«از تاریکی بیگانگی
به درخشش یگانگی»
وقتی برای حق «دیگری» می‌ایستیم
ورق بزنید

تحولات اجتماعی و جنبش‌ها و خیز‌ش‌های ایرانیان در سال‌های گذشته، در کنار تمامی رنج‌ها و اتفاقات دردناک، دست‌آوردهای بزرگی نیز به همراه داشته‌است: شجاعت‌هایی که تکثیر شدند، تجربیات و درس‌هایی که آموخته شدند، مسیری که پیموده شد، بازنگری‌های عمیق فرهنگی، دینی و اخلاقی، بازتعریف هویت میهنی و فهم نقش و مسئولیت فرد فرد شهروندان در امر سیاست، به معنای لزوم ایجاد تاثیر یا تغییر در حکمرانی.

▪️آنانی که ورق را برگرداندند
اعتراضات پس از مهسا ژینا خیلی زود از موضوع دین و حجاب تحمیلی و اجباری فراتر رفت. برای بخش بزرگی از ایرانیان، مهسا یک دختر غریبه نبود. او تبدیل «خویشتن» تک تک ایرانیان شد: مردمی که سزاوار ستم‌گری بی‌رحم و بی‌امان یک فرقه متعصب و پرادعا نیستند. دیرزمانی بود که بسیاری از ایرانیان، اخلاقیات اجباری و دین تحمیلی را به رسمیت نمی‌شناختند، ولی این بار دیگر صبر و سکوت چاره کار به نظر نمی‌رسید. خیزش فراگیر مردم ایران به همین دلیل به یک جنبش فرهنگی، اجتماعی و اخلاقی تبدیل شد که نگاه بسیاری از ایرانیان به کرامت و مقام انسان، چه زن و چه مرد، آزادی فردی، حکومت، میهن، دین، تحمیل فرقه‌ای و کنشگری را تغییر داد.


▪️گام بلند به سمت یگانگی 
یکی از مهم ترین ویژگی های این جنبش آن بود که مطالبه حقوق زنان تنها بر دوش زنان باقی نماند. مردان بسیاری نیز در کنار زنان ایستادند و برای حقی اعتراض کردند که مستقیما درباره پوشش خود آنان نبود. همین همراهی اهمیت داشت: آزادی زمانی به یک ارزش عمومی تبدیل میشود که انسان برای حق دیگری نیز بایستد. همبستگی در ساحت‌های گوناگون قدرت گرفت: مردان در کنار زنان، همراهی مردم از لایه‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی، و حمایت مناطق ایران از هم. 


▪️شکستن دیوار بیگانگی
حکومت فرقه‌ای ولایت فقیه که سال ها با تقسیم جامعه به خودی و غیر خودی، مومن و بی دین، و باحجاب یا بی‌حجاب حکومت کرده بود، با تصویری متفاوت روبرو شد: انسان‌هایی متفاوت که می‌خواهند بر سر آزادی و کرامت یکدیگر با هم متحد شوند؛ ایرانیانی که دیگر اسیر بازی «تفرقه بینداز و حکومت کن» نمی‌شوند. مردمی که از ابزار همیشگی فرقه حاکم، یعنی ترس و ترور دیگر پا پس نمی‌کشند و فریب گفتمان دشمنی‎افکن و نفرت‌پراکن آن را نمی‌خورند. ملتی که از خرافه‌پرستی اجباری به ستوه آمده است و می‌خواهد زندگی خود را بر اساس ارزش‌های اخلاقی مانند عدالت، آزادی و انصاف بنا کند.

▪️ایران در میانه یک رنسانس؟
شاید بتوان آنچه را در جامعه ایران جریان دارد یک نوزایی فکری و اخلاقی دانست: بازاندیشی در ارزش‌هایی که پیروی می‌کنیم، قدرت، و مسئولیت فردی، گروهی و ملی. نسلی تازه بسیاری از ارزش های موروثی را دوباره می‌سنجد و رابطه خود را با آزادی و با «آن دیگری» را از نو تعریف می‌کند. نگاهی به مدارا و همزیستی و دشمنان اعتقادی و قسم‌خورده‌اش. شاید این دگرگونی هنوز کامل نیست، اما نشانه های آن هر روز آشکارتر می‌شود.

