نوال السعداوی
زنی که زخم کودکی‌اش را به کتابی تبدیل کرد که یک جهان را تکان داد

نوال السعداوی (۱۹۳۱-۲۰۲۱)، پزشک، روان‌پزشک و نویسنده‌ی مصری، در شش‌سالگی قربانی ختنه‌ زنان شد؛ رسمی که در خانواده‌اش و در بیشتر جوامع مسلمان و مسیحی منطقه، طبیعی و حتی لازم شمرده می‌شد.
او بعدها پزشکی خواند، مدیرکل بهداشت عمومی مصر شد، و از همان جایگاه رسمی، به افشای آسیب‌های جسمی و روانی رسومی پرداخت که خودش تجربه کرده بود.

سال ۱۹۷۷، السعداوی کتاب چهره‌ پنهان حوا را منتشر کرد؛ نخستین اثری از این دست که به‌صراحت، ختنه‌ی زنان، خشونت خانگی، ازدواج کودکان و سرکوب جنسی را نه رسمی فرهنگی بی‌خطر، بلکه نظامی به‌هم‌پیوسته از کنترل بدن زن معرفی کرد، نظامی که او آن را محصول مشترک دین، سنت قبیله‌ای و اقتصاد پدرسالار می‌دانست.

نکته‌ کلیدی تحلیل او این بود که این سرکوب را نباید محدود به کشورهای عربی دانست؛ او صراحتا نوشت ختنه‌ی زنان در جوامع مسلمان از سومالی و سودان تا اندونزی و بخش‌هایی از ایران دیده می‌شود، و این‌طور نیست که اسلام به‌تنهایی عامل آن باشد، این رسم در میان برخی مسیحیان و پیروان ادیان بومی آفریقا نیز رواج دارد.
او ریشه‌ی اصلی را نه در متن دینی، بلکه در تفسیرهای پدرسالارانه از آن جست‌وجو کرد.

به باور او، «نظام پدرسالار، دینی و سرمایه‌داری» در سراسر جهان اسلام و فراتر از آن، یک ساختار مشترک و جهانی است.

انتشار کتاب بهایی سنگین داشت: او از سمت دولتی‌اش برکنار شد، مجله‌اش توقیف شد، و در ۱۹۸۱ به دستور انور سادات بدون محاکمه زندانی شد.

در زندان، با مدادی قاچاقی روی کاغذ توالت، خاطراتش را نوشت. دهه‌ها بعد، تهدیدهای مرگ از سوی گروه‌های افراطی او را به تبعید موقت در آمریکا واداشت.

السعداوی تا پایان عمر تاکید داشت فمینیسم، کالایی وارداتی از غرب نیست؛ زنان مسلمان و عرب، قرن‌ها پیش از او نیز علیه همین نظام شوریده بودند.

او همچنین نقدی یکسان بر قدرت‌های خارجی داشت و نوشت امپریالیسم غربی و پدرسالاری بومی، در عمل، دو روی یک سکه‌اند که زنان جوامع مسلمان را هم‌زمان له می‌کنند.

دیدگاه‌های او امروز، در هر گفتگویی درباره‌ ختنه‌ی زنان و پدرسالاری دینی در سراسر جهان اسلام، همچنان زنده و مرجع است.

#نقد_دین #نوال_السعداوی #ختنه_زنان #گفتگو_توانا

@Dialogue1402