گفت‌وشنود
5.44K subscribers
7.6K photos
1.8K videos
3 files
2.08K links
در صفحه‌ی «گفت‌وشنود» مطالبی مربوط‌به «رواداری، مدارا و هم‌زیستی بین اعضای جامعه با باورهای مختلف» منتشر می‌شود.
https://dialog.tavaana.org/
Instagram.com/dialogue1402
Twitter.com/dialogue1402
Facebook.com/1402dialogue
Download Telegram
سال‌روز انتشار «آیات شیطانی»
کدام قسمت کتاب سلمان رشدی، توهین به محمد بود؟

آیات شیطانی نام رمانی است که در ۲۶ سپتامبر ۱۹۸۸ منتشر شد؛ شاید اگر خمینی دستور قتل نویسنده آن را نداده بود، این کتاب در جهان تا این اندازه مشهور نمی‌شد. اما سلمان رشدی امروز بیش از هر چیز با این کتاب و رویکرد تروریستی خاصی که با آن تهدید شده بود شناخته می‌شود. پرسشی که در میان هیاهوها کمتر مجال بررسی پیدا کرد این بود: رشدی دقیقا چه نوشته بود؟ چه تعداد از کسانی که خواستار مجازات او بودند، اساسا کتاب را خوانده بودند؟

▪️چرا نام کتاب «آیات شیطانی» است؟
عنوان کتاب ابداع ادبی سلمان رشدی نیست. این عنوان به روایتی قدیمی در منابع اولیه اسلامی اشاره داشت که با عنوان «ماجرای غرانیق» شناخته می‌شود. بر اساس این روایت، محمد هنگام خواندن آیات سوره نجم، عباراتی ستایش‌آمیز درباره سه خدای قدیمی شهر مکه (لات، عزی و منات) بر زبان آورده بود. مدتی بعد، با این بهانه که این آیات وحی خدا نبوده‌اند بلکه القاء شیطان بر محمد بوده‌اند، این آیات از قرآن حذف شدند. از آن زمان، این سوال که از کجا بدانیم بقیه آیات قرآن، القاء الله بوده‌اند و نه شیطان، سوالی خطرناک محسوب می‌شد.

▪️ماجرای آیات درباره سه خدای مکه را چه کسانی نقل کرده‌بودند؟
روایت آیات غرانیق، یا به اصطلاح اسلامی، آیات شیطان، در شماری از منابع اولیه مسلمانان، از جمله آثار ابن سعد، واقدی و طبری، ثبت شده است. پژوهش مفصل شهاب احمد درباره این موضوع حتی استدلال می‌کند که روایت غرانیق در دو قرن نخست اسلام روایتی شناخته‌شده و به‌طور گسترده پذیرفته‌شده بود؛ هرچند بعدها جریان غالب اسلامی آن را رد و از تاریخ‌نویسی اسلامی حذف کرد. بنابراین یکی از جنجالی‌ترین عناصر کتاب رشدی از هیچ ساخته نشده بود. او فقط یک روایت موجود اما سرکوب‌شده در تاریخ‌نگاری اولیه اسلامی را وارد یک اثر ادبی و تخیلی کرده بود.

▪️آیا کتاب هیچ مطلب توهین‌آمیزی داشت؟
آیات شیطانی یک کتاب پژوهشی در زمینه تاریخ اسلام نیست؛ رمانی طنزآمیز، استعاری و گاه بی‌پروا است. رشدی در بخش‌هایی از رمان، شخصیت‌ها و رویدادهایی را با الهام از محمد و زنان او و تاریخ آغاز اسلام بازسازی و هجو می‌کند. همین بخش‌ها برای بسیاری از مسلمانان بسیار دردناک بود. این که چه چیزی را توهین بدانیم، یک قضاوت ارزشی است. اما این تصور که تمام ماجرای «آیات شیطانی» ساخته ذهن رشدی و جعل تاریخ اسلام بوده، درست نیست.

▪️اعتراض‌ها پیش از فتوای خمینی آغاز شده بودند
مسلمانان در کشورهای هند و پاکستان پیش از فتوای خمینی اعتراضاتی را آغاز کرده بودند اما فتوای خمینی مدتی بعد صادر شد. در دوازده فوریه در پاکستان چند مسلمان در درگیری با پلیس کشته شدند و تنها دو روز بعد، در ۱۴ فوریه، خمینی حکم قتل رشدی را اعلام کرد.آیا خمینی خود را با مسلمانان شبه‌قاره هند در همبستگی می‌دید؟ برخی تحلیل‌گران تصور می‌کنند او خود را در رقایت با مسلمانان پاکستانی می‌دانست و می‌خواست خود را «مسلمان واقعی» و «با غیرت» نشان دهد. 