▪️گمان مبر که به پایان رسید کار مغان...
ایران از زمان جنبش مشروطه راهی طولانی پیموده است. تحولات فکری، فرهنگی و اخلاقی ایرانیان در یک دهه گذشته چشمگیر، و گاهی بسیار دردناک بوده است. فرقه ولایت فقیه کوشش زیادی کرد با سرکوب‌های خونین، بتواند جلو سیر تاریخی ایرانیان به سوی آزادی و عدالت را سد کند. اما اتفاقات روزها، هفته‌ها و سال‌های پیش و پس از خیزش زن، زندگی، آزادی به روشنی نشان داد که جنبش آزادی‌ و عدالت‌خواهی ایرانیان در حال آموختن، رشد کردن و بالغ‌‎شدن بوده است، و فصل‌های دیگر تحولات عمیق گفتمانی و اجتماعی در راه خواهند بود.

#زن_زندگی_آزادی #مهسا_امینی #آزادی_خواهی #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

سال‌روز انتشار «آیات شیطانی»
کدام قسمت کتاب سلمان رشدی، توهین به محمد بود؟

آیات شیطانی نام رمانی است که در ۲۶ سپتامبر ۱۹۸۸ منتشر شد؛ شاید اگر خمینی دستور قتل نویسنده آن را نداده بود، این کتاب در جهان تا این اندازه مشهور نمی‌شد. اما سلمان رشدی امروز بیش از هر چیز با این کتاب و رویکرد تروریستی خاصی که با آن تهدید شده بود شناخته می‌شود. پرسشی که در میان هیاهوها کمتر مجال بررسی پیدا کرد این بود: رشدی دقیقا چه نوشته بود؟ چه تعداد از کسانی که خواستار مجازات او بودند، اساسا کتاب را خوانده بودند؟

▪️چرا نام کتاب «آیات شیطانی» است؟
عنوان کتاب ابداع ادبی سلمان رشدی نیست. این عنوان به روایتی قدیمی در منابع اولیه اسلامی اشاره داشت که با عنوان «ماجرای غرانیق» شناخته می‌شود. بر اساس این روایت، محمد هنگام خواندن آیات سوره نجم، عباراتی ستایش‌آمیز درباره سه خدای قدیمی شهر مکه (لات، عزی و منات) بر زبان آورده بود. مدتی بعد، با این بهانه که این آیات وحی خدا نبوده‌اند بلکه القاء شیطان بر محمد بوده‌اند، این آیات از قرآن حذف شدند. از آن زمان، این سوال که از کجا بدانیم بقیه آیات قرآن، القاء الله بوده‌اند و نه شیطان، سوالی خطرناک محسوب می‌شد.

▪️ماجرای آیات درباره سه خدای مکه را چه کسانی نقل کرده‌بودند؟
روایت آیات غرانیق، یا به اصطلاح اسلامی، آیات شیطان، در شماری از منابع اولیه مسلمانان، از جمله آثار ابن سعد، واقدی و طبری، ثبت شده است. پژوهش مفصل شهاب احمد درباره این موضوع حتی استدلال می‌کند که روایت غرانیق در دو قرن نخست اسلام روایتی شناخته‌شده و به‌طور گسترده پذیرفته‌شده بود؛ هرچند بعدها جریان غالب اسلامی آن را رد و از تاریخ‌نویسی اسلامی حذف کرد. بنابراین یکی از جنجالی‌ترین عناصر کتاب رشدی از هیچ ساخته نشده بود. او فقط یک روایت موجود اما سرکوب‌شده در تاریخ‌نگاری اولیه اسلامی را وارد یک اثر ادبی و تخیلی کرده بود.

▪️آیا کتاب هیچ مطلب توهین‌آمیزی داشت؟
آیات شیطانی یک کتاب پژوهشی در زمینه تاریخ اسلام نیست؛ رمانی طنزآمیز، استعاری و گاه بی‌پروا است. رشدی در بخش‌هایی از رمان، شخصیت‌ها و رویدادهایی را با الهام از محمد و زنان او و تاریخ آغاز اسلام بازسازی و هجو می‌کند. همین بخش‌ها برای بسیاری از مسلمانان بسیار دردناک بود. این که چه چیزی را توهین بدانیم، یک قضاوت ارزشی است. اما این تصور که تمام ماجرای «آیات شیطانی» ساخته ذهن رشدی و جعل تاریخ اسلام بوده، درست نیست.

▪️اعتراض‌ها پیش از فتوای خمینی آغاز شده بودند
مسلمانان در کشورهای هند و پاکستان پیش از فتوای خمینی اعتراضاتی را آغاز کرده بودند اما فتوای خمینی مدتی بعد صادر شد. در دوازده فوریه در پاکستان چند مسلمان در درگیری با پلیس کشته شدند و تنها دو روز بعد، در ۱۴ فوریه، خمینی حکم قتل رشدی را اعلام کرد.آیا خمینی خود را با مسلمانان شبه‌قاره هند در همبستگی می‌دید؟ برخی تحلیل‌گران تصور می‌کنند او خود را در رقایت با مسلمانان پاکستانی می‌دانست و می‌خواست خود را «مسلمان واقعی» و «با غیرت» نشان دهد. 

