گفت‌وشنود
5.43K subscribers
7.61K photos
1.8K videos
3 files
2.08K links
در صفحه‌ی «گفت‌وشنود» مطالبی مربوط‌به «رواداری، مدارا و هم‌زیستی بین اعضای جامعه با باورهای مختلف» منتشر می‌شود.
https://dialog.tavaana.org/
Instagram.com/dialogue1402
Twitter.com/dialogue1402
Facebook.com/1402dialogue
Download Telegram
همدلی مهارت اکتسابی یا ویژگی ذاتی؟

چند بار شنیده‌ای که کسی درباره یک آدم سنگ‌دل بگوید «فلانی همین‌طوری به دنیا آمده، همدلی نداره، چیزی که نیست نمی‌شه درستش کرد»؟
این باور، هم رایج است و هم طبق شواهد علمی تا حد زیادی نادرست.

جمیل زکی، روان‌شناس اجتماعی و استاد دانشگاه استنفورد، سال‌ها روی این سوال دقیقا کار کرده. او در پژوهش‌های خود نشان داد همدلی بیشتر شبیه یک عضله است تا یک ویژگی ثابت شخصیتی؛ یعنی چیزی که با تمرین، رشد می‌کند و با بی‌توجهی، ضعیف می‌شود. زکی این دیدگاه را در برابر باور رایج «همدلی یعنی ذات آدم» قرار می‌دهد و می‌گوید افرادی که باور دارند همدلی قابل رشد است، در طول زمان واقعا همدل‌تر عمل می‌کنند؛ چون تلاش می‌کنند و تسلیم نمی‌شوند.

از سوی دیگر، مطالعات روی نوزادان و کودکان خردسال نشان می‌دهد بذر همدلی مثلا واکنش‌نشان‌دادن به گریه یک نوزاد دیگر از همان ماه‌های اول زندگی وجود دارد؛ یعنی پایه‌ای زیستی هم در کار است.
اما نکته کلیدی این‌جاست: داشتن پایه زیستی به‌معنای «سقف ثابت» نیست؛ محیط، تربیت، و تمرین آگاهانه می‌توانند آن پایه را به شکل‌های خیلی متفاوتی رشد بدهند یا سرکوب کنند.

این موضوع برای جامعه امروز، جایی که خیلی وقت‌ها فاصله نسلی و اختلاف دیدگاه‌ها زیاد است، امیدوارکننده است: یعنی وقتی پدر و فرزندی، یا دو همکار با پیشینه‌های متفاوت، در همدلی با هم کم می‌آورند، این «سرنوشت محتوم» نیست؛ نقطه شروع یک مسیر قابل یادگیری است.

پس دفعه بعد که فکر کردی «من همین‌طوری‌ام، عوض نمی‌شم»، از خودت بپرس: آیا واقعا امتحان کرده‌ای، یا فقط باور کرده‌ای که نمی‌توانی؟

#همدلی #مدارا #رواداری #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
مهارت‌های گفت‌وشنود
بررسی «آیین دوست‌یابی»

کتابی که بیش از هشتاد سال پیش نوشته شد و میلیون‌ها نسخه فروخت، شاید کلید گفت‌وگوی امروز میان باورمندان و بی‌دینان را در خود دارد. دیل کارنگی در «آیین دوست‌یابی» ادعا می‌کند مشکل اصلی گفت‌وگو این نیست که دیگران ما را نمی‌فهمند؛ مشکل این است که ما نمی‌دانیم چطور واقعا گوش کنیم.

▪️چرا گفت‌وگوی ما اغلب ناکارآمد است؟
کارنگی معتقد است بسیاری از ما دیدگاهی ناکارآمد به گفت‌وشنود داریم؛ تصور می‌کنیم این دیگران‌اند که باید منظور ما را درک کنند، نه برعکس. او با مثال‌های متعدد نشان می‌دهد تقریبا هیچ‌کس آماده نیست به‌راحتی اشتباهات خود را بپذیرد و در برابر انتقاد، به توجیه روی می‌آورد؛ به همین دلیل، شیوه بیان انتقاد اهمیت زیادی دارد.

