در باب نسبت مشروعیت با مشارکت انتخاباتی
#A029
آرمان امیری @ArmanParian – علی‌رغم تصور معمول رسانه‌ای، مشروعیت در قاموس علم سیاست، هیچ ارتباطی با توانایی تبلیغاتی نظام حکومتی ندارد. هر نظامی، ولو نامشروع‌ترین حکومت‌ها، طبیعتا در باب محبوبیت و نفوذ گسترده خود تبلیغات فراوانی می‌کند. اما «مشروعیت» یک ترم علمی است. ترمی که کارکردهای مشخص داشته و سنجش آن محقق علم سیاست را برای پیش‌بینی وقایع آینده یاری می‌کند.
در این باره، توماس دال می‌نویسد: «رهبران نظام‌های سیاسی می‌کوشند اطمینان یابند که هرگاه در برخورد با کشاکش‌ها ابزارهای حکوتی به کار برده شود، تصمیمات گرفته شده را همه می‌پذیرند، نه فقط به خاطر ترس از خشونت، مجازات یا اجبار، بلکه با این باور که پذیرش تصمیمات از نظر اخلاقی درست و بحق است. بنابر یکی از موارد کاربرد واژه مشروعیت، گفته می‌شود وقتی حکومت مشروعیت دارد که مردم تحت فرمان اعتقاد راستین داشته باشند بر اینکه ساختار عملکردها اقدامات تصمیات سیاست‌ها مقامات رهبران یا حکومت از شایستگی درستکاری یا خیر اخلاقی برخوردار باشند».*
بدین ترتیب، فارغ از آنکه حکومت چه تصویری از خود نمایش می‌دهد، و فارغ از آنکه دیگران (چه شهروندان داخلی و چه ناظران بین‌المللی) تا چه میزان ادعای حکومت در باب نفوذ و محبوبیت خود باور می‌کنند، عامل مشروعیت، به مانند نارضایتی، تاثیر خود را در لایه‌های اجتماعی می‌گذارد. حکومت نامشروع، همچون گویی قرار گرفته در وضعیت نامتعادل، هر لحظه ممکن است تعادل خود را از دست بدهد و درست در شرایطی که هیچ کس فکرش را نمی‌کند سقوط کند. در برابر، حکومت مشروع، از سخت‌ترین حملات و یا بحران‌ها سربلند و مصون خارج می‌شود.
در کشور ما، مثال جنگ هشت‌ساله، مصداق آشکاری از برخورد یک حکومت مشروع با یک بحران فراگیر است. نظام برآمده از دل انقلاب، با حمایت گسترده‌ترین لایه‌های اجتماعی همراه بود. وقتی خانواده‌ها با میل و افتخار فرزندانشان را روانه جنگ کنند، دیگر نه قدرت دشمن، نه کمبود تجهیزات، نه آشفتگی داخلی و نه بحران کارآمدی، هیچ کدام یک مشکل لاینحل به حساب نمی‌آیند. مقایسه کنید با سرنوشت صدام حسین، که در برابر حمله نظامی آمریکا کمتر از یک ماه دوام آورد و اساسا پیش از آنکه جنگ به بخش‌های عمده‌ای از کشورش کشیده شود مجبور به فرار شد.
تنها حکومتی مشروع است که شهروندان آن را از جنس خود بدانند و در برابرش از دوگانه «ما و آن‌ها» استفاده نکنند. به بیان ساده‌تر، «راضی» باشند. «رضایت» فرآیند ظریفی است که با تبلیغات نمی‌توان ماهیت آن را تغییر داد. یکی از راه‌کارهای ایجاد این «رضایت»، مشارکت شهروندان در فعالیت‌های سیاسی/اجتماعی است. انتخابات یکی از راه‌های این مشارکت است. اما نه تنها یگانه شکل بروز آن نیست، بلکه گاه اساسا کارکرد ایجاد رضایت و مشروعیت خود را از دست می‌دهد. یعنی اگر حکومت همه راه‌های مشارکت اجتماعی را بر روی مردم ببندد، احتمالا به صورت همزمان حضور انتخاباتی را افزایش داده اما مشروعیت خود را کاهش می‌دهد. مردم در هر صورت می‌خواهند راهی برای نقش‌آفرینی پیدا کنند اما نارضایتی بن‌بست راه‌های دیگر و یا محدود شدن انتخابات را از یاد نخواهند برد.
گاه افزایش چشم‌گیر مشارکت انتخاباتی، نشان از یک بحران نارضایتی دارد. در انتخابات سال ۲۰۱۰ اوکراین، درصد مشارکت به ۷۰ درصد رسید. اتفاقات بعدی و سقوط کشور تا سر حد جنگ داخلی هشدارهای انتخابات را تایید کرد. همان سال، فقط ۵۳درصد شهروندان در انتخابات ریاست جمهوری اتریش و فقط ۴۱درصد در انتخابات پارلمانی آمریکا رای دادند. یک سال قبلش، در ایران ۸۵درصد مردم پای صندوق‌های رای رفتند، اما بلافاصله پس از انتخابات، حکومت در معرض پچیده‌ترین بحران تاریخ خود قرار گرفت.
گاه نیز افزایش مشارکت انتخاباتی، نشان از یک حساسیت ویژه در موضوعی مقطعی دارد که لزوما با مشروعیت کل حکومت در ارتباط نیست. در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۱۲ فرانسه درصد مشارکت به رقم خیره کننده ۸۰درصد رسید. بدین ترتیب، صرف مشارکت انتخاباتی، نه لزوما نشان دهنده مشروعیت حکومت است و نه تزلزل مشروعیت آن. اما می‌دانیم که حضور بیش از اندازه (۷۰درصد به بالا) شهروندان در انتخابات، به صورت معمول نشان دهنده یک نارضایتی یا بحران موقت است که حساسیت کلی جامعه را تحریک کرده.
* Robert A. Dahl, Modern Poletical Analysis 5th ed. (N.J., Englewood Cliffs: Prentice – Hall, 1991) P.60.
کانال مجمع دیوانگان @Divanesara
#A029
آرمان امیری @ArmanParian – علی‌رغم تصور معمول رسانه‌ای، مشروعیت در قاموس علم سیاست، هیچ ارتباطی با توانایی تبلیغاتی نظام حکومتی ندارد. هر نظامی، ولو نامشروع‌ترین حکومت‌ها، طبیعتا در باب محبوبیت و نفوذ گسترده خود تبلیغات فراوانی می‌کند. اما «مشروعیت» یک ترم علمی است. ترمی که کارکردهای مشخص داشته و سنجش آن محقق علم سیاست را برای پیش‌بینی وقایع آینده یاری می‌کند.
در این باره، توماس دال می‌نویسد: «رهبران نظام‌های سیاسی می‌کوشند اطمینان یابند که هرگاه در برخورد با کشاکش‌ها ابزارهای حکوتی به کار برده شود، تصمیمات گرفته شده را همه می‌پذیرند، نه فقط به خاطر ترس از خشونت، مجازات یا اجبار، بلکه با این باور که پذیرش تصمیمات از نظر اخلاقی درست و بحق است. بنابر یکی از موارد کاربرد واژه مشروعیت، گفته می‌شود وقتی حکومت مشروعیت دارد که مردم تحت فرمان اعتقاد راستین داشته باشند بر اینکه ساختار عملکردها اقدامات تصمیات سیاست‌ها مقامات رهبران یا حکومت از شایستگی درستکاری یا خیر اخلاقی برخوردار باشند».*
بدین ترتیب، فارغ از آنکه حکومت چه تصویری از خود نمایش می‌دهد، و فارغ از آنکه دیگران (چه شهروندان داخلی و چه ناظران بین‌المللی) تا چه میزان ادعای حکومت در باب نفوذ و محبوبیت خود باور می‌کنند، عامل مشروعیت، به مانند نارضایتی، تاثیر خود را در لایه‌های اجتماعی می‌گذارد. حکومت نامشروع، همچون گویی قرار گرفته در وضعیت نامتعادل، هر لحظه ممکن است تعادل خود را از دست بدهد و درست در شرایطی که هیچ کس فکرش را نمی‌کند سقوط کند. در برابر، حکومت مشروع، از سخت‌ترین حملات و یا بحران‌ها سربلند و مصون خارج می‌شود.
در کشور ما، مثال جنگ هشت‌ساله، مصداق آشکاری از برخورد یک حکومت مشروع با یک بحران فراگیر است. نظام برآمده از دل انقلاب، با حمایت گسترده‌ترین لایه‌های اجتماعی همراه بود. وقتی خانواده‌ها با میل و افتخار فرزندانشان را روانه جنگ کنند، دیگر نه قدرت دشمن، نه کمبود تجهیزات، نه آشفتگی داخلی و نه بحران کارآمدی، هیچ کدام یک مشکل لاینحل به حساب نمی‌آیند. مقایسه کنید با سرنوشت صدام حسین، که در برابر حمله نظامی آمریکا کمتر از یک ماه دوام آورد و اساسا پیش از آنکه جنگ به بخش‌های عمده‌ای از کشورش کشیده شود مجبور به فرار شد.
