دفاع یا گفتوگو؟
مغزی که بهجای شنیدن، میجنگد
یک صحنه آشنا برای خیلی از ما: سر یک میز خانوادگی یا در یک بحث دوستانه، کسی نظری متفاوت میدهد یا نقدی میکند، و قبل از اینکه جملهاش تمام شود، ذهن ما پیشاپیش دارد جواب و دفاع آماده میکند. نشنیده، پاسخ دادهایم. این حالت اسمی دارد: «واکنش دفاعی».
روانشناسی اجتماعی سالهاست این پدیده را بررسی میکند. کلود استیل، روانشناس اجتماعی آمریکایی، در نظریهای به نام «خودارزشگذاری» (Self-Affirmation Theory) نشان داد وقتی چیزی هویت یا ارزشهای اصلی فرد را زیر سوال میبرد، مغز آن را نه بهعنوان یک «نظر»، بلکه بهعنوان یک «تهدید» پردازش میکند؛ و در برابر تهدید، طبیعیترین واکنش، دفاع است، نه شنیدن.
نکته جالبتر پژوهش استیل این بود: وقتی افراد قبل از شنیدن یک نقد، فرصتی پیدا میکردند تا ارزشهای مهم خودشان را یادآوری کنند (مثلا چیزی که به آن افتخار میکنند)، تدفاعیبودنشان بهطور محسوسی کاهش مییافت و آمادهتر میشدند حرف طرف مقابل را واقعا بشنوند.
کارل راجرز هم دههها پیش هشدار داده بود که وقتی گفتوگو به سمت «قضاوت» میرود، طرف مقابل بهجای فکرکردن، شروع به محافظت از خودش میکند و از آن لحظه، گفتوگوی واقعی متوقف میشود.
این موضوع برای جامعهای مثل جامعه ایران، که گفتوگوهای خانوادگی و اجتماعیاش غالبا رنگوبوی «نسلها» و «باورهای متفاوت» دارد، حرف زیادی برای گفتن دارد. چند بار پیش آمده که یک گفتوگوی ساده بین پدر و فرزند، یا بین دو دوست با دیدگاههای سیاسی متفاوت، فقط بهخاطر یک لحن قضاوتگرانه، به یک جدل تبدیل شده؟
دفعه بعد که حس کردی وسط یک بحث، آماده «دفاع» میشوی، یک لحظه مکث کن؛ آیا واقعا دارند به تو حمله میکنند، یا فقط یک نظر متفاوت شنیدهای؟
#رواداری #بحث #جدل #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
مغزی که بهجای شنیدن، میجنگد
یک صحنه آشنا برای خیلی از ما: سر یک میز خانوادگی یا در یک بحث دوستانه، کسی نظری متفاوت میدهد یا نقدی میکند، و قبل از اینکه جملهاش تمام شود، ذهن ما پیشاپیش دارد جواب و دفاع آماده میکند. نشنیده، پاسخ دادهایم. این حالت اسمی دارد: «واکنش دفاعی».
روانشناسی اجتماعی سالهاست این پدیده را بررسی میکند. کلود استیل، روانشناس اجتماعی آمریکایی، در نظریهای به نام «خودارزشگذاری» (Self-Affirmation Theory) نشان داد وقتی چیزی هویت یا ارزشهای اصلی فرد را زیر سوال میبرد، مغز آن را نه بهعنوان یک «نظر»، بلکه بهعنوان یک «تهدید» پردازش میکند؛ و در برابر تهدید، طبیعیترین واکنش، دفاع است، نه شنیدن.
نکته جالبتر پژوهش استیل این بود: وقتی افراد قبل از شنیدن یک نقد، فرصتی پیدا میکردند تا ارزشهای مهم خودشان را یادآوری کنند (مثلا چیزی که به آن افتخار میکنند)، تدفاعیبودنشان بهطور محسوسی کاهش مییافت و آمادهتر میشدند حرف طرف مقابل را واقعا بشنوند.
کارل راجرز هم دههها پیش هشدار داده بود که وقتی گفتوگو به سمت «قضاوت» میرود، طرف مقابل بهجای فکرکردن، شروع به محافظت از خودش میکند و از آن لحظه، گفتوگوی واقعی متوقف میشود.
