حکومت تحمیلی دینی، اعدام و خشونت بی‌پایان مذهبی
چرا «لا اکراه فی الدین» کار نمی‌کند؟
ورق بزنید

نظام ولایت فقیه بزرگ‌ترین نمود تحمیل دین بر یک جامعه و کشور است: یک فرقه مذهبی که مهم‌ترین مناصب تصمیم‌گیری و قدرت را به شکلی مستبدانه به انحصار خود درآورده و کسانی را که خواهان تغییر و گذار از این وضع هستند، با عنوان «دشمنان خدا» با شدیدترین اشکال خشونت تهدید، مجازات و اعدام می‌کند. چرا آیه «لا اکراه فی الدین» (که اغلب به‌عنوان شاهدی بر آزادی دین در اسلام مطرح می‌شود)، نتوانسته جامعه مذهبی باورمندان را به جایی برساند که مانع اجباری شدن دین و وقوع چنین
جنایاتی شوند؟

▪️تفسیر، تفسیر، تفسیر!
ادبیات دینی از یک سو، و‌تفسیرزدگی دین از سوی دیگر، به‌گونه‌ای است که تقریبا هیچ جمله یا قاعده‌ای دارای یک معنی واقعی، مشخص و مستحکم باقی نمی‌ماند. در سنت دینی، تقریبا هر دستور یا آموزه را می‌توان با استفاده از تکنیک‌های بازی با زبان و دستکاری معنی، آن‌قدر تفسیر کرد که در نهایت معنایی دلبخواهی از آن بیرون کشید. مثلا مومنان به‌راحتی می‌توانند ادعا کنند «لا اکراه فی الدین» فقط برای مسلمانان (گروه فی‌الدین) است، و شامل کسانی که از دید آنان خارج از دین هستند
نمی‌شود.

▪️تناقضات درون‌دینی
در بعضی ادیان به‌ندرت می‌توان آموزه یا دستوری یافت، که آموزه یا دستوری متضاد یا جایگزین آن در خود همان دین وجود نداشته باشد. به همین دلیل فقها به‌راحتی می‌توانند بسته به شرایط، منافع و موقعیت از یک آیه یا حدیث خاص استفاده کنند و در صورت لزوم، در زمانی دیگر به آیه یا حدیثی با جهت‌گیری متفاوت استناد کنند. برای مثال، در کنار لااکراه فی‌الدین، تعابیری مانند «اشدا علی الکفار» نیز وجود دارد؛ یعنی مومنان در برابر کافران سخت‌گیرند. در آیات دیگر نیز از جنگ، جزیه، مجازات و مرزبندی میان مومن و کافر سخن گفته می‌شود. پس برای یک مومن دشوار نیست که در صورت تمایل به آیه دیگری استناد کند و اهداف و اعمال خود را موجه جلوه
دهد.

▪️سنت‌ها و عادت‌های مذهبی
منبع رفتار افراد یا جوامع مذهبی و فرقه‌ای همیشه فقط متن و آموزه نیست. آنان به سنت‌ها، رفتار پیشینیان، فقه تاریخی، سیره پیامبران و رهبران دینی و عادت‌هایی که طی قرن‌ها عادی شده‌اند نیز نگاه می‌کنند. در نتیجه حتی اگر یک آیه در ظاهر بر نبود اجبار تاکید کند، مجموعه بزرگی از سنت‌ها و احکام تاریخی می‌تواند در عمل جهت دیگری ایجاد کند. در چنین ساختاری، یک جمله مانند «لا اکراه فی الدین» باید نه فقط با یک تفسیر دیگر، بلکه با قرن‌ها رفتار پیامبران، فقه، سنت و عادت هم رقابت کند.

▪️وقتی دین نهاد حکومت را غصب می‌کند
حکومت، به‌طور طبیعی، با قدرت، اجبار، قانون، مجازات و اعمال اقتدار سروکار دارد. وقتی یک دین یا فرقه مذهبی نهاد حکومت را قبضه می‌گیرد، آموزه‌های اخلاقی آن به‌تدریج ممکن است کارکردی کاملا متفاوت پیدا کنند. جمله‌ای مانند «لا اکراه فی الدین» تا زمانی می‌تواند یک توصیه اخلاقی باشد که دین برای تحمیل خود به پلیس، دادگاه، زندان و نیروی نظامی متکی نباشد، و امری فردی و وجدانی و آزاد باقی بماند. اما وقتی همان دین به ایدئولوژی رسمی حکومت تبدیل شود، نباید از فاسد شدن آن تعجب کرد.