▪️چرا خمینی و پیروانش به سایر «توهین‌ها» پاسخی ندادند؟
فتوای خمینی تصویری ویژه از اسلام به ویژه تروریسم مبتنی بر ایمان مذهبی به مردم جهان ارائه داد. واقعیت این بود که نقدهای بسیار تند به اسلام، قرآن و محمد قرن‌ها پیش از رشدی وجود داشتند. مخالفان مذهبی، متفکران شکاک و حتی نویسندگان برخاسته از جوامع مسلمان پیش از آیات شیطانی مطالبی نوشته بودند که از نظر بسیاری از مسلمانان به همان اندازه یا حتی بیشتر توهین‌آمیز محسوب می‌شدند. پس از خمینی هم افراد بسیاری نسبت به اسلام و محمد نظراتی بسیار تند بیان می‌کنند یا حتی درباره آن طنز یا آثار توهین‌آمیز موسیقایی و ادبی می‌سازند. به نظر می‌رسد هراس‌افکنی فرقه‌ای که خمینی آن را رهبری می‌کرد، شاید نتیجه‌ای عکس داده باشد. 

#سلمان_رشدی #توهین_به_مقدسات #آزادی_بیان #آیات_شیطانی #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
👍13❤1👎1👌1
نخستین دانشکده الهیات اسلامی در آلمان افتتاح شد

نخستین دانشکده الهیات اسلامی آلمان در دانشگاه مونستر افتتاح شد.
این دانشکده اکنون جایگاهی هم‌سطح با دانشکده‌های الهیات کاتولیک و پروتستان دارد و می‌تواند دوره‌های تحصیلی تا مقطع دکترا برگزار کند.

به گزارش دویچه وله، نخستین دانشکده الهیات اسلامی آلمان روز پنج‌شنبه ۲ مهر (۲۴ سپتامبر) در شهر مونستر واقع در ایالت نورداین-وستفالن افتتاح شد. در مراسم افتتاحیه که در کاخ مونستر برگزار شد بیش از ۳۰۰ مهمان بین‌المللی و نمایندگانی از سیاست، کلیساها و دانشگاه‌ها حضور داشتند.

مُهَنَّد خورشید، رئیس این دانشکده گفت هدف این مرکز ارائه “الهیات اسلامی با اروپا و برای اروپا” است. او تاکید کرد: «دانشکده منبر وعظ نیست؛ موعظه در مسجد انجام می‌شود و پرسش‌های ما چیزی از خدا کم نمی‌کند.»

خورشید همچنین افزود فعالیت علمی در این دانشکده باید آزاد باشد و آزاد خواهد ماند، بدون توجه به اینکه چه کسی بخواهد بر آن تأثیر بگذارد. او مدعی گردید “اسلام باید از نقش قربانی فاصله بگیرد و نشان دهد که چه کمکی می‌تواند به حل چالش‌های بزرگ جامعه کند”.

خورشید همچنین گفت از اینکه انجمن‌های اسلامی تا کنون برای آموزش امامان خود به این مرکز مراجعه نکرده‌اند، ناراحت است. او افزود اسلام در آلمان هنوز تا حد زیادی بر اساس ملیت‌ها، از جمله عرب، ترک، آلبانیایی و پاکستانی، تقسیم شده است. به گفته او هدف باید این باشد که مسلمانان در شکل‌گیری یک “ما” آلمانی و اروپایی مشارکت کنند.

غونچه تورکلی-دهنرت، معاون وزارت فرهنگ و علوم ایالت نوردراین-وستفالن، نیز گفت: «الهیات اسلامی باید جایگاهی ثابت در دانشگاه‌های دولتی آلمان داشته باشد.»
رسانه‌های آلمانی گزارش دادند قرار است با همکاری دانشکده‌های الهیات کاتولیک و پروتستان و دیگر رشته‌های مطالعات دینی، یک “پردیس الهیات” در مونستر ایجاد شود. پردیس الهیات مجموعه‌ای دانشگاهی است که چند دانشکده و رشته مرتبط با الهیات و ادیان را در کنار هم قرار می‌دهد تا در زمینه آموزش، پژوهش و گفت‌وگوی میان ادیان همکاری کنند.

آدلهاید روک-شرودر، رئیس کلیسای پروتستان وستفالن ضمن اشاره به تاسیس دانشکده پروتستان مونستر در سال ۱۹۱۹ یادآور شد که هدف از ایجاد آن دانشکده در آن زمان این بود که در مونسترِ کاتولیک، پروتستان‌ها نیز صدایی داشته باشند. او ابراز امیدواری کرد که اکنون مسلمانان و دانشکده اسلامی آنها نیز چنین جایگاهی پیدا کنند.