این موضوع برای جامعهای مثل جامعه ایران، که گفتوگوهای خانوادگی و اجتماعیاش غالبا رنگوبوی «نسلها» و «باورهای متفاوت» دارد، حرف زیادی برای گفتن دارد. چند بار پیش آمده که یک گفتوگوی ساده بین پدر و فرزند، یا بین دو دوست با دیدگاههای سیاسی متفاوت، فقط بهخاطر یک لحن قضاوتگرانه، به یک جدل تبدیل شده؟
دفعه بعد که حس کردی وسط یک بحث، آماده «دفاع» میشوی، یک لحظه مکث کن؛ آیا واقعا دارند به تو حمله میکنند، یا فقط یک نظر متفاوت شنیدهای؟
#رواداری #بحث #جدل #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👏5❤2🏆1
تداوم بیخبری از وضعیت ارسلان یزدانی، شهروند بهائی
با گذشت ۱۰ روز از انتقال ارسلان یزدانی به مکانی نامعلوم، بیخبری از وضعیت و محل نگهداری این شهروند بهائی همچنان ادامه دارد.
ارسلان یزدانی، شهروند بهائی، پیشتر روز شنبه ۳۱ مردادماه ۱۴۰۵، بدون اطلاع یا احضار قبلی، توسط نیروهای امنیتی در منزل شخصی خود در کرج بازداشت و برای تحمل محکومیت سه سال حبس به زندان تهران بزرگ منتقل شد. با این حال، او روز چهارشنبه ۱۸ شهریورماه، در حالی که در حال تحمل محکومیت خود بود، بار دیگر بدون اطلاع قبلی و ارائهٔ هیچگونه توضیحی از این زندان به مکانی نامعلوم انتقال یافت.
از آن زمان تاکنون، هیچیک از مراجع مربوطه پاسخ روشنی پیرامون علت انتقال، محل نگهداری، مرجع تحویلگیرنده یا شرایط فعلی او ارائه نکردهاند.
ارسلان یزدانی، ۴۳ ساله، همسر و پدر دو فرزند است. تداوم بیخبری مطلق از وضعیت او، نگرانیها پیرامون وضعیت او را به شدت افزایش داده است.
#ارسلان_یزدانی #داستان_ما_یکیست #بهائیان_ایران #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
با گذشت ۱۰ روز از انتقال ارسلان یزدانی به مکانی نامعلوم، بیخبری از وضعیت و محل نگهداری این شهروند بهائی همچنان ادامه دارد.
ارسلان یزدانی، شهروند بهائی، پیشتر روز شنبه ۳۱ مردادماه ۱۴۰۵، بدون اطلاع یا احضار قبلی، توسط نیروهای امنیتی در منزل شخصی خود در کرج بازداشت و برای تحمل محکومیت سه سال حبس به زندان تهران بزرگ منتقل شد. با این حال، او روز چهارشنبه ۱۸ شهریورماه، در حالی که در حال تحمل محکومیت خود بود، بار دیگر بدون اطلاع قبلی و ارائهٔ هیچگونه توضیحی از این زندان به مکانی نامعلوم انتقال یافت.
از آن زمان تاکنون، هیچیک از مراجع مربوطه پاسخ روشنی پیرامون علت انتقال، محل نگهداری، مرجع تحویلگیرنده یا شرایط فعلی او ارائه نکردهاند.
ارسلان یزدانی، ۴۳ ساله، همسر و پدر دو فرزند است. تداوم بیخبری مطلق از وضعیت او، نگرانیها پیرامون وضعیت او را به شدت افزایش داده است.
#ارسلان_یزدانی #داستان_ما_یکیست #بهائیان_ایران #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
😡5🙏2
▪️نمادی که جمهوری اسلامی خواست نام معمارش را پاک کند
معمار جوانی که این بنا را طراحی کرد، تنها ۲۴ سال داشت و پیرو آیینی بود که امروز در ایران غیرقانونی است. اما در دهه ۱۳۴۰، بهاییبودن او مانع انتخابش برای طراحی یکی از مهمترین نمادهای ملی ایران نشد. این نماد، برج شهیاد است؛ بنایی که حکومت اسلامی نامش را عوض کرد اما نتوانست از حافظه جمعی مردم پاکش کند.
