوری می‌سازی که او فقط بگوید «آره» یا «نه»؟
یا در را باز می‌گذاری تا او واقعا حرف بزند؟

#هنر_شنیدن #گفتگوی_فعال #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
Forwarded from گفت‌وشنود
روشنگری سکولار
پیروز بدون هیاهوی تاریخ

ورق بزنید

برخلاف بسیاری از سروصدها، رجزها و فریادهایی که حزب‌ها، دسته‌ها، یا فرقه‌ها بلند می‌کنند تا ادعای پیروزی و سلطه داشته باشند، روشنگری سکولار معمولاً با فریاد، لشکرکشی یا نعره‌ زدن پشت منبر و تربیون پیش نمی‌رود. پیروزی‌های روشنگری انسان‌گرای سکولار، همواره آرام، تدریجی و تقریباً نامرئی بوده است.

ایرانیان دارای سنت دیرینه‌ای از نقد باورهای دینی بوده‌اند. ردپای این سنت را می‌توان در تلاش‌های ایرانیان برای حفظ فرهنگ کهن خود در برابر عربی-اسلامی شدن یا انتقادهای صریح خیام یا طعنه‌های مکرر حافظ به اسلام یا منبر یا سجاده مشاهده کرد.

در دوره مدرن روشنگری، اندیشمندانی مانند لاک، اسپینوزا، ولتر و کانت راه را برای سکولاریسم مدرن هموار کردند. نتیجه این تحول تنها استقلال دین و حکومت از هم نبود؛ بلکه به تدریج سه عرصه را دگرگون کرد:

سکولاریسم سیاسی که قانون را از اقتدار دینی مستقل کرد.
سکولاریسم علمی که داوری درباره طبیعت را به شواهد و آزمایش سپرد.
سکولاریسم فرهنگی که حق انتخاب شیوه زندگی، هنر، آموزش و وجدان فردی را از انحصار نهادهای مذهبی خارج ساخت.

هر بار که یک پرسش علمی جای یک پاسخ خرافی را می‌گیرد، هر بار که برای تصمیم‌گیری به خرد و اخلاق فکر می‌کنیم (نه فقط این که «خدا چه گفته است»)، و هر بار که یک انسان با بازنگری رفتار و پندار خود دست به آفرینش یک خویشتن جدید از خود می‌زند، روشنگری سکولار یک قدم دیگر پیش رفته است. این پیروزی‌ها آرام و بی‌سروصدا است.

سکولاریسم، برنده‌ای است که کمتر جشن پیروزی می‌گیرد؛ بسیاری از کسانی که امروز با سکولاریسم مخالفت می‌کنند، خود هر روز از دستاوردهای سیاسی، علمی و فرهنگی آن بهره می‌برند، بی‌آنکه متوجه باشند این پیروزی، سال‌ها پیش و بی‌سروصدا و در دامان روشنگری مدرن سکولار رقم خورده است. و بسیاری از طرفداران سکولاریسم، زمانی مومنانی سرسخت بودند.

در ایران امروز نیز، با وجود ظاهر اسلامی حکومت، بسیاری از جلوه‌های روشنگری سکولار در زندگی روزمره جامعه در حال گسترش است. نسل‌های جدید بیش از گذشته باورهای دینی را موضوعی شخصی می‌دانند، تصمیم‌های خود را بر پایه علم، تجربه و منافع انسانی می‌گیرند و خواهان قوانینی هستند که بر حقوق برابر شهروندان استوار باشد، نه بر تفسیرهای مذهبی. شاید به همین دلیل، مهم‌ترین تحول امروز ایران نه صرفاً یک رقابت سیاسی، بلکه دگرگونی آرام در شیوه اندیشیدن باشد؛ همان مسیری که کانت آن را خروج از «نابالغیِ خودخواسته» با تکیه بر شهامت و خرد مستقل می‌نامید.

تصویر: گفتار فلسفی در زمینه نجوم، نقاشی از جوزف رایت دربی (قرن هجدهم)

#سکولاریسم #نقد_دین #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
👍3❤1
یک دین آمریکایی: مورمون‌ها

پسری چهارده‌ساله به جنگل می‌رود تا از خدا بپرسد کدام دین درست است؛ پاسخی که می‌شنود، تمام ادیان موجود را نادرست می‌خواند. از همین مکاشفه، یکی از بحث‌برانگیزترین ادیان آمریکایی زاده شد؛ دینی که رهبرش را در جوانی به قتل رساندند اما امروز میلیون‌ها پیرو و یکی از فعال‌ترین سازمان‌های خیریه جهان را دارد.

▪️بنیان‌گذاری و مرگ خونین جوزف اسمیت
جوزف اسمیت، «پیامبر آمریکایی»، در ۱۸۲۰ ادعا کرد فرشته مورونی بر او ظاهر شده است؛ تجربه‌ای که به شکل‌گیری کتاب مورمون و کلیسای «عیسی مسیح قدیسان آخرالزمان» در ۱۸۳۰ انجامید. در ۱۸۴۴، پس از تنش با ساکنان ایلینوی بر سر اتهام چندهمسری، جمعی مسلح به زندان کارتیج حمله کردند و اسمیت و برادرش را کشتند.

