گفت‌وشنود
5.43K subscribers
7.61K photos
1.8K videos
3 files
2.08K links
در صفحه‌ی «گفت‌وشنود» مطالبی مربوط‌به «رواداری، مدارا و هم‌زیستی بین اعضای جامعه با باورهای مختلف» منتشر می‌شود.
https://dialog.tavaana.org/
Instagram.com/dialogue1402
Twitter.com/dialogue1402
Facebook.com/1402dialogue
Download Telegram
روز جهانی صلح

مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال ۱۹۸۱ این روز را برای تحکیم آرمان‌های صلح در میان ملت‌ها و مردم جهان بنیان نهاد. از سال ۲۰۰۲، ۲۱ سپتامبر (۳۰ شهریور) به‌طور ثابت به‌عنوان روزی برای آتش‌بس و عدم خشونت جهانی تعیین شده است.

▪️اهداف اعلامی
• ترویج فرهنگ گفت‌وگو به‌جای خشونت در حل منازعات
• تقویت همکاری بین‌المللی برای پیشگیری از جنگ
• توجه به ریشه‌های ساختاری ناامنی: نابرابری، تبعیض، فقدان حکمرانی خوب و نقض حقوق بشر
• حمایت از قربانیان جنگ و درگیری‌های مسلحانه
مجمع عمومی هر سال شعاری برای این روز تعیین می‌کند که معمولاً بر پیوند میان صلح، توسعه پایدار و اقلیم تأکید دارد.

▪️واقعیتی فراتر از شعار
نهادهایی مانند مؤسسه اقتصاد و صلح (IEP) که شاخص صلح جهانی را منتشر می‌کند، صلح را نه صرفا «نبود جنگ» بلکه غیاب خشونت ساختاری تعریف می‌کنند؛ شاخصی که امنیت اجتماعی، میزان نظامی‌گری، و درگیری‌های داخلی و بین‌المللی را می‌سنجد. بر این اساس، کشورهایی با سرکوب داخلی گسترده، حتی بدون درگیری نظامی خارجی، در رتبه‌های پایین این شاخص قرار می‌گیرند؛ نمونه‌ای که نشان می‌دهد صلح واقعی جدا از آزادی و عدالت داخلی معنا ندارد.

▪️نقد یک مفهوم آرمانی
روز جهانی صلح اغلب با انتقاد همراه است: نمادین بودنش در برابر تداوم جنگ‌های فعال، و نیز سوءاستفاده‌ حکومت‌های اقتدارگرا از واژه‌ی «صلح» برای توجیه سرکوب داخلی به نام «امنیت و ثبات». صلحی که با حذف مخالفان یا سکوت اجباری جامعه تامین شود، در چارچوب تعریف سازمان ملل و نهادهای حقوق بشری، صلح واقعی محسوب نمی‌شود، بلکه آرامش موقت پیش از انفجار تنش‌های سرکوب‌شده است.
از این رو، صلح پایدار در گفتمان امروز جهانی نه غیاب صدا، که وجود عدالت، مشارکت و آزادی تعریف می‌شود، مفهومی که فاصله‌ آن با واقعیت بسیاری از جوامع، از جمله ایران، همچنان قابل‌توجه است.

#روز_جهانی_صلح #صلح #مدارا #رواداری #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
👍6🕊1
ماجد عثمان نواز
مردی که در سلول زندانی در مصر، از افراط‌گرایی بیدار شد

ماجد نواز، فعال سیاسی بریتانیایی-پاکستانی‌تبار، در نوجوانی جذب حزب‌التحریر شد؛ گروهی اسلام‌گرای بین‌المللی که خواستار بازگرداندن خلافت اسلامی بود. او در دانشگاه به سازمان‌دهی و جذب اعضای جدید پرداخت و فعالیتش را تا مصر گسترش داد، جایی که در سال ۲۰۰۲ توسط دولت حسنی مبارک بازداشت و به چهار سال زندان محکوم شد.