▪️بنایی که با همه ایرانیان سخن میگوید
برج شهیاد از لایههای متعدد تاریخ ایران شکل گرفته است. طاق اصلیاش یادآور معماری ساسانی و طاق کسری، دوره پیش از اسلام، است؛ خطوط منحنی و هندسهاش شباهت به معماری پسا اسلامی اصفهان دارد. این بنا نه صرفا باستانی است، نه کاملا مدرن، بلکه ترکیبی از دورهها و هویتهای ایران است که با همه ایرانیان، بدون یک کلمه، سخن میگوید.
▪️معمار جوانی به نام حسین امانت
در دهه ۱۳۴۰، در دورهای از توسعه شهری ایران، ایده ساخت بنایی ملی مطرح شد. برنده مسابقه طراحی، حسین امانت، معماری ۲۴ساله و فارغالتحصیل تازهکار دانشگاه تهران بود. او پیرو آیین بهایی بود؛ موضوعی که در آن مقطع مانعی برای مشارکتش در این پروژه ملی نشد. اجرای بنا نیز نیازمند مهارت صدها متخصص، سنگتراش و مهندس بود.
▪️حذف نامها، ماندگاری آثار
پس از انقلاب، حکومت اسلامی نام برج را به «آزادی» تغییر داد و حسین امانت ایران را ترک کرد. گزارشها نشان میدهد نام او در روایتهای رسمی کمتر ذکر شد و حتی در خود بنا نیز محو شد. اکنون ین پرسش را مطرح است: آیا آثار ملی میتوانند باقی بمانند، اما نقش برخی سازندگانشان به مرور فراموش شود؟
▪️میراث ملی، نیازمند همبستگی است
میراث ملی فقط ساختمانها نیستند؛ خاطره، معنا و داستانهایی هستند که نسلها به آنها پیوند میزنند. مراقبت از میراث ملی تنها به مرمت سنگ و بتن محدود نیست، بلکه شامل حفظ تنوع روایتها و سهم گروههای مختلف در ساخت آن است. برج شهیاد نشان میدهد هویت ملی زمانی پایدارتر میشود که سهم دورهها و انسانهای متفاوت انکار نشود.
متن کامل این یادداشت را در وبسایت گفتوشنود بخوانید
برج شهیاد: همبستگی ملی به زبان معماری
https://dialog.tavaana.org/shahyad-tower/
#شهیاد #نماد #همبستگی #حسین_امانت #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
معمار جوانی که این بنا را طراحی کرد، تنها ۲۴ سال داشت و پیرو آیینی بود که امروز در ایران غیرقانونی است. اما در دهه ۱۳۴۰، بهاییبودن او مانع انتخابش برای طراحی یکی از مهمترین نمادهای ملی ایران نشد. این نماد، برج شهیاد است؛ بنایی که حکومت اسلامی نامش را عوض کرد اما نتوانست از حافظه جمعی مردم پاکش کند.
▪️بنایی که با همه ایرانیان سخن میگوید
برج شهیاد از لایههای متعدد تاریخ ایران شکل گرفته است. طاق اصلیاش یادآور معماری ساسانی و طاق کسری، دوره پیش از اسلام، است؛ خطوط منحنی و هندسهاش شباهت به معماری پسا اسلامی اصفهان دارد. این بنا نه صرفا باستانی است، نه کاملا مدرن، بلکه ترکیبی از دورهها و هویتهای ایران است که با همه ایرانیان، بدون یک کلمه، سخن میگوید.
▪️معمار جوانی به نام حسین امانت
در دهه ۱۳۴۰، در دورهای از توسعه شهری ایران، ایده ساخت بنایی ملی مطرح شد. برنده مسابقه طراحی، حسین امانت، معماری ۲۴ساله و فارغالتحصیل تازهکار دانشگاه تهران بود. او پیرو آیین بهایی بود؛ موضوعی که در آن مقطع مانعی برای مشارکتش در این پروژه ملی نشد. اجرای بنا نیز نیازمند مهارت صدها متخصص، سنگتراش و مهندس بود.