#اسلام #آلمان #رواداری #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
🤮8👏1😱1
همدلی مهارت اکتسابی یا ویژگی ذاتی؟

چند بار شنیده‌ای که کسی درباره یک آدم سنگ‌دل بگوید «فلانی همین‌طوری به دنیا آمده، همدلی نداره، چیزی که نیست نمی‌شه درستش کرد»؟
این باور، هم رایج است و هم طبق شواهد علمی تا حد زیادی نادرست.

جمیل زکی، روان‌شناس اجتماعی و استاد دانشگاه استنفورد، سال‌ها روی این سوال دقیقا کار کرده. او در پژوهش‌های خود نشان داد همدلی بیشتر شبیه یک عضله است تا یک ویژگی ثابت شخصیتی؛ یعنی چیزی که با تمرین، رشد می‌کند و با بی‌توجهی، ضعیف می‌شود. زکی این دیدگاه را در برابر باور رایج «همدلی یعنی ذات آدم» قرار می‌دهد و می‌گوید افرادی که باور دارند همدلی قابل رشد است، در طول زمان واقعا همدل‌تر عمل می‌کنند؛ چون تلاش می‌کنند و تسلیم نمی‌شوند.

از سوی دیگر، مطالعات روی نوزادان و کودکان خردسال نشان می‌دهد بذر همدلی مثلا واکنش‌نشان‌دادن به گریه یک نوزاد دیگر از همان ماه‌های اول زندگی وجود دارد؛ یعنی پایه‌ای زیستی هم در کار است.
اما نکته کلیدی این‌جاست: داشتن پایه زیستی به‌معنای «سقف ثابت» نیست؛ محیط، تربیت، و تمرین آگاهانه می‌توانند آن پایه را به شکل‌های خیلی متفاوتی رشد بدهند یا سرکوب کنند.

این موضوع برای جامعه امروز، جایی که خیلی وقت‌ها فاصله نسلی و اختلاف دیدگاه‌ها زیاد است، امیدوارکننده است: یعنی وقتی پدر و فرزندی، یا دو همکار با پیشینه‌های متفاوت، در همدلی با هم کم می‌آورند، این «سرنوشت محتوم» نیست؛ نقطه شروع یک مسیر قابل یادگیری است.

پس دفعه بعد که فکر کردی «من همین‌طوری‌ام، عوض نمی‌شم»، از خودت بپرس: آیا واقعا امتحان کرده‌ای، یا فقط باور کرده‌ای که نمی‌توانی؟

#همدلی #مدارا #رواداری #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
مهارت‌های گفت‌وشنود
بررسی «آیین دوست‌یابی»

کتابی که بیش از هشتاد سال پیش نوشته شد و میلیون‌ها نسخه فروخت، شاید کلید گفت‌وگوی امروز میان باورمندان و بی‌دینان را در خود دارد. دیل کارنگی در «آیین دوست‌یابی» ادعا می‌کند مشکل اصلی گفت‌وگو این نیست که دیگران ما را نمی‌فهمند؛ مشکل این است که ما نمی‌دانیم چطور واقعا گوش کنیم.

▪️چرا گفت‌وگوی ما اغلب ناکارآمد است؟
کارنگی معتقد است بسیاری از ما دیدگاهی ناکارآمد به گفت‌وشنود داریم؛ تصور می‌کنیم این دیگران‌اند که باید منظور ما را درک کنند، نه برعکس. او با مثال‌های متعدد نشان می‌دهد تقریبا هیچ‌کس آماده نیست به‌راحتی اشتباهات خود را بپذیرد و در برابر انتقاد، به توجیه روی می‌آورد؛ به همین دلیل، شیوه بیان انتقاد اهمیت زیادی دارد.

▪️هنر ظریف انتقادکردن
کارنگی توصیه می‌کند تا جای ممکن از انتقاد خودداری کنید؛ چون انتقاد افراد را در موقعیت دفاعی قرار می‌دهد و گفت‌وشنود را از فعالیتی همکارانه به رقابت تبدیل می‌کند. نقد نهاد خانواده یا مذهب برای بسیاری به‌ویژه آزاردهنده است. هر یک از ما باید مسئولیت احساسات خود را بپذیریم، نه اینکه آن را به گردن گوینده بیندازیم.

▪️اختلاف؛ همراه همیشگی گفت‌وشنود
گفت‌وگو میان خداناباوران و افراد مذهبی ممکن است به مسابقه‌ای برای ازبین‌بردن اختلاف تبدیل شود؛ اما کارنگی می‌گوید اختلاف نظر هرگز به صفر نمی‌رسد، پس بهتر است بر اشتراک‌ها تمرکز کنیم. او پیشنهاد می‌کند پیش از بیان انتقاد، بدون ریاکاری از نقاط مثبت طرف مقابل تقدیر کنیم تا فضای خصومت از بین برود.