تنها حکومتی مشروع است که شهروندان آن را از جنس خود بدانند و در برابرش از دوگانه «ما و آن‌ها» استفاده نکنند. به بیان ساده‌تر، «راضی» باشند. «رضایت» فرآیند ظریفی است که با تبلیغات نمی‌توان ماهیت آن را تغییر داد. یکی از راه‌کارهای ایجاد این «رضایت»، مشارکت شهروندان در فعالیت‌های سیاسی/اجتماعی است. انتخابات یکی از راه‌های این مشارکت است. اما نه تنها یگانه شکل بروز آن نیست، بلکه گاه اساسا کارکرد ایجاد رضایت و مشروعیت خود را از دست می‌دهد. یعنی اگر حکومت همه راه‌های مشارکت اجتماعی را بر روی مردم ببندد، احتمالا به صورت همزمان حضور انتخاباتی را افزایش داده اما مشروعیت خود را کاهش می‌دهد. مردم در هر صورت می‌خواهند راهی برای نقش‌آفرینی پیدا کنند اما نارضایتی بن‌بست راه‌های دیگر و یا محدود شدن انتخابات را از یاد نخواهند برد.
گاه افزایش چشم‌گیر مشارکت انتخاباتی، نشان از یک بحران نارضایتی دارد. در انتخابات سال ۲۰۱۰ اوکراین، درصد مشارکت به ۷۰ درصد رسید. اتفاقات بعدی و سقوط کشور تا سر حد جنگ داخلی هشدارهای انتخابات را تایید کرد. همان سال، فقط ۵۳درصد شهروندان در انتخابات ریاست جمهوری اتریش و فقط ۴۱درصد در انتخابات پارلمانی آمریکا رای دادند. یک سال قبلش، در ایران ۸۵درصد مردم پای صندوق‌های رای رفتند، اما بلافاصله پس از انتخابات، حکومت در معرض پچیده‌ترین بحران تاریخ خود قرار گرفت.
گاه نیز افزایش مشارکت انتخاباتی، نشان از یک حساسیت ویژه در موضوعی مقطعی دارد که لزوما با مشروعیت کل حکومت در ارتباط نیست. در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۱۲ فرانسه درصد مشارکت به رقم خیره کننده ۸۰درصد رسید. بدین ترتیب، صرف مشارکت انتخاباتی، نه لزوما نشان دهنده مشروعیت حکومت است و نه تزلزل مشروعیت آن. اما می‌دانیم که حضور بیش از اندازه (۷۰درصد به بالا) شهروندان در انتخابات، به صورت معمول نشان دهنده یک نارضایتی یا بحران موقت است که حساسیت کلی جامعه را تحریک کرده.
* Robert A. Dahl, Modern Poletical Analysis 5th ed. (N.J., Englewood Cliffs: Prentice – Hall, 1991) P.60.
کانال مجمع دیوانگان @Divanesara
فقط در سطح پیشنهاد
شورای نگهبان در حوزه تهران صلاحیت ۳۶ نامزد خبرگان رهبری را تایید کرده است. این گروه باید برای کسب ۱۶ سهمیه رقابت کنند. در میان ۳۶ نامزد تایید شده، سه تن عضو شورای نگهبان هستند. (آقایان یزدی، جنتی و اسماعیلی) اگر رای دهندگان بخواهند به صورت عملی به رد صلاحیت‌های گسترده اعتراضی کنند، می‌توان بر سر فهرستی ۱۶ نفره به توافق رسید که نام این سه عضو شورای نگهبان در آن نباشد. همچنین می‌توان مصباح یزدی را به عنوان چهارمین نفر به این فهرست اضافه کرد. لیست مورد توافق طبیعتا با سرلیستی آقایان هاشمی رفسنجانی و حسن روحانی منتشر و شناس‌نامه‌دار خواهد شد. بدین ترتیب، رای دهندگان می‌توانند ضمن رای دادن به این افراد، به صورت همزمان در حرکتی با عنوان «نه به جنتی، نه به یزدی، نه به مصباح» شرکت کنند. اگر انسجام رای دهندگان حفظ شود، در نهایت می‌توان به این احتمال فکر کرد که هیچ یک از این افراد به مجلس خبرگان راه پیدا نکنند.
(کانال مجمع دیوانگان: @Divanesara)
شورای نگهبان در حوزه تهران صلاحیت ۳۶ نامزد خبرگان رهبری را تایید کرده است. این گروه باید برای کسب ۱۶ سهمیه رقابت کنند. در میان ۳۶ نامزد تایید شده، سه تن عضو شورای نگهبان هستند. (آقایان یزدی، جنتی و اسماعیلی) اگر رای دهندگان بخواهند به صورت عملی به رد صلاحیت‌های گسترده اعتراضی کنند، می‌توان بر سر فهرستی ۱۶ نفره به توافق رسید که نام این سه عضو شورای نگهبان در آن نباشد. همچنین می‌توان مصباح یزدی را به عنوان چهارمین نفر به این فهرست اضافه کرد. لیست مورد توافق طبیعتا با سرلیستی آقایان هاشمی رفسنجانی و حسن روحانی منتشر و شناس‌نامه‌دار خواهد شد. بدین ترتیب، رای دهندگان می‌توانند ضمن رای دادن به این افراد، به صورت همزمان در حرکتی با عنوان «نه به جنتی، نه به یزدی، نه به مصباح» شرکت کنند. اگر انسجام رای دهندگان حفظ شود، در نهایت می‌توان به این احتمال فکر کرد که هیچ یک از این افراد به مجلس خبرگان راه پیدا نکنند.
(کانال مجمع دیوانگان: @Divanesara)
حافظه تاریخی
#A030
آرمان امیری @ArmanParian – شعر «قصیده برای انسان ماه بهمن» را احمد شاملو با امضای «بهمن ۱۳۲۹» (معادل ۱۹۵۱ میلادی) منتشر کرده بود. در بخشی از شعر، اشاره‌ای هم به ویتنام می‌شود: (shamlou.org/?p=596)
«... و به‌سرعتِ انفجارِ خون در نبض
گام برمی‌دارد
و راه می‌رود بر تاریخ، بر چین
بر ایران و یونان
انسان انسان انسان انسان… انسان‌ها…
و که می‌دود چون خون، شتابان
در رگِ تاریخ، در رگِ ویتنام، در رگِ آبادان...»
مساله این است که جنگ‌های ویتنام، حد فاصل سال‌های ۱۹۵۵ تا ۱۹۷۵ در جریان بود. مشخص نیست چرا چهار سال پیش از آغاز جنگ‌ها، یک شاعر ایرانی باید چنین اهمیتی برای ویتنام قائل شود؟ ویتنام چه ویژگی خاصی آن زمان داشته که نامش در کنار ایران و یونان قرار گرفته است؟ بسیار بعید است در عصری که رسانه‌ها بسیار ابتدایی و ارتباطات جهانی بسیار اندک بوده‌اند، اساسا پیش از وقوع آن جنگ‌های معروف، ایرانیان کوچکترین توجهی به ویتنام داشته باشند.
معنای این پرسش را «محمد قائد»، در بخشی از گفت‌وگوی اخیر خود با روزنامه شرق حل کرده است. جایی که در توضیح عبارت «ما حافظه تاریخی نداریم» می‌گوید: «احمد شاملو، یکی از کسانی که در رواج این جمله قصار نقش داشت و گمانم آن را ساخت. بیش از طرح نظریه‌ای آب‌بندی‌شده که روی آن فکر شده باشد. منظورش تحقیر و سرزنش خلق‌الله بود که به نظر او پایشان مدام در چاله می‌رود. خودش سال ۵۷ قطعه‌ای چاپ کرد با عنوان «انسان ماه بهمن» که تاریخ بهمن ۱۳۲۹ زیر آن و کلماتی از قبیل «ویتنام» (با همین املا، به‌سیاق یخ‌چال و دانش‌جو)، اندونزی و «آدولف رضاخان» در متن آن دیده می‌شد، و در دهه۶۰ شعرهایی به تاریخ سی سال پیش‌تر». (goo.gl/08FA7X)
به نظر می‌رسد احمد شاملو نه تنها اعتقاد داشت که ایرانیان حافظه تاریخی ندارند، بلکه حسابی روی این باور خود حساب باز کرده بود.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A030
آرمان امیری @ArmanParian – شعر «قصیده برای انسان ماه بهمن» را احمد شاملو با امضای «بهمن ۱۳۲۹» (معادل ۱۹۵۱ میلادی) منتشر کرده بود. در بخشی از شعر، اشاره‌ای هم به ویتنام می‌شود: (shamlou.org/?p=596)
«... و به‌سرعتِ انفجارِ خون در نبض
گام برمی‌دارد
و راه می‌رود بر تاریخ، بر چین
بر ایران و یونان
انسان انسان انسان انسان… انسان‌ها…
و که می‌دود چون خون، شتابان
در رگِ تاریخ، در رگِ ویتنام، در رگِ آبادان...»
