دین، یا پیروان دین؟
اشکال از کجا است؟

یکی از ایده‌های رایج میان افراد مذهبی این است که دین هیچ نوع اشکال یا نقصی ندارد، و تمامی و رفتارهای زشت، خشونت‌ها، سوءاستفاده‌ها یا خرافاتی که به نام دین شکل گرفته‌اند، فقط نتیجه برداشت و عملکرد نادرست پیروان آن هستند. پیروان ادیان ممکن است بپذیرند همه ادیان دیگر - غیر از دین خودشان - دچار اشکالاتی هستند، اما وقتی به دین خودشان می‌رسند، یا وجود اشکالات و نواقص را به کلی انکار می‌کنند، یا آن را به عیب‌هایی از سمت مومنان نسبت می‌دهند: «هر چه عیب است از مومنان است و نه دین ما»!

در مقابل عده‌ای بر این اندیشه‌اند که ادیان قرن‌هاست مدعی هدایت اخلاقی و تربیت معنوی انسان‌اند، اما شواهد تاریخی و یا تجربه زیسته امروز مردم نشان می‌دهد که نمی‌توان میان تربیت دینی و بهزیستی انسانی رابطه مستحکمی شناسایی کرد. این افراد می‌گویند فساد یا ستم زیادی به نام و با انگیزه‌های دینی انجام می‌شود و مومنان یا خود بخشی از این ستم‌گری‌ها هستند یا نمی‌توانند با استفاده از دین، جلو آن را بگیرند. به نظر می‌رسد دین در موارد متعددی ممکن است از شما انسان بدتری بسازد.

بعضی نیز معتقدند که انسان خوب یا بدی بودن کلا به دین ربطی ندارد. این شخصیت افراد است که از آنان انسانی نیک یا بد می‌سازد. در این صورت سوالی دیگر مطرح می‌شود: اگر نیک بودن به دین ربطی ندارد، چرا باید پیرو ادیان بود؟

نظر شما چیست؟ آیا دین را می‌توان از تاریخ و پیروان آن جدا کرد؟ یا دین و انسان‌هایی که آن دین را ساخته یا پیروی کرده‌اند را باید در رابطه با هم قضاوت نمود؟

#نقد_دین #اخلاق #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

تفتیش منازل و ضبط گسترده اموال چهار شهروند بهائی در قائم‌شهر و اصفهان؛
از کتاب و لوازم الکترونیکی تا زیورآلات در دست و گردن

ماموران امنیتی در ادامه روند فشار بر شهروندان بهائی، طی روزهای اخیر منازل پریسا ناصری در قائم‌شهر و سه خانواده بهائی دیگر به نام‌های سهراب مظلومی، رحمان آقابابایی و کیوان دهقانی در اصفهان را مورد تفتیش قرار داده و شماری از لوازم شخصی و اموال آنان را ضبط کردند.

بر اساس گزارش‌های دریافتی، روز دوشنبه ۹ شهریور ۱۴۰۵، منزل پریسا ناصری، شهروند بهائی ساکن قائم‌شهر، توسط نیروهای امنیتی تفتیش شد. ماموران در جریان این اقدام علاوه بر بازخواست این شهروند، وسایل شخصی از جمله کتاب‌ها، تصاویر مذهبی، تلفن‌های همراه و تبلت او را ضبط کرده و با خود بردند.

همچنین در روز یکشنبه ۱۵ شهریور ۱۴۰۵، مأموران اداره اطلاعات به‌طور همزمان به منازل سهراب مظلومی، رحمان آقابابایی و کیوان دهقانی در اصفهان یورش بردند.

در جریان این تفتیش‌های چندساعته که در برخی منازل با حضور ۱۳ مامور انجام شد، مأموران علاوه بر به هم ریختن لوازم منزل و توقیف تمامی وسایل الکترونیکی، طلا و جواهرات خانواده‌ها حتی زیورآلاتی که افراد در دست یا گردن داشتند را ضبط کردند.