▪️شنیدن یعنی شناختن
کارنگی تاکید دارد به‌جای محکوم‌کردن مستقیم، با پرسیدن سوال‌های روشنگرانه منظور خود را بیان کنیم و طرف مقابل را به گفت‌وگو تشویق کنیم. باید از اشتباه‌های یکدیگر فاجعه نسازیم و ابتدا اشتباه خود را بپذیریم. او هشدار می‌دهد نگذاریم گفت‌وشنود به دعوا تبدیل شود، چون به قول او: «اگر می‌خواهید عسل به دست بیاورید، به کندو لگد نزنید».

نسخه کامل این یادداشت را در وبسایت گفت‌و‌شنود بخوانید

مهارت‌های گفت‌وشنود: بررسی «آیین دوست‌یابی»
https://dialog.tavaana.org/friendship-conversation-skills/

#مهارت_شنیدن #مهارت_دوست_یابی #رواداری #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
❤4👍1
حامد عبدالصمد
نویسنده‌ای که با فتوای قتل زندگی می‌کند

مردی که تلویزیون مصر عکسش را با نوشته‌ی «مرگ بر او» پخش کرد
حامد عبدالصمد، نویسنده و پژوهشگر علوم سیاسی مصری‌تبار آلمانی، در جوانی برای مدتی کوتاه به اخوان‌المسلمین نزدیک شد؛ حتی در یک اردوی تابستانی این گروه شرکت کرد. اما همین تجربه، به‌جای تقویت باورش، بذر تردید را در ذهنش کاشت و او را به مسیری معکوس، یعنی نقد رادیکال اسلام سیاسی، کشاند.

او با کتاب وداع من با آسمان (یا خداحافظی من با بهشت (۲۰۰۹)) به چهره‌ای شناخته‌شده در آلمان تبدیل شد؛ اثری که به گفته‌ خودش نه حمله به فرهنگش، بلکه تلاشی برای فهم تناقض‌های زندگی خودش بود. او بعدها به یکی از برجسته‌ترین کارشناسان اسلام در میان آلمانی‌زبانان بدل شد و عضو هیئت مشورتی «کنفرانس اسلام آلمان» گردید.

چهارم ژوئن ۲۰۱۳، عبدالصمد در قاهره، در نشستی با عنوان «اسلام و دموکراسی»، پیش از جمعیتی کوچک از دانشجویان سخنرانی کرد. او با استناد به تجربه‌ خودش در اخوان‌المسلمین، مدعی شد اسلام سیاسی ویژگی‌های مشترکی با فاشیسم اروپایی قرن بیستم دارد: ادعای انحصاری حقیقت، خصومت با مدرنیته، و رویای سلطه‌ جهانی.
جمله‌ پایانی‌اش این بود: «برخلاف فاشیسم در اروپا، اسلام هنوز شکست نخورده است.»

فردای آن روز، ویدئوی سخنرانی‌اش که به ۲۵۰ هزار بازدید در یوتیوب رسیده بود، توجه رسانه‌های مصر را جلب کرد. تلویزیون مصر عکس، نام و آدرس او را پخش کرد و او را «تحت‌تعقیب» معرفی کرد؛ پیامی که در پس‌زمینه‌اش، به‌روشنی به مرگ او اشاره داشت. پیامی که طعنه‌ تلخش این بود: «سر از تن کسی جدا کنید که اسلام را خشونت‌آمیز می‌خواند.»

محمود شعبان، استاد بلاغت عربی در دانشگاه الازهر و شناخته‌شده به مخالفت شدید با سکولاریسم، و عاصم عبدالماجد، از رهبران گروه الجماعة الاسلامیة، او را «مرتد» خواندند. شعبان در تلویزیون گفت حتی اگر عبدالصمد توبه کند، باید کشته شود. عبدالصمد با کمک سفیر آلمان، از مسیری مخفی و پرمخاطره از مصر گریخت، در حالی که شایعات مرگ یا ربوده‌شدنش در رسانه‌ها پخش می‌شد.

وزیر خارجه‌ وقت آلمان، گیدو وستروله، این فتوا را «به‌شدت محکوم» کرد و از دولت مصر خواست علیه صادرکنندگان تهدید اقدام کند. از آن پس، عبدالصمد تحت محافظت دائمی پلیس آلمان زندگی می‌کند؛ زندگی‌ای که به گفته‌ خودش، بهای واقعی گفتن حقیقتی است که بسیاری شجاعت گفتنش را ندارند.

#حامد_عبدالصمد #افراط_گرایی #نفد_اسلام #فتوای_قتل #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
❤11👍3