مساله این است که جنگ‌های ویتنام، حد فاصل سال‌های ۱۹۵۵ تا ۱۹۷۵ در جریان بود. مشخص نیست چرا چهار سال پیش از آغاز جنگ‌ها، یک شاعر ایرانی باید چنین اهمیتی برای ویتنام قائل شود؟ ویتنام چه ویژگی خاصی آن زمان داشته که نامش در کنار ایران و یونان قرار گرفته است؟ بسیار بعید است در عصری که رسانه‌ها بسیار ابتدایی و ارتباطات جهانی بسیار اندک بوده‌اند، اساسا پیش از وقوع آن جنگ‌های معروف، ایرانیان کوچکترین توجهی به ویتنام داشته باشند.
معنای این پرسش را «محمد قائد»، در بخشی از گفت‌وگوی اخیر خود با روزنامه شرق حل کرده است. جایی که در توضیح عبارت «ما حافظه تاریخی نداریم» می‌گوید: «احمد شاملو، یکی از کسانی که در رواج این جمله قصار نقش داشت و گمانم آن را ساخت. بیش از طرح نظریه‌ای آب‌بندی‌شده که روی آن فکر شده باشد. منظورش تحقیر و سرزنش خلق‌الله بود که به نظر او پایشان مدام در چاله می‌رود. خودش سال ۵۷ قطعه‌ای چاپ کرد با عنوان «انسان ماه بهمن» که تاریخ بهمن ۱۳۲۹ زیر آن و کلماتی از قبیل «ویتنام» (با همین املا، به‌سیاق یخ‌چال و دانش‌جو)، اندونزی و «آدولف رضاخان» در متن آن دیده می‌شد، و در دهه۶۰ شعرهایی به تاریخ سی سال پیش‌تر». (goo.gl/08FA7X)
به نظر می‌رسد احمد شاملو نه تنها اعتقاد داشت که ایرانیان حافظه تاریخی ندارند، بلکه حسابی روی این باور خود حساب باز کرده بود.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
روزنامه شرق
آشفتگی در فکر تاریخی
شيما بهره‌مند
اعدام
مجموعه: از خلال ادبیات #روسیه
#A031
آرمان امیری @ArmanParian – «... اگر شما گیوتین را به جلو صحنه آورده‌اید و آن را با این شادمانی و افتخار افراشته و به آسمان رسانده‌اید فقط برای این است که بریدن سر از همه کار آسان‌تر است و پروردن اندیشه در سر از همه کار دشوارتر. شما تنبلید. پرچم شما کهنه پارچه‌ای بیش نیست نماد ناتوانی».
(شیاطین (جن‌زدگان) – فئودور داستایوفسکی – سروش حبیبی – نشر نیلوفر - ص۲۱۵)
نوجوانی که امروز چاقو به دست می‌گیرد و زورگیری می‌کند، یا در یک نزاغ خیابانی هم‌تای خودش را به خون می‌کشد و یا کارش به قاچاق مواد مخدر می‌کشد، در دوران اصلاحات به دنیا آمده، در دوران احمدی‌نژاد بزرگ شده و در دولت اعتدال کارش به جرم و جنایت کشیده است. همه ما پای‌مان گیر است. ما هنوز فقط در بند گام آخر هستیم. اینکه اعدام کنیم یا نکنیم؛ اما واقعیت این است که ما تجسم تنبلی، ناکارآمدی و ناتوانی هستیم!
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
مجموعه: از خلال ادبیات #روسیه
#A031
آرمان امیری @ArmanParian – «... اگر شما گیوتین را به جلو صحنه آورده‌اید و آن را با این شادمانی و افتخار افراشته و به آسمان رسانده‌اید فقط برای این است که بریدن سر از همه کار آسان‌تر است و پروردن اندیشه در سر از همه کار دشوارتر. شما تنبلید. پرچم شما کهنه پارچه‌ای بیش نیست نماد ناتوانی».
(شیاطین (جن‌زدگان) – فئودور داستایوفسکی – سروش حبیبی – نشر نیلوفر - ص۲۱۵)
نوجوانی که امروز چاقو به دست می‌گیرد و زورگیری می‌کند، یا در یک نزاغ خیابانی هم‌تای خودش را به خون می‌کشد و یا کارش به قاچاق مواد مخدر می‌کشد، در دوران اصلاحات به دنیا آمده، در دوران احمدی‌نژاد بزرگ شده و در دولت اعتدال کارش به جرم و جنایت کشیده است. همه ما پای‌مان گیر است. ما هنوز فقط در بند گام آخر هستیم. اینکه اعدام کنیم یا نکنیم؛ اما واقعیت این است که ما تجسم تنبلی، ناکارآمدی و ناتوانی هستیم!
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
آخرین معدن طلای جهان
#N005
منبع: نیویورکر goo.gl/B5TXpQ
مترجم: امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N - پس از چهار دهه انزوا به عنوان کشوری منفور، تنها در یک مدت ده روزه ایران توانست به صحنه تجارت جهانی بازگردد. روز شنبه، ایران با تبلیغات و شکوه فراوان، میزبان رییس جمهور چین و هیئتی متشکل از سه معاون، شش وزیر و یک هواپیما مدیران تجاری بود. دو کشور اعلام کردند که جاده ابریشم را این بار با قطارهای سریع‌السیر زنده خواهند کرد. همچنین توافق شد که حجم تجارت در دهه پیش‌رو به سقف ۶۰۰میلیارد دلار برسد.
سپس، رییس جمهور ایران، برای گفتگو با همتایان ایتالیایی و فرانسوی خود وارد اروپا شد. در کاخ ریاست جمهوری فرانسه، روحانی با گارد افتخار مورد استقبال قرار گرفت و سرود ملی ایران در کشوری نواخته شد که تا کمتر از دو هفته پیش، هر گونه رابطه تجاری با ایران را جرم می‌شناخت.
دولت ایران پیش از این، از برنامه‌هایی برای خرید بیش از ۱۰۰فروند هواپیما از شرکت ایرباس خبر داده بود. این قرارداد که ده میلیارد دلار تخمین زده می‌شود، آغاز به‌روز رسانی یکی از قدیمی‌ترین ناوگان‌های هوایی دنیا است. بیشتر هواپیماهای ایران پیش از انقلاب سال ۱۹۷۹ خریداری شده‌اند.
مسابقه بزرگ برای آنچه که یک سفیر غربی «آخرین معدن طلا روی زمین» توصیف کرده، شروع شده است. با ۸۰ میلیون جمعیت، ایران بزرگترین اقتصادی است که بعد از فروپاشی شوروی، به بازارهای جهانی بازگشته و به صورت فوری نیازمند نوسازی زیرساخت‌های فرتوت خود است. برخلاف شرق اروپا، جیب ایران پر از پول نقد است. یکصد میلیارد دلار درآمد نفتی مسدود شده در بانک‌های خارجی.
بازگشت ایران پتانسیل تغییر در تعادل سود و قدرت در خاورمیانه، و به خصوص میان روحانیون شیعه و خاندان‌های رقیب سنی در خلیج فارس را دارد. بازار تشنه اما هوشمند مشتریان ایرانی، از ترکیب بازار کشورهای عربی جذاب‌تر است. در ۱۸ماه گذشته، ده‌ها هئیت نمایندگی برای کاوش در پتانسیل بازرگانی ایران به تهران رفته‌اند. آن‌ها هم اکنون می‌توانند قراردادهای‌شان را قانونا امضا کنند.
بازگشت ایران بر بازارهای نفتی هم تاثیر می‌گذارد. فردای برداشته شدن تحریم‌ها، شرکت ملی نفت ایران اعلام کرد در مدت کوتاهی تولید خود را ۵۰۰ هزار بشکه در روز افزایش می‌دهد و تا پایان سال این افزایش را به یک میلیون بشکه می‌رساند. تقریبا 40 میلیون بشکه از نفت ایران هم اکنون به صورت شناور روی ناوها آماده فروش هستند. ورود فرآورده‌های نفتی ایران به بازار، با وجود سقوط قیمت‌ها منبع درآمدی برای ایران، و به صورت بالقوه خسارتی برای خاندان سلطنتی عربستان صعودی است.
ایران حالا آزاد است که این ظرفیت‌ها را در سیاست نیز به بازی بگیرد. کمیته اتحادیه اروپا این هفته اعلام کرد مشغول بررسی رابطه با ایران در بخش حامل‌های انرژی به عنوان جایگزین روسیه است. بخاطر این وابستگی به روسیه، اتحادیه اروپا پس از اشغال منطقه کریمه در اوکراین در سال ۲۰۱۴ بر سر اعمال مجازات تنبیهی دچار چند دستگی شد.