▪️هنر ظریف انتقادکردن
کارنگی توصیه می‌کند تا جای ممکن از انتقاد خودداری کنید؛ چون انتقاد افراد را در موقعیت دفاعی قرار می‌دهد و گفت‌وشنود را از فعالیتی همکارانه به رقابت تبدیل می‌کند. نقد نهاد خانواده یا مذهب برای بسیاری به‌ویژه آزاردهنده است. هر یک از ما باید مسئولیت احساسات خود را بپذیریم، نه اینکه آن را به گردن گوینده بیندازیم.

▪️اختلاف؛ همراه همیشگی گفت‌وشنود
گفت‌وگو میان خداناباوران و افراد مذهبی ممکن است به مسابقه‌ای برای ازبین‌بردن اختلاف تبدیل شود؛ اما کارنگی می‌گوید اختلاف نظر هرگز به صفر نمی‌رسد، پس بهتر است بر اشتراک‌ها تمرکز کنیم. او پیشنهاد می‌کند پیش از بیان انتقاد، بدون ریاکاری از نقاط مثبت طرف مقابل تقدیر کنیم تا فضای خصومت از بین برود.

▪️شنیدن یعنی شناختن
کارنگی تاکید دارد به‌جای محکوم‌کردن مستقیم، با پرسیدن سوال‌های روشنگرانه منظور خود را بیان کنیم و طرف مقابل را به گفت‌وگو تشویق کنیم. باید از اشتباه‌های یکدیگر فاجعه نسازیم و ابتدا اشتباه خود را بپذیریم. او هشدار می‌دهد نگذاریم گفت‌وشنود به دعوا تبدیل شود، چون به قول او: «اگر می‌خواهید عسل به دست بیاورید، به کندو لگد نزنید».

نسخه کامل این یادداشت را در وبسایت گفت‌و‌شنود بخوانید

مهارت‌های گفت‌وشنود: بررسی «آیین دوست‌یابی»
https://dialog.tavaana.org/friendship-conversation-skills/

#مهارت_شنیدن #مهارت_دوست_یابی #رواداری #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
❤4👍1
حامد عبدالصمد
نویسنده‌ای که با فتوای قتل زندگی می‌کند

مردی که تلویزیون مصر عکسش را با نوشته‌ی «مرگ بر او» پخش کرد
حامد عبدالصمد، نویسنده و پژوهشگر علوم سیاسی مصری‌تبار آلمانی، در جوانی برای مدتی کوتاه به اخوان‌المسلمین نزدیک شد؛ حتی در یک اردوی تابستانی این گروه شرکت کرد. اما همین تجربه، به‌جای تقویت باورش، بذر تردید را در ذهنش کاشت و او را به مسیری معکوس، یعنی نقد رادیکال اسلام سیاسی، کشاند.

او با کتاب وداع من با آسمان (یا خداحافظی من با بهشت (۲۰۰۹)) به چهره‌ای شناخته‌شده در آلمان تبدیل شد؛ اثری که به گفته‌ خودش نه حمله به فرهنگش، بلکه تلاشی برای فهم تناقض‌های زندگی خودش بود. او بعدها به یکی از برجسته‌ترین کارشناسان اسلام در میان آلمانی‌زبانان بدل شد و عضو هیئت مشورتی «کنفرانس اسلام آلمان» گردید.

چهارم ژوئن ۲۰۱۳، عبدالصمد در قاهره، در نشستی با عنوان «اسلام و دموکراسی»، پیش از جمعیتی کوچک از دانشجویان سخنرانی کرد. او با استناد به تجربه‌ خودش در اخوان‌المسلمین، مدعی شد اسلام سیاسی ویژگی‌های مشترکی با فاشیسم اروپایی قرن بیستم دارد: ادعای انحصاری حقیقت، خصومت با مدرنیته، و رویای سلطه‌ جهانی.
جمله‌ پایانی‌اش این بود: «برخلاف فاشیسم در اروپا، اسلام هنوز شکست نخورده است.»