▪️حذف نامها، ماندگاری آثار
پس از انقلاب، حکومت اسلامی نام برج را به «آزادی» تغییر داد و حسین امانت ایران را ترک کرد. گزارشها نشان میدهد نام او در روایتهای رسمی کمتر ذکر شد و حتی در خود بنا نیز محو شد. اکنون ین پرسش را مطرح است: آیا آثار ملی میتوانند باقی بمانند، اما نقش برخی سازندگانشان به مرور فراموش شود؟
▪️میراث ملی، نیازمند همبستگی است
میراث ملی فقط ساختمانها نیستند؛ خاطره، معنا و داستانهایی هستند که نسلها به آنها پیوند میزنند. مراقبت از میراث ملی تنها به مرمت سنگ و بتن محدود نیست، بلکه شامل حفظ تنوع روایتها و سهم گروههای مختلف در ساخت آن است. برج شهیاد نشان میدهد هویت ملی زمانی پایدارتر میشود که سهم دورهها و انسانهای متفاوت انکار نشود.
متن کامل این یادداشت را در وبسایت گفتوشنود بخوانید
برج شهیاد: همبستگی ملی به زبان معماری
https://dialog.tavaana.org/shahyad-tower/
#شهیاد #نماد #همبستگی #حسین_امانت #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👍6🏆2
آیان حرصی علی
زنی که گفت اسلام نیاز به نقد بنیادین دارد
آیان حرصی علی، نویسنده و فعال سیاسی سومالیتبار هلندی-آمریکایی، از کودکی در خانوادهای مذهبی و سختگیر در سومالی و عربستان بزرگ شد، از ازدواجی اجباری گریخت، به هلند پناهنده شد و در پارلمان آن کشور به فعالیت علیه خشونت خانگی و ناموسی در جوامع مسلمان مهاجر پرداخت.
همکاریاش با تئو ون گوگ در ساخت فیلمی درباره خشونت علیه زنان، به قتل او (تئو ون گوک) توسط یک افراطگرا در سال ۲۰۰۴ انجامید و از آن پس زیر محافظت دائمی زندگی کرده است.
سال ۲۰۱۵، حرصی علی کتاب بدعتگذار (Heretic) را منتشر کرد و بحثی جنجالی به راه انداخت: آیا اسلام صرفا نیاز به اصلاح دارد، یا مشکل در بنیانهای آن است؟
او پاسخش را روشن داد و پنج تغییر بنیادین پیشنهاد کرد. نخست، به چالشکشیدن مصونیت محمد از نقد؛ او نوشت تا زمانی که پیامبر اسلام از هر پرسشگری مصون بماند، اصلاح واقعی ممکن نیست.
دوم، اولویتدادن به زندگی اینجهانی بر وعدههای آخرت؛ سوم، کنارگذاشتن شریعت بهعنوان قانونی برتر از قوانین سکولار؛ چهارم، توقف اجرای فردی «امر به معروف و نهی از منکر»؛ و پنجم، کنارگذاشتن مفهوم جهاد مقدس.
حرصی علی خودش را نه دشمن مسلمانان، بلکه صدای مصلحان دینی میدانست که از ترس، سکوت کردهاند. اما منتقدانش، از جمله برخی محققان دین و فعالان مسلمان، او را متهم کردند که تصویری یکدست و تحریفشده از اسلام ارائه میدهد و زمینهساز اسلامهراسی است.
این مناقشه امروز همچنان زنده است: مرز میان نقد صادقانه یک دین و کلیشهسازی از یک جامعه متنوع، پرسشی است که هر بحث درباره اصلاح دینی در جهان اسلام با آن روبهروست.
#آیان_حرصی_علی #نقد_دین #آزاداندیشی #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
زنی که گفت اسلام نیاز به نقد بنیادین دارد
آیان حرصی علی، نویسنده و فعال سیاسی سومالیتبار هلندی-آمریکایی، از کودکی در خانوادهای مذهبی و سختگیر در سومالی و عربستان بزرگ شد، از ازدواجی اجباری گریخت، به هلند پناهنده شد و در پارلمان آن کشور به فعالیت علیه خشونت خانگی و ناموسی در جوامع مسلمان مهاجر پرداخت.