بازگشت ایران برای تمام کشورهای دنیا غیر از ایالات متحده نشانگر فرصتی تازه است. دو کشور با وجود دیپلماسی سنگین بین جواد ظریف و جان کری در دو سال گذشته و فرصت‌های آینده بر سر سوریه، هیچ نشانی از برقراری روابط دیپلماتیک نشان نمی‌دهند. ایالات متحده هنوز بیشتر تحریم‌های بازرگانی و سرمایه‌گذاری را به خاطر نقض مفاد حقوق بشر و حمایت از سازمان‌های تروریستی حفظ کرده است. رهبران ارشد سپاه پاسداران، قوه قضاییه و محافل اطلاعاتی نیز شخصا تحت تحریم قرار دارند.
با این حال تفاوت بزرگی بین پول گرفتن از تهران با سرمایه گذاری در آینده آن وجود دارد. جمهوری اسلامی هنوز بخاطر رفتارهای گذشته با موانع بسیاری روبرو است. بانک‌ها و شرکت‌های غربی از بازگشت تحریم‌ها در صورت تقلب ایران می‌ترسند. تهران خیلی زودتر از موعد پیش بینی شده، قسمت‌هایی از برنامه هسته‌ای خود را متوقف کرد؛ اما سال‌ها زمان می‌برد تا اعتبار ساخته شود.
بانک‌های بزرگ به طور مشخصی نگران هستند. تعدادی از این بانک‌ها به خاطر نقض تحریم‌های ایران مجبور به پرداخت میلیون‌ها دلار جریمه به آمریکا شدند. همچنین، شرکت‌های چند ملیتی در صورتیکه تجارت ایشان در ایالات متحده با خطر روبرو شود وارد ایران نخواهند شد.
شیفتگی به ثروت ایران تازه شروع شده است. اشتیاق جهانی به از سرگیری روابط، اعتماد عمومی در ایران را بالا برده است. روز قبل از اجرای برجام، بورس سهام تهران رکورد رشد بیش از هزار واحد را شکست. با این حال، مجاب نمودن سرمایه‌گذاران برای انتقال میلیاردها دلار به ایران به منظور دست یافتن به رشد اقتصادی هشت درصدی و تبدیل شدن به یکی از بیست اقتصاد دنیا مشکل‌تر خواهد بود. جمهوری اسلامی هنوز دولتی انقلابی با میراثی از تردیدها و خطرات است.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#N005
منبع: نیویورکر goo.gl/B5TXpQ
مترجم: امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N - پس از چهار دهه انزوا به عنوان کشوری منفور، تنها در یک مدت ده روزه ایران توانست به صحنه تجارت جهانی بازگردد. روز شنبه، ایران با تبلیغات و شکوه فراوان، میزبان رییس جمهور چین و هیئتی متشکل از سه معاون، شش وزیر و یک هواپیما مدیران تجاری بود. دو کشور اعلام کردند که جاده ابریشم را این بار با قطارهای سریع‌السیر زنده خواهند کرد. همچنین توافق شد که حجم تجارت در دهه پیش‌رو به سقف ۶۰۰میلیارد دلار برسد.
سپس، رییس جمهور ایران، برای گفتگو با همتایان ایتالیایی و فرانسوی خود وارد اروپا شد. در کاخ ریاست جمهوری فرانسه، روحانی با گارد افتخار مورد استقبال قرار گرفت و سرود ملی ایران در کشوری نواخته شد که تا کمتر از دو هفته پیش، هر گونه رابطه تجاری با ایران را جرم می‌شناخت.
دولت ایران پیش از این، از برنامه‌هایی برای خرید بیش از ۱۰۰فروند هواپیما از شرکت ایرباس خبر داده بود. این قرارداد که ده میلیارد دلار تخمین زده می‌شود، آغاز به‌روز رسانی یکی از قدیمی‌ترین ناوگان‌های هوایی دنیا است. بیشتر هواپیماهای ایران پیش از انقلاب سال ۱۹۷۹ خریداری شده‌اند.
مسابقه بزرگ برای آنچه که یک سفیر غربی «آخرین معدن طلا روی زمین» توصیف کرده، شروع شده است. با ۸۰ میلیون جمعیت، ایران بزرگترین اقتصادی است که بعد از فروپاشی شوروی، به بازارهای جهانی بازگشته و به صورت فوری نیازمند نوسازی زیرساخت‌های فرتوت خود است. برخلاف شرق اروپا، جیب ایران پر از پول نقد است. یکصد میلیارد دلار درآمد نفتی مسدود شده در بانک‌های خارجی.
بازگشت ایران پتانسیل تغییر در تعادل سود و قدرت در خاورمیانه، و به خصوص میان روحانیون شیعه و خاندان‌های رقیب سنی در خلیج فارس را دارد. بازار تشنه اما هوشمند مشتریان ایرانی، از ترکیب بازار کشورهای عربی جذاب‌تر است. در ۱۸ماه گذشته، ده‌ها هئیت نمایندگی برای کاوش در پتانسیل بازرگانی ایران به تهران رفته‌اند. آن‌ها هم اکنون می‌توانند قراردادهای‌شان را قانونا امضا کنند.
بازگشت ایران بر بازارهای نفتی هم تاثیر می‌گذارد. فردای برداشته شدن تحریم‌ها، شرکت ملی نفت ایران اعلام کرد در مدت کوتاهی تولید خود را ۵۰۰ هزار بشکه در روز افزایش می‌دهد و تا پایان سال این افزایش را به یک میلیون بشکه می‌رساند. تقریبا 40 میلیون بشکه از نفت ایران هم اکنون به صورت شناور روی ناوها آماده فروش هستند. ورود فرآورده‌های نفتی ایران به بازار، با وجود سقوط قیمت‌ها منبع درآمدی برای ایران، و به صورت بالقوه خسارتی برای خاندان سلطنتی عربستان صعودی است.
ایران حالا آزاد است که این ظرفیت‌ها را در سیاست نیز به بازی بگیرد. کمیته اتحادیه اروپا این هفته اعلام کرد مشغول بررسی رابطه با ایران در بخش حامل‌های انرژی به عنوان جایگزین روسیه است. بخاطر این وابستگی به روسیه، اتحادیه اروپا پس از اشغال منطقه کریمه در اوکراین در سال ۲۰۱۴ بر سر اعمال مجازات تنبیهی دچار چند دستگی شد.
بازگشت ایران برای تمام کشورهای دنیا غیر از ایالات متحده نشانگر فرصتی تازه است. دو کشور با وجود دیپلماسی سنگین بین جواد ظریف و جان کری در دو سال گذشته و فرصت‌های آینده بر سر سوریه، هیچ نشانی از برقراری روابط دیپلماتیک نشان نمی‌دهند. ایالات متحده هنوز بیشتر تحریم‌های بازرگانی و سرمایه‌گذاری را به خاطر نقض مفاد حقوق بشر و حمایت از سازمان‌های تروریستی حفظ کرده است. رهبران ارشد سپاه پاسداران، قوه قضاییه و محافل اطلاعاتی نیز شخصا تحت تحریم قرار دارند.
با این حال تفاوت بزرگی بین پول گرفتن از تهران با سرمایه گذاری در آینده آن وجود دارد. جمهوری اسلامی هنوز بخاطر رفتارهای گذشته با موانع بسیاری روبرو است. بانک‌ها و شرکت‌های غربی از بازگشت تحریم‌ها در صورت تقلب ایران می‌ترسند. تهران خیلی زودتر از موعد پیش بینی شده، قسمت‌هایی از برنامه هسته‌ای خود را متوقف کرد؛ اما سال‌ها زمان می‌برد تا اعتبار ساخته شود.
بانک‌های بزرگ به طور مشخصی نگران هستند. تعدادی از این بانک‌ها به خاطر نقض تحریم‌های ایران مجبور به پرداخت میلیون‌ها دلار جریمه به آمریکا شدند. همچنین، شرکت‌های چند ملیتی در صورتیکه تجارت ایشان در ایالات متحده با خطر روبرو شود وارد ایران نخواهند شد.
شیفتگی به ثروت ایران تازه شروع شده است. اشتیاق جهانی به از سرگیری روابط، اعتماد عمومی در ایران را بالا برده است. روز قبل از اجرای برجام، بورس سهام تهران رکورد رشد بیش از هزار واحد را شکست. با این حال، مجاب نمودن سرمایه‌گذاران برای انتقال میلیاردها دلار به ایران به منظور دست یافتن به رشد اقتصادی هشت درصدی و تبدیل شدن به یکی از بیست اقتصاد دنیا مشکل‌تر خواهد بود. جمهوری اسلامی هنوز دولتی انقلابی با میراثی از تردیدها و خطرات است.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
The New Yorker
Iran Is Back in Business - The New Yorker
The Middle Eastern nation’s return represents an opportunity for nearly every nation except the United States.
