گفت‌وشنود
5.43K subscribers
7.6K photos
1.8K videos
3 files
2.08K links
در صفحه‌ی «گفت‌وشنود» مطالبی مربوط‌به «رواداری، مدارا و هم‌زیستی بین اعضای جامعه با باورهای مختلف» منتشر می‌شود.
https://dialog.tavaana.org/
Instagram.com/dialogue1402
Twitter.com/dialogue1402
Facebook.com/1402dialogue
Download Telegram
Forwarded from گفت‌وشنود
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
آیا بی‌دینی یعنی بی‌اخلاقی؟

در بحث از نسبت اخلاق و مذهب، این پرسش مطرح می‌شود که آیا می‌توان اخلاق را بدون وابستگی به مذهب تعریف کرد؟

برخی از افراد دین‌دار بر این عقیده‌اند که ارزش‌های اخلاقی، ریشه در باورهای دینی دارند و بدون آن‌ها، نمی‌توان به اخلاق واقعی دست یافت. اما این دیدگاه تبعات ناگواری دارد.

یکی از مسائلی که هنگام گره‌زدن اخلاق به مذهب پیش می‌آید، قضاوت نادرست درباره افراد غیرمذهبی است. اگر ما اخلاق را به مذهب مرتبط کنیم، به سادگی ممکن است افرادی که به هیچ دین یا مذهب خاصی پایبند نیستند، از دایره اخلاقی دور تلقی شوند. این می‌تواند عواقب اجتماعی جدی به همراه داشته باشد.

در مستند کوتاه سه دقیقه‌ای با عنوان «آیا بی‌دینی یعنی بی‌اخلاقی؟» صورت مساله طرح و پاسخ‌های ممکن آن بررسی می‌شود.

برای دسترسی به فایل صوتی در ساندکلود از لینک زیر استفاده کنید:

https://soundcloud.com/tavaana/e3a9ef0b-3b4d-40cf-bd56-07ed044120f5

و برای مشاهده در یوتیوب به صفحه گفت‌وشنود رجوع کنید:

https://dialog.tavaana.org/irreligion-immorality/

#گفتگو #رواداری #دین #اخلاق
‏ @dialogue1402
❤4👍1
جان استوارت میل
صدای خرد در دفاع از آزادی بیان و برابری

جان استوارت میل (۱۸۰۶–۱۸۷۳)، فیلسوف و اقتصاددان انگلیسی، از مدافعان بزرگ آزادی فردی در سده نوزدهم است. او با تکمیل فلسفه سودگرایی، بر این باور بود که بهزیستی جامعه مستقیما به میزان آزادی و شکوفایی تک‌تک افراد بستگی دارد. میل تلاش کرد میان منافع جمعی و حقوق بنیادین فردی، توازنی پایدار برقرار کند.

او در رساله مشهورش «درباره آزادی»، بر اصل «ضرر» تاکید کرد. طبق این اصل، آزادی فردی تنها زمانی محدود می‌شود که رفتارهای او به دیگران آسیب برساند. از نظر میل، این اصل سنگ‌بنای جامعه‌ای است که در آن تنوع اندیشه و سبک‌های زندگی، موتور محرک پیشرفت اخلاقی و مدنی است.

میل معتقد بود که «آزادی بیان» برای کشف حقیقت حیاتی است. او استدلال می‌کرد که حتی اگر اندیشه‌ای به ظاهر نادرست باشد، شنیدن آن برای به چالش کشیدن باورهای رایج ضروری است؛ زیرا بحث و گفتگو تنها راه برای جلوگیری از تبدیل شدن حقایق به تعصبات خشک و بی‌روح است.

در حوزه حقوق اجتماعی، میل از پیشگامان برابری جنسیتی بود. او با نقد ساختارهای نابرابر زمانه، استدلال کرد که محروم کردن نیمی از جامعه از مشارکت برابر در حیات سیاسی و فکری، تضعیف‌کننده ظرفیت‌های کل بشریت است و باید برای شکوفایی کامل استعدادهای انسانی برطرف شود.

او همچنین بر اهمیت «پرورش فردیت» تاکید داشت. میل باور داشت که جامعه نباید به سمت یک‌دستی و همنوایی اجباری حرکت کند؛ بلکه باید فضایی فراهم آورد که در آن هر فرد بتواند شخصیت، علایق و ظرفیت‌های منحصر‌به‌فرد خود را آزادانه رشد داده و به شکوفایی برساند.

