مدرسه وقتی پاسخِ آماده می‌آموزد، چه چیزی را از دانش‌آموز می‌گیرد؟
مدرسه فقط جای یادگرفتن تاریخ و علوم نیست؛ جایی است که کودک می‌آموزد کدام روایت را حقیقت بداند، چه کسی را مرجع بشناسد و با پرسش چه کند. آموزش ایدئولوژیک فقط در چند شعار یا یک درس خلاصه نمی‌شود؛ در انتخاب مطالب، حذف روایت‌های دیگر و رابطهٔ معلم و دانش‌آموز هم حضور دارد. شیوهٔ کلاس نیز پیام می‌دهد: اگر حفظ پاسخ پاداش بگیرد و پرسش دردسر شود، اطاعت تمرین می‌شود.
در ایران، تحلیل کتاب‌های مطالعات اجتماعیِ سال تحصیلی ۲۰۲۳–۲۰۲۴ نشان می‌دهد که برنامهٔ درسی تصویری از «انسان مطلوب اسلامی» می‌سازد: شهروندی دیندار و سیاسی که به حاکمیت دینی وفادار است. مسئله این نیست که مدرسه دربارهٔ ارزش‌ها حرف بزند؛ هیچ آموزشی کاملاً بی‌پیش‌فرض نیست. مسئله از جایی آغاز می‌شود که یک تفسیر رسمی بی‌رقیب بماند و دانش‌آموز فرصت سنجیدن آن با شواهد و دیدگاه‌های دیگر را نداشته باشد.
پائولو فریره در کتاب «آموزش برای آگاهی انتقادی» از آموزشی انتقاد می‌کند که دانش را در ذهن دانش‌آموز «سپرده‌گذاری» می‌کند و او را به دریافت‌کننده‌ای خاموش فرو می‌کاهد. در برابر، آموزش انتقادی با پرسش و گفت‌وگو پیش می‌رود و به دانش‌آموز کمک می‌کند علت‌ها و رابطه‌های پنهان در واقعیت را ببیند. ایرا شور نیز در «آموزش توانمندساز» بر مشارکت دانش‌آموز در یادگیری تأکید می‌کند: پرسیدن، جست‌وجوکردن و سنجیدن ایده‌ها.
تفکر انتقادی یعنی بتوانیم ادعا را دقیق بفهمیم، دلیلش را بررسی کنیم، پیش‌فرض‌ها را ببینیم و با رسیدن شواهد تازه، نظرمان را بازنگری کنیم. این کار نه بدگمانی به هر سخن است و نه بی‌احترامی به معلم.
تدریس دین، تاریخ یا ارزش‌ها به‌خودی‌خود آموزش ایدئولوژیک نیست. تفاوت در این است که دانش‌آموز را به شناخت و پرسش دعوت می‌کنیم یا از او می‌خواهیم پاسخ ازپیش‌تعیین‌شده را تکرار کند. مدرسهٔ جامعهٔ متکثر باید جایی باشد که کودک دربارهٔ باورهای گوناگون بیاموزد، بیآنکه به‌خاطر پرسش یا تفاوت عقیده تحقیر شود.
مدرسه ذهن می‌سازد؛ آن ذهن برای اندیشیدن پرورش می‌یابد یا برای اطاعت؟
#آموزش_ایدئولوژیک #تفکر_انتقادی #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
مدرسه وقتی پاسخِ آماده می‌آموزد، چه چیزی را از دانش‌آموز می‌گیرد؟
مدرسه فقط جای یادگرفتن تاریخ و علوم نیست؛ جایی است که کودک می‌آموزد کدام روایت را حقیقت بداند، چه کسی را مرجع بشناسد و با پرسش چه کند. آموزش ایدئولوژیک فقط در چند شعار یا یک درس خلاصه نمی‌شود؛ در انتخاب مطالب، حذف روایت‌های دیگر و رابطهٔ معلم و دانش‌آموز هم حضور دارد. شیوهٔ کلاس نیز پیام می‌دهد: اگر حفظ پاسخ پاداش بگیرد و پرسش دردسر شود، اطاعت تمرین می‌شود.
در ایران، تحلیل کتاب‌های مطالعات اجتماعیِ سال تحصیلی ۲۰۲۳–۲۰۲۴ نشان می‌دهد که برنامهٔ درسی تصویری از «انسان مطلوب اسلامی» می‌سازد: شهروندی دیندار و سیاسی که به حاکمیت دینی وفادار است. مسئله این نیست که مدرسه دربارهٔ ارزش‌ها حرف بزند؛ هیچ آموزشی کاملاً بی‌پیش‌فرض نیست. مسئله از جایی آغاز می‌شود که یک تفسیر رسمی بی‌رقیب بماند و دانش‌آموز فرصت سنجیدن آن با شواهد و دیدگاه‌های دیگر را نداشته باشد.
پائولو فریره در کتاب «آموزش برای آگاهی انتقادی» از آموزشی انتقاد می‌کند که دانش را در ذهن دانش‌آموز «سپرده‌گذاری» می‌کند و او را به دریافت‌کننده‌ای خاموش فرو می‌کاهد. در برابر، آموزش انتقادی با پرسش و گفت‌وگو پیش می‌رود و به دانش‌آموز کمک می‌کند علت‌ها و رابطه‌های پنهان در واقعیت را ببیند. ایرا شور نیز در «آموزش توانمندساز» بر مشارکت دانش‌آموز در یادگیری تأکید می‌کند: پرسیدن، جست‌وجوکردن و سنجیدن ایده‌ها.
تفکر انتقادی یعنی بتوانیم ادعا را دقیق بفهمیم، دلیلش را بررسی کنیم، پیش‌فرض‌ها را ببینیم و با رسیدن شواهد تازه، نظرمان را بازنگری کنیم. این کار نه بدگمانی به هر سخن است و نه بی‌احترامی به معلم.
تدریس دین، تاریخ یا ارزش‌ها به‌خودی‌خود آموزش ایدئولوژیک نیست. تفاوت در این است که دانش‌آموز را به شناخت و پرسش دعوت می‌کنیم یا از او می‌خواهیم پاسخ ازپیش‌تعیین‌شده را تکرار کند. مدرسهٔ جامعهٔ متکثر باید جایی باشد که کودک دربارهٔ باورهای گوناگون بیاموزد، بیآنکه به‌خاطر پرسش یا تفاوت عقیده تحقیر شود.
مدرسه ذهن می‌سازد؛ آن ذهن برای اندیشیدن پرورش می‌یابد یا برای اطاعت؟
#آموزش_ایدئولوژیک #تفکر_انتقادی #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👍6❤2🏆1
روان‌شناسی آشوب
آیا در غیاب عدالت و نهادهای مدنی، دین رونق می‌گیرد؟
پیام همراهان
وقتی ستون‌های عدالت، قانون و نهادهای مدنی فرو می‌ریزند، انسان در جست‌وجوی معنا و نظم تازه‌ای برمی‌آید. ذهن آشفته از بی‌نظمی، نیازمند چارچوبی است که زندگی را قابل پیش‌بینی کند. اریک برن این نیاز را «گرسنگی ساختار» می‌نامد؛ عطشی ذاتی برای نظم، معنا و جهت.
در چنین شرایطی، دین به‌مثابه پناهگاهی روانی و اجتماعی نقش پررنگی پیدا می‌کند. وقتی دولت از تأمین عدالت بازمی‌ماند و نهادهای مدنی از کار می‌افتند، دین اغلب به تنها نظام منسجم معنا و امید بدل می‌شود. به رنج معنا می‌بخشد، به آشوب نظم می‌دهد، و از ناامیدی وعده‌ی رهایی می‌دهد.
بنابراین، در غیاب عدالت و نهادهای مدنی، دین به‌عنوان یک ساختار اجتماعی و روانی قوت می‌گیرد. مسجد، کلیسا یا معبد، علاوه بر کارکرد مذهبی، به کانون اعتماد و پیوند جمعی تبدیل می‌شوند. با این حال، این نقش مختص دین نیست و در جوامع توسعه‌یافته‌تر، نهادها و فعالیت‌های غیر دینی همچون هنر، فلسفه، علم، گفتگوهای مدنی، سازمان‌های مردم‌نهاد و اقدامات بشردوستانه نیز می‌توانند معنا، نظم و حس تعلق فراهم کنند. این مثال‌ها نشان می‌دهند که انسان در جست‌وجوی نظم و معنا، الزاماً تنها به دین تکیه نمی‌کند، بلکه به هر چارچوبی که انسجام و تعلق اجتماعی ایجاد کند پاسخ مثبت می‌دهد.
در چنین فضایی، ایمان در متن فروپاشی ساختارها جان می‌گیرد و از دل اضطراب و بی‌پناهی، نوعی همبستگی دینی شکل می‌گیرد.