سیاستِ عقل معاش
#A032
آرمان امیری @ArmanParian – طی یک هفته گذشته، سیمای جدیدی از دولت و سیاست در برابر چشمان ایرانیان به تصویر کشیده شد که کمتر سابقه داشت. ابتدا رییس جمهور چین به همراه یک هواپیما پر از مدیران تجاری وارد ایران شد. سپس، رییس جمهور کشورمان به ایتالیا و فرانسه سفر کرد و دوش به دوش مقامات سیاسی، با ابرکمپانی‌های اروپایی دیدار و مذاکره کرد. هر روز خبری از یک توافق اقتصادی به گوش می‌رسد و همه جا بحث کار، خرید، تجارت و سرمایه‌گذاری است. این تصویر معمولی نیست که ایرانیان از سیاست‌مداران‌شان در ذهن داشته باشند.
در مدارس ما، کتاب‌های تاریخ، «شاه‌نامه»هایی هستند که خلاصه می‌شوند در جنگ‌ها و کشورگشایی‌های پادشاهان. نقاط مثبت‌اش هزاران سال پیش است که فلان سردار ایرانی بر همتایان غربی و شرقی غلبه کرده و نقاط تاریک‌اش شکست و غارت کشور. تاریخ که در مرور کشورگشایی خلاصه شود، چه جای تعجب که سیاست نیز معنای علم جنگ و جدال به خود بگیرد.
سیاست‌مدار ایرانی، به صورت معمول در حال جدال است. ابتدا جدال در داخل با «آن‌ها» و «برخی» که همواره مشغول دسیسه هستند. سپس جدال با خارج، با غرب، استکبار، امپریالیسم، اسراییل، آمریکا، انگلستان، آل سعود و خلاصه همه و همه. او ظالمان را محکوم می‌کند. از حقوق مستضعفان دفاع می‌کند. در دهان این یکی مشت می‌کوبد و به آن یکی پاسخ کوبنده می‌دهد. دم از عزت و اقتدار می‌زند و ترجمه همه این‌ها برای شهروند ایرانی یعنی مصیبت بیشتر، سفت بستن کمربندها، تحمل تحریم، تورم، بیکاری، رکود و از همه بدتر، سایه شوم جنگ.
از سوی دیگر، «فعالیت سیاسی» نیز امری صرفا معطوف به این جدال بی‌پایان قدرت است که همچون خود سیاست، هیچ ارتباطی به معاش و زندگی عادی شهروندان ندارد. ایرانیان یا «سیاسی» هستند و یا «اهل زندگی». آنکه سیاسی است «کله‌اش بوی قرمه سبزی می‌دهد» و باید از زندگی روزمره دست بشورد. سیاست هیچ پی‌وندی با روزمرگی‌های زندگی ندارد. سیاست‌مداران در جهانی انتزاعی مشغول جدال‌های خود هستند و زندگی زیر پوست شهر به گونه‌ای دیگر در جریان است. تصویر جدید اما به کلی روایت متفاوتی در برابر چشمان ما قرار داده است.
هفته گذشته، شاید برای نخستین بار پس از یک دهه، و ای بسا برای نخستین بار پس از ده‌های طولانی، یکی از ارشدترین مقامات سیاسی کشور در قامت یک «ابر تاجر» در صدر فهرست اخبار قرار گرفت. برای نخستین بار، رییس جمهور کشور با تعدادی از ارشدترین مقامات کشورهای بزرگ جهان، از چین گرفته تا ایتالیا و فرانسه دیدار کرد، بدون آنکه حرفی از جنگ باشد. حرفی از محکومیت، حرفی از مشت و دهان. این بار همه چیز حول محور اقتصاد گذشت. بحث بر سر پول بود؛ خرید فن‌آوری‌های جدید، سرمایه‌گذاری، اشتغال، رفاه، زندگی.
در پیشرفته‌ترین کشورهای دموکراتیک جهان، اصلی‌ترین شاخص قضاوت کارنامه سیاست‌مداران، تاثیر آن بر زندگی و معاش روزمره مردم است. افزایش قدرت اقتصادی، افزایش اشتغال، کاهش فقر، کاهش فاصله‌های طبقاتی. هر آن تصمیم و سیاست دیگری صرفا در پی‌وند مستقیم با این فاکتورهای اساسی اهمیت پیدا می‌کند. البته که وقتی اولویت نخست «اقتصاد» برآورده شد، فهرست مطالبات بعدی نیز از راه خواهد رسید.
زندگی روزمره ایرانیان نیز ابدا تفاوت ماهوی با دیگر مردم جهان ندارد. اینجا نیز اکثریت مردم اولویت نخست خود را در معاش روزمره جست و جو می‌کنند. تفاوتی اگر هست، بازتاب عینی این مطالبه اصلی در عرصه سیاست کشور است که برای سالیان سال مخدوش شده بود و جای خود را به شعارهایی دهان‌پرکن و پر طنین همچون «عزت و اقتدار» داده بود که در نهایت نتیجه ملموسی برای شهروندان به همراه نداشت.
به باور من، تصویر جدیدی که در عرصه سیاست خود مشاهده می‌کنیم، در درجه نخست بازتاب اراده‌ای ملی و عقلانیتی جمعی است که در جریان انتخابات سال ۹۲ به توقف یک روند ناهنجار رای داد و خواستار بازگشت تصمیم‌گیری‌های کلان سیاسی به مسیر عقلانی و اقتصادی بود. در درجه دوم، این اتفاق می‌تواند عرف سیاست‌ورزی کشور را به کلی دگرگون سازد. مشروط بر آنکه نخبگان سیاسی نیز پیام آشکار آن را دریابند و مسیر سیاست‌ورزی خود را در راستای این اولویت اصلی و منطقی عرصه سیاست بازتعریف کنند.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A032
آرمان امیری @ArmanParian – طی یک هفته گذشته، سیمای جدیدی از دولت و سیاست در برابر چشمان ایرانیان به تصویر کشیده شد که کمتر سابقه داشت. ابتدا رییس جمهور چین به همراه یک هواپیما پر از مدیران تجاری وارد ایران شد. سپس، رییس جمهور کشورمان به ایتالیا و فرانسه سفر کرد و دوش به دوش مقامات سیاسی، با ابرکمپانی‌های اروپایی دیدار و مذاکره کرد. هر روز خبری از یک توافق اقتصادی به گوش می‌رسد و همه جا بحث کار، خرید، تجارت و سرمایه‌گذاری است. این تصویر معمولی نیست که ایرانیان از سیاست‌مداران‌شان در ذهن داشته باشند.
در مدارس ما، کتاب‌های تاریخ، «شاه‌نامه»هایی هستند که خلاصه می‌شوند در جنگ‌ها و کشورگشایی‌های پادشاهان. نقاط مثبت‌اش هزاران سال پیش است که فلان سردار ایرانی بر همتایان غربی و شرقی غلبه کرده و نقاط تاریک‌اش شکست و غارت کشور. تاریخ که در مرور کشورگشایی خلاصه شود، چه جای تعجب که سیاست نیز معنای علم جنگ و جدال به خود بگیرد.
سیاست‌مدار ایرانی، به صورت معمول در حال جدال است. ابتدا جدال در داخل با «آن‌ها» و «برخی» که همواره مشغول دسیسه هستند. سپس جدال با خارج، با غرب، استکبار، امپریالیسم، اسراییل، آمریکا، انگلستان، آل سعود و خلاصه همه و همه. او ظالمان را محکوم می‌کند. از حقوق مستضعفان دفاع می‌کند. در دهان این یکی مشت می‌کوبد و به آن یکی پاسخ کوبنده می‌دهد. دم از عزت و اقتدار می‌زند و ترجمه همه این‌ها برای شهروند ایرانی یعنی مصیبت بیشتر، سفت بستن کمربندها، تحمل تحریم، تورم، بیکاری، رکود و از همه بدتر، سایه شوم جنگ.
از سوی دیگر، «فعالیت سیاسی» نیز امری صرفا معطوف به این جدال بی‌پایان قدرت است که همچون خود سیاست، هیچ ارتباطی به معاش و زندگی عادی شهروندان ندارد. ایرانیان یا «سیاسی» هستند و یا «اهل زندگی». آنکه سیاسی است «کله‌اش بوی قرمه سبزی می‌دهد» و باید از زندگی روزمره دست بشورد. سیاست هیچ پی‌وندی با روزمرگی‌های زندگی ندارد. سیاست‌مداران در جهانی انتزاعی مشغول جدال‌های خود هستند و زندگی زیر پوست شهر به گونه‌ای دیگر در جریان است. تصویر جدید اما به کلی روایت متفاوتی در برابر چشمان ما قرار داده است.