همکاریاش با تئو ون گوگ در ساخت فیلمی درباره خشونت علیه زنان، به قتل او (تئو ون گوک) توسط یک افراطگرا در سال ۲۰۰۴ انجامید و از آن پس زیر محافظت دائمی زندگی کرده است.
سال ۲۰۱۵، حرصی علی کتاب بدعتگذار (Heretic) را منتشر کرد و بحثی جنجالی به راه انداخت: آیا اسلام صرفا نیاز به اصلاح دارد، یا مشکل در بنیانهای آن است؟
او پاسخش را روشن داد و پنج تغییر بنیادین پیشنهاد کرد. نخست، به چالشکشیدن مصونیت محمد از نقد؛ او نوشت تا زمانی که پیامبر اسلام از هر پرسشگری مصون بماند، اصلاح واقعی ممکن نیست.
دوم، اولویتدادن به زندگی اینجهانی بر وعدههای آخرت؛ سوم، کنارگذاشتن شریعت بهعنوان قانونی برتر از قوانین سکولار؛ چهارم، توقف اجرای فردی «امر به معروف و نهی از منکر»؛ و پنجم، کنارگذاشتن مفهوم جهاد مقدس.
حرصی علی خودش را نه دشمن مسلمانان، بلکه صدای مصلحان دینی میدانست که از ترس، سکوت کردهاند. اما منتقدانش، از جمله برخی محققان دین و فعالان مسلمان، او را متهم کردند که تصویری یکدست و تحریفشده از اسلام ارائه میدهد و زمینهساز اسلامهراسی است.
این مناقشه امروز همچنان زنده است: مرز میان نقد صادقانه یک دین و کلیشهسازی از یک جامعه متنوع، پرسشی است که هر بحث درباره اصلاح دینی در جهان اسلام با آن روبهروست.
#آیان_حرصی_علی #نقد_دین #آزاداندیشی #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👍9❤🔥2❤1
آیا دین یک طرح تکاملی بود یا یک اتفاق جانبی؟
تصور کنید یک ساختمان میسازید تا در برابر باد مقاوم باشد، و ناخواسته سایهای زیبا هم زیر آن شکل میگیرد که هرگز برایش برنامهریزی نکرده بودید. حالا اگر بگوییم دین هم دقیقا همینطور به وجود آمده؟ نه یک هدف تکاملی، بلکه یک سایهی جانبی از چیزهای دیگری که مغز ما برای بقا ساخته بود؟
🔹 نظریه محصول جانبی چیست؟
(نظریه محصول جانبی By-product Theory) در علوم شناختی دین میگوید دین خودش هرگز مستقیما هدف انتخاب طبیعی نبوده؛ بلکه نتیجه ترکیب چند سامانه شناختی است که هرکدام به دلایل کاملا دیگری تکامل یافتهاند.
🔹 این سامانهها کداماند؟
سامانه تشخیص عامل (که صدای مبهم را «کسی» تفسیر میکند)، نظریه ذهن (که به دیگران نیت و آگاهی نسبت میدهد)، و دوگانهانگاری طبیعی (که ذهن را از جسم جدا میبیند)، هرکدام برای بقا در دنیای واقعی شکل گرفتند؛ نه برای ساختن خدا. اما وقتی این سه سامانه کنار هم قرار میگیرند، محصولشان باوری است به موجوداتی نامرئی، باهدف، و دارای ذهن.
🔹 مثال ساده
مثل این است که دماغ انسان برای بو کشیدن تکامل یافته، اما حالا از آن برای عینک زدن هم استفاده میکنیم. عینک زدن هدف تکامل دماغ نبود؛ فقط یک کاربرد اضافه جانبی است. پاسکال بویر و دیگر پژوهشگران معتقدند دین هم دقیقا چنین «کاربرد جانبی»ای از مغزی است که برای چیزهای دیگر طراحی شده.