چه‌بسا اگر ساختارهای زمینی و انسانی برای تحقق عدالت و رفاه شکل گیرد، نیاز به دین کمتر احساس شود. اما آیا در آن صورت انسان می‌تواند معنا و امنیت روانی خود را از دل نهادها و همکاری‌های اجتماعی به دست آورد؟ یا همچنان به آسمانی نیاز دارد که بر زمین سایه‌ی معنا بیفکند؟
#ایمان #عدالت #دین #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
روان‌شناسی آشوب
آیا در غیاب عدالت و نهادهای مدنی، دین رونق می‌گیرد؟
پیام همراهان
وقتی ستون‌های عدالت، قانون و نهادهای مدنی فرو می‌ریزند، انسان در جست‌وجوی معنا و نظم تازه‌ای برمی‌آید. ذهن آشفته از بی‌نظمی، نیازمند چارچوبی است که زندگی را قابل پیش‌بینی کند. اریک برن این نیاز را «گرسنگی ساختار» می‌نامد؛ عطشی ذاتی برای نظم، معنا و جهت.
در چنین شرایطی، دین به‌مثابه پناهگاهی روانی و اجتماعی نقش پررنگی پیدا می‌کند. وقتی دولت از تأمین عدالت بازمی‌ماند و نهادهای مدنی از کار می‌افتند، دین اغلب به تنها نظام منسجم معنا و امید بدل می‌شود. به رنج معنا می‌بخشد، به آشوب نظم می‌دهد، و از ناامیدی وعده‌ی رهایی می‌دهد.
بنابراین، در غیاب عدالت و نهادهای مدنی، دین به‌عنوان یک ساختار اجتماعی و روانی قوت می‌گیرد. مسجد، کلیسا یا معبد، علاوه بر کارکرد مذهبی، به کانون اعتماد و پیوند جمعی تبدیل می‌شوند. با این حال، این نقش مختص دین نیست و در جوامع توسعه‌یافته‌تر، نهادها و فعالیت‌های غیر دینی همچون هنر، فلسفه، علم، گفتگوهای مدنی، سازمان‌های مردم‌نهاد و اقدامات بشردوستانه نیز می‌توانند معنا، نظم و حس تعلق فراهم کنند. این مثال‌ها نشان می‌دهند که انسان در جست‌وجوی نظم و معنا، الزاماً تنها به دین تکیه نمی‌کند، بلکه به هر چارچوبی که انسجام و تعلق اجتماعی ایجاد کند پاسخ مثبت می‌دهد.
در چنین فضایی، ایمان در متن فروپاشی ساختارها جان می‌گیرد و از دل اضطراب و بی‌پناهی، نوعی همبستگی دینی شکل می‌گیرد.
چه‌بسا اگر ساختارهای زمینی و انسانی برای تحقق عدالت و رفاه شکل گیرد، نیاز به دین کمتر احساس شود. اما آیا در آن صورت انسان می‌تواند معنا و امنیت روانی خود را از دل نهادها و همکاری‌های اجتماعی به دست آورد؟ یا همچنان به آسمانی نیاز دارد که بر زمین سایه‌ی معنا بیفکند؟
#ایمان #عدالت #دین #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👍6🏆2
چطور اعمال پرهزینه، باورها را نسل‌به‌نسل منتقل می‌کنند
دو نفر از شما می‌خواهند برای یک آرمان کمک مالی کنید. یکی پشت میزی شیک نشسته و با لبخندی حرفه‌ای توضیح می‌دهد. دیگری گِل‌آلود و خسته از یک منطقه‌ی زلزله‌زده برگشته، جایی که هفته‌ها بدون مزد کار کرده. حرف‌هایشان شاید شبیه هم باشد؛ اما مغز شما از قبل تصمیم گرفته به کدام‌یک بیشتر اعتماد کند.
🔹 مدل CREDs چیست؟ Credibility Enhancing Displays (نمایش‌های اعتبارافزای فرهنگی)، مدلی است که جوزف هنریش، انسان‌شناس تکاملی، برای توضیح چگونگی انتقال باورهای واقعی (از جمله باورهای دینی) مطرح کرد. ایده‌ی اصلی این است: انسان‌ها باورهای دیگران را نه صرفاً از روی حرف‌هایشان، بلکه از روی اعمال پرهزینه و فداکارانه‌شان ارزیابی می‌کنند.
🔹 چرا عمل، مهم‌تر از حرف است؟ هنریش استدلال کرد اگر کسی فقط ادعا کند باوری دارد اما هیچ هزینه‌ای برایش نپردازد، مغز ما آن را چندان قانع‌کننده نمی‌یابد. اما وقتی فردی زمان، مال، راحتی یا حتی جانش را فدای باورش می‌کند، این «نمایش پرهزینه» سیگنالی قوی می‌فرستد: «من واقعاً این را باور دارم، و گرنه این‌قدر برایش هزینه نمی‌کردم.»
🔹 مثال ملموس روزه‌داری طولانی، زیارت‌های سخت و پرمشقت، یا وقف‌کردن دارایی برای یک آرمان دینی، همگی نمونه‌هایی از CREDs هستند. وقتی کودکی می‌بیند والدینش واقعاً این رفتارهای پرهزینه را انجام می‌دهند، نه فقط حرفش را می‌زنند، باور دینی را جدی‌تر و اصیل‌تر درونی می‌کند.
🔹 شاهد پژوهشی مطالعات هنریش و همکارانش نشان داد کودکانی که شاهد اعمال مذهبی پرهزینه‌ی والدینشان بوده‌اند (نه فقط شنیدن موعظه)، در بزرگسالی تعهد دینی قوی‌تر و پایدارتری نشان می‌دهند.
📌 نکته‌ی پایانی: شاید دلیل ماندگاری برخی باورهای دینی در طول نسل‌ها، نه قدرت استدلالشان، بلکه هزینه‌ای باشد که پیروانشان حاضر بودند برایشان بپردازند؛ چون مغز انسان، فداکاری را اصیل‌ترین زبان باور می‌داند.
#علوم_شناختی #علوم_شناختی_دین #باور #گفتگو_توانا
@Dualogue1402
دو نفر از شما می‌خواهند برای یک آرمان کمک مالی کنید. یکی پشت میزی شیک نشسته و با لبخندی حرفه‌ای توضیح می‌دهد. دیگری گِل‌آلود و خسته از یک منطقه‌ی زلزله‌زده برگشته، جایی که هفته‌ها بدون مزد کار کرده. حرف‌هایشان شاید شبیه هم باشد؛ اما مغز شما از قبل تصمیم گرفته به کدام‌یک بیشتر اعتماد کند.
🔹 مدل CREDs چیست؟ Credibility Enhancing Displays (نمایش‌های اعتبارافزای فرهنگی)، مدلی است که جوزف هنریش، انسان‌شناس تکاملی، برای توضیح چگونگی انتقال باورهای واقعی (از جمله باورهای دینی) مطرح کرد. ایده‌ی اصلی این است: انسان‌ها باورهای دیگران را نه صرفاً از روی حرف‌هایشان، بلکه از روی اعمال پرهزینه و فداکارانه‌شان ارزیابی می‌کنند.
🔹 چرا عمل، مهم‌تر از حرف است؟ هنریش استدلال کرد اگر کسی فقط ادعا کند باوری دارد اما هیچ هزینه‌ای برایش نپردازد، مغز ما آن را چندان قانع‌کننده نمی‌یابد. اما وقتی فردی زمان، مال، راحتی یا حتی جانش را فدای باورش می‌کند، این «نمایش پرهزینه» سیگنالی قوی می‌فرستد: «من واقعاً این را باور دارم، و گرنه این‌قدر برایش هزینه نمی‌کردم.»
🔹 مثال ملموس روزه‌داری طولانی، زیارت‌های سخت و پرمشقت، یا وقف‌کردن دارایی برای یک آرمان دینی، همگی نمونه‌هایی از CREDs هستند. وقتی کودکی می‌بیند والدینش واقعاً این رفتارهای پرهزینه را انجام می‌دهند، نه فقط حرفش را می‌زنند، باور دینی را جدی‌تر و اصیل‌تر درونی می‌کند.
🔹 شاهد پژوهشی مطالعات هنریش و همکارانش نشان داد کودکانی که شاهد اعمال مذهبی پرهزینه‌ی والدینشان بوده‌اند (نه فقط شنیدن موعظه)، در بزرگسالی تعهد دینی قوی‌تر و پایدارتری نشان می‌دهند.
📌 نکته‌ی پایانی: شاید دلیل ماندگاری برخی باورهای دینی در طول نسل‌ها، نه قدرت استدلالشان، بلکه هزینه‌ای باشد که پیروانشان حاضر بودند برایشان بپردازند؛ چون مغز انسان، فداکاری را اصیل‌ترین زبان باور می‌داند.
#علوم_شناختی #علوم_شناختی_دین #باور #گفتگو_توانا
@Dualogue1402
👍9
«یعنی میگی ما چرند میگیم؟!»