گزارش شده است که ماموران امنیتی طی این تفتیش‌ها طیف وسیعی از اقلام دیگر نظیر ظروف مسی و قدیمی، کتاب‌های چاپ رسمی کشور، لاستیک خودرو، روغن موتور، اره برقی، اسناد وسایل نقلیه و حتی کیف‌ها، چمدان‌ها و قفل و کلیدهای منازل را نیز با خود بردند.

تشدید تفتیش منازل و مصادره گسترده اموال شهروندان بهائی در شهرهای مختلف کشور در حالی ادامه دارد که موج تازه‌ای از بازداشت‌ها، احضارها و صدور احکام حبس علیه جامعه بهایی با شدت در جریان است.

#بهاییان_ایران #داستان_ما_یکیست #تفتیش_عقاید #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

زمین تخته؟

طرح از رضا عقیلی

https://tolerance.tavaana.org/fa/Dialogue-Earth

- باورهایی که مبتنی بر امور قدسی باشند، نقدناپذیر می‌شوند و افراد باورمند اغلب دلایل عقلی را نمی‌پذیرند.
در حالی که می‌توان با گفت‌وگو و تفکر انتقادی و عالمانه به دنیا نگاه کرد و به همزیستی بیشتری رسید.

#گفتگو_توانا #کارتون #زمین_تخت #تفکر_انتقادی

@Dialogue1402

ایرج شکور و پدرام عبهر، شهروندان بهائی، برای اجرای حکم حبس بازداشت و به زندان منتقل شدند

ایرج شکور و پدرام عبهر، دو شهروند بهائی ساکن تهران، روز دوشنبه شانزدهم شهریورماه، پس از حضور در واحد اجرای احکام، بازداشت و برای تحمل دوران محکومیت خود به زندان منتقل شدند.

به گزارش هرانا، این دو شهروند پیش‌تر توسط دادگاه انقلاب هر یک به پنج سال حبس محکوم شده بودند.

آقایان شکور و عبهر روز دوشنبه پس از مراجعه به شعبه اول اجرای احکام دادسرای امنیت تهران (مستقر در دادسرای ناحیه ۸)، بازداشت و جهت اجرای حکم حبس به زندان منتقل شدند.

بازداشت و انتقال این شهروندان بهائی برای اجرای احکام حبس سنگین در حالی صورت می‌گیرد که موج تازه‌ای از فشارها، احضارها، تفتیش منازل، مصادره اموال و بازداشت‌های خودسرانه علیه جامعه بهایی در شهرهای مختلف ایران با شدت در جریان است.

#ایرج_شکور #پدرام_عبهر #داستان_ما_یکیست #بهاییان_ایران #گفتگو_توانا
@Dialogue1402

کسی با تعصب متولد نمی‌شود
شواهدی از مسیر آموختنی رواداری

گوردون آلپورت در «ماهیت تعصب» (۱۹۵۴) رواداری را نه یک ویژگی ثابت شخصیتی، بلکه محصول ترکیبی از تربیت، تجربه و محیط دانست. او با مطالعه‌ی موردی افراد متفاوت نشان داد کسانی که در کودکی با قطعیت‌های اخلاقی سخت‌گیرانه و کم‌تحمل نسبت به ابهام بزرگ شده بودند، در بزرگسالی نیز نمره‌ بالاتری در مقیاس‌های تعصب می‌گرفتند؛ الگویی که به گفته‌ او نشان می‌داد این مسیر، برگشت‌پذیر و قابل تغییر است، نه سرنوشتی ثابت.