🔹 چرا این دیدگاه مهم است؟
این نظریه در مقابل دیدگاه رقیبش قرار میگیرد: نظریه سازگاری تطبیقی (Adaptationism)، که میگوید دین خودش مستقیما به بقا یا همکاری گروهی کمک کرده و به همین دلیل انتخاب شده است. اما طرفداران نظریه محصول جانبی، مثل پاسکال بویر، تاکید دارند نیازی نیست دین «فایدهای» داشته باشد تا وجود داشته باشد؛ کافی است نتیجه جانبی سامانههای مفید دیگر باشد.
📌 نکتهی پایانی:
شاید دین هرگز بهخاطر خودش تکامل نیافته باشد؛ بلکه فقط سایهای است که وقتی مغز انسان برای بقا در جنگل تکامل یافت، بهطور ناخواسته روی دیوار افتاد.
#علوم_شناختی #علوم_شناختی_دین #نقد_دین #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
تصور کنید یک ساختمان میسازید تا در برابر باد مقاوم باشد، و ناخواسته سایهای زیبا هم زیر آن شکل میگیرد که هرگز برایش برنامهریزی نکرده بودید. حالا اگر بگوییم دین هم دقیقا همینطور به وجود آمده؟ نه یک هدف تکاملی، بلکه یک سایهی جانبی از چیزهای دیگری که مغز ما برای بقا ساخته بود؟
🔹 نظریه محصول جانبی چیست؟
(نظریه محصول جانبی By-product Theory) در علوم شناختی دین میگوید دین خودش هرگز مستقیما هدف انتخاب طبیعی نبوده؛ بلکه نتیجه ترکیب چند سامانه شناختی است که هرکدام به دلایل کاملا دیگری تکامل یافتهاند.
🔹 این سامانهها کداماند؟
سامانه تشخیص عامل (که صدای مبهم را «کسی» تفسیر میکند)، نظریه ذهن (که به دیگران نیت و آگاهی نسبت میدهد)، و دوگانهانگاری طبیعی (که ذهن را از جسم جدا میبیند)، هرکدام برای بقا در دنیای واقعی شکل گرفتند؛ نه برای ساختن خدا. اما وقتی این سه سامانه کنار هم قرار میگیرند، محصولشان باوری است به موجوداتی نامرئی، باهدف، و دارای ذهن.
🔹 مثال ساده
مثل این است که دماغ انسان برای بو کشیدن تکامل یافته، اما حالا از آن برای عینک زدن هم استفاده میکنیم. عینک زدن هدف تکامل دماغ نبود؛ فقط یک کاربرد اضافه جانبی است. پاسکال بویر و دیگر پژوهشگران معتقدند دین هم دقیقا چنین «کاربرد جانبی»ای از مغزی است که برای چیزهای دیگر طراحی شده.
🔹 چرا این دیدگاه مهم است؟
این نظریه در مقابل دیدگاه رقیبش قرار میگیرد: نظریه سازگاری تطبیقی (Adaptationism)، که میگوید دین خودش مستقیما به بقا یا همکاری گروهی کمک کرده و به همین دلیل انتخاب شده است. اما طرفداران نظریه محصول جانبی، مثل پاسکال بویر، تاکید دارند نیازی نیست دین «فایدهای» داشته باشد تا وجود داشته باشد؛ کافی است نتیجه جانبی سامانههای مفید دیگر باشد.
📌 نکتهی پایانی:
شاید دین هرگز بهخاطر خودش تکامل نیافته باشد؛ بلکه فقط سایهای است که وقتی مغز انسان برای بقا در جنگل تکامل یافت، بهطور ناخواسته روی دیوار افتاد.
#علوم_شناختی #علوم_شناختی_دین #نقد_دین #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
❤7
مایکل برنت شرمر
مردی که ماموریتش ردکردن چیزهای بیدلیل بود
مایکل شرمر، تاریخنگار علم و نویسنده آمریکایی، پیش از آنکه به یکی از شناختهشدهترین چهرههای جنبش شکاکیت علمی تبدیل شود، خودش زمانی جذب باورهای غیرعلمی (از جمله نظریههای شبهپزشکی) شده بود. همین تجربه شخصی، او را متقاعد کرد که مسئلهی اصلی، حماقت افراد نیست؛ بلکه ذهن انسان بهطور طبیعی مستعد پذیرش الگوهای کاذب است.