آیا انکار یک دین، توهین به آن دین است؟
اگر کسی بگوید «من باور ندارم این فرد واقعا پیامبر یا فرستاده‌ای از سوی یک خدا بوده»، افراد مومن ممکن است این سخن را بی‌احترامی به پیامبر خود بداند. آن‌ها ممکن است فکر کنند معنای این حرف، چیزی جز این نمی‌تواند باشد که گوینده، پیامبر آنان را یا یک «دروغگو» یا یک فرد «متوهم» و خیالاتی در نظر گرفته است. در این شرایط باید چه قضاوتی در زمینه انکار دین انجام داد: صرفا حق انتخاب باور؟ یا یک توهین ناگزیر؟
▪️احترام، توهین، یا نداشتن احترام؟
اینکه کسی بگوید «من وجود خدا را قبول ندارم»، با اینکه بگوید «خداباوران ابله هستند» یکسان نیست. همان‌طور که گفتن «من اسلام، مسیحیت یا بهائیت را اموری الهی نمی‌دانم» با تحقیر مسلمانان، مسیحیان یا بهائیان تفاوت دارد. در واقع به نظر می‌رسد میان «توهین به» و «نداشتن احترام برای» یک چیز تفاوت وجود دارد: افراد می‌توانند احترامی برای یک دین در نظر نگیرند، اما به آن توهین هم نکنند.
▪️سه‌گانه خطرناک: پیامبر، شیاد، متوهم
مسئله در برخی ادیان پیچیده‌تر است. بعضی سنت‌های دینی چنان بر قداست و درستی مطلق پیامبر، کتاب یا آموزه‌های خود تأکید می‌کنند که تقریبا هر نقدی بر آن نیز می‌تواند از نگاه برخی پیروان نوعی اهانت تلقی شود. اگر کسی بگوید این فرد یک پیامبر نیست، عملا دارد به آن فرد نسبت شیادی یا توهم ذهنی می‌زند. به علاوه این حرف به صورت غیرمستقیم به این معنی است که پیروان آن فرد اشتباه می‌کنند. قدسی‌سازی از دین یا افراد عملا زمینه این را فراهم می‌کند که هر واکنشی جز قبول و اطاعت، هم‌تراز توهین باشد.
▪️اگر انکار، توهین است، ادیان همواره به یکدیگر توهین می‌کنند!
مشکل دیگری نیز وجود دارد. ادیان مختلف معمولاً بخشی از بنیادی‌ترین ادعاهای یکدیگر را رد می‌کنند. مسلمان بسیاری از باورهای بنیادی مسیحیت را نمی‌پذیرد و تحریف می‌داند؛ یهودیان قرآن را وحی الهی و محمد را رسول واقعی خدا بعد از مسیح نمی‌داند؛ پیرو یک دین ممکن است پیامبران یا متون مقدس دین دیگر را پاک نداند یا حتی خرافی بشمرد. اگر رد یک باور دینی به‌خودی‌خود توهین باشد، تقریباً همه ادیان همواره دارند به ادیان دیگر توهین می‌کنند.
▪️مرز میان نقد، انکار و توهین کجا است؟
هیچ تعریف دقیق و جامعی درباره مرز میان نقد، انکار و توهین قابل یافت نیست. گاهی حتی بیان کردن یک جمله از یک کتاب دینی برای پیروان آن دین توهین‌آمیز تلقی می‌شود. پیروان ادیان گاهی فقط با شنیدن بعضی داستان‌های واقعی دین خودشان (که در منابع دینی خودشان آمده است) احساس می‌کنند به ایشان برخورده‌است. در چنین شرایطی مرز میان گفت‌وشنود و توهین برای گوینده، شنونده و نظاره‌گر قابل تعریف نیست.
▪️«توهین به دین» و استانداردهای دوگانه
در حکومتی مانند ولایت فقیه که آشکارا حاضر است قوانین اسلام را برای حفظ سلطه خود بر کشور تعطیل یا تحریف کند، مسئله توهین به اسلام نیز با مسئله قدرت و سلطه نظام در ارتباط قرار گرفته است. در سال‌های گذشته افراد متعددی به دلایلی واهی از جمله یک کامنت در رسانه‌های اجتماعی یا بیان دیدگاهی متفاوت با برخوردهای بعضا شدید قضایی روبرو شده‌اند، در حالی که مداحان یا خودی‌های دیگری که دست به اعمال وهن‌آمیز زده‌اند با هیچ واکنشی روبرو نشده‌اند.
#نقد_دین #توهین_به_مقدسات #باور #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
آیا انکار یک دین، توهین به آن دین است؟
اگر کسی بگوید «من باور ندارم این فرد واقعا پیامبر یا فرستاده‌ای از سوی یک خدا بوده»، افراد مومن ممکن است این سخن را بی‌احترامی به پیامبر خود بداند. آن‌ها ممکن است فکر کنند معنای این حرف، چیزی جز این نمی‌تواند باشد که گوینده، پیامبر آنان را یا یک «دروغگو» یا یک فرد «متوهم» و خیالاتی در نظر گرفته است. در این شرایط باید چه قضاوتی در زمینه انکار دین انجام داد: صرفا حق انتخاب باور؟ یا یک توهین ناگزیر؟
▪️احترام، توهین، یا نداشتن احترام؟
اینکه کسی بگوید «من وجود خدا را قبول ندارم»، با اینکه بگوید «خداباوران ابله هستند» یکسان نیست. همان‌طور که گفتن «من اسلام، مسیحیت یا بهائیت را اموری الهی نمی‌دانم» با تحقیر مسلمانان، مسیحیان یا بهائیان تفاوت دارد. در واقع به نظر می‌رسد میان «توهین به» و «نداشتن احترام برای» یک چیز تفاوت وجود دارد: افراد می‌توانند احترامی برای یک دین در نظر نگیرند، اما به آن توهین هم نکنند.
▪️سه‌گانه خطرناک: پیامبر، شیاد، متوهم
مسئله در برخی ادیان پیچیده‌تر است. بعضی سنت‌های دینی چنان بر قداست و درستی مطلق پیامبر، کتاب یا آموزه‌های خود تأکید می‌کنند که تقریبا هر نقدی بر آن نیز می‌تواند از نگاه برخی پیروان نوعی اهانت تلقی شود. اگر کسی بگوید این فرد یک پیامبر نیست، عملا دارد به آن فرد نسبت شیادی یا توهم ذهنی می‌زند. به علاوه این حرف به صورت غیرمستقیم به این معنی است که پیروان آن فرد اشتباه می‌کنند. قدسی‌سازی از دین یا افراد عملا زمینه این را فراهم می‌کند که هر واکنشی جز قبول و اطاعت، هم‌تراز توهین باشد.
▪️اگر انکار، توهین است، ادیان همواره به یکدیگر توهین می‌کنند!
مشکل دیگری نیز وجود دارد. ادیان مختلف معمولاً بخشی از بنیادی‌ترین ادعاهای یکدیگر را رد می‌کنند. مسلمان بسیاری از باورهای بنیادی مسیحیت را نمی‌پذیرد و تحریف می‌داند؛ یهودیان قرآن را وحی الهی و محمد را رسول واقعی خدا بعد از مسیح نمی‌داند؛ پیرو یک دین ممکن است پیامبران یا متون مقدس دین دیگر را پاک نداند یا حتی خرافی بشمرد. اگر رد یک باور دینی به‌خودی‌خود توهین باشد، تقریباً همه ادیان همواره دارند به ادیان دیگر توهین می‌کنند.
▪️مرز میان نقد، انکار و توهین کجا است؟
هیچ تعریف دقیق و جامعی درباره مرز میان نقد، انکار و توهین قابل یافت نیست. گاهی حتی بیان کردن یک جمله از یک کتاب دینی برای پیروان آن دین توهین‌آمیز تلقی می‌شود. پیروان ادیان گاهی فقط با شنیدن بعضی داستان‌های واقعی دین خودشان (که در منابع دینی خودشان آمده است) احساس می‌کنند به ایشان برخورده‌است. در چنین شرایطی مرز میان گفت‌وشنود و توهین برای گوینده، شنونده و نظاره‌گر قابل تعریف نیست.
▪️«توهین به دین» و استانداردهای دوگانه
در حکومتی مانند ولایت فقیه که آشکارا حاضر است قوانین اسلام را برای حفظ سلطه خود بر کشور تعطیل یا تحریف کند، مسئله توهین به اسلام نیز با مسئله قدرت و سلطه نظام در ارتباط قرار گرفته است. در سال‌های گذشته افراد متعددی به دلایلی واهی از جمله یک کامنت در رسانه‌های اجتماعی یا بیان دیدگاهی متفاوت با برخوردهای بعضا شدید قضایی روبرو شده‌اند، در حالی که مداحان یا خودی‌های دیگری که دست به اعمال وهن‌آمیز زده‌اند با هیچ واکنشی روبرو نشده‌اند.
#نقد_دین #توهین_به_مقدسات #باور #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👌6❤1
شجاعت پرسیدن از کسی که باورش فرق دارد
یا خطای
«جای دیگری گذاشتن خود»؟
در یک بحث سیاسی داغ، چند بار شنیده یا گفته‌ای: «یه لحظه خودتو جای من بذار، بفهم چرا این‌جوری فکر می‌کنم»؟
منطقی به نظر می‌رسد؛ اما یک پژوهش عجیب نشان داده همین توصیه رایج، گاهی به‌جای نزدیک‌کردن آدم‌ها، آن‌ها را بیشتر از هم دور می‌کند.