▪️تبعید، آزار و آشتی با دولت آمریکا
مرگ اسمیت به فروپاشی جنبش نینجامید؛ بریگم یانگ رهبری را برعهده گرفت و پیروان را به یوتا برد. مهاجرت‌های پیاپی از نیویورک تا میزوری با آزار همراه بود؛ فرماندار میزوری در ۱۸۳۸ حتی دستور «نابودی» مورمون‌ها را صادر کرد. تنها با اعلام رسمی کنارگذاشتن چندزنی در ۱۸۹۰، آرامش نسبی با دولت فدرال آمریکا برقرار شد.

▪️از حاشیه‌نشینی تا مشارکت اجتماعی
مورمون‌ها با آبادانی دره سالت‌لیک، بنیان‌گذاری شهرهایی چون سالت‌لیک‌سیتی و ایجاد نظام‌های اقتصادی اشتراکی، نقشی کلیدی در توسعه غرب آمریکا داشتند. دانشگاه بریگهام یانگ و سازمان خیریه LDS Charities، که در بیش از صد کشور بدون توجه به نژاد یا مذهب کمک می‌کند، از میراث اجتماعی این جامعه‌اند؛ میتْ رامنی نیز نمونه‌ای از نفوذ سیاسی آنان است.

▪️قضاوتی که با آشنایی تغییر کرد
چارلز دیکنز ابتدا اسمیت را «روستایی نادان» می‌خواند، اما پس از همسفری با مهاجران مورمون در ۱۸۶۳، از نظم و خوش‌خلقی آنان شگفت‌زده شد و نوشت آنان «شایسته انتقاد نبودند». مارک تواین اما کتاب مورمون را ریشخند کرد. تغییر دیدگاه دیکنز نشان می‌دهد سلوک عملی پیروان یک دین، نه فقط عقایدش، باید مبنای قضاوت باشد.

متن کامل این یادداشت را در وبسایت گفت‌و شنود بخوانید
یک دین آمریکایی: مورمون‌ها

https://dialog.tavaana.org/mormons/

@Dialogue1402
انتقال ناگهانی ارسلان یزدانی، شهروند بهائی، از زندان تهران بزرگ به مکانی نامعلوم

ارسلان یزدانی، شهروند ۴۳ سالهٔ بهائی ساکن کرج، روز چهارشنبه ۱۸ شهریورماه ۱۴۰۵، از زندان تهران بزرگ (فشافویه) به مکانی نامعلوم منتقل شد.

این انتقال بدون برنامه و اطلاع قبلی به خانواده صورت گرفته و تاکنون جزئیات بیشتری در این رابطه منتشر نشده است.

آقای یزدانی پیشتر، روز شنبه ۳۱ مردادماه ۱۴۰۵، توسط نیروهای امنیتی در منزل شخصی خود در کرج بازداشت و برای تحمل محکومیت سه سال حبس به زندان تهران بزرگ منتقل شد.

بی‌اطلاعی از محل نگهداری آقای یزدانی و علت انتقال او، نگرانی‌های جدی پیرامون وضعیت او ایجاد کرده است.

#ارسلان_یزدانی #داستان_ما_یکیست #بهاییان_ایران #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
😡3🙏2
جان لاک
معمار نامرئی جدایی دین از دولت

سال ۱۶۸۹، جان لاک، فیلسوف انگلیسی، در تبعیدگاهش در هلند رساله‌ای کوتاه اما زلزله‌آفرین منتشر کرد: نامه‌ای درباره تساهل. اروپا تازه از جنگ‌های خونین مذهبی بیرون آمده بود؛ کاتولیک و پروتستان قرن‌ها یکدیگر را به نام خدا کشته بودند. لاک پرسشی طرح کرد که تا آن زمان کفرآمیز به‌نظر می‌رسید: چرا اصلا دولت باید در ایمان مردم دخالت کند؟

استدلال او ساده و بنیان‌کن بود: ایمان امری کاملا درونی و شخصی است و با زور قابل تحمیل نیست. لاک نوشت «هیچ‌کس نمی‌تواند با اجبار بیرونی، قلبش را وادار به باور کند»؛ حتی اگر شمشیر بر گردنت باشد، نمی‌توانی واقعا به‌زور باور کنی.

او مرز روشنی میان قلمرو دولت و قلمرو کلیسا کشید: وظیفه‌ دولت، حفظ اموال، امنیت و حقوق مدنی است، نه نجات روح شهروندان. این تفکیک، بذر اولیه‌ جدایی دین از حکومت (سکولاریسم سیاسی) بود.

لاک تساهل را نه فقط توصیه‌ اخلاقی، بلکه ضرورت منطقی می‌دانست؛ چون هیچ مرجعی نمی‌تواند با قطعیت ادعا کند تفسیرش از دین، تنها تفسیر درست است.

با این حال، تساهل او محدودیت داشت: کاتولیک‌ها را به‌دلیل وفاداری به پاپ (قدرتی خارجی) و ملحدان را به‌دلیل نبود سوگند الهی، از این حمایت مستثنا کرد، یادآوری اینکه حتی پیشگامان آزادی، محدودیت‌های زمانه‌ خود را داشتند.

. این رساله مستقیما بر بنیان‌گذاران آمریکا و اصل جدایی دین از دولت در قانون اساسی آمریکا تاثیر گذاشت؛ جفرسون و مدیسون آشکارا از لاک وام گرفتند.

تاثیر اندیشه لاک امروز در هر قانون اساسی سکولار مدرن که آزادی مذهب را تضمین می‌کند، در جریان است.

#جان_لاک #سکولاریسم #دین #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
👍7❤1