سال ۱۹۹۲، شرمر مجله Skeptic و «جامعه شکاکان» (Skeptics Society) را تاسیس کرد؛ نهادی که هدفش نه حمله به دین یا معنویت بهطور کلی، بلکه بررسی نقادانهی هر ادعایی بود که خلاف شواهد علمی طرح میشد. از شفای معجزهآسا و نجومشناسی تا نظریههای توطئه و انکار هولوکاست.
شرمر معتقد بود باور دینی و باورهای شبهعلمی از یک ریشهی شناختی مشترک میآیند: میل ذهن انسان به یافتن معنا و الگو، حتی در جایی که الگویی وجود ندارد. او این پدیده را «الگویابیگری» (patternicity) نامید و نوشت مغز انسان طوری تکامل یافته که ترجیح میدهد به یک الگوی دروغین باور کند تا الگوی واقعی را از دست بدهد.
او رویکردش را نه جدلی، بلکه روشمحور توصیف میکرد؛ بهجای حمله اخلاقی به باورمندان، بر پرسش «شواهد کجاست؟» تمرکز داشت. همین رویکرد او را از هیچنز متمایز و به دنت نزدیکتر میکرد.
رویکرد شرمر امروز در گسترش سواد رسانهای و مقاومت در برابر اطلاعات نادرست، همچنان کاربردی و مورد توجه است؛ در دورانی که نظریههای توطئه و شبهعلم بهسرعت در فضای مجازی پخش میشوند، پرسش بنیادین او «چرا مردم چیزهای عجیب باور میکنند؟» بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.
#مایکل_شرمر #شک_گرایی #خردگرایی #نقد_دین #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
مردی که ماموریتش ردکردن چیزهای بیدلیل بود
مایکل شرمر، تاریخنگار علم و نویسنده آمریکایی، پیش از آنکه به یکی از شناختهشدهترین چهرههای جنبش شکاکیت علمی تبدیل شود، خودش زمانی جذب باورهای غیرعلمی (از جمله نظریههای شبهپزشکی) شده بود. همین تجربه شخصی، او را متقاعد کرد که مسئلهی اصلی، حماقت افراد نیست؛ بلکه ذهن انسان بهطور طبیعی مستعد پذیرش الگوهای کاذب است.
سال ۱۹۹۲، شرمر مجله Skeptic و «جامعه شکاکان» (Skeptics Society) را تاسیس کرد؛ نهادی که هدفش نه حمله به دین یا معنویت بهطور کلی، بلکه بررسی نقادانهی هر ادعایی بود که خلاف شواهد علمی طرح میشد. از شفای معجزهآسا و نجومشناسی تا نظریههای توطئه و انکار هولوکاست.
شرمر معتقد بود باور دینی و باورهای شبهعلمی از یک ریشهی شناختی مشترک میآیند: میل ذهن انسان به یافتن معنا و الگو، حتی در جایی که الگویی وجود ندارد. او این پدیده را «الگویابیگری» (patternicity) نامید و نوشت مغز انسان طوری تکامل یافته که ترجیح میدهد به یک الگوی دروغین باور کند تا الگوی واقعی را از دست بدهد.
او رویکردش را نه جدلی، بلکه روشمحور توصیف میکرد؛ بهجای حمله اخلاقی به باورمندان، بر پرسش «شواهد کجاست؟» تمرکز داشت. همین رویکرد او را از هیچنز متمایز و به دنت نزدیکتر میکرد.
رویکرد شرمر امروز در گسترش سواد رسانهای و مقاومت در برابر اطلاعات نادرست، همچنان کاربردی و مورد توجه است؛ در دورانی که نظریههای توطئه و شبهعلم بهسرعت در فضای مجازی پخش میشوند، پرسش بنیادین او «چرا مردم چیزهای عجیب باور میکنند؟» بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.
#مایکل_شرمر #شک_گرایی #خردگرایی #نقد_دین #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👍4👏1