▪️چرا خمینی و پیروانش به سایر «توهین‌ها» پاسخی ندادند؟
فتوای خمینی تصویری ویژه از اسلام به ویژه تروریسم مبتنی بر ایمان مذهبی به مردم جهان ارائه داد. واقعیت این بود که نقدهای بسیار تند به اسلام، قرآن و محمد قرن‌ها پیش از رشدی وجود داشتند. مخالفان مذهبی، متفکران شکاک و حتی نویسندگان برخاسته از جوامع مسلمان پیش از آیات شیطانی مطالبی نوشته بودند که از نظر بسیاری از مسلمانان به همان اندازه یا حتی بیشتر توهین‌آمیز محسوب می‌شدند. پس از خمینی هم افراد بسیاری نسبت به اسلام و محمد نظراتی بسیار تند بیان می‌کنند یا حتی درباره آن طنز یا آثار توهین‌آمیز موسیقایی و ادبی می‌سازند. به نظر می‌رسد هراس‌افکنی فرقه‌ای که خمینی آن را رهبری می‌کرد، شاید نتیجه‌ای عکس داده باشد. 

#سلمان_رشدی #توهین_به_مقدسات #آزادی_بیان #آیات_شیطانی #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

مهارت‌های گفت‌وشنود
بررسی «آیین دوست‌یابی»

کتابی که بیش از هشتاد سال پیش نوشته شد و میلیون‌ها نسخه فروخت، شاید کلید گفت‌وگوی امروز میان باورمندان و بی‌دینان را در خود دارد. دیل کارنگی در «آیین دوست‌یابی» ادعا می‌کند مشکل اصلی گفت‌وگو این نیست که دیگران ما را نمی‌فهمند؛ مشکل این است که ما نمی‌دانیم چطور واقعا گوش کنیم.

▪️چرا گفت‌وگوی ما اغلب ناکارآمد است؟
کارنگی معتقد است بسیاری از ما دیدگاهی ناکارآمد به گفت‌وشنود داریم؛ تصور می‌کنیم این دیگران‌اند که باید منظور ما را درک کنند، نه برعکس. او با مثال‌های متعدد نشان می‌دهد تقریبا هیچ‌کس آماده نیست به‌راحتی اشتباهات خود را بپذیرد و در برابر انتقاد، به توجیه روی می‌آورد؛ به همین دلیل، شیوه بیان انتقاد اهمیت زیادی دارد.

▪️هنر ظریف انتقادکردن
کارنگی توصیه می‌کند تا جای ممکن از انتقاد خودداری کنید؛ چون انتقاد افراد را در موقعیت دفاعی قرار می‌دهد و گفت‌وشنود را از فعالیتی همکارانه به رقابت تبدیل می‌کند. نقد نهاد خانواده یا مذهب برای بسیاری به‌ویژه آزاردهنده است. هر یک از ما باید مسئولیت احساسات خود را بپذیریم، نه اینکه آن را به گردن گوینده بیندازیم.

▪️اختلاف؛ همراه همیشگی گفت‌وشنود
گفت‌وگو میان خداناباوران و افراد مذهبی ممکن است به مسابقه‌ای برای ازبین‌بردن اختلاف تبدیل شود؛ اما کارنگی می‌گوید اختلاف نظر هرگز به صفر نمی‌رسد، پس بهتر است بر اشتراک‌ها تمرکز کنیم. او پیشنهاد می‌کند پیش از بیان انتقاد، بدون ریاکاری از نقاط مثبت طرف مقابل تقدیر کنیم تا فضای خصومت از بین برود.

▪️شنیدن یعنی شناختن
کارنگی تاکید دارد به‌جای محکوم‌کردن مستقیم، با پرسیدن سوال‌های روشنگرانه منظور خود را بیان کنیم و طرف مقابل را به گفت‌وگو تشویق کنیم. باید از اشتباه‌های یکدیگر فاجعه نسازیم و ابتدا اشتباه خود را بپذیریم. او هشدار می‌دهد نگذاریم گفت‌وشنود به دعوا تبدیل شود، چون به قول او: «اگر می‌خواهید عسل به دست بیاورید، به کندو لگد نزنید».

نسخه کامل این یادداشت را در وبسایت گفت‌و‌شنود بخوانید

مهارت‌های گفت‌وشنود: بررسی «آیین دوست‌یابی»
https://dialog.tavaana.org/friendship-conversation-skills/

#مهارت_شنیدن #مهارت_دوست_یابی #رواداری #گفتگو_توانا

@Dialogue1402