#نفد_دین #حکومت_دینی #دین_حکومتی #نه_به_اعدام #گفتگو_توانا

@Dialogue1402

«این واقعیت واقعی نیست!»
مغالطه «اسکاتلندی واقعی» چیست؟
ورق بزنید

طرح مغالطه اسکاتلندی واقعی اغلب به آنتونی فلو، اندیشمند بریتانیایی، نسبت داده می‌شود. شرح ساده این مغالطه چنین است: شخصی ادعا می‌کند که «هیچ فرد اسکاتلندی روی حلیم شکر نمی‌ریزد.» وقتی به او فردی آشکارا اهل اسکاتلند نشان می‌دهند که روی حلیمش شکر می‌ریزد، به‌جای تجدیدنظر در ادعای خود، می‌گوید لابد آن شخص «اسکاتلندی واقعی» نیست.

▪️مثال‌هایی از مغالطه اسکاتلندی واقعی
نمونه این مغالطه را در بسیاری از موارد می‌توان مشاهده کرد: «همشهری‌های واقعی ما زباله نمی‌ریزند» یا «طرفداران واقعی تیم ما فحاشی نمی‌کنند». یکی از پاسخ‌های رایج پس از تروریسم، فساد، خشونت یا جنایتی که با انگیزه دینی انجام شده این است: «آنان که این کار را کرده‌اند مومن واقعی نبودند.» این مغالطه اغلب برای فرار از روبه‌رو شدن با واقعیت‌های تلخی درباره «گروه خودی» است که نمی‌خواهیم بپذیریمشان. ما نمی‌خواهیم بپذیریم که شهر، تیم یا دین ما هم اشکالاتی دارد.

▪️نمونه‌های ادبی
«مرد اسکاتلندی» نمونه‌های پیچیده‌تری نیز دارد. مثلا ممکن است گفته شود یک خدا یا یک کتاب برای راهنمایی انسان است، اما فقط افراد خاصی، مثلا سالکان یا عارفان واقعی، را هدایت می‌کند و افراد دیگری را گمراه می‌کند. در واقع این‌جا هم زمینه برای این فراهم است که اگر کسی با خواندن آن کتاب به جهتی آسیب‌زا متمایل شد، بلافاصله آن فرد را جزو گروه دوم فرض کرد و از آن کتاب دفاع نمود.

▪️مشکل کجا است؟!
مشکل مغالطه مرد اسکاتلندی این است که تعریف «واقعی» در آن کاملا دلبخواهی است. مثلا در ادیان بزرگ، شاخه‌های مختلف فکری مدام یکدیگر را به «غیرواقعی» بودن متهم می‌کنند. علی خامنه‌ای، رهبر نظام ولایت فقیه، بارها از واقعی نبودن اسلام بسیاری از کشورهای دیگر و حتی بعضی مخالفان داخلی خود سخن گفته است. به‌علاوه، این واقعی یا غیرواقعی دانستن افراد، اغلب بعد از وقوع جنایات یا کردارهای ناپسند مطرح می‌شود و عملا به گریزی برای نپذیرفتن واقعیت تبدیل می‌شود.

▪️یک معیار دوگانه؟
باورمندان به ایدئولوژی‌ها و مکاتب فکری گاهی از مغالطه مرد اسکاتلندی برای توجیه بخش‌های تاریک تاریخ دینی خود استفاده می‌کنند: رفتار خوب یک مومن فورا به دین او نسبت داده می‌شود: «ببینید دین چه انسان مهربانی ساخته است.» اما وقتی مومنی با انگیزه دینی مرتکب خشونت می‌شود، گفته می‌شود: «این رفتار هیچ ربطی به دین ندارد.»
این قضاوت آشکارا جهت‌دار و سوگیرانه است. اگر بدی‌ها و زشت‌کاری‌های گروهی از مومنان، حتی وقتی آن رفتارها با استناد به احکام یا آموزه‌های همان دین انجام می‌شوند، هیچ ربطی به دین ندارند، چگونه می‌توان خوبی‌های گروهی دیگر از مومنان را به همان دین نسبت داد؟

#مغالطه #مغالطه_اسکاتلندی_واقعی

@Dialogue1402