پاتریشیا دیورگاردی و همکارانش در پژوهش‌های روان‌شناسی تحول نشان داده‌اند «تحمل ابهام» (Tolerance of Ambiguity) یعنی توانایی فرد برای کنار آمدن با موقعیت‌هایی که پاسخ روشن و قطعی ندارند، در طول زندگی از طریق تمرین و مواجهه‌ مکرر با تنوع، تقویت می‌شود؛ این یافته با مفهوم قدیمی‌تری که روان‌شناس آلمانی-آمریکایی تئودور آدورنو و همکارانش در «شخصیت اقتدارگرا» (۱۹۵۰) مطرح کرده بودند هم‌راستاست: افرادی با نمره‌ بالا در مقیاس اقتدارگرایی، معمولا تحمل پایین‌تری نسبت به ابهام و تفاوت نشان می‌دادند، ویژگی‌ای که پژوهشگران بعدی آن را قابل کاهش از طریق آموزش و تجربه دانستند.

بتی رردون، از پیشگامان حوزه‌ «آموزش صلح» در دهه‌ ۱۹۸۰، برنامه‌های درسی طراحی کرد که در آن‌ها دانش‌آموزان به‌طور مستقیم با روایت‌ها و دیدگاه‌های گروه‌های متفاوت آشنا می‌شدند؛ ارزیابی‌های میدانی از این برنامه‌ها در چند مدرسه‌ی آمریکایی نشان داد دانش‌آموزانی که این دوره‌ها را گذرانده بودند، در آزمون‌های پس از دوره، نمره‌ محسوسی بالاتر در مقیاس‌های پذیرش تفاوت به دست آوردند، در مقایسه با گروه کنترل.

نمونه‌ای که این یافته‌ها را ملموس می‌کند، برنامه‌ی «دوستان مدرسه» در رواندا پس از نسل‌کشی ۱۹۹۴ است؛ سازمان‌های غیردولتی محلی با کمک روان‌شناسان بین‌المللی، کارگاه‌های مواجهه‌ کنترل‌شده میان کودکان بازماندگان دو گروه قومی درگیر برگزار کردند و پژوهش‌های پیگیری چند سال بعد نشان داد، در مقایسه با گروه‌هایی که چنین برنامه‌ای را نگذرانده بودند، نشانه‌های اندازه‌گیری‌شده‌ی اعتماد بین‌گروهی در میان شرکت‌کنندگان بالاتر بود.

آنچه از این پژوهش‌ها برمی‌آید، رواداری را نه به‌عنوان استعدادی که برخی دارند و برخی ندارند، بلکه به‌عنوان مهارتی معرفی می‌کند که، مثل هر مهارت دیگر، با تمرین تقویت و بدون تمرین تحلیل می‌رود.

#رواداری #تعصب #علوم_شناختی #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

همان مهارتی که دوستتان را می‌فهمد، خدا را هم برایتان می‌سازد

تا حالا شده در یک اتاق خالی احساس کنید کسی نگاهتان می‌کند؟
یا با خدا، یک روح، یا حتی یک شی بی‌جان طوری حرف بزنید که انگار او هم «می‌فهمد»؟
این تصادف نیست؛ این همان توانایی‌ای‌ست که ما را انسان می‌کند، و همان توانایی است که در دل هر باور دینی نشسته.

🔹 نظریه ذهن چیست؟
Theory of Mind (نظریه ذهن) توانایی شناختی‌ای است که به ما اجازه می‌دهد باور کنیم دیگران هم ذهن، نیت، احساس و خواسته دارند؛ درست مثل خودمان. این توانایی از حدود ۴ سالگی در کودکان شکل می‌گیرد و پایه‌ همدلی، دروغ‌گفتن، داستان‌سرایی و حتی زبان است.

🔹 ارتباطش با باور دینی
پژوهشگران علوم شناختی دین معتقدند وقتی این سامانه‌ «ذهن‌خوانی» را روی موجوداتی که اصلا جسم قابل‌مشاهده ندارند فعال می‌کنیم، محصولش می‌شود باور به خدایان، ارواح و … . ذهن ما طوری تکامل یافته که حتی وقتی طرف مقابل نامرئی است، باز هم برایش نیت و آگاهی قائل می‌شود.

🔹 شاهد تجربی
جاستین بارت و دیگر پژوهشگران نشان دادند کودکان خردسال، پیش از آنکه آموزش دینی رسمی ببینند، به‌طور طبیعی به موجوداتی با دانش و قدرت نامحدود (شبیه خدا) باور پیدا می‌کنند؛ چون سامانه‌ نظریه‌ ذهنشان محدودیتی برای «چه کسی می‌تواند ذهن داشته باشد» قائل نیست.

🔹 چرا این‌قدر قدرتمند است؟
انسان نمی‌تواند «بی‌ذهن» به دنیا نگاه کند. حتی افراد کاملا خداناباور هم در آزمایش‌ها، در لحظات استرس، رگه‌هایی از نسبت‌دادن نیت به رویدادهای تصادفی نشان می‌دهند؛ چون این سامانه بخشی از معماری اصلی مغز است، نه یک انتخاب آگاهانه.

📌 نتیجه؟
باور به موجودات فراطبیعی شاید نتیجه‌ همان مهارتی باشد که به ما اجازه می‌دهد دوستانمان را بفهمیم، عاشق شویم، و داستان بگوییم. مرز میان «فهمیدن آدم‌ها» و «باور به خدایان» شاید آن‌قدرها هم که فکر می‌کنیم دور نیست.

#علوم_شناختی #علوم_شناختی_دین #باور #ذهن #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

هانا آرنت، یکی از فیلسوفان مطرح سیاسی قرن بیستم، با نگاه موشکافانه‌اش به ماهیت قدرت، توتالیتاریسم و زوال اخلاق در دنیای مدرن شناخته می‌شود.

او در آثار ماندگاری چون «توتالیتاریسم» و «آیشمن در اورشلیم»، هشدار داد که چگونه مدرنیته و بوروکراسی خشک می‌توانند به ظهور «شر بی‌مهار» منجر شوند؛ شری که نه از روی شیطان‌صفتی فردی، بلکه از طریق امتناع از تفکر و از دست رفتن توانایی درک دیگری سرچشمه می‌گیرد.

آرنت با این گزاره تاکید می‌کند که بربریت نه یک پدیده بدوی و دور از دسترس، بلکه محصول فروپاشی پیوندهای انسانی و بی‌تفاوت شدن انسان‌ها نسبت به رنج دیگران است.
هنگامی که همدلی رنگ ببازد، زبان تفکر انتقادی و قضاوت اخلاقی از کار می‌افتد و جامعه آماده پذیرش استبداد می‌شود.

از نگاه آرنت، نجات از این ورطه در گرو احیای «عمل سیاسی»، گفت‌وگوی آزاد و مسئولیت‌پذیری فردی است.
او به ما یادآوری می‌کند که تفکر و توانایی دیدن جهان از زاویه دید دیگری، پناه‌گاه اصلی انسان در برابر تاریکی توتالیتاریسم و بی‌رحمی‌های دنیای معاصر است.

#هانا_آرنت #همدلی #دیگری #توتالیتریسم #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

وفا کاشفی، شهروند بهائی محبوس در زندان وکیل‌آباد مشهد، به ۶ سال حبس محکوم شد

وفا کاشفی، شهروند بهائی زندانی در وکیل‌آباد مشهد، از سوی دادگاه انقلاب این شهر به مجموعاً شش سال حبس محکوم شد که نیمی از آن به حالت تعلیق درآمده است.

بر اساس حکم صادر شده و ابلاغ‌شده به این شهروند بهائی، آقای کاشفی از بابت اتهام «اجتماع و تبانی به قصد برهم زدن امنیت اجتماعی» به پنج سال حبس و به اتهام «تبلیغ علیه نظام» به یک سال حبس محکوم گردیده است.

از این میزان، دو سال و شش ماه به حالت تعلیق درآمده و در صورت قطعیت حکم، مجازات اشد یعنی دو سال و نیم حبس تعزیری درباره وی به اجرا درخواهد آمد.

با این حال، وی از اتهامات «توهین به رهبری» و «تشویق مردم به اغتشاشات» تبرئه شده است.