اندیشه میل دعوتی است به مسئولیت‌پذیری در کنار آزادی. او به ما می‌آموزد که فرد آزاد، فردی است که با تکیه بر خرد و تجربه، نه تنها در پی رفاه شخصی، بلکه در جستجوی ارتقای سطح انسانیت در جامعه است. این رویکرد، او را به فیلسوفی راهگشا برای دموکراسی‌های مدرن تبدیل کرده است.


#جان_استوارت_میل #انسانگرایی #آزادی_بیان #برابری #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
👌2❤1👍1
گزارشگران ویژه سازمان ملل مصادره کلیسای انجیلی تهران و اخراج ساکنان آن را محکوم کردند

گزارشگران ویژه سازمان ملل در امور آزادی دین و باور و وضعیت حقوق بشر در ایران، مصادره مجموعه کلیسای انجیلی حضرت پطرس مقدس در تهران و اخراج ساکنان آن را محکوم کردند.

نازیلا قانع، گزارشگر ویژه آزادی دین و باور و مای ساتو، گزارشگر ویژه وضعیت حقوق بشر در ایران، در بیانیه‌ای مشترک اعلام کردند که «اخراج اجباری» ۲۰ خانواده ارمنی و آشوری «با حقوق بین‌الملل بشر ناسازگار است و خطر بی‌خانمان شدن اعضای اقلیت‌های دینی و قومی به‌رسمیت‌شناخته‌شده را به همراه دارد.»

آن‌ها افزودند: «این رویداد یک حادثه منفرد نیست، بلکه نقطه اوج روندی طولانی از اقدامات علیه جامعه مسیحیان ایران و به‌ویژه عبادت مسیحیان فارسی‌زبان است.» گزارشگران در این زمینه به تخریب یک کلیسای پرسبیتری [انجیلی] در مشهد در ماه گذشته و تعطیلی یک کلیسا در تبریز در سال ۲۰۱۹ اشاره کردند.

در این بیانیه آمده است: « این مکان صرفاً یک ملک نبود؛ بلکه خانه، مدرسه و محل عبادت آنان به شمار می‌رفت. این مجموعه شامل ساختمان کلیسا، دو مدرسه، خانه‌های مسکونی و دفاتر اداری، از جمله دفتر انجمن کتاب مقدس و شورای کلیساهای انجیلی ایران، مالک این زمین، بود.»

گزارشگران ویژه سازمان ملل همچنین تأکید کردند: «زمانی حدود ۵۰ کلیسای پروتستان در ایران وجود داشت که بیشتر آن‌ها مراسم عبادی را به زبان فارسی برگزار می‌کردند. امروز عملاً هیچ‌یک از این کلیساها باقی نمانده است، زیرا یا تعطیل شده‌اند یا مجبور شده‌اند برگزاری مراسم به زبان فارسی را متوقف کنند.»/ماده۱۸

#مسیحیان_ایران #رواداری #آزادی_باور #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
😡7😭2
باروخ اسپینوزا، صدای مخالف در برابر جزم‌اندیشی

باروخ اسپینوزا، فیلسوف بزرگ هلندی، با نگاهی نقادانه به دین سازمان‌یافته، بر اهمیت عقل و تجربه تاکید کرد.

او معتقد بود که همه چیز از یک منبع واحد نشأت می‌گیرد و همه چیز به هم مرتبط است. این ایده، به نام پانتئیسم شناخته می‌شود.

اسپینوزا با جسارت، باورهای رایج مذهبی را به چالش کشید و بر تفکر انتقادی و آزاداندیشی تاکید کرد.

او نشان داد که می‌توان به جهان و هستی، بدون توسل به باورهای سنتی، نگاهی عقلانی داشت. اسپینوزا با آثارش، راه را برای فلسفه مدرن و عصر روشنگری هموار کرد.

#باروخ_اسپینوزا #فلسفه #نقد_دین #تفکر_انتقادی #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
👍3❤1
ترس از تفاوت
دیواری که باید فرو ریخت

در روان‌شناسی جوامع، «ترس از تفاوت»، مکانیزم دفاعی بدوی ذهن در برابر امر ناشناخته است. وقتی با «دیگری» روبه‌رو می‌شویم، پیش از آنکه با اندیشه او مواجه شویم، با «ترس از تغییر جهان‌بینی» خودمان روبرو می‌شویم. این هراس، دیواری است که «رواداری» را نه به عنوان یک انتخاب اخلاقی، بلکه به عنوان یک تهدید وجودی ترسیم می‌کند.

ریشه این هراس، در پیوند میان «هویت» و «باور» نهفته است. بسیاری از انسان‌ها هویت خود را نه در پویایی فردی، بلکه در انجماد اعتقادات گروهی جستجو می‌کنند. در این ساختار، «تفاوت دیگران» به معنای «خطای ما» یا «تهدید بنیادهای ما» تفسیر می‌شود. بنابراین، نفی دیگری، برای فرد متعصب، راهی برای تثبیت درستی مسیر خود به نظر می‌رسد. اما حقیقت این است که هویت‌های پویا و با اعتمادبه‌نفس، از تفاوت نه تنها نمی‌هراسند، بلکه آن را صیقل‌دهنده اندیشه خود می‌دانند.

کارکرد اخلاقی رواداری، نادیده گرفتن تفاوت‌ها نیست، بلکه «به رسمیت شناختن» آن‌ها در عین وجود تمایز است. جامعه‌ای که در آن تفاوت به جای تهدید، به عنوان «داده‌های جدید برای غنای فکری» نگریسته شود، جامعه‌ای است که از «بقا» به «توسعه» کوچ کرده است. آگاهی‌بخشی در اینجا نه به معنای تغییر عقیده دیگری، بلکه به معنای درک این واقعیت است که «حق متفاوت بودن»، پیش‌شرط «حق حیات فکری» برای همه است.

برای عبور از این سد، باید میان «ترس غریزی» و «عقلانیت اکتسابی» تمایز قائل شد. ترس از تفاوت، میراث دوران قبیله‌ای است؛ دورانی که هم‌شکل بودن ضامن امنیت بود. اما در جهان پیچیده امروز، امنیت نه در هم‌شکلی، بلکه در «شبکه ارتباطی» است که از پیوند دیدگاه‌های متکثر ساخته می‌شود. یادگیری رواداری، تمرینی دشوار برای غلبه بر خودمحوری است؛ تمرینی که در آن می‌آموزیم که حق نداریم جهان را تنها از دریچه تنگ تجربه‌های شخصی خود داوری کنیم.

رواداری، گذار از «ترس از تهدید» به «کنجکاوی نسبت به امکان» است. تنها با فرو ریختن دیوارهای ذهنی برآمده از تعصب است که می‌توانیم بفهمیم، تفاوت دیگری، آینه‌ای است که نادیدنی‌های خودمان را به ما نشان می‌دهد. ترس، زنجیر تکرار است و رواداری، کلید رهایی به سوی تکامل جمعی.

به نظر شما، آیا می‌توان نظام‌های آموزشی را به گونه‌ای بازطراحی کرد که به جای تزریق «یقین‌های مطلق»، «مهارت تحمل ابهام» و پرسشگری را در نسل‌های آینده نهادینه کنند؟

#رواداری #آزادی_عقیده #تکثر #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
👍3👏1
آزادی بیان؛ چراغی برای گذار از تاریکی تعصب
آیا توهین به مقدسات غیراخلاقی است؟
ورق بزنید

توهین به مقدسات، بیش از آنکه یک مسئله‌ فقهی یا کلامی باشد، یک چالش بنیادین در سپهر عمومی جوامع متکثر است. در پاسخ به پرسش از «غیراخلاقی بودن» این کنش، باید پرسید: کدام اخلاق؟ اخلاقی که بر پایه‌ صیانت از احساسات پیروان بنا شده یا اخلاقی که بر محوریت کرامت انسانی و حق پرسشگری استوار است؟

مرز باریک میان «آزادی بیان» و «توهین»، جایی است که کنشگر از نقد ایده‌ها به تحقیر اشخاص عبور می‌کند. با این حال، نباید فراموش کرد که آزادی بیان، حق «شنیدن حرف‌های خوشایند» نیست؛ بلکه حق بیانِ چیزی است که دیگران ممکن است آن را «توهین‌آمیز» یا «کفرآمیز» تلقی کنند. اگر قرار باشد ترس از «توهین به مقدسات» مانع نقد شود، عملا پرسشگری متوقف و استبداد فکری حاکم خواهد شد.

در تقابل میان «تقدس» و «حقوق بنیادین بشر»، کرامت انسانی تقدم ذاتی دارد. ایمان یک انتخاب فردی و محترم است، اما «مقدسات» برساخته‌هایی انسانی‌اند که در طول تاریخ تغییر کرده‌اند. هیچ مفهومی نباید فراتر از نقد و پرسشگری قرار گیرد، چرا که تقدس‌بخشی مطلق، سرآغاز خشونت است.
آزادی انسان برای اندیشیدن، نقد کردن و حتی به سخره گرفتن باورها، پیش‌شرط پویایی یک جامعه‌ آزاد است. اخلاق واقعی، نه در سکوت اجباری، بلکه در تحمل شنیدنِ عقایدی است که با هستی‌شناسی ما در تضادند.

گفت‌وگوی میان ناباورمندان و مؤمنان نیز تنها زمانی ممکن است که «تقدس باور» جای خود را به «تقدس گفت‌وگو» بدهد. ناباورمندان می‌توانند با نقد استدلالی و دوری از لفاظی‌های تحقیرآمیز، از «حقِ بیان» دفاع کنند، بدون آنکه قصد تخریب هویت مؤمنان را داشته باشند. گفت‌وگو در بستر احترام به «انسان» به جای احترام به «باور»، تنها راه برون‌رفت از دوقطبی‌های خشونت‌بار است.

آزادی بیان، بهای سنگینی دارد، اما بهایِ سکوت، یعنی انجماد اندیشه و استبداد مقدس‌مآبان، بسیار گزاف‌تر است. جامعه‌ای که جرئت مواجهه با نگاه‌های متفاوت را ندارد، هرگز به بلوغ نمی‌رسد.

به نظر شما، آیا می‌توان فضایی را متصور بود که در آن هم نقد رادیکال مقدسات ممکن باشد و هم تنش‌های اجتماعی ناشی از آن به حداقل برسد؟

#توهین_به_مقدسات #آزادی_بیان #تعصب #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
🔥5👎2👍1
فردریش نیچه:
دین‌ها همگی نظام‌های بی‌رحمی‌اند

«آنگاه که انسان چون ضروری می‌یافت که چیزی را در خاطر بنشاند، این کار جز با خون ریختن و شکنجه دادن و قربانی‌کردن ازپیش نمی‌رفت؛ هولناک‌ترین قربانگری‌ها و گروگان‌گذاری‌ها - از جمله قربان کردن نخست‌زاده‌ها - دل‌آشوب‌ترین اندام‌بُری‌ها - برای مثال اخته کردن - سنگدلانه‌ترین آیین‌گزاری‌های همه فرقه‌های دینی - و دین‌ها همگی در زیرین‌ترین زمینه خویش، نظام‌های بی‌رحمی‌اند - ریشه این همه در آن غریزه‌ای‌ست که پی برده بود همانا درد، نیرومندترین دستیار حافظه است… »

فریدریش نیچه، فیلسوف آلمانی و منتقد رادیکال سنت‌های دینی، در جستار دوم از «تبارشناسی اخلاق» جمله صریحی را به صورت معترضه مطرح می‌کند: «دین‌ها همگی نظام‌های بی‌رحمی‌اند!» او اعتقاد دارد که چیزی «ترسناک‌تر و هول‌انگیزتر از فن حافظه‌سازی» در سراسر تاریخ بشر وجود نداشته است و آیین‌های زهد همگی در واقع تکنیک‌های حافظه‌سازی بوده‌اند. ادیان به عنوان تجلی آیین‌های زهد، با آفریدن سخت‌ترین رنج‌های خودساخته و خودخواسته، و تحمیل آن به انسان‌ها، بنابراین «همگی نظام‌های بی‌رحمی‌اند»

اگرچه ما ایرانیان با تجربه یک حکومت ستمگر دینی مایلیم که با این جملات همدلی کنیم، اما آنچه نیچه می‌گوید بر چند اندیشه کلان استوار است که همگی می‌توانند نقد و رد شوند. از جمله این اندیشه که ادیان با تزریق بدوجدانی کار می‌کنند و با فن حافظه‌سازی یا تاریخ‌پردازی، تلاش می‌کنند که خود را محق جلوه دهند.

شما چه فکر می‌کنید؟
آیا صرفنظر از تجربه تاریخی خود، دیدگاه نیچه را قابل دفاع می‌دانید؟

#رواداری #گفتگو_توانا #دین #نقد_دین #نیچه
‏ @dialogue1402
👍10❤2👎2
مولوی عبدالحمید: هیچ آینده روشنی برای جنگ وجود ندارد؛ کاسه صبر مردم لبریز شده است

مولوی عبدالحمید، امام جمعه اهل سنت زاهدان، در خطبه‌های نماز جمعه ۲۶ تیر ۱۴۰۵ با ابراز نگرانی از تداوم جنگ ایران و آمریکا، گفت هیچ چشم‌انداز روشنی برای ادامه این جنگ وجود ندارد و فشارهای اقتصادی، گرانی و تورم زندگی مردم را به مرز تحمل رسانده است.

او با اشاره به کاهش ارزش پول ملی، گرانی‌های گسترده و رکود بازار، تأکید کرد بسیاری از مردم در تأمین نیازهای اولیه، هزینه‌های آموزشی، درمانی و اجاره مسکن با مشکلات جدی روبه‌رو هستند.

عبدالحمید با اشاره به امید مردم به مذاکرات و توافق، خواستار پاسخگویی مسئولان درباره عوامل شکست تفاهم‌ها شد و افزود مردم حق دارند بدانند چه کسانی روند مذاکرات را به بن‌بست کشانده‌اند. وی همچنین از عملکرد رسانه‌های رسمی در پوشش واقعیت‌های جنگ انتقاد کرد.

امام جمعه زاهدان هشدار داد که ادامه جنگ به تخریب زیرساخت‌ها، بنادر، جاده‌ها و سرمایه‌های ملی منجر شده و هزینه‌های سنگینی بر کشور تحمیل کرده است. او تأکید کرد مسئولان باید مانع اقدامات تندروها شوند و برای جلوگیری از خسارت‌های بیشتر، راه‌حل‌های عاقلانه و دوراندیشانه در پیش بگیرند.

مولوی عبدالحمید همچنین با استناد به سیره امام حسن، امام حسین و حضرت علی، آنان را «امامان صلح» توصیف کرد و گفت مذاکره و صلح نه‌تنها یک ضرورت سیاسی بلکه دستور صریح قرآن است.

وی در پایان از مسئولان خواست منافع سیاسی و اقتصادی ایران را به منافع هیچ کشور دیگری گره نزنند و تنها منافع ملت ایران را ملاک تصمیم‌گیری قرار دهند.

#مولوی_عبدالحمید #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
👍6✍1👎1💩1
پارادوکس آگاهی
آیا دانش به‌تنهایی پادزهر تعصب است؟

بسیاری از تحلیل‌ها ریشه اصلی تعصبات و عدم رواداری را در نادانی و کمبود آگاهی جستجو می‌کنند. این دیدگاه بر این باور است که اگر افراد به اطلاعات صحیح و متنوع دسترسی داشته باشند، ترس از دیگری کاهش یافته و جامعه به سمت رواداری و همدلی حرکت می‌کند. اما پرسش اینجاست که آیا واقعا دانش و آگاهی به‌تنهایی پادزهر قطعی تعصبات هستند؟

در عصر حاضر، بشر با دسترسی به حجمی بی‌پایان از اطلاعات روبروست. با این حال، شواهد نشان می‌دهد که افزایش سطح دانش، لزوما به کاهش پیش‌داوری‌ها منجر نشده است. چرا علیرغم برخورداری از منابع آموزشی، قطبی‌سازی و تعصبات در جوامع همچنان بازتولید می‌شوند؟

شاید نادانی، صرفا به معنای فقدان اطلاعات نباشد، بلکه ریشه در مکانیسم‌های شناختی پیچیده‌ای داشته باشد. ذهن انسان تمایل دارد داده‌های جدید را نه برای اصلاح دیدگاه‌های پیشین، بلکه برای تایید باورهای موجود به کار بگیرد که در روان‌شناسی از آن به عنوان سوگیری تأییدی یاد می‌شود. در چنین شرایطی، فرد حتی با کسب دانش بیشتر، همچنان در حبابی از پیش‌داوری‌ها باقی می‌ماند، چرا که اطلاعات متنوع را از صافی فیلترهای ذهنی و گروهی خود عبور می‌دهد.

علاوه بر این، تعصبات اغلب از نیازهای عمیق انسانی برای تعلق به گروه و امنیت روانی نشات می‌گیرند. در بسیاری از موارد، افراد ممکن است از حقیقت امر آگاه باشند، اما به دلیل فشارهای اجتماعی یا برای حفظ انسجام گروه خود، به کلیشه‌ها متوسل می‌شوند. در این وضعیت، آگاهی نه یک راه حل، که ابزاری برای تثبیت مرزهای هویتی است.

با این اوصاف، باید پرسید: آیا مشکل جوامع امروزی صرفا کمبود دانش است یا نوعِ برخورد ما با دانش؟

اگر هدف رسیدن به یک جامعه روادار است، آیا می‌توان به دانش به‌مثابه یک داروی شفابخش نگریست، یا باید فراتر از انباشت اطلاعات، به سراغ بازنگری در سازوکارهای شناختی و فشارهای هویتی رفت که تعصب را از درون تغذیه می‌کنند؟

آیا ممکن است در مواردی، آگاهی جهت‌دار خود عامل پیدایش تعصبات مدرن باشد؟

#تعصب #سوگیری #خطای_شناختی #رواداری #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
🤔3🔥1🕊1