همین زندان، نقطه‌ عطف زندگی‌اش بود. نواز در سلول‌های مصر با زندانیانی از طیف‌های فکری متفاوت هم‌نشین شد و برای نخستین‌بار، ایدئولوژی‌اش را از بیرون به چالش کشید. سازمان عفو بین‌الملل او را زندانی وجدان اعلام کرد؛ اما تجربه‌ای که او را واقعا تغییر داد، مواجهه‌ مستقیم با تناقض‌های درونی گفتمان اسلام‌گرایانه بود که خودش سال‌ها مروجش بود.

پس از آزادی در ۲۰۰۶، نواز رسما از حزب‌التحریر جدا شد و مسیری متضاد را آغاز کرد. سال ۲۰۰۸ اندیشکده‌ی Quilliam را در بریتانیا تاسیس کرد؛ نخستین نهاد جهانی که هدفش مقابله با افراط‌گرایی اسلامی از درون جامعه‌ مسلمان بود، نه با حمله‌ بیرونی به دین.

نواز مفهومی کلیدی معرفی کرد: تمایز میان «اسلام» به‌عنوان یک دین و «اسلام‌گرایی» به‌عنوان یک پروژه‌ سیاسی؛ استدلال کرد نقد دومی، اسلام‌هراسی نیست بلکه ضرورت دموکراتیک است.

او بعدها در کتاب مشترکش با سم هریس، اسلام و آینده‌ تساهل، نمونه‌ای نادر از گفت‌وگوی سازنده میان یک مسلمان اصلاح‌طلب و یک منتقد سکولار رادیکال دین ارائه داد.

دیدگاه‌های نواز امروز در بحث درباره مرز میان نقد سیاسی دین و احترام به باورمندان، همچنان الهام‌بخش است.

#اسلامگرایی #افراط_گرایی #آزاداندیشی #ماجد_نواز #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
👏3❤2🤔2
Forwarded from گفت‌وشنود
هانس-گئورگ گادامر
تفاهم در افق گفتگوی گشوده

هانس-گئورگ گادامر (۱۹۰۰–۲۰۰۲)، فیلسوف برجسته آلمانی و شاگرد مارتین هایدگر، بنیان‌گذار «هرمنوتیک فلسفی» مدرن است. شاهکار او، کتاب «حقیقت و روش»، نگرش ما به فهم، زبان و تاریخ را دگرگون کرد. گادامر معتقد است که انسان اساسا موجودی «فهمنده» است و این فهم تنها در متن گفتگو و تاریخ ممکن می‌شود. او به جای تأکید بر تحلیل‌های منطقی خشک، بر تجربه زیسته و پیوند میان ذهن‌ها تاکید داشت.

نظریه تفاهم؛ بنیان پذیرش و رواداری
در اندیشه گادامر، رواداری و پذیرش محصول جانبی یک «گفتگوی اصیل» است. او برای این تفاهم، مفاهیم زیر را مطرح می‌کند:

۱. تلفیق افق‌ها (Fusion of Horizons): گادامر معتقد است هر فرد با پیش‌فرض‌ها، تاریخ و فرهنگ خاص خود (افقِ فکری) وارد گفتگو می‌شود. رواداری گادامری یعنی «گشودگی» نسبت به افق دیگری؛ به این معنا که اجازه دهیم دیدگاه طرف مقابل، پیش‌فرض‌های ما را به چالش بکشد. تفاهم زمانی رخ می‌دهد که افق‌های ما با هم یکی شوند و به فهمی جدید برسیم که فراتر از دیدگاه اولیه هر دو طرف است.

۲. آمادگی برای شنیدن (فضیلت رواداری): برای گادامر، رواداری یک تکنیک سیاسی نیست، بلکه یک «فضیلت هرمنوتیک» است. این فضیلت یعنی شخص بپذیرد که «ممکن است دیگری حق داشته باشد». این گشودگی در برابر حقانیت دیگری، جوهره‌ دگرپذیری است؛ چرا که پیش‌فرض نهایی هرگونه گفتگوی واقعی، احترام به جایگاه فکری دیگری است.