هفته گذشته، شاید برای نخستین بار پس از یک دهه، و ای بسا برای نخستین بار پس از ده‌های طولانی، یکی از ارشدترین مقامات سیاسی کشور در قامت یک «ابر تاجر» در صدر فهرست اخبار قرار گرفت. برای نخستین بار، رییس جمهور کشور با تعدادی از ارشدترین مقامات کشورهای بزرگ جهان، از چین گرفته تا ایتالیا و فرانسه دیدار کرد، بدون آنکه حرفی از جنگ باشد. حرفی از محکومیت، حرفی از مشت و دهان. این بار همه چیز حول محور اقتصاد گذشت. بحث بر سر پول بود؛ خرید فن‌آوری‌های جدید، سرمایه‌گذاری، اشتغال، رفاه، زندگی.
در پیشرفته‌ترین کشورهای دموکراتیک جهان، اصلی‌ترین شاخص قضاوت کارنامه سیاست‌مداران، تاثیر آن بر زندگی و معاش روزمره مردم است. افزایش قدرت اقتصادی، افزایش اشتغال، کاهش فقر، کاهش فاصله‌های طبقاتی. هر آن تصمیم و سیاست دیگری صرفا در پی‌وند مستقیم با این فاکتورهای اساسی اهمیت پیدا می‌کند. البته که وقتی اولویت نخست «اقتصاد» برآورده شد، فهرست مطالبات بعدی نیز از راه خواهد رسید.
زندگی روزمره ایرانیان نیز ابدا تفاوت ماهوی با دیگر مردم جهان ندارد. اینجا نیز اکثریت مردم اولویت نخست خود را در معاش روزمره جست و جو می‌کنند. تفاوتی اگر هست، بازتاب عینی این مطالبه اصلی در عرصه سیاست کشور است که برای سالیان سال مخدوش شده بود و جای خود را به شعارهایی دهان‌پرکن و پر طنین همچون «عزت و اقتدار» داده بود که در نهایت نتیجه ملموسی برای شهروندان به همراه نداشت.
به باور من، تصویر جدیدی که در عرصه سیاست خود مشاهده می‌کنیم، در درجه نخست بازتاب اراده‌ای ملی و عقلانیتی جمعی است که در جریان انتخابات سال ۹۲ به توقف یک روند ناهنجار رای داد و خواستار بازگشت تصمیم‌گیری‌های کلان سیاسی به مسیر عقلانی و اقتصادی بود. در درجه دوم، این اتفاق می‌تواند عرف سیاست‌ورزی کشور را به کلی دگرگون سازد. مشروط بر آنکه نخبگان سیاسی نیز پیام آشکار آن را دریابند و مسیر سیاست‌ورزی خود را در راستای این اولویت اصلی و منطقی عرصه سیاست بازتعریف کنند.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
انتحار
#A033
آرمان امیری @ArmanParian – سخنان اخیر آقای هاشمی، از هر سو جنجالی شده است. طبیعتا هشدارهای شدیدالحن یکی از قدیمی‌ترین و موثرترین بازماندگان نسل انقلاب نسبت به انحراف مسیر نظام از آرمان‌های نخست آنقدر حساسیت برانگیز بود که بلافاصله جبهه‌ای علیه آن تدارک شود. با این حال این بار بخشی از منتقدان آقای هاشمی را اصلاح‌طلبان تشکیل میدهند. من به شخصه نقد دوستان اصلاح‌طلب را کاملا وارد می‌دانم. اشاره به قومیت‌گرایی و نسبت‌های فامیلی هیچ تناسبی با اصلاح‌طلبی و سیاست‌ورزی مدرن ندارد. اما تعجب من از آنجاست که مگر تا به حال نمی‌دانستیم که هاشمی اصلاح‌طلب نیست؟ آیا کسی به ذهن‌اش می‌رسد با ملاک‌هایی که وجهه ممیز یک جناح سیاسی است به نقد جناح دیگر برود؟ مثلا چه معنی دارد که کسی تلاش کند اثبات کند که اندیشه‌های آقای مصباح اصلاح‌طلبانه نیست؟ مگر خودش فکر می‌کند که هست؟
سیاست‌ورزی به شیوه هاشمی طی ۴ دهه گذشته همواره یک سبک و سیاق خاص بوده است. نه اصلاح‌طلبانه بوده با ملاک‌هایی که برازنده سیاست‌ورزی مدرن، شفاف و دموکراتیک است، نه بنیادگرایانه بوده با ملاک‌هایی که شاخصه سیاست‌ورزی مرتجعان است. هاشمی همیشه هاشمی بوده. جایی آن وسط‌ها که گاه این جناح و گاه دیگری او را نزدیک به خود یافته‌اند. پس انتقادی که از جانب اصلاح‌طلبان وارد شده، هرچند بنیاد صحیحی دارد، از نظر من محلی از اعراب ندارد.
در سوی دیگر اما جناحی قرار دارد که ریشه‌اش در سنت و محافظه‌کاری است. جناحی که از مذهب‌اش گرفته تا تبلیغات و حتی تصمیمات قانونی و سیاسی‌اش همه ریشه در قومیت‌گرایی داشته و دارد. اشک ریختن بر «آل پیامبر» نطفه‌های تاریخی این قوم‌گرایی است و رد پایش تا تبلیغات با محوریت «خانواده شهدا» ادامه می‌یابد. اگر فراموش نکنیم که هاشمی یک پا در چنین سنتی دارد و بخشی از مخاطبان خود را در آن جست‌وجو می‌کند، آن وقت سبک و سیاق سیاست‌ورزی او دست‌کم «معنی‌دار» می‌شود.
حقیقت مسلم آن است که در بخش‌های گسترده‌ای از جامعه ایرانی همچنان نسب خانوادگی ملاک قضاوت است. ولو در بخش‌هایی از هواداران سنتی جناح اصلاح‌طلب و حتی آن‌سوتر، سلطنت‌طلبانی که گرد شاهزاده پهلوی جمع شده و نسب خونی او را ملاک سیاسی‌اش قرار داده‌اند. در گوش چنین جامعه‌ای، اظهارات هاشمی ابدا بی‌راه و نامربوط نخواهد بود. بلکه می‌توان گفت کاملا برعکس، هاشمی دست به سلاحی برده که اتفاقا جناح مقابل همیشه از آن وحشت داشته است. اگر اینقدر وحشت نداشت، تن به رد صلاحیت سیدحسن نمی‌داد. خمینی جوان، بدون هیچ کارنامه سیاسی چرا باید اینقدر باعث ترس و وحشت هسته قدرت شود؟ آیا بجز آن است که تمام بیم و هراس هسته قدرت از طنین صدای نام خانوادگی اوست؟ آیا غیر از آن است که آنان خوب می‌دانند ایرانیانی که هنوز برای «سادات» به صرف قرار گرفتن در ادامه خاندان نبوت عزت و اعتباری قایل هستند، نواده رهبر انقلاب‌شان را هم به چشم دیگری خواهند دید؟
به باورم اقدام اخیر آقای هاشمی، نوعی انتحار سیاسی بود. انتحاری که ممکن است ترکش‌های‌اش تا رد صلاحیت خودش هم پیش برود، اما در نهایت، هزینه رد صلاحیت سیدحسن خمینی را چنان افزایش داده که بعید نیست دیگر حکومت از پس پرداخت آن بر نیاید.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A033
آرمان امیری @ArmanParian – سخنان اخیر آقای هاشمی، از هر سو جنجالی شده است. طبیعتا هشدارهای شدیدالحن یکی از قدیمی‌ترین و موثرترین بازماندگان نسل انقلاب نسبت به انحراف مسیر نظام از آرمان‌های نخست آنقدر حساسیت برانگیز بود که بلافاصله جبهه‌ای علیه آن تدارک شود. با این حال این بار بخشی از منتقدان آقای هاشمی را اصلاح‌طلبان تشکیل میدهند. من به شخصه نقد دوستان اصلاح‌طلب را کاملا وارد می‌دانم. اشاره به قومیت‌گرایی و نسبت‌های فامیلی هیچ تناسبی با اصلاح‌طلبی و سیاست‌ورزی مدرن ندارد. اما تعجب من از آنجاست که مگر تا به حال نمی‌دانستیم که هاشمی اصلاح‌طلب نیست؟ آیا کسی به ذهن‌اش می‌رسد با ملاک‌هایی که وجهه ممیز یک جناح سیاسی است به نقد جناح دیگر برود؟ مثلا چه معنی دارد که کسی تلاش کند اثبات کند که اندیشه‌های آقای مصباح اصلاح‌طلبانه نیست؟ مگر خودش فکر می‌کند که هست؟
سیاست‌ورزی به شیوه هاشمی طی ۴ دهه گذشته همواره یک سبک و سیاق خاص بوده است. نه اصلاح‌طلبانه بوده با ملاک‌هایی که برازنده سیاست‌ورزی مدرن، شفاف و دموکراتیک است، نه بنیادگرایانه بوده با ملاک‌هایی که شاخصه سیاست‌ورزی مرتجعان است. هاشمی همیشه هاشمی بوده. جایی آن وسط‌ها که گاه این جناح و گاه دیگری او را نزدیک به خود یافته‌اند. پس انتقادی که از جانب اصلاح‌طلبان وارد شده، هرچند بنیاد صحیحی دارد، از نظر من محلی از اعراب ندارد.