نیکلاس اپلی، روان‌شناس دانشگاه شیکاگو، به‌همراه تال ایال و مری استفل، در پژوهشی گسترده با ۲۵ آزمایش که سال ۲۰۱۸ منتشر شد، چیزی را آزمودند که «جای دیگری گذاشتن خود» (Perspective-Taking) نامیده می‌شود، یعنی تلاش ذهنی برای تصور افکار طرف مقابل. نتیجه غافلگیرکننده بود: در اکثر آزمایش‌ها، این روش نه‌تنها دقت فهم ما از ذهن دیگری را افزایش نداد، بلکه گاهی آن را کاهش هم داد؛ چون ما معمولا به‌جای فهمیدن واقعی او، تصویری ساخته ذهن خودمان را جایگزین باورهای او می‌کنیم تصویری که اغلب کلیشه‌ای‌تر و قطبی‌تر از واقعیت است.
راه‌حلی که این پژوهشگران پیشنهاد کردند، ساده اما غیرمنتظره بود: به‌جای «تصورکردن» ذهن دیگری، باید «پرسید و شنید» چیزی که آن‌ها «به‌دست‌آوردن دیدگاه» (Perspective-Getting) نامیدند.
در آزمایش‌های آن‌ها، وقتی افراد به‌جای حدس‌زدن، مستقیما از طرف مقابل سوال می‌کردند و با دقت به جوابش گوش می‌دادند، فهمشان از باورهای او به‌طور محسوسی دقیق‌تر می‌شد.
این یافته با پژوهش شناخته‌شده دیوید براکمن و جاشوا کالا (۲۰۱۶، مجله Science) هم‌راستاست: گفت‌وگوهای کوتاه اما واقعی و همراه با گوش‌دادن بدون قضاوت، در کاهش پیش‌داوری نسبت به دیدگاه‌های مخالف مؤثرتر از هر استدلال یا سخنرانی بود.
برای جامعه‌ای با طیف گسترده‌ای از باورهای سیاسی و نسلی، این نکته مهم است: شاید راه کاهش فاصله بین آدم‌ها، تلاش بیشتر برای «حدس‌زدن» باور دیگری نباشد؛ بلکه شجاعت ساده‌تر پرسیدن و واقعا شنیدنِ جواب باشد، حتی اگر آن جواب با باور ما فرق داشته باشد.
#باور #همدلی #پرسشگری #پذیرش #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
یا خطای
«جای دیگری گذاشتن خود»؟
در یک بحث سیاسی داغ، چند بار شنیده یا گفته‌ای: «یه لحظه خودتو جای من بذار، بفهم چرا این‌جوری فکر می‌کنم»؟
منطقی به نظر می‌رسد؛ اما یک پژوهش عجیب نشان داده همین توصیه رایج، گاهی به‌جای نزدیک‌کردن آدم‌ها، آن‌ها را بیشتر از هم دور می‌کند.
نیکلاس اپلی، روان‌شناس دانشگاه شیکاگو، به‌همراه تال ایال و مری استفل، در پژوهشی گسترده با ۲۵ آزمایش که سال ۲۰۱۸ منتشر شد، چیزی را آزمودند که «جای دیگری گذاشتن خود» (Perspective-Taking) نامیده می‌شود، یعنی تلاش ذهنی برای تصور افکار طرف مقابل. نتیجه غافلگیرکننده بود: در اکثر آزمایش‌ها، این روش نه‌تنها دقت فهم ما از ذهن دیگری را افزایش نداد، بلکه گاهی آن را کاهش هم داد؛ چون ما معمولا به‌جای فهمیدن واقعی او، تصویری ساخته ذهن خودمان را جایگزین باورهای او می‌کنیم تصویری که اغلب کلیشه‌ای‌تر و قطبی‌تر از واقعیت است.
راه‌حلی که این پژوهشگران پیشنهاد کردند، ساده اما غیرمنتظره بود: به‌جای «تصورکردن» ذهن دیگری، باید «پرسید و شنید» چیزی که آن‌ها «به‌دست‌آوردن دیدگاه» (Perspective-Getting) نامیدند.
در آزمایش‌های آن‌ها، وقتی افراد به‌جای حدس‌زدن، مستقیما از طرف مقابل سوال می‌کردند و با دقت به جوابش گوش می‌دادند، فهمشان از باورهای او به‌طور محسوسی دقیق‌تر می‌شد.
این یافته با پژوهش شناخته‌شده دیوید براکمن و جاشوا کالا (۲۰۱۶، مجله Science) هم‌راستاست: گفت‌وگوهای کوتاه اما واقعی و همراه با گوش‌دادن بدون قضاوت، در کاهش پیش‌داوری نسبت به دیدگاه‌های مخالف مؤثرتر از هر استدلال یا سخنرانی بود.
برای جامعه‌ای با طیف گسترده‌ای از باورهای سیاسی و نسلی، این نکته مهم است: شاید راه کاهش فاصله بین آدم‌ها، تلاش بیشتر برای «حدس‌زدن» باور دیگری نباشد؛ بلکه شجاعت ساده‌تر پرسیدن و واقعا شنیدنِ جواب باشد، حتی اگر آن جواب با باور ما فرق داشته باشد.
#باور #همدلی #پرسشگری #پذیرش #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
❤4🤔1👌1
Forwarded from آموزشکده توانا
اجرای حکم ۵ ساله ایمان رحمت‌پناه، شهروند بهائی در شیراز
اجرای حکم پنج سال حبس تعزیری ایمان رحمت‌پناه، شهروند بهائی ساکن شیراز، با نظارت سامانه‌های الکترونیکی (پابند) و اعمال محدودیت تردد آغاز شد.
بر اساس حکم صادرشده توسط دستگاه قضایی، این دوران محکومیت پنج‌ساله خارج از زندان و تحت نظارت پابند الکترونیکی اجرا می‌شود و این شهروند بهائی در طول این مدت ملزم به رعایت شعاع محدودیت تردد تعیین‌شده، حداکثر تا فاصله هزار متری از محل سکونت خود خواهد بود.
ایمان رحمت‌پناه پیش‌تر در تیرماه ۱۴۰۴ توسط نیروهای امنیتی در شیراز بازداشت و پس از گذشت حدود دو ماه بلاتکلیفی در بازداشتگاه‌های امنیتی و زندان عادل‌آباد، در شهریورماه همان سال با تودیع قرار وثیقه به صورت موقت آزاد شده بود.
این شهروند بهائی و خانواده‌اش طی سال‌های گذشته نیز به دلیل باورهای مذهبی خود سابقه بازداشت و فشارهای قضایی را داشته‌اند.
اجرای این حکم و اعمال محدودیت‌های شدید رفت‌وآمد علیه این شهروند بهائی در حالی صورت می‌گیرد که دستگاه‌های امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی در ماه‌های اخیر موج تازه‌ای از سرکوب‌های سیستماتیک، شامل بازداشت‌های خودسرانه، تفتیش منازل، مصادره اموال و صدور احکام حبس و محرومیت‌های اجتماعی را علیه جامعه بهایی در شیراز و دیگر شهرهای کشور به اجرا گذاشته‌اند.
#بهائیان_ایران #داستان_ما_یکیست #گفتگو_توانا
@Tavaana_TavaanaTech
اجرای حکم پنج سال حبس تعزیری ایمان رحمت‌پناه، شهروند بهائی ساکن شیراز، با نظارت سامانه‌های الکترونیکی (پابند) و اعمال محدودیت تردد آغاز شد.
بر اساس حکم صادرشده توسط دستگاه قضایی، این دوران محکومیت پنج‌ساله خارج از زندان و تحت نظارت پابند الکترونیکی اجرا می‌شود و این شهروند بهائی در طول این مدت ملزم به رعایت شعاع محدودیت تردد تعیین‌شده، حداکثر تا فاصله هزار متری از محل سکونت خود خواهد بود.
ایمان رحمت‌پناه پیش‌تر در تیرماه ۱۴۰۴ توسط نیروهای امنیتی در شیراز بازداشت و پس از گذشت حدود دو ماه بلاتکلیفی در بازداشتگاه‌های امنیتی و زندان عادل‌آباد، در شهریورماه همان سال با تودیع قرار وثیقه به صورت موقت آزاد شده بود.
این شهروند بهائی و خانواده‌اش طی سال‌های گذشته نیز به دلیل باورهای مذهبی خود سابقه بازداشت و فشارهای قضایی را داشته‌اند.
اجرای این حکم و اعمال محدودیت‌های شدید رفت‌وآمد علیه این شهروند بهائی در حالی صورت می‌گیرد که دستگاه‌های امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی در ماه‌های اخیر موج تازه‌ای از سرکوب‌های سیستماتیک، شامل بازداشت‌های خودسرانه، تفتیش منازل، مصادره اموال و صدور احکام حبس و محرومیت‌های اجتماعی را علیه جامعه بهایی در شیراز و دیگر شهرهای کشور به اجرا گذاشته‌اند.
#بهائیان_ایران #داستان_ما_یکیست #گفتگو_توانا
@Tavaana_TavaanaTech
😡7🙏1💔1
مسیری که تعصب کودکانه در آن شکل می‌گیرد یا فروکش
فرانسیس آبود، روان‌شناس رشد در دانشگاه مک‌گیل، طی چند دهه پژوهش روی شکل‌گیری نگرش نژادی در کودکان نشان داد تعصب میان‌گروهی معمولا در سنین ۳ تا ۵ سالگی ظاهر می‌شود، اما در بسیاری از کودکان، در سنین ۷ تا ۸ سالگی به‌طور طبیعی کاهش می‌یابد؛ آبود این افت را نه فقط محصول رشد شناختی عمومی، بلکه وابسته به میزان تماس واقعی کودک با همسالانی از گروه‌های متفاوت دانست.
کودکانی که این تماس را نداشتند، در پژوهش‌های او، تمایل بیشتری به حفظ نگرش‌های قالبی ساده‌شده نشان می‌دادند.
کاترین کینزلر، روان‌شناس دانشگاه شیکاگو، در مجموعه مطالعاتی که از ۲۰۰۷ به بعد منتشر کرده، نشان داد کودکانی که از سنین پیش‌دبستانی در محیطی چندزبانه یا چندفرهنگی قرار می‌گیرند، در آزمون‌های «نظریه‌ی ذهن» یعنی توانایی درک اینکه دیگران ممکن است دیدگاه، باور یا دانشی متفاوت از خود کودک داشته باشند، عملکرد بهتری از خود نشان می‌دهند؛ یافته‌ای که او آن را به تمرین مداوم کودک در جابه‌جایی میان چارچوب‌های زبانی و فرهنگی متفاوت نسبت داد.
پژوهش‌های الن بیالیستوک، روان‌شناس شناختی دانشگاه یورک کانادا، که از دهه ۱۹۹۰ ادامه دارد، نشان می‌دهد کودکانی که از ابتدا در محیط دوزبانه رشد می‌کنند، در آزمون‌های استاندارد «انعطاف شناختی» توانایی جابه‌جایی سریع میان قواعد یا دیدگاه‌های متفاوت به‌طور میانگین عملکرد بهتری نسبت به همسالان تک‌زبانه‌ی خود دارند؛ یافته‌ای که بیالیستوک آن را ناشی از تمرین مداوم مغز در مدیریت و انتخاب میان دو نظام موازی می‌داند.
نمونه‌ای که این یافته‌ها را ملموس می‌کند، پژوهش کریستین پاوکر و همکارانش در دانشگاه هاوایی است؛ آن‌ها کودکان ساکن هاوایی جایی با یکی از متنوع‌ترین ترکیب‌های قومی آمریکا را با کودکان ساکن مناطقی با تنوع کمتر مقایسه کردند و دریافتند کودکان هاوایی در سنین پایین‌تر، توانایی بیشتری برای تشخیص این مسئله نشان می‌دادند که برچسب‌های نژادی، برخلاف تصور رایج کودکانه، همیشه راهنمای قابل‌اعتمادی برای پیش‌بینی رفتار یا ویژگی‌های یک فرد نیستند.
آنچه از کنار هم گذاشتن این پژوهش‌ها برمی‌آید، تصویری است از تنوع محیط کودکی نه به‌عنوان عاملی جانبی، بلکه به‌عنوان یکی از متغیرهایی که مسیر رشد شناختی کودک را، به‌طور قابل‌اندازه‌گیری، شکل می‌دهد.
#تکثر #تعصب #رواداری #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
فرانسیس آبود، روان‌شناس رشد در دانشگاه مک‌گیل، طی چند دهه پژوهش روی شکل‌گیری نگرش نژادی در کودکان نشان داد تعصب میان‌گروهی معمولا در سنین ۳ تا ۵ سالگی ظاهر می‌شود، اما در بسیاری از کودکان، در سنین ۷ تا ۸ سالگی به‌طور طبیعی کاهش می‌یابد؛ آبود این افت را نه فقط محصول رشد شناختی عمومی، بلکه وابسته به میزان تماس واقعی کودک با همسالانی از گروه‌های متفاوت دانست.
کودکانی که این تماس را نداشتند، در پژوهش‌های او، تمایل بیشتری به حفظ نگرش‌های قالبی ساده‌شده نشان می‌دادند.
کاترین کینزلر، روان‌شناس دانشگاه شیکاگو، در مجموعه مطالعاتی که از ۲۰۰۷ به بعد منتشر کرده، نشان داد کودکانی که از سنین پیش‌دبستانی در محیطی چندزبانه یا چندفرهنگی قرار می‌گیرند، در آزمون‌های «نظریه‌ی ذهن» یعنی توانایی درک اینکه دیگران ممکن است دیدگاه، باور یا دانشی متفاوت از خود کودک داشته باشند، عملکرد بهتری از خود نشان می‌دهند؛ یافته‌ای که او آن را به تمرین مداوم کودک در جابه‌جایی میان چارچوب‌های زبانی و فرهنگی متفاوت نسبت داد.
پژوهش‌های الن بیالیستوک، روان‌شناس شناختی دانشگاه یورک کانادا، که از دهه ۱۹۹۰ ادامه دارد، نشان می‌دهد کودکانی که از ابتدا در محیط دوزبانه رشد می‌کنند، در آزمون‌های استاندارد «انعطاف شناختی» توانایی جابه‌جایی سریع میان قواعد یا دیدگاه‌های متفاوت به‌طور میانگین عملکرد بهتری نسبت به همسالان تک‌زبانه‌ی خود دارند؛ یافته‌ای که بیالیستوک آن را ناشی از تمرین مداوم مغز در مدیریت و انتخاب میان دو نظام موازی می‌داند.
نمونه‌ای که این یافته‌ها را ملموس می‌کند، پژوهش کریستین پاوکر و همکارانش در دانشگاه هاوایی است؛ آن‌ها کودکان ساکن هاوایی جایی با یکی از متنوع‌ترین ترکیب‌های قومی آمریکا را با کودکان ساکن مناطقی با تنوع کمتر مقایسه کردند و دریافتند کودکان هاوایی در سنین پایین‌تر، توانایی بیشتری برای تشخیص این مسئله نشان می‌دادند که برچسب‌های نژادی، برخلاف تصور رایج کودکانه، همیشه راهنمای قابل‌اعتمادی برای پیش‌بینی رفتار یا ویژگی‌های یک فرد نیستند.
آنچه از کنار هم گذاشتن این پژوهش‌ها برمی‌آید، تصویری است از تنوع محیط کودکی نه به‌عنوان عاملی جانبی، بلکه به‌عنوان یکی از متغیرهایی که مسیر رشد شناختی کودک را، به‌طور قابل‌اندازه‌گیری، شکل می‌دهد.
#تکثر #تعصب #رواداری #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👍6
نوال السعداوی
زنی که زخم کودکی‌اش را به کتابی تبدیل کرد که یک جهان را تکان داد
نوال السعداوی (۱۹۳۱-۲۰۲۱)، پزشک، روان‌پزشک و نویسنده‌ی مصری، در شش‌سالگی قربانی ختنه زنان شد؛ رسمی که در خانواده‌اش و در بیشتر جوامع مسلمان و مسیحی منطقه، طبیعی و حتی لازم شمرده می‌شد.
او بعدها پزشکی خواند، مدیرکل بهداشت عمومی مصر شد، و از همان جایگاه رسمی، به افشای آسیب‌های جسمی و روانی رسومی پرداخت که خودش تجربه کرده بود.
سال ۱۹۷۷، السعداوی کتاب چهره پنهان حوا را منتشر کرد؛ نخستین اثری از این دست که به‌صراحت، ختنه‌ی زنان، خشونت خانگی، ازدواج کودکان و سرکوب جنسی را نه رسمی فرهنگی بی‌خطر، بلکه نظامی به‌هم‌پیوسته از کنترل بدن زن معرفی کرد، نظامی که او آن را محصول مشترک دین، سنت قبیله‌ای و اقتصاد پدرسالار می‌دانست.
نکته کلیدی تحلیل او این بود که این سرکوب را نباید محدود به کشورهای عربی دانست؛ او صراحتا نوشت ختنه‌ی زنان در جوامع مسلمان از سومالی و سودان تا اندونزی و بخش‌هایی از ایران دیده می‌شود، و این‌طور نیست که اسلام به‌تنهایی عامل آن باشد، این رسم در میان برخی مسیحیان و پیروان ادیان بومی آفریقا نیز رواج دارد.
او ریشه‌ی اصلی را نه در متن دینی، بلکه در تفسیرهای پدرسالارانه از آن جست‌وجو کرد.
به باور او، «نظام پدرسالار، دینی و سرمایه‌داری» در سراسر جهان اسلام و فراتر از آن، یک ساختار مشترک و جهانی است.
انتشار کتاب بهایی سنگین داشت: او از سمت دولتی‌اش برکنار شد، مجله‌اش توقیف شد، و در ۱۹۸۱ به دستور انور سادات بدون محاکمه زندانی شد.
در زندان، با مدادی قاچاقی روی کاغذ توالت، خاطراتش را نوشت. دهه‌ها بعد، تهدیدهای مرگ از سوی گروه‌های افراطی او را به تبعید موقت در آمریکا واداشت.
السعداوی تا پایان عمر تاکید داشت فمینیسم، کالایی وارداتی از غرب نیست؛ زنان مسلمان و عرب، قرن‌ها پیش از او نیز علیه همین نظام شوریده بودند.
او همچنین نقدی یکسان بر قدرت‌های خارجی داشت و نوشت امپریالیسم غربی و پدرسالاری بومی، در عمل، دو روی یک سکه‌اند که زنان جوامع مسلمان را همزمان له می‌کنند.
دیدگاه‌های او امروز، در هر گفتگویی درباره ختنه‌ی زنان و پدرسالاری دینی در سراسر جهان اسلام، همچنان زنده و مرجع است.
#نقد_دین #نوال_السعداوی #ختنه_زنان #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
زنی که زخم کودکی‌اش را به کتابی تبدیل کرد که یک جهان را تکان داد
نوال السعداوی (۱۹۳۱-۲۰۲۱)، پزشک، روان‌پزشک و نویسنده‌ی مصری، در شش‌سالگی قربانی ختنه زنان شد؛ رسمی که در خانواده‌اش و در بیشتر جوامع مسلمان و مسیحی منطقه، طبیعی و حتی لازم شمرده می‌شد.
او بعدها پزشکی خواند، مدیرکل بهداشت عمومی مصر شد، و از همان جایگاه رسمی، به افشای آسیب‌های جسمی و روانی رسومی پرداخت که خودش تجربه کرده بود.
سال ۱۹۷۷، السعداوی کتاب چهره پنهان حوا را منتشر کرد؛ نخستین اثری از این دست که به‌صراحت، ختنه‌ی زنان، خشونت خانگی، ازدواج کودکان و سرکوب جنسی را نه رسمی فرهنگی بی‌خطر، بلکه نظامی به‌هم‌پیوسته از کنترل بدن زن معرفی کرد، نظامی که او آن را محصول مشترک دین، سنت قبیله‌ای و اقتصاد پدرسالار می‌دانست.
نکته کلیدی تحلیل او این بود که این سرکوب را نباید محدود به کشورهای عربی دانست؛ او صراحتا نوشت ختنه‌ی زنان در جوامع مسلمان از سومالی و سودان تا اندونزی و بخش‌هایی از ایران دیده می‌شود، و این‌طور نیست که اسلام به‌تنهایی عامل آن باشد، این رسم در میان برخی مسیحیان و پیروان ادیان بومی آفریقا نیز رواج دارد.
او ریشه‌ی اصلی را نه در متن دینی، بلکه در تفسیرهای پدرسالارانه از آن جست‌وجو کرد.
به باور او، «نظام پدرسالار، دینی و سرمایه‌داری» در سراسر جهان اسلام و فراتر از آن، یک ساختار مشترک و جهانی است.
انتشار کتاب بهایی سنگین داشت: او از سمت دولتی‌اش برکنار شد، مجله‌اش توقیف شد، و در ۱۹۸۱ به دستور انور سادات بدون محاکمه زندانی شد.
در زندان، با مدادی قاچاقی روی کاغذ توالت، خاطراتش را نوشت. دهه‌ها بعد، تهدیدهای مرگ از سوی گروه‌های افراطی او را به تبعید موقت در آمریکا واداشت.
السعداوی تا پایان عمر تاکید داشت فمینیسم، کالایی وارداتی از غرب نیست؛ زنان مسلمان و عرب، قرن‌ها پیش از او نیز علیه همین نظام شوریده بودند.
او همچنین نقدی یکسان بر قدرت‌های خارجی داشت و نوشت امپریالیسم غربی و پدرسالاری بومی، در عمل، دو روی یک سکه‌اند که زنان جوامع مسلمان را همزمان له می‌کنند.
دیدگاه‌های او امروز، در هر گفتگویی درباره ختنه‌ی زنان و پدرسالاری دینی در سراسر جهان اسلام، همچنان زنده و مرجع است.
#نقد_دین #نوال_السعداوی #ختنه_زنان #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👌10🙏3👍1
رواداری تا کجا؟
مرز باریک میان مدارای اخلاقی و سرکوب ساختاری
سال ۱۹۴۵، کارل پوپر در کتاب «جامعه باز و دشمنان آن» پانویسی نوشت که بعدها به یکی از پرارجاع‌ترین بحث‌های فلسفه سیاسی بدل شد: پارادوکس رواداری.
استدلال او این بود که اگر جامعه‌ای بدون هیچ مرزی به همه‌ی عقاید بها بدهد، سرانجام باید به کسانی هم که هدفشان نابودی خودِ رواداری است میدان دهد.
نتیجه، به گفته پوپر، فروپاشی خود اصل تحمل خواهد بود؛ چرا که ناشکیبایان از فضای باز برای برچیدن آزادی دیگران بهره می‌برند.
او تأکید داشت این استدلال به معنای سرکوب هر عقیده ناخوشایند نیست، بلکه محدود است به مواردی که گروهی صریحا گفت‌وگوی عقلانی را رد می‌کند و مستقیم به خشونت یا حذف دیگری متوسل می‌شود.
جان راولز، فیلسوف سیاسی آمریکایی، در «لیبرالیسم سیاسی» زاویه‌ای محتاطانه‌تر گرفت. از نظر او، جامعه عادل حق دارد آزادی گروه ناشکیبا را محدود کند، اما تنها زمانی که امنیت نهادهای آزاد واقعا در خطر باشد؛ نه صرفا به این علت که عقیده‌ای آزاردهنده یا نامتعارف به نظر می‌رسد.
این تمایز میان «تهدید واقعی برای نهاد آزادی» و «ناخوشایندی عقیده» یکی از خطوط باریکی است که در عمل، تشخیصش کار ساده‌ای نیست.
هربرت مارکوزه از زاویه‌ای دیگر وارد شد. در مقاله‌ی «رواداری سرکوبگر» (۱۹۶۵) نوشت رواداریِ بی‌قید و شرط گاهی نه ابزار آزادی، بلکه ابزار حفظ وضع موجود و نابرابری‌های پنهان آن می‌شود؛ وقتی صداهای قدرتمند و ضعیف را در یک ترازو می‌گذاریم و «بی‌طرفی» می‌نامیم.
آنچه این سه نگاه مشترک دارند، نه یک نسخه نهایی، بلکه اذعان به این واقعیت است که رواداری بدون هیچ مرزی نمی‌تواند خودش را حفظ کند؛ و تعیین آن مرز، همچنان یکی از پرمناقشه‌ترین پرسش‌های فلسفه‌ی سیاسی مدرن باقی مانده است.
#رواداری #آزادی #پوپر #رالز #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
مرز باریک میان مدارای اخلاقی و سرکوب ساختاری
سال ۱۹۴۵، کارل پوپر در کتاب «جامعه باز و دشمنان آن» پانویسی نوشت که بعدها به یکی از پرارجاع‌ترین بحث‌های فلسفه سیاسی بدل شد: پارادوکس رواداری.
استدلال او این بود که اگر جامعه‌ای بدون هیچ مرزی به همه‌ی عقاید بها بدهد، سرانجام باید به کسانی هم که هدفشان نابودی خودِ رواداری است میدان دهد.
نتیجه، به گفته پوپر، فروپاشی خود اصل تحمل خواهد بود؛ چرا که ناشکیبایان از فضای باز برای برچیدن آزادی دیگران بهره می‌برند.
او تأکید داشت این استدلال به معنای سرکوب هر عقیده ناخوشایند نیست، بلکه محدود است به مواردی که گروهی صریحا گفت‌وگوی عقلانی را رد می‌کند و مستقیم به خشونت یا حذف دیگری متوسل می‌شود.
جان راولز، فیلسوف سیاسی آمریکایی، در «لیبرالیسم سیاسی» زاویه‌ای محتاطانه‌تر گرفت. از نظر او، جامعه عادل حق دارد آزادی گروه ناشکیبا را محدود کند، اما تنها زمانی که امنیت نهادهای آزاد واقعا در خطر باشد؛ نه صرفا به این علت که عقیده‌ای آزاردهنده یا نامتعارف به نظر می‌رسد.
این تمایز میان «تهدید واقعی برای نهاد آزادی» و «ناخوشایندی عقیده» یکی از خطوط باریکی است که در عمل، تشخیصش کار ساده‌ای نیست.
هربرت مارکوزه از زاویه‌ای دیگر وارد شد. در مقاله‌ی «رواداری سرکوبگر» (۱۹۶۵) نوشت رواداریِ بی‌قید و شرط گاهی نه ابزار آزادی، بلکه ابزار حفظ وضع موجود و نابرابری‌های پنهان آن می‌شود؛ وقتی صداهای قدرتمند و ضعیف را در یک ترازو می‌گذاریم و «بی‌طرفی» می‌نامیم.
آنچه این سه نگاه مشترک دارند، نه یک نسخه نهایی، بلکه اذعان به این واقعیت است که رواداری بدون هیچ مرزی نمی‌تواند خودش را حفظ کند؛ و تعیین آن مرز، همچنان یکی از پرمناقشه‌ترین پرسش‌های فلسفه‌ی سیاسی مدرن باقی مانده است.
#رواداری #آزادی #پوپر #رالز #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👍7🏆3
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
کافر: یک عنوان نفرت‌پراکنانه
چگونه می‌توان به عنوان یک مذهبی حرمت خداناباوران را پاس داشت بیآنکه از آنان توقع داشت به باورهای مذهبی مطلوب ما تن دهند؟
این شاید یکی از جدی‌ترین پرسش‌هایی باشد که مذهبی‌های مداراجو بایستی از خود بپرسند؛ چه آنکه مفهوم «کافر» مفهوم پررنگی در دین اسلام است؛ مفهومی که بار منفی زیادی با خود دارد.
به نظر می‌رسد یکی از بهترین راه‌ها برای اینکه بتوانیم احترام به خداناباوران را نهادینه کنیم پیراستن ادبیات مذهبی از مفاهیم نفرت‌پراکنانه است؛ مفاهیمی چون کافر.
متن کامل را در وبسایت گفت‌وشنود بخوانید:
https://dialog.tavaana.org/disbelieving/
لینک ساندکلاد:
https://dialog.tavaana.org/disbelieving/
#گفتگو_توانا #کافر #مفهوم_کافر #مدارای_مذهبی #نفرت_پراکنی
@Dialogue1402
چگونه می‌توان به عنوان یک مذهبی حرمت خداناباوران را پاس داشت بیآنکه از آنان توقع داشت به باورهای مذهبی مطلوب ما تن دهند؟
این شاید یکی از جدی‌ترین پرسش‌هایی باشد که مذهبی‌های مداراجو بایستی از خود بپرسند؛ چه آنکه مفهوم «کافر» مفهوم پررنگی در دین اسلام است؛ مفهومی که بار منفی زیادی با خود دارد.
به نظر می‌رسد یکی از بهترین راه‌ها برای اینکه بتوانیم احترام به خداناباوران را نهادینه کنیم پیراستن ادبیات مذهبی از مفاهیم نفرت‌پراکنانه است؛ مفاهیمی چون کافر.
متن کامل را در وبسایت گفت‌وشنود بخوانید:
https://dialog.tavaana.org/disbelieving/
لینک ساندکلاد:
https://dialog.tavaana.org/disbelieving/
#گفتگو_توانا #کافر #مفهوم_کافر #مدارای_مذهبی #نفرت_پراکنی
@Dialogue1402
🤔5❤3
دینداری و اسارت جاودانگی
چگونه میل به ماندن و جاودانگی می‌تواند آزادی انسان را محدود کند.
پیام همراهان
میل به جاودانگی، نیرویی بنیادین در انسان است که ریشه در اضطراب از مرگ دارد. وقتی انسان از محدودیت و فناپذیری خود آگاه می‌شود، به دنبال راه‌هایی برای «ماندن» می‌گردد. این میل طبیعی است، اما اگر غیرفعال یا غیرآگاهانه دنبال شود، می‌تواند آزادی واقعی را محدود کند. افراد گاهی در دینداری، گاهی در شهرت، ثروت، علم یا حتی فرزندآوری تلاش می‌کنند که نام و اثر خود را باقی بگذارند.
راه دیگری نیز وجود دارد: به جای اصرار بر جاودانگی، می‌توان تمرکز را روی مفید بودن و اثربخش بودن گذاشت. زندگی اصیل یعنی حضور کامل در لحظه، انجام کارهای ارزشمند و وفاداری به خود، بدون اینکه اضطراب ماندن در یادها زندگی را تحت تأثیر قرار دهد. وقتی ما مرده‌ایم، تفاوتی ندارد که از ما یادی شود یا نه؛ آنچه مهم است، کیفیت و اصالت زندگی ماست.
پروژهٔ جاودانگی می‌تواند در مسیرهایی غیر از دینداری نیز تحقق یابد. علم، فلسفه، هنر، خدمات اجتماعی و کارهای رایگان‌بخشانه همه راه‌هایی هستند که انسان می‌تواند تأثیر واقعی بگذارد، بدون گرفتار شدن در ایدئولوژی، خرافه یا شستشوی مغزی. اخلاقی زیستن، به ویژه یک اخلاق معنوی و سکولار، آزادی و معنا را همزمان با اثرگذاری فراهم می‌کند.
کسی که مرگ را پذیرفته و با اضطراب فناپذیری خود کنار آمده، دیگر نیازی به اصرار بر جاودانگی ندارد. او می‌تواند آزادانه، اصیل و اثرگذار زندگی کند. در پایان، یک پرسش تأمل‌برانگیز باقی می‌ماند:
اگر کسی با اضطراب مرگ کنار آمده و زندگی اصیل و آزادانه‌ای دارد، آیا هنوز به دین نیاز دارد؟
«فردا که ازین دیرِ فنا درگذریم
با هفت‌هزارسالگان سربه‌سریم»
#جاودانگی #دین #ایدئولوژی #آزادی #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
چگونه میل به ماندن و جاودانگی می‌تواند آزادی انسان را محدود کند.
پیام همراهان
میل به جاودانگی، نیرویی بنیادین در انسان است که ریشه در اضطراب از مرگ دارد. وقتی انسان از محدودیت و فناپذیری خود آگاه می‌شود، به دنبال راه‌هایی برای «ماندن» می‌گردد. این میل طبیعی است، اما اگر غیرفعال یا غیرآگاهانه دنبال شود، می‌تواند آزادی واقعی را محدود کند. افراد گاهی در دینداری، گاهی در شهرت، ثروت، علم یا حتی فرزندآوری تلاش می‌کنند که نام و اثر خود را باقی بگذارند.
راه دیگری نیز وجود دارد: به جای اصرار بر جاودانگی، می‌توان تمرکز را روی مفید بودن و اثربخش بودن گذاشت. زندگی اصیل یعنی حضور کامل در لحظه، انجام کارهای ارزشمند و وفاداری به خود، بدون اینکه اضطراب ماندن در یادها زندگی را تحت تأثیر قرار دهد. وقتی ما مرده‌ایم، تفاوتی ندارد که از ما یادی شود یا نه؛ آنچه مهم است، کیفیت و اصالت زندگی ماست.
پروژهٔ جاودانگی می‌تواند در مسیرهایی غیر از دینداری نیز تحقق یابد. علم، فلسفه، هنر، خدمات اجتماعی و کارهای رایگان‌بخشانه همه راه‌هایی هستند که انسان می‌تواند تأثیر واقعی بگذارد، بدون گرفتار شدن در ایدئولوژی، خرافه یا شستشوی مغزی. اخلاقی زیستن، به ویژه یک اخلاق معنوی و سکولار، آزادی و معنا را همزمان با اثرگذاری فراهم می‌کند.
کسی که مرگ را پذیرفته و با اضطراب فناپذیری خود کنار آمده، دیگر نیازی به اصرار بر جاودانگی ندارد. او می‌تواند آزادانه، اصیل و اثرگذار زندگی کند. در پایان، یک پرسش تأمل‌برانگیز باقی می‌ماند:
اگر کسی با اضطراب مرگ کنار آمده و زندگی اصیل و آزادانه‌ای دارد، آیا هنوز به دین نیاز دارد؟
«فردا که ازین دیرِ فنا درگذریم
با هفت‌هزارسالگان سربه‌سریم»
#جاودانگی #دین #ایدئولوژی #آزادی #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👍4🏆1
Forwarded from آموزشکده توانا
محکومیت به حبس فلورا صمدانی و احمد نعیمی، زوج بهائی، توسط دادگاه دادگاه انقلاب یزد
فلورا صمدانی و احمد جعفری نعیمی، زوج بهائی ساکن یزد، از سوی شعبه اول دادگاه انقلاب این شهر مجموعاً به سه سال و شش ماه و دو روز حبس تعزیری محکوم شدند.
بر اساس دادنامه‌ای که در تاریخ ۲۰ مهرماه ۱۴۰۵ صادر و ابلاغ شده، خانم صمدانی از بابت اتهام «فعالیت تبلیغی انحرافی مغایر با شرع مقدس اسلام از طریق ترویج بهائیت» به سه سال و یک روز حبس تعزیری و همسر وی، احمد جعفری نعیمی، از بابت اتهام معاونت در این عنوان اتهامی به شش ماه و یک روز حبس تعزیری محکوم گردیده‌اند.
این احکام قضایی به استناد ماده ۵۰۰ مکرر قانون مجازات اسلامی و مواد ۱۲۶ و ۱۲۷ این قانون صادر شده است.