فردای آن روز، ویدئوی سخنرانی‌اش که به ۲۵۰ هزار بازدید در یوتیوب رسیده بود، توجه رسانه‌های مصر را جلب کرد. تلویزیون مصر عکس، نام و آدرس او را پخش کرد و او را «تحت‌تعقیب» معرفی کرد؛ پیامی که در پس‌زمینه‌اش، به‌روشنی به مرگ او اشاره داشت. پیامی که طعنه‌ تلخش این بود: «سر از تن کسی جدا کنید که اسلام را خشونت‌آمیز می‌خواند.»

محمود شعبان، استاد بلاغت عربی در دانشگاه الازهر و شناخته‌شده به مخالفت شدید با سکولاریسم، و عاصم عبدالماجد، از رهبران گروه الجماعة الاسلامیة، او را «مرتد» خواندند. شعبان در تلویزیون گفت حتی اگر عبدالصمد توبه کند، باید کشته شود. عبدالصمد با کمک سفیر آلمان، از مسیری مخفی و پرمخاطره از مصر گریخت، در حالی که شایعات مرگ یا ربوده‌شدنش در رسانه‌ها پخش می‌شد.

وزیر خارجه‌ وقت آلمان، گیدو وستروله، این فتوا را «به‌شدت محکوم» کرد و از دولت مصر خواست علیه صادرکنندگان تهدید اقدام کند. از آن پس، عبدالصمد تحت محافظت دائمی پلیس آلمان زندگی می‌کند؛ زندگی‌ای که به گفته‌ خودش، بهای واقعی گفتن حقیقتی است که بسیاری شجاعت گفتنش را ندارند.

#حامد_عبدالصمد #افراط_گرایی #نفد_اسلام #فتوای_قتل #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
❤11👍3
چهار گام تا گفت‌وگویی بی‌جدال

چند بار در یک بحث خانوادگی جمله‌ای مثل «تو هیچ‌وقت به حرف من گوش نمی‌دی» گفته یا شنیده‌ای؟ و بعدش چه شد؟ احتمالا طرف مقابل به‌جای شنیدن، شروع کرد به دفاع یا حمله متقابل.

مارشال روزنبرگ، روان‌شناس بالینی آمریکایی و شاگرد کارل راجرز، دقیقا همین الگو را دیده بود. او در دهه ۱۹۶۰ در جریان جداسازی‌زدایی نژادی مدارس آمریکا، میانجی گروه‌های درگیر بود و از دل همین تجربه، مدلی ساخت که بعدها در کتاب
Nonviolent Communication: A Language of Life
شرح داد.

«این رویکرد NVC نام دارد، مخفف Nonviolent Communication یا «ارتباط بدون خشونت»؛ روشی برای حرف‌زدن که به‌جای سرزنش و قضاوت، روی احساس و نیاز تمرکز می‌کند.»

این مدل چهار گام دارد: مشاهده بدون قضاوت، بیان احساس، شناسایی نیاز، و طرح یک درخواست مشخص.

یک مثال: به‌جای «تو همیشه دیر می‌کنی و برات مهم نیستم»، بگو: «این هفته سه بار دیر رسیدی (مشاهده)؛ من نگران و کمی رنجیده شدم (احساس)، چون برای من قابل‌اعتماد بودن مهمه (نیاز). می‌تونی وقتی می‌دونی دیر می‌رسی خبر بدی؟ (درخواست)»

شواهد اثربخشی چیست؟ صادقانه باید گفت: پژوهش‌ها وجود دارد، اما محدود است. مطالعات کوچکی، مثلا روی کادر درمان و دوره‌های آموزشی سازمانی، بهبود همدلی و همکاری را گزارش کرده‌اند، ولی بسیاری از آن‌ها حجم نمونه کم یا گروه کنترل ضعیف دارند.
پس NVC ابزاری امیدبخش و کاربردی است، نه روشی که اثرش به‌طور قطعی اثبات شده باشد.

در جامعه‌ای که «تعارف» و «رودربایستی» گاهی احساس واقعی را پنهان می‌کند و بعد به شکل گلایه‌ای انباشته بیرون می‌ریزد، گفتن ساده «من این را حس می‌کنم و این را نیاز دارم» شاید ابتدا غریب باشد؛ اما شاید دقیقا همان چیزی باشد که کم داریم.