۳. تجربه گفتگو به مثابه یک «واقعه»: گادامر معتقد است گفتگو یک بازی ارادی نیست که ما آن را کنترل کنیم؛ بلکه گفتگو «اتفاق می‌افتد». وقتی ما وارد گفتگو می‌شویم، زبان مشترکی می‌سازیم که متعلق به هیچ‌کدام نیست. پذیرش دیگری در این نگاه یعنی واگذاری بخشی از «من صلب» در برابر جریان زنده و پویای «ما».

از منظر گادامر، پذیرش دیگری به معنای تایید همه‌چیز نیست، بلکه به معنای «به رسمیت شناختن غیریت» در دل زبان است. جامعه‌ای که در آن گفتگو جریان داشته باشد، نیازی به تحمیل عقاید ندارد، زیرا تفاهم در آن به صورت طبیعی از میانِ تفاوت‌ها سر برمی‌آورد. رواداری در نگاه او، یعنی داشتن این شجاعت که در مواجهه با دیگری، خودمان را تغییر دهیم و افقِ فکری‌مان را گسترش دهیم.

#گادامر #هرمنوتیک #فلسفه #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
❤5👍2🤔1
شکاکیت
حقی برای فرد یا خطری برای جمع؟

فیلسوف و منطق‌دان آمریکایی چارلز پیرس، در مقاله‌ معروف «تثبیت باور» (۱۸۷۷)، شک را نه یک حالت ناخوشایند که باید هرچه سریع‌تر از آن فرار کرد، بلکه نقطه‌ آغاز هر جست‌وجوی صادقانه‌ فکری می‌دانست. از نگاه او، انسان تنها زمانی به‌راستی می‌اندیشد که در حالت شک قرار گرفته باشد؛ باور بدون تجربه‌ی شک، محصول تنبلی ذهنی یا فشار بیرونی است، نه تفکر.

فیلسوف انگلیسی آیزایا برلین، در دفاع از تکثرگرایی، ایده‌ مهم‌تری را مطرح کرد: آزادی واقعی انسان، شامل حق انتخاب میان ارزش‌ها و باورهای متفاوت است و این انتخاب، بدون امکان تردید در باورهای موجود، اصلا معنا ندارد.
از نگاه او، جامعه‌ای که تنها یک پاسخ درست برای همه‌ سؤالات بزرگ زندگی عرضه می‌کند و شک در آن را غیرمجاز می‌داند، در حال محدود کردن آزادی بنیادین انسان است، نه محافظت از حقیقت.

اما وقتی هویت فرد در باور دینی خلاصه شود، شک دیگر یک حق فردی نیست؛ به تهدیدی علیه گروه تبدیل می‌شود. در بسیاری از جوامع، نه قانون رسمی، بلکه فشار اجتماعی( طرد، شرمساری، قطع رابطه ) کسی را که با صدای بلند شک می‌کند مجازات می‌کند.
نتیجه؟ شک، به‌جای آنکه علنی و قابل‌گفت‌وگو باشد، به یک تجربه‌ مخفی و توام با گناه تبدیل می‌شود.

مثالی ملموس: تصور کنید در یک کلاس درس، معلمی اعلام کند «هر کس سوال بپرسد، نشان می‌دهد درس را دوست ندارد». نتیجه چه خواهد بود؟ دانش‌آموزان دیگر سوال نمی‌پرسند، نه چون همه‌چیز را فهمیده‌اند، بلکه چون یاد گرفته‌اند سوال پرسیدن خطرناک است. وقتی هویت دینی به همین شکل با شک برخورد کند، نتیجه مشابه است: نه فهم عمیق‌تر، بلکه سکوت مخفی‌کارانه.