صدور احکام حبس و فشارهای قضایی علیه شهروندان بهائی در حالی تداوم دارد که موج تازه‌ای از سرکوب‌های سیستماتیک، شامل احضارها، بازداشت‌های خودسرانه، تفتیش منازل، مصادره اموال و صدور احکام سنگین حبس علیه جامعه بهایی در شهرهای مختلف ایران با شدت در جریان است.

#وفا_کاشفی #داستان_ما_یکیست #بهاییان_ایران #گفتگو_توانا
@Dialogue1402

همه‌چیز را یک‌بار زیر سوال ببر تا چیزی محکم بیابی
میراث دکارتی شک روشمند

سال ۱۶۴۱، رنه دکارت در «تاملات در فلسفه‌ اولی» روشی نوشت که در تاریخ فلسفه به «شک روشمند» (Methodic Doubt) شهرت یافت: او تصمیم گرفت هر باوری را که کوچک‌ترین امکان تردید در آن راه دارد، موقتا کنار بگذارد، حتی باورهایی که تمام عمر بدیهی می‌پنداشت. هدف او نابود کردن دانش نبود، بلکه یافتن نقطه‌ای مطمئن بود که بتوان دوباره از آن بنایی استوار ساخت، نقطه‌ای که او آن را در جمله‌ معروف «می‌اندیشم، پس هستم» یافت.

آنچه دکارت را از یک شکاک صرف متمایز می‌کرد، همین قید «روشمند» بود. چارلز سندرس پیرس، فیلسوف و منطق‌دان آمریکایی، در مقاله «برخی پیامدهای چهار ناتوانی» (۱۸۶۸) نقدی به دکارت وارد کرد: از نظر پیرس، شک واقعی نباید امری ساختگی یا صرفا تمرینی روی کاغذ باشد، بلکه باید از مواجهه‌ واقعی با یک مساله یا ناهماهنگی برخیزد. این نقد، بعدها به یکی از خطوط اصلی سنت پراگماتیسم آمریکایی بدل شد: باور را فقط باید وقتی کنار گذاشت که دلیل واقعی برای تردید در آن پیدا شود، نه به‌عنوان تمرینی انتزاعی.

فرانسیس بیکن، پیش از دکارت، در «ارغنون نو» (۱۶۲۰) از «بت‌ها»یی نام برده بود خطاهای نظام‌مند ذهن، مثل تعصب قبیله‌ای یا زبانی که پیش از هر استدلال، داوری انسان را منحرف می‌کنند. بیکن نیز مانند دکارت، اما با ابزاری متفاوت، خواستار پاک‌سازی ذهن از باورهای پذیرفته‌شده بدون بررسی بود، پیش از ساختن هر دانش تازه.

کارل پوپر در قرن بیستم این میراث را در قامتی علمی بازتعریف کرد: به گفته‌ او، ویژگی مشترک باورهای سالم، نه اثبات‌پذیریِ نهایی، بلکه گشودگی‌شان به نقد و آزمون است؛ باوری که از هر شک و آزمون معاف باشد، به گفته‌ی پوپر، دیگر در قلمرو دانش نمی‌گنجد.

نمونه‌ای که این سنت را ملموس می‌کند، انقلاب کوپرنیکی است: نیکلاس کوپرنیک در قرن شانزدهم مدل زمین‌مرکزی‌ای را به چالش کشید که برای هزاران سال بدیهی پنداشته می‌شد؛ نه از سر انکار برای انکار، بلکه چون مشاهدات نجومی با آن مدل همخوانی نداشت نمونه‌ای دقیقا از همان شک برخاسته از شواهد که پیرس بعدها آن را از شک ساختگی متمایز کرد.

آنچه از این سنت فکری برمی‌آید، تصویری است از باور که ارزشش نه در قطعیت اولیه‌اش، بلکه در توانایی‌اش برای تاب آوردن پرسش است.


#دکارت #شک_دکارتی #پرسشگری #تفکر_نقاد #گفتگو_توانا

@Dialogue1402