آخرین جمله تندی را که در یک بحث گفتی به یاد بیاور و آن را به این چهار گام تبدیل کن. چه چیزی عوض می‌شود؟

#ارتباط_همدلانه #بحث #جدل #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
👍4👌1
«جمهوری اسلامی، اسلام واقعی نیست؟»
چرا «اسلام واقعی»، «اسلام غیرواقعی» را از میدان بیرون نمی‌کند؟
ورق بزنید

یکی از ادعاهای بعضی از اسلام‌گرایان ایرانی این است که: «نظام ولایت فقیه نماینده اسلام واقعی نیست.» بسیاری از اسلام‌باوران می‌گویند سرکوب دائمی دینی، حجاب اجباری، تبعیض، خشونت‌های مبتنی بر ایمان و اعدام‌هایی که به نام دین انجام می‌شود، با «اسلام واقعی» سازگار نیست و نظام ولایت (جمهوری اسلامی) فقط از نام دین سوءاستفاده می‌کند. این ادعاها تا چه حد بجا هستند؟

▪️آیا اسلام، واقعی و غیر واقعی دارد؟
مشکل اصلی ادعاها در زمینه واقعی نبودن اسلام نظام اسلامی، این است که تقریباً همه جریان‌های اسلامی خود را «واقعی‌تر» از دیگری می‌دانند. ابهام و آشفتگی در متون دینی و تفسیر-زدگی باعث شده تا گروه‌های متعدد اسلامی بتوانند تقریبا هر چیزی را با کمی تفسیر و اتخاذ رویکردهای کلامی به اسلام نسبت دهند. به همین دلیل حتی درون مسلمانان نیز بر اساس فقه و تفسیر اختلافات بزرگ و حتی خونینی وجود دارد. به نظر می‌رسد احتمالا چیزی به نام اسلام واقعی قابل تشخیص کامل نیست. برای کسی که بیرون نزاع‌های فقهی ایستاده، پرسش ساده است: با چه معیار مستقلی می‌توان تشخیص داد کدام شاخه یا تفسیر واقعا نماینده اصل اسلام است؟

▪️چرا «اسلام واقعی»، «اسلام غیر واقعی» را شکست نمی‌دهد؟
با تمام تنوع در تفسیر اسلام، بعضی اسلام‌باوران در ایران اصرار دارند که ولایت فقیه نماینده اسلام واقعی نیست، و حتی تخریب‌کننده آن است. اما اگر جمهوری اسلامی دهه‌ها توانسته از قرآن، فقه، روحانیت، احکام شرعی و مفاهیم دینی برای توجیه قوانین و سیاست‌های خود استفاده کند، چرا «اسلام واقعی» نتوانسته به همان اندازه قدرتمند در برابر آن بایستد؟ چرا هرگاه حکومتی به نام اسلام سرکوب می‌کند، پس از آن می‌شنویم که «این اسلام واقعی نبود»؛ اما پیش از سرکوب، صدای هیچ مدل دیگری از اسلام آن‌قدر قدرتمند و موثر نیست که جلوی آن را بگیرد؟

▪️چه کسی اسلام واقعی را تعیین می‌کند؟
تقریبا تمامی شاخه‌های اسلام معتقدند که خودشان اسلام واقعی هستند. علی خامنه‌ای بارها مخالفان و منتقدان یا مسلمانان سایر کشورها را به داشتن اسلام‌هایی غیرواقعی متهم می‌کرد. اما اگر یک تفسیر از اسلام آزادی، مدارا و اختیار را می‌پذیرد و تفسیری دیگر حجاب اجباری، اعدام «کافران» و «مرتدها» یا اجبار دینی را توجیه می‌کند، شاید کافی نباشد که فقط بگوییم تفسیر دوم «غیرواقعی» است. شاید اسلام اصیل یکی از این دو یا اساسا خارج از این دو دیدگاه باشد، یا اصل منسجمی نداشته باشد؟ اگر یک برداشت «غلط» بارها و بارها از دل یک سنت دینی بیرون می‌آید، شاید لازم باشد خود آن سنت، متون و امکان‌های تفسیری آن نیز بررسی شوند.

#نقد_دین #اسلامگرایی #افراط_گرایی #گفتگو_توانا

@Dialogue1402
👍11❤2