حق بر شک، به این معنا نیست که هر باوری اشتباه است؛ به این معناست که هیچ باوری نباید از پرسیدن معاف باشد حتی اگر آن باور، ستون هویت جمعی یک گروه باشد.

سوالی که باقی می‌ماند: آیا جامعه‌ای که شک را جرم می‌داند، واقعا از ایمان محافظت می‌کند، یا فقط از سکوت اجباری؟


#ایمان #شک #باور #آزاداندیشی #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
👍4💯2
داستان نردبانی که نمی‌شود تکانش داد
حساسیت‌های ایمانی چطور کارها را پیچیده می‌کند

یک نردبان چوبی پنج‌پله‌ای، بیش از ۲۶۶ سال است روی یک طاقچه در مقدس‌ترین کلیسای مسیحیت جهان مانده و هیچ‌کس جرات جابجایی‌اش را ندارد. نه به‌خاطر تقدس نردبان، بلکه چون هیچ روحانی‌ای نمی‌داند آیا حق تکان‌دادنش را دارد یا نه. این نردبان، نمادی شد از اینکه ساده‌ترین مسائل چطور می‌توانند در دام باورهای دینی گرفتار بمانند.

▪️کلیسایی که یک نردبان معمایی دارد
کلیسای مقبره مقدس در اورشلیم، جایی که برخی آن را محل دفن عیسی مسیح می‌دانند، نردبانی معمولی زیر یکی از پنجره‌هایش دارد. این نردبان هیچ منشا اساطیری یا تقدس خاصی ندارد؛ اما روحانیان مسیحی بر سر اینکه چه کسی حق برداشتنش را دارد توافق نکرده‌اند. بر اساس شواهد، بیش از دویست سال است این مسئله حل‌نشده باقی مانده است.

▪️شش فرقه، یک کلیسا، رقابتی دیرینه
از قرن هفتم که ساسانیان صلیب مقدس کلیسا را به ایران بردند تا ویرانی آن در قرن یازدهم، این بنا تاریخی پرتنش دارد. امروز مدیریتش میان شش فرقه مسیحی، عمدتا کاتولیک رومی، ارتدوکس یونانی و ارتدوکس ارمنی، تقسیم شده است. هر گروه به‌شدت مراقب است دیگری از حدود اختیاراتش تجاوز نکند؛ همین رقابت، ریشه بن‌بست نردبان است.

▪️«وضع موجود»؛ قانونی برای هر شمع و جارو
در قرن هجدهم، عثمانی‌ها برنامه‌ای موسوم به «وضع موجود» تدوین کردند که حتی روشن‌کردن یک شمع یا جارو‌زدن گوشه‌ای از کلیسا را مشمول توافق میان فرقه‌ها می‌کرد. در ۱۹۹۷، گردشگری به نام «اندی» برای طنز، نردبان را از پنجره به داخل کشید؛ اما چون توافقی درباره‌اش نبود، دوباره همان‌جا روی طاقچه بازگردانده شد.

▪️درسی برای گفت‌وگوی بین‌ادیان
این ماجرا نشان می‌دهد سادگی یا پیچیدگی یک اختلاف مذهبی، نه به خود موضوع، بلکه به نگاه باورمندان بستگی دارد. با این‌حال، ادامه عبادت مشترک این فرقه‌ها در کنار هم، با وجود بن‌بست نردبان، از تمایل واقعی به هم‌زیستی حکایت دارد؛ درسی که نشان می‌دهد صبر و دیپلماسی می‌توانند حتی در دل عمیق‌ترین اختلافات دینی راه را باز نگه دارند.

متن کامل این یادداشت را در وبسایت گفت‌وشنود بخوانید

داستان نردبانی که نمی‌شود تکانش داد
حساسیت‌های ایمانی چطور کارها را پیچیده می‌کند

https://dialog.tavaana.org/immovable-ladder-church-holy-sepulchre/

#ایمان #باور #نقد_دین #آزاداندیشی #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
❤2🏆1