جلسه رسیدگی به اتهامات این زوج بهائی اواخر شهریورماه سال جاری برگزار شده بود. فلورا صمدانی ۵۷ ساله در ۱۳ اردیبهشت‌ماه و احمد نعیمی ۵۹ ساله در ۲۳ خردادماه امسال توسط نیروهای امنیتی و قضایی بازداشت شده و پس از مدتی حبس در بازداشتگاه اطلاعات و زندان یزد، با تودیع وثیقه‌های سنگین به‌طور موقت آزاد شده بودند. آقای نعیمی پیش‌تر نیز به دلیل باورهای مذهبی خود سابقه بازداشت و فشارهای قضایی داشته است.
صدور این احکام حبس در ادامه موج گسترده سرکوب، بازداشت‌های خودسرانه، تفتیش منازل و فشارهای قضایی علیه شهروندان بهائی در یزد و سایر شهرهای ایران صورت می‌گیرد؛ روندی سیستماتیک که حق آزادی عقیده و امنیت قضایی این اقلیت مذهبی را بیش از پیش هدف قرار داده است.
#داستان_ما_یکیست #بهائیان_ایران #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
فلورا صمدانی و احمد جعفری نعیمی، زوج بهائی ساکن یزد، از سوی شعبه اول دادگاه انقلاب این شهر مجموعاً به سه سال و شش ماه و دو روز حبس تعزیری محکوم شدند.
بر اساس دادنامه‌ای که در تاریخ ۲۰ مهرماه ۱۴۰۵ صادر و ابلاغ شده، خانم صمدانی از بابت اتهام «فعالیت تبلیغی انحرافی مغایر با شرع مقدس اسلام از طریق ترویج بهائیت» به سه سال و یک روز حبس تعزیری و همسر وی، احمد جعفری نعیمی، از بابت اتهام معاونت در این عنوان اتهامی به شش ماه و یک روز حبس تعزیری محکوم گردیده‌اند.
این احکام قضایی به استناد ماده ۵۰۰ مکرر قانون مجازات اسلامی و مواد ۱۲۶ و ۱۲۷ این قانون صادر شده است.
جلسه رسیدگی به اتهامات این زوج بهائی اواخر شهریورماه سال جاری برگزار شده بود. فلورا صمدانی ۵۷ ساله در ۱۳ اردیبهشت‌ماه و احمد نعیمی ۵۹ ساله در ۲۳ خردادماه امسال توسط نیروهای امنیتی و قضایی بازداشت شده و پس از مدتی حبس در بازداشتگاه اطلاعات و زندان یزد، با تودیع وثیقه‌های سنگین به‌طور موقت آزاد شده بودند. آقای نعیمی پیش‌تر نیز به دلیل باورهای مذهبی خود سابقه بازداشت و فشارهای قضایی داشته است.
صدور این احکام حبس در ادامه موج گسترده سرکوب، بازداشت‌های خودسرانه، تفتیش منازل و فشارهای قضایی علیه شهروندان بهائی در یزد و سایر شهرهای ایران صورت می‌گیرد؛ روندی سیستماتیک که حق آزادی عقیده و امنیت قضایی این اقلیت مذهبی را بیش از پیش هدف قرار داده است.
#داستان_ما_یکیست #بهائیان_ایران #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
💔4😡2🙏1
حافظه انسان
ویراستار پنهان روایت‌های دینی
بازی «تلفن بازی» را به یاد دارید؟ یک جمله در گوش نفر اول گفته می‌شود، او به نفر بعدی منتقل می‌کند، و همین‌طور تا آخر صف.
تا برسد به نفر دهم، جمله معمولا دیگر هیچ شباهتی به نسخه اصلی ندارد. حالا تصور کنید همین اتفاق، نه در یک بازی ساده، بلکه در طول هزاران سال و میلیون‌ها راوی، برای یک داستان دینی رخ داده باشد.
🔷Cognitive Optimum
یا «بهینه شناختی» چیست؟
«بهینه شناختی» مفهومی در علوم شناختی دین است که توضیح می‌دهد چرا برخی روایت‌ها و باورهای دینی، در طول نسل‌ها، به سمت نسخه‌ای خاص «رانده» می‌شوند؛ نه به این دلیل که آن نسخه درست‌تر است، بلکه چون حافظه انسان آن را بهتر نگه می‌دارد و بهتر بازگو می‌کند.
🔹 نقش فراموشی
هر بار که یک داستان دینی دهان‌به‌دهان منتقل می‌شود، جزئیات کسل‌کننده یا پیچیده فراموش می‌شوند، اما بخش‌هایی که برای ذهن جذاب‌تر و به‌یادماندنی‌ترند، باقی می‌مانند و حتی برجسته‌تر می‌شوند. این فرآیند، مثل یک غربال، نسخه‌های پیچیده را کنار می‌زند و نسخه‌های ساده و قابل‌انتقال را نگه می‌دارد.
🔹 مثال ملموس
فرض کنید روایتی اصلی درباره‌ی یک پیامبر، شامل جزئیات پیچیده‌ی جغرافیایی، نام‌های فرعی بی‌شمار، و استدلال‌های انتزاعی باشد. نسلی که این داستان را منتقل می‌کند، ناخودآگاه جزئیات خسته‌کننده را حذف می‌کند و معجزات، تضادهای اخلاقی ساده، یا صحنه‌های دراماتیک را حفظ و حتی پررنگ‌تر می‌کند؛ چون این‌ها در حافظه بهتر «می‌چسبند».
🔹 ارتباط با تحول دین
پژوهشگرانی مانند رابرت مک‌کالی و توماس لاوسون معتقدند همین فرآیند انتخاب شناختی، در طول قرن‌ها، آیین‌ها و اسطوره‌ها را به سمت شکل‌هایی هدایت می‌کند که بیشترین هم‌خوانی را با محدودیت‌ها و ترجیحات طبیعی حافظه انسانی دارند؛ نه لزوما با نسخه‌ی تاریخی اصلی.
📌 نکته پایانی: شاید ادیانی که امروز می‌شناسیم، نسخه اصلی و دست‌نخورده باورهای باستانی نباشند؛ بلکه محصول نهایی هزاران سال غربالگری توسط حافظه انسانی‌اند که فقط ماندگارترین‌ها را نگهداشته است.
#علوم_شناختی_دین #علوم_شناختی #نقد_دین #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
ویراستار پنهان روایت‌های دینی
بازی «تلفن بازی» را به یاد دارید؟ یک جمله در گوش نفر اول گفته می‌شود، او به نفر بعدی منتقل می‌کند، و همین‌طور تا آخر صف.
تا برسد به نفر دهم، جمله معمولا دیگر هیچ شباهتی به نسخه اصلی ندارد. حالا تصور کنید همین اتفاق، نه در یک بازی ساده، بلکه در طول هزاران سال و میلیون‌ها راوی، برای یک داستان دینی رخ داده باشد.
🔷Cognitive Optimum
یا «بهینه شناختی» چیست؟
«بهینه شناختی» مفهومی در علوم شناختی دین است که توضیح می‌دهد چرا برخی روایت‌ها و باورهای دینی، در طول نسل‌ها، به سمت نسخه‌ای خاص «رانده» می‌شوند؛ نه به این دلیل که آن نسخه درست‌تر است، بلکه چون حافظه انسان آن را بهتر نگه می‌دارد و بهتر بازگو می‌کند.
🔹 نقش فراموشی
هر بار که یک داستان دینی دهان‌به‌دهان منتقل می‌شود، جزئیات کسل‌کننده یا پیچیده فراموش می‌شوند، اما بخش‌هایی که برای ذهن جذاب‌تر و به‌یادماندنی‌ترند، باقی می‌مانند و حتی برجسته‌تر می‌شوند. این فرآیند، مثل یک غربال، نسخه‌های پیچیده را کنار می‌زند و نسخه‌های ساده و قابل‌انتقال را نگه می‌دارد.
🔹 مثال ملموس
فرض کنید روایتی اصلی درباره‌ی یک پیامبر، شامل جزئیات پیچیده‌ی جغرافیایی، نام‌های فرعی بی‌شمار، و استدلال‌های انتزاعی باشد. نسلی که این داستان را منتقل می‌کند، ناخودآگاه جزئیات خسته‌کننده را حذف می‌کند و معجزات، تضادهای اخلاقی ساده، یا صحنه‌های دراماتیک را حفظ و حتی پررنگ‌تر می‌کند؛ چون این‌ها در حافظه بهتر «می‌چسبند».
🔹 ارتباط با تحول دین
پژوهشگرانی مانند رابرت مک‌کالی و توماس لاوسون معتقدند همین فرآیند انتخاب شناختی، در طول قرن‌ها، آیین‌ها و اسطوره‌ها را به سمت شکل‌هایی هدایت می‌کند که بیشترین هم‌خوانی را با محدودیت‌ها و ترجیحات طبیعی حافظه انسانی دارند؛ نه لزوما با نسخه‌ی تاریخی اصلی.
📌 نکته پایانی: شاید ادیانی که امروز می‌شناسیم، نسخه اصلی و دست‌نخورده باورهای باستانی نباشند؛ بلکه محصول نهایی هزاران سال غربالگری توسط حافظه انسانی‌اند که فقط ماندگارترین‌ها را نگهداشته است.
#علوم_شناختی_دین #علوم_شناختی #نقد_دین #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
❤8