در سوی دیگر اما جناحی قرار دارد که ریشه‌اش در سنت و محافظه‌کاری است. جناحی که از مذهب‌اش گرفته تا تبلیغات و حتی تصمیمات قانونی و سیاسی‌اش همه ریشه در قومیت‌گرایی داشته و دارد. اشک ریختن بر «آل پیامبر» نطفه‌های تاریخی این قوم‌گرایی است و رد پایش تا تبلیغات با محوریت «خانواده شهدا» ادامه می‌یابد. اگر فراموش نکنیم که هاشمی یک پا در چنین سنتی دارد و بخشی از مخاطبان خود را در آن جست‌وجو می‌کند، آن وقت سبک و سیاق سیاست‌ورزی او دست‌کم «معنی‌دار» می‌شود.
حقیقت مسلم آن است که در بخش‌های گسترده‌ای از جامعه ایرانی همچنان نسب خانوادگی ملاک قضاوت است. ولو در بخش‌هایی از هواداران سنتی جناح اصلاح‌طلب و حتی آن‌سوتر، سلطنت‌طلبانی که گرد شاهزاده پهلوی جمع شده و نسب خونی او را ملاک سیاسی‌اش قرار داده‌اند. در گوش چنین جامعه‌ای، اظهارات هاشمی ابدا بی‌راه و نامربوط نخواهد بود. بلکه می‌توان گفت کاملا برعکس، هاشمی دست به سلاحی برده که اتفاقا جناح مقابل همیشه از آن وحشت داشته است. اگر اینقدر وحشت نداشت، تن به رد صلاحیت سیدحسن نمی‌داد. خمینی جوان، بدون هیچ کارنامه سیاسی چرا باید اینقدر باعث ترس و وحشت هسته قدرت شود؟ آیا بجز آن است که تمام بیم و هراس هسته قدرت از طنین صدای نام خانوادگی اوست؟ آیا غیر از آن است که آنان خوب می‌دانند ایرانیانی که هنوز برای «سادات» به صرف قرار گرفتن در ادامه خاندان نبوت عزت و اعتباری قایل هستند، نواده رهبر انقلاب‌شان را هم به چشم دیگری خواهند دید؟
به باورم اقدام اخیر آقای هاشمی، نوعی انتحار سیاسی بود. انتحاری که ممکن است ترکش‌های‌اش تا رد صلاحیت خودش هم پیش برود، اما در نهایت، هزینه رد صلاحیت سیدحسن خمینی را چنان افزایش داده که بعید نیست دیگر حکومت از پس پرداخت آن بر نیاید.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
حکایت جالبی از شیوه رای‌گیری دموکرات‌ها در آیووا
#N006
امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N - این روزها که اخبار رقابت میان «هیلاری کلینتون و برنی سندرز»، حسابی داغ شده، نتایج نخستین رای‌گیری درون حزبی توجهات بسیاری را به خود جلب کرد. این وسط شیوه عجیب رای‌گیری دموکرات‌های آیوووا بسیاری از ناظران را گیج کرده و سبب شده که متوجه نشوند دقیقا چه اتفاقی می‌افتد.
ماجرا از این قرار است که کل ایالت تقسیم شده به بخش‌هایی مثل شهرستان‌های خودمان که بهش میگویند county. هر کدام از این شهرستان‌ها را هم تقسیم می‌کنند به کوچکترین واحد رسمی تقسیمات کشوری که گویا precinct (حوزه رأی گیری) نام دارد. در هر کدام از حوزه‌ها هم حزب دموکرات یک سوله‌ای یا همچو چیزی اجاره می‌کند و خلق‌الله دعوت می‌شوند که فعل caucusing را به جا بیاورند. چطوری؟ این مدلی که روی زمین خط می‌کشند (حالا یا کار دیگری می‌کنند) و میگویند آقایان خانم‌ها بروید داخل دایره خودتان بایستید ببینیم فعلا کی به کی است! یک دایره هم می‌کشند برای کسانی که از قبل تصمیم‌شان را نگرفته‌اند. بعد می‌شمارند. اگر دایره نامزد شما کمتر از ۱۵درصد رأی داشته باشد، باید بی‌خیال کاندید خود شوید و زورکی بروید داخل دایره دیگری بایستید یا کلا عطای انتخابات مقدماتی را به لقایش ببخشید.
حالا بعد نیم ساعت که مشخص شد کدام کاندیداها دایره‌هاشان نیازی به پاک شدن ندارد، نیم ساعت دیگر وقت دارید بروید از کسانی که تصمیم نگرفته‌اند یا از تیم حریف با جر و بحث، چماق و هویج، اغفال و یا هر تاکتیک دیگری که بلدید یارگیری کنید. بعد از نیم ساعت دوباره باید در دایره خودتان بایستید تا شما را بشمارند، آن هم به ترتیبی که در عکس مشاهده می‌کنید. (خط زدن دسته‌های پنج‌تایی) ما در کلاس دوم ابتدایی دیگر از این جور شمردن عبور کرده بودیم!
هر حوزه یک تعداد delegate (نماینده/وکیل) «متعهد» دارد. نماینده هم به اعضایی از حزب گفته می‌شود که بعدا می‌روند و در کمیته‌ای در سطح شهرستان به نامزدها رای میدهند. چطور؟ اینطور که آن شب که شما در دایره ایستاده‌اید، بعد که شمارش مشخص شد، نماینده‌های متعهد حوزه به نسبت آدم‌های داخل هر دایره، تقسیم می‌شوند. چون این نماینده‌ها تعهد دارند، در مرحله بالاتر امانت را رعایت می‌کنند و به همان نامزدی که مقرر می‌شود رای میدهند. آنجا هم یک سری نماینده دیگر برای کل ایالت تعیین می‌شود که باز به نسبت نماینده‌های مرحله پایین‌تر تقسیم می‌شوند. این تعهد آنقدر سفت و سخت است که اصولا کسی منتظر نمی‌شود مرحله‌ی بالاتر برگزار شود و نتایج آن مرحله با حساب و کتاب سر راستی از همان تعداد آدم‌های هر دایره استخراج می‌شود. حالا چون شما به جای اینکه رأی بدهید باید تو یک دایره بایستید و ایستادن آن هم برای مدتی طولانی و بحث کردن با یک سری آدم سمج‌تر از خودتان بالاخره شما را خسته می‌کند، ممکن دایره را ترک کنید تا بروید قضای حاجت! در این جور مواقع که شمارش‌ها مدام تغییر می‌کند، وقتی که نتایج نزدیک باشند، بین طرفدارها دعوا می‌شود. بالاخره مسوول محترم شمارش شما یک جایی خسته می‌شود و به سکه توی جیبش پناه می‌برد! یعنی با «شیر یا خط» تعیین می‌کند که نماینده‌ای که سرش دعواست را به کی بدهند.
ایالت آیوا ۴۴ تا نماینده متعهد دارد که بعدها در national democratic convention میدهند. تا این لحظه و بنابر گزارش «نیویورک‌تایمز»، نماینده‌های ایالتی به نسبت ۲۳ به ۲۱ بین کلینتون و سندرز (به ترتیب) تقسیم شده‌اند. انتخابات همین‌جا تمام نمی‌شود و هر ایالت یک سری superdelegate/soft delgate هم دارد. این‌ها کی هستند؟ این‌ها معمولا رهبران حزبی هر ایالت هستند که برای دموکرات‌ها شامل فرماندار ایالت، نماینده کنگره و سناتور می‌شوند و البته فراتر از از ایالت اگر برویم شامل رهبران برجسته حزب و همچنین اعضای کمیته ملی حزب دموکرات هم می‌شوند. این جور از نماینده‌ها «متعهد» نیستند، یعنی فارغ از اینکه شما در کدام دایره بایستید این‌ها روز آخر رأی خودشان را میدهند. می‌شود فعالیت این عزیزان را از طریق endorsementهای‌شان پیگیری کرد، چون معمولا به همانی که حمایت می‌کنند رأی میدهند. نامزد نهایی حزب دموکرات کسی‌ست که بتواند از 4763 نماینده باقی‌مانده، رأی 2382 نماینده را به جیب بزند. کلینتون فعلا 385 به 29 جلو است.
عکس را بهمن کلباسی از یکی از حوزه‌های رأی گیری آیوا توییت کرده
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#N006
امیرعلی نصراله‌زاده @AmirA_N - این روزها که اخبار رقابت میان «هیلاری کلینتون و برنی سندرز»، حسابی داغ شده، نتایج نخستین رای‌گیری درون حزبی توجهات بسیاری را به خود جلب کرد. این وسط شیوه عجیب رای‌گیری دموکرات‌های آیوووا بسیاری از ناظران را گیج کرده و سبب شده که متوجه نشوند دقیقا چه اتفاقی می‌افتد.
ماجرا از این قرار است که کل ایالت تقسیم شده به بخش‌هایی مثل شهرستان‌های خودمان که بهش میگویند county. هر کدام از این شهرستان‌ها را هم تقسیم می‌کنند به کوچکترین واحد رسمی تقسیمات کشوری که گویا precinct (حوزه رأی گیری) نام دارد. در هر کدام از حوزه‌ها هم حزب دموکرات یک سوله‌ای یا همچو چیزی اجاره می‌کند و خلق‌الله دعوت می‌شوند که فعل caucusing را به جا بیاورند. چطوری؟ این مدلی که روی زمین خط می‌کشند (حالا یا کار دیگری می‌کنند) و میگویند آقایان خانم‌ها بروید داخل دایره خودتان بایستید ببینیم فعلا کی به کی است! یک دایره هم می‌کشند برای کسانی که از قبل تصمیم‌شان را نگرفته‌اند. بعد می‌شمارند. اگر دایره نامزد شما کمتر از ۱۵درصد رأی داشته باشد، باید بی‌خیال کاندید خود شوید و زورکی بروید داخل دایره دیگری بایستید یا کلا عطای انتخابات مقدماتی را به لقایش ببخشید.
حالا بعد نیم ساعت که مشخص شد کدام کاندیداها دایره‌هاشان نیازی به پاک شدن ندارد، نیم ساعت دیگر وقت دارید بروید از کسانی که تصمیم نگرفته‌اند یا از تیم حریف با جر و بحث، چماق و هویج، اغفال و یا هر تاکتیک دیگری که بلدید یارگیری کنید. بعد از نیم ساعت دوباره باید در دایره خودتان بایستید تا شما را بشمارند، آن هم به ترتیبی که در عکس مشاهده می‌کنید. (خط زدن دسته‌های پنج‌تایی) ما در کلاس دوم ابتدایی دیگر از این جور شمردن عبور کرده بودیم!
هر حوزه یک تعداد delegate (نماینده/وکیل) «متعهد» دارد. نماینده هم به اعضایی از حزب گفته می‌شود که بعدا می‌روند و در کمیته‌ای در سطح شهرستان به نامزدها رای میدهند. چطور؟ اینطور که آن شب که شما در دایره ایستاده‌اید، بعد که شمارش مشخص شد، نماینده‌های متعهد حوزه به نسبت آدم‌های داخل هر دایره، تقسیم می‌شوند. چون این نماینده‌ها تعهد دارند، در مرحله بالاتر امانت را رعایت می‌کنند و به همان نامزدی که مقرر می‌شود رای میدهند. آنجا هم یک سری نماینده دیگر برای کل ایالت تعیین می‌شود که باز به نسبت نماینده‌های مرحله پایین‌تر تقسیم می‌شوند. این تعهد آنقدر سفت و سخت است که اصولا کسی منتظر نمی‌شود مرحله‌ی بالاتر برگزار شود و نتایج آن مرحله با حساب و کتاب سر راستی از همان تعداد آدم‌های هر دایره استخراج می‌شود. حالا چون شما به جای اینکه رأی بدهید باید تو یک دایره بایستید و ایستادن آن هم برای مدتی طولانی و بحث کردن با یک سری آدم سمج‌تر از خودتان بالاخره شما را خسته می‌کند، ممکن دایره را ترک کنید تا بروید قضای حاجت! در این جور مواقع که شمارش‌ها مدام تغییر می‌کند، وقتی که نتایج نزدیک باشند، بین طرفدارها دعوا می‌شود. بالاخره مسوول محترم شمارش شما یک جایی خسته می‌شود و به سکه توی جیبش پناه می‌برد! یعنی با «شیر یا خط» تعیین می‌کند که نماینده‌ای که سرش دعواست را به کی بدهند.
ایالت آیوا ۴۴ تا نماینده متعهد دارد که بعدها در national democratic convention میدهند. تا این لحظه و بنابر گزارش «نیویورک‌تایمز»، نماینده‌های ایالتی به نسبت ۲۳ به ۲۱ بین کلینتون و سندرز (به ترتیب) تقسیم شده‌اند. انتخابات همین‌جا تمام نمی‌شود و هر ایالت یک سری superdelegate/soft delgate هم دارد. این‌ها کی هستند؟ این‌ها معمولا رهبران حزبی هر ایالت هستند که برای دموکرات‌ها شامل فرماندار ایالت، نماینده کنگره و سناتور می‌شوند و البته فراتر از از ایالت اگر برویم شامل رهبران برجسته حزب و همچنین اعضای کمیته ملی حزب دموکرات هم می‌شوند. این جور از نماینده‌ها «متعهد» نیستند، یعنی فارغ از اینکه شما در کدام دایره بایستید این‌ها روز آخر رأی خودشان را میدهند. می‌شود فعالیت این عزیزان را از طریق endorsementهای‌شان پیگیری کرد، چون معمولا به همانی که حمایت می‌کنند رأی میدهند. نامزد نهایی حزب دموکرات کسی‌ست که بتواند از 4763 نماینده باقی‌مانده، رأی 2382 نماینده را به جیب بزند. کلینتون فعلا 385 به 29 جلو است.
عکس را بهمن کلباسی از یکی از حوزه‌های رأی گیری آیوا توییت کرده
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
جامعه‌شناسی با سنگ محک «عشق»
#A034
آرمان امیری @ArmanParian – اولین مواردی که من در خاطر دارم ترانه‌های «خیالی نیست» از «شادمهر عقیلی» بود و «خیال نکن نباشی» از «علی‌رضا عصار». تصاویر جدیدی که به ناگاه از عشق عرضه شد. «رفتی با یکی دیگه دوست شدی، هیچ خیالی نیست» یا «خیال نکن نباشی، بدون تو می‌میرم» را مقایسه کنید با عرف رایج موسیقی سنتی و ادبیات کهن ایران:
هر روز دلم در غم تو زارتر است
وز من دل بی‌رحم تو بی‌زارتر است
بگذاشتی‌ام غم تو نگذاشت مرا
حقا که غمت از تو وفادارتر است
بعدها «محسن چاووشی» یک گام هم از جناب عقیلی جلوتر گذاشت و در آهنگ «نفرین» هرچه از دهانش در می‌آمد بار معشوق بی‌وفا کرد. به نظرم در آن روزها یک اتفاقی در لایه‌های زیرین جامعه ما رخ داده بود.
* * *
کم نیستند آنانی که سنت صوفی‌گری و عارف مسلکی را از دلایل اصلی عقب‌افتادگی جامعه ایرانی می‌دانند. سنت «بنشین بر لب جوی و گذر عمر ببین» و اندیشه تقدیرگرای «برد کشتی آنجا که خواهد خدا / وگر جامه بر تن درد ناخدا» راه را بر هرگونه فعالیت، کوشش، آفرینش و از همه مهم‌تر: «خردورزی» می‌بندد. حتی اگر نسخه افراطی «ایرانی باید از فرق سر تا نوک پا فرنگی شود» را هم نادیده بگیریم، باز باید بپذیریم الزامات جامعه امروزی تناسبی با شیوه‌های عارفانه و سالکانه ندارد. با این حال، بلایی که در دهه هشتاد بر سر روایت عاشق‌های سنتی آمد ابدا گامی در راستای عقلانی‌سازی نگاه ایرانیان نبود. هرچند ستایش‌گری اغراق‌آمیز معشوق نشانهای از فرهنگ خردگریز دیرین است، اما به لجن کشیدن آن به هیچ وجه با سپیده‌دم مدرنیته همراه نشد. گویا ما در این دوراهی تاریخی، ما به جای تجدد به سمت «اغتشاش طلبی» و «اوباش سالاری» پیچیدیم.
روند نگاه وارونه شده به معشوق را موسیقی پاپ باز هم ادامه داد و «زد بازی» هر رابطه‌ای را یکسره به سودجویی و شهوت‌پرستی خلاصه کرد. در این ادبیات جدید نه تنها هیچ رنگ و بویی از عشق افلاطونی و ستایش قدسی وجود نداشت، بلکه اساسا این ضد قهرمان‌ها بودند که تقدیس می‌شدند و ناهنجاری‌های اجتماعی را به افتخار بدل می‌ساختند. نوجوانانی که پز می‌دادند «هر خلافی بگی من کردم». در ذکر خاطرات این گروه «دو دره» کردن‌ها، «خالی بستن‌ها»، «پیچاندن‌ها» و «زدن و در رفتن»ها مایه مباهات شد. آنچه پیش از این «ارزش» محسوب می‌شد به سرعت به «ضد ارزش» بدل شد. «صداقت» به «هالوگری» تعبیر شد. «پایبندی و وفاداری» مترادف شد با «امل» بودن و «رعایت ادب» فقط فخرفروشی «پاستوریزه»ها بود.
این تغییرات اجتماعی، طبیعتا نمی‌توانست در راس حاکمیت بدون پاسخ بماند. دیگر دوران «سید خندان» که لفظ قلم صحبت می‌کرد گذشