گفت‌وشنود
5.43K subscribers
7.6K photos
1.8K videos
3 files
2.08K links
در صفحه‌ی «گفت‌وشنود» مطالبی مربوط‌به «رواداری، مدارا و هم‌زیستی بین اعضای جامعه با باورهای مختلف» منتشر می‌شود.
https://dialog.tavaana.org/
Instagram.com/dialogue1402
Twitter.com/dialogue1402
Facebook.com/1402dialogue
Download Telegram
آزادی بیان؛ چراغی برای گذار از تاریکی تعصب
آیا توهین به مقدسات غیراخلاقی است؟
ورق بزنید

توهین به مقدسات، بیش از آنکه یک مسئله‌ فقهی یا کلامی باشد، یک چالش بنیادین در سپهر عمومی جوامع متکثر است. در پاسخ به پرسش از «غیراخلاقی بودن» این کنش، باید پرسید: کدام اخلاق؟ اخلاقی که بر پایه‌ صیانت از احساسات پیروان بنا شده یا اخلاقی که بر محوریت کرامت انسانی و حق پرسشگری استوار است؟

مرز باریک میان «آزادی بیان» و «توهین»، جایی است که کنشگر از نقد ایده‌ها به تحقیر اشخاص عبور می‌کند. با این حال، نباید فراموش کرد که آزادی بیان، حق «شنیدن حرف‌های خوشایند» نیست؛ بلکه حق بیانِ چیزی است که دیگران ممکن است آن را «توهین‌آمیز» یا «کفرآمیز» تلقی کنند. اگر قرار باشد ترس از «توهین به مقدسات» مانع نقد شود، عملا پرسشگری متوقف و استبداد فکری حاکم خواهد شد.

در تقابل میان «تقدس» و «حقوق بنیادین بشر»، کرامت انسانی تقدم ذاتی دارد. ایمان یک انتخاب فردی و محترم است، اما «مقدسات» برساخته‌هایی انسانی‌اند که در طول تاریخ تغییر کرده‌اند. هیچ مفهومی نباید فراتر از نقد و پرسشگری قرار گیرد، چرا که تقدس‌بخشی مطلق، سرآغاز خشونت است.
آزادی انسان برای اندیشیدن، نقد کردن و حتی به سخره گرفتن باورها، پیش‌شرط پویایی یک جامعه‌ آزاد است. اخلاق واقعی، نه در سکوت اجباری، بلکه در تحمل شنیدنِ عقایدی است که با هستی‌شناسی ما در تضادند.

گفت‌وگوی میان ناباورمندان و مؤمنان نیز تنها زمانی ممکن است که «تقدس باور» جای خود را به «تقدس گفت‌وگو» بدهد. ناباورمندان می‌توانند با نقد استدلالی و دوری از لفاظی‌های تحقیرآمیز، از «حقِ بیان» دفاع کنند، بدون آنکه قصد تخریب هویت مؤمنان را داشته باشند. گفت‌وگو در بستر احترام به «انسان» به جای احترام به «باور»، تنها راه برون‌رفت از دوقطبی‌های خشونت‌بار است.

آزادی بیان، بهای سنگینی دارد، اما بهایِ سکوت، یعنی انجماد اندیشه و استبداد مقدس‌مآبان، بسیار گزاف‌تر است. جامعه‌ای که جرئت مواجهه با نگاه‌های متفاوت را ندارد، هرگز به بلوغ نمی‌رسد.

به نظر شما، آیا می‌توان فضایی را متصور بود که در آن هم نقد رادیکال مقدسات ممکن باشد و هم تنش‌های اجتماعی ناشی از آن به حداقل برسد؟

#توهین_به_مقدسات #آزادی_بیان #تعصب #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
🔥5👎2👍1
فردریش نیچه:
دین‌ها همگی نظام‌های بی‌رحمی‌اند

«آنگاه که انسان چون ضروری می‌یافت که چیزی را در خاطر بنشاند، این کار جز با خون ریختن و شکنجه دادن و قربانی‌کردن ازپیش نمی‌رفت؛ هولناک‌ترین قربانگری‌ها و گروگان‌گذاری‌ها - از جمله قربان کردن نخست‌زاده‌ها - دل‌آشوب‌ترین اندام‌بُری‌ها - برای مثال اخته کردن - سنگدلانه‌ترین آیین‌گزاری‌های همه فرقه‌های دینی - و دین‌ها همگی در زیرین‌ترین زمینه خویش، نظام‌های بی‌رحمی‌اند - ریشه این همه در آن غریزه‌ای‌ست که پی برده بود همانا درد، نیرومندترین دستیار حافظه است… »

فریدریش نیچه، فیلسوف آلمانی و منتقد رادیکال سنت‌های دینی، در جستار دوم از «تبارشناسی اخلاق» جمله صریحی را به صورت معترضه مطرح می‌کند: «دین‌ها همگی نظام‌های بی‌رحمی‌اند!» او اعتقاد دارد که چیزی «ترسناک‌تر و هول‌انگیزتر از فن حافظه‌سازی» در سراسر تاریخ بشر وجود نداشته است و آیین‌های زهد همگی در واقع تکنیک‌های حافظه‌سازی بوده‌اند. ادیان به عنوان تجلی آیین‌های زهد، با آفریدن سخت‌ترین رنج‌های خودساخته و خودخواسته، و تحمیل آن به انسان‌ها، بنابراین «همگی نظام‌های بی‌رحمی‌اند»

اگرچه ما ایرانیان با تجربه یک حکومت ستمگر دینی مایلیم که با این جملات همدلی کنیم، اما آنچه نیچه می‌گوید بر چند اندیشه کلان استوار است که همگی می‌توانند نقد و رد شوند. از جمله این اندیشه که ادیان با تزریق بدوجدانی کار می‌کنند و با فن حافظه‌سازی یا تاریخ‌پردازی، تلاش می‌کنند که خود را محق جلوه دهند.

شما چه فکر می‌کنید؟
آیا صرفنظر از تجربه تاریخی خود، دیدگاه نیچه را قابل دفاع می‌دانید؟

#رواداری #گفتگو_توانا #دین #نقد_دین #نیچه
‏ @dialogue1402
👍10❤2👎2
مولوی عبدالحمید: هیچ آینده روشنی برای جنگ وجود ندارد؛ کاسه صبر مردم لبریز شده است

مولوی عبدالحمید، امام جمعه اهل سنت زاهدان، در خطبه‌های نماز جمعه ۲۶ تیر ۱۴۰۵ با ابراز نگرانی از تداوم جنگ ایران و آمریکا، گفت هیچ چشم‌انداز روشنی برای ادامه این جنگ وجود ندارد و فشارهای اقتصادی، گرانی و تورم زندگی مردم را به مرز تحمل رسانده است.

او با اشاره به کاهش ارزش پول ملی، گرانی‌های گسترده و رکود بازار، تأکید کرد بسیاری از مردم در تأمین نیازهای اولیه، هزینه‌های آموزشی، درمانی و اجاره مسکن با مشکلات جدی روبه‌رو هستند.

عبدالحمید با اشاره به امید مردم به مذاکرات و توافق، خواستار پاسخگویی مسئولان درباره عوامل شکست تفاهم‌ها شد و افزود مردم حق دارند بدانند چه کسانی روند مذاکرات را به بن‌بست کشانده‌اند. وی همچنین از عملکرد رسانه‌های رسمی در پوشش واقعیت‌های جنگ انتقاد کرد.

امام جمعه زاهدان هشدار داد که ادامه جنگ به تخریب زیرساخت‌ها، بنادر، جاده‌ها و سرمایه‌های ملی منجر شده و هزینه‌های سنگینی بر کشور تحمیل کرده است. او تأکید کرد مسئولان باید مانع اقدامات تندروها شوند و برای جلوگیری از خسارت‌های بیشتر، راه‌حل‌های عاقلانه و دوراندیشانه در پیش بگیرند.

مولوی عبدالحمید همچنین با استناد به سیره امام حسن، امام حسین و حضرت علی، آنان را «امامان صلح» توصیف کرد و گفت مذاکره و صلح نه‌تنها یک ضرورت سیاسی بلکه دستور صریح قرآن است.

وی در پایان از مسئولان خواست منافع سیاسی و اقتصادی ایران را به منافع هیچ کشور دیگری گره نزنند و تنها منافع ملت ایران را ملاک تصمیم‌گیری قرار دهند.

#مولوی_عبدالحمید #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
👍6✍1👎1💩1
پارادوکس آگاهی
آیا دانش به‌تنهایی پادزهر تعصب است؟

بسیاری از تحلیل‌ها ریشه اصلی تعصبات و عدم رواداری را در نادانی و کمبود آگاهی جستجو می‌کنند. این دیدگاه بر این باور است که اگر افراد به اطلاعات صحیح و متنوع دسترسی داشته باشند، ترس از دیگری کاهش یافته و جامعه به سمت رواداری و همدلی حرکت می‌کند. اما پرسش اینجاست که آیا واقعا دانش و آگاهی به‌تنهایی پادزهر قطعی تعصبات هستند؟

در عصر حاضر، بشر با دسترسی به حجمی بی‌پایان از اطلاعات روبروست. با این حال، شواهد نشان می‌دهد که افزایش سطح دانش، لزوما به کاهش پیش‌داوری‌ها منجر نشده است. چرا علیرغم برخورداری از منابع آموزشی، قطبی‌سازی و تعصبات در جوامع همچنان بازتولید می‌شوند؟

شاید نادانی، صرفا به معنای فقدان اطلاعات نباشد، بلکه ریشه در مکانیسم‌های شناختی پیچیده‌ای داشته باشد. ذهن انسان تمایل دارد داده‌های جدید را نه برای اصلاح دیدگاه‌های پیشین، بلکه برای تایید باورهای موجود به کار بگیرد که در روان‌شناسی از آن به عنوان سوگیری تأییدی یاد می‌شود. در چنین شرایطی، فرد حتی با کسب دانش بیشتر، همچنان در حبابی از پیش‌داوری‌ها باقی می‌ماند، چرا که اطلاعات متنوع را از صافی فیلترهای ذهنی و گروهی خود عبور می‌دهد.

علاوه بر این، تعصبات اغلب از نیازهای عمیق انسانی برای تعلق به گروه و امنیت روانی نشات می‌گیرند. در بسیاری از موارد، افراد ممکن است از حقیقت امر آگاه باشند، اما به دلیل فشارهای اجتماعی یا برای حفظ انسجام گروه خود، به کلیشه‌ها متوسل می‌شوند. در این وضعیت، آگاهی نه یک راه حل، که ابزاری برای تثبیت مرزهای هویتی است.

با این اوصاف، باید پرسید: آیا مشکل جوامع امروزی صرفا کمبود دانش است یا نوعِ برخورد ما با دانش؟

اگر هدف رسیدن به یک جامعه روادار است، آیا می‌توان به دانش به‌مثابه یک داروی شفابخش نگریست، یا باید فراتر از انباشت اطلاعات، به سراغ بازنگری در سازوکارهای شناختی و فشارهای هویتی رفت که تعصب را از درون تغذیه می‌کنند؟

آیا ممکن است در مواردی، آگاهی جهت‌دار خود عامل پیدایش تعصبات مدرن باشد؟

#تعصب #سوگیری #خطای_شناختی #رواداری #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
🤔3🔥1🕊1
ژاک دریدا
واسازی بیگانگی
با نگاهی به مفهوم پذیرش

ژاک دریدا (۱۹۳۰–۲۰۰۴)، فیلسوف فرانسوی و بنیان‌گذار جریان «واسازی» (Deconstruction)، یکی از بحث‌برانگیزترین و تاثیرگذارترین متفکران پست‌مدرن است. او با به چالش کشیدن تقابل‌های دوگانه (مانند خود/دیگری، مرکز/حاشیه)، ساختارهای اندیشه غربی را نقد کرد. دغدغه اصلی دریدا در سال‌های پایانی عمر، مفهوم «اخلاق دیگری» و چگونگی مواجهه با «ناشناخته» بود؛ مواجهه‌ای که او آن را در قالب میهمان‌نوازی تبیین کرد.

نظریه میهمان‌نوازی؛
پذیرش فراتر از قانون
از دیدگاه دریدا، رواداری سیاسی رایج، همیشه با «شرط و شروط» همراه است (مثلا تحمل دیگری تا زمانی که قانون را رعایت کند). او در مقابل، بر مفهومی رادیکال‌تر تاکید می‌کند:

۱. میهمان‌نوازی بی‌قید و شرط (Unconditional Hospitality):
دریدا معتقد است میهمان‌نوازی حقیقی یعنی استقبال از «دیگری» بدون پرسیدن نام، ملیت یا عقیده‌اش. پذیرش در نگاه او، گشودن بی‌قید و شرط خانه (ذهن و جامعه) به روی کسی است که با من متفاوت است. این یک آرمان ناممکن اما ضروری است که به ما یادآوری می‌کند همیشه باید به دنبال بازتر کردن مرزهای پذیرش باشیم.

با این حال، دریدا تاکید می‌کند که میهمان‌نوازی حقیقی همیشه با آپوریا (تناقض حل‌نشدنی) همراه است: میهمان‌نوازی بی‌قیدوشرط آرمانی ناممکن است، زیرا خطر ویرانی خانه و هویت میزبان را به همراه دارد، در حالی که میهمان‌نوازی مشروط (قانونی) ضروری اما ناکافی است؛ بنابراین، پذیرش واقعی همواره در مذاکره و تنش دائمی میان این دو قرار دارد.

۲. مواجهه با «دیگری مطلق» (The Wholly Other):
دریدا معتقد است دیگری هرگز به طور کامل برای ما قابل شناخت نیست. رواداری حقیقی یعنی پذیرش این «رازآلودگی دیگری». ما نباید سعی کنیم دیگری را در مفاهیم خود هضم یا تعریف کنیم. پذیرش دریدایی، احترام گذاشتن به آن بخش از دیگری است که همیشه برای ما «ناشناخته» و «تفاوت محض» باقی می‌ماند.

۳. واسازی مرزهای «خودی»:
واسازی به ما می‌آموزد که مرز میان «خودی» و «غریبه» از پیش تعیین شده نیست. دریدا معتقد است در درون خود ما نیز، همیشه یک «دیگری» وجود دارد. بنابراین، پذیرش دیگری در فضای عمومی، آینه‌ای است که به ما کمک می‌کند با تفاوت‌های درون خودمان نیز مواجهه شویم.

پذیرش در اندیشه‌ دریدا، یک «گشودگی همیشگی» است. او معتقد است که قانون به تنهایی نمی‌تواند عدالت را برقرار کند؛ بلکه نیاز به «اخلاق میهمان‌نوازی» داریم که فراتر از قوانین خشک عمل کند. جامعه‌ روادار از منظر دریدا، جامعه‌ای نیست که مرزهایش را به روی غریبه می‌بندد، بلکه جامعه‌ای است که همواره در حال پرسش از این مرزهاست و اجازه می‌دهد «دیگری»، هویت آن را تغییر دهد و غنی‌تر کند.

#ژاک_دریدا #پذیرش #دیگری #اخلاق #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
🤔3❤1
پدیدارشناسی دین نشان می‌دهد که بخش مهمی از بقا و گسترش باورهای دینی، فراتر از استدلال‌های عقلانی، بر پایه تجربیات احساسی و سازوکارهای روانی بنا شده است. یکی از ابزارهای کلیدی در این میان، استفاده از «وهم» و «تلقین احوال روحانی» است که نقش مهمی در جذب، حفظ و تعمیق وفاداری پیروان ایفا می‌کند.

▪️مکانیسم‌های القای تجربه روحانی
ادیان از ابزارهای متنوعی برای گذار از سطح استدلال عقلانی به سطح تجربه احساسی استفاده می‌کنند. مراسم‌ها، مناسک جمعی، موسیقی‌های آیینی و فضاسازی‌های خاص (مانند معماری مکان‌های مقدس)، با هدف «تعلیق ادراک عقلانی» طراحی شده‌اند. وقتی فرد در فضایی قرار می‌گیرد که محرک‌های حسی-احساسی به شدت تقویت شده‌اند، سد مقاومت منطقی کاهش یافته و زمینه برای پذیرش آموزه‌ها به عنوان «حقایق درونی» فراهم می‌شود. در این وضعیت، پیرو نه از طریق منطقِ گزاره‌ای، بلکه از طریق «شهود احساسی» با امر قدسی پیوند می‌خورد.

▪️کارکرد وهم به مثابه ابزار انسجام‌بخش
در این بافتار، «وهم» نه به معنای کذب مطلق، بلکه به مثابه ساختاری برای تفسیر جهان فراتر از ماده به کار می‌رود. تأکید بر معجزات، کرامات و روایت‌های فراطبیعی، کارکردهای مشخصی در جامعه دینی دارد:
این روایت‌ها به پرسش‌های لاینحل انسانی پاسخ‌ داده و نوعی امنیت روانی ایجاد می‌کنند.
اشتراک در باور به نشانه‌های الهی و تجربه‌های فراطبیعی، مرزهای «خودی» و «دیگری» را پررنگ کرده و حس تعلق گروهی را تعمیق می‌بخشد.
وهم با دور زدن تحلیل منطقی، مستقیما به لایه‌های احساسی ذهن نفوذ می‌کند. هنگامی که یک باور با تجربه‌ای شدید (مانند گریه در مراسم مذهبی یا رویت نشانه‌ای خاص) گره می‌خورد، نقد آن برای فرد دشوار می‌شود، چرا که نقد آموزه به مثابه نقد تجربه درونی خود فرد تلقی می‌گردد.

▪️ از دیدگاه انتقادی، اتکا بر این روش‌ها می‌تواند منجر به کاهش «عاملیت عقلی» پیروان شود. منتقدان معتقدند هنگامی که سیستم‌های دینی برای بقای خود به تقویت وهم و سرکوب تفکر نقادانه متوسل می‌شوند، آزادی انتخاب فردی محدود شده و ساختار قدرت در درون سازمان‌های دینی تثبیت می‌شود. با این حال، کارکردگرایانِ دین‌شناس استدلال می‌کنند که این تجربیات «غیرعقلانی»، پاسخ به نیازهای بنیادی انسان برای معنایابی و پیوند با متعالی هستند که صرفا با ابزارهای منطقی قابل جایگزینی نیستند.

این رویکرد، تضاد میان «عقل» و «ایمان» را به عنوان یکی از تنش‌های دائم در تاریخ ادیان حفظ کرده است.

#وهم #نقد_دین #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
👍4👏1👌1
بازداشت شش رهبر مسیحی در چین در پی یورش به کلیساهای خانگی

در پی یورش‌های هماهنگ مأموران امنیتی به چند کلیسای خانگی در شهر یویانگ، در استان هونان چین، شش رهبر مسیحی، ازجمله کشیش هوانگ لی، بازداشت شدند. این عملیات ۱۱ ژوئیه انجام شد و به گفته سازمان مسیحی «چاینا اید»، شماری دیگر از مسیحیان بازداشت‌شده پس از بازجویی آزاد شدند.

افراد آزادشده از بازجویی‌های طولانی، انگشت‌نگاری، نمونه‌گیری خون برای آزمایش دی‌ان‌ای، ضبط صدا و تصویر و تشکیل پرونده‌های امنیتی خبر داده‌اند.
بر اساس این گزارش، افزون بر کشیش هوانگ لی، پیر یانگ جیانجون، واعظ هو هونگتائو، کشیش لوئو کایمین، خواهر یانگ چون و برادر فو نیز همچنان در بازداشت به سر می‌برند.

مأموران در جریان تفتیش منزل، تمامی کتاب‌های مقدس را ضبط کرده‌اند.
مسیحیان آزادشده گفته‌اند پلیس به آنان هشدار داده است که شرکت در جلسات کلیساهای ثبت‌نشده، جرم محسوب می‌شود.

دکتر باب فو، بنیان‌گذار و رئیس «چاینا اید»، این یورش‌ها را بخشی از «کارزار سیستماتیک حزب کمونیست چین، تحت رهبری شی جین‌پینگ، برای ریشه‌کن کردن کلیساهای خانگی مستقل» توصیف کرده است.
«چاینا اید» همچنین اعلام کرده است که مصادره کتاب‌های مقدس و فشار بر اعضای خانواده برای نظارت بر یکدیگر، نشانه افزایش محدودیت‌ها علیه آزادی مذهبی در چین است./محبت نیوز

#مسیحی #کلیسای_خانگی #چین #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
😡7😢3🙏1💔1
تمامیت‌خواهی و بنیان‌های فلسفی آن

یادداشت «تمامیت‌خواهی و بنیان‌های فلسفی آن» به واکاوی ریشه‌های فکری و تاریخی نظام‌های تمامیت‌خواه از نیچه و مارکس تا ایدئولوژی‌های معاصر می‌پردازد.

حکومت‌های تمامیت‌خواه برخلاف حکومت‌های مستبد و اقتدارگرا، به دنبال سیاست‌زدایی از جامعه نیستند؛ بلکه تمامی جزئیات حیات اجتماعی، از پوشش و فناوری گرفته تا اندیشه و علم را سیاسی می‌کنند و با خلق دشمنان فرضی، سیاست حذف را پیش می‌برند.

ریشه بسیاری از سیستم‌های تمامیت‌خواه در تقلیل فلسفی «حقیقت» به «مناسبات قدرت» نهفته است؛ تفکری که از نیچه و مارکس آغاز شده و با تبدیل حقیقت به ابزار غرض‌ورزی سیاسی و جعل علوم دست‌ساز (مانند علوم آریایی، مارکسیستی یا اسلامی)، زمینه دخالت حداکثری حکومت در تمام شئون زندگی شهروندان را فراهم می‌کند.

برای مطالعه نسخه کامل یادداشت به وبسایت مراجعه کنید

https://dialog.tavaana.org/totalitarianism/


#تمامیت_خواهی #فلسفه #گفتگو_توانا
@Dialogue1402
👍3
مولوی محمد انور ریگی، روحانی اهل سنت بلوچ و امام جمعه منصوب‌شده میرجاوه، بامداد دوشنبه ۲۹ تیر ۱۴۰۵ در نزدیکی مسجد جامع این شهر هدف تیراندازی افراد مسلح ناشناس قرار گرفت و جان خود را از دست داد.

انتصاب وی پس از برکناری و بازداشت مولوی عبدالقهار میربلوچزهی با حمایت مصطفی محامی، نماینده علی خامنه‌ای در سیستان و بلوچستان، با مخالفت گسترده شهروندان میرجاوه روبه‌رو شده بود و اعتراض‌های مردمی و تحریم نماز جمعه این شهر را در پی داشت.

مولوی انور ریگی پیش‌تر نیز در آذر ۱۴۰۳ از یک سوءقصد مسلحانه جان سالم به در برده بود. همچنین پس از اعتراضات به انتصاب او، شماری از شهروندان و فعالان منطقه با پرونده‌های امنیتی و قضایی مواجه شدند.

تا این لحظه، هیچ اطلاعات مستقلی درباره هویت یا انگیزه عاملان این ترور منتشر نشده است.

#اهل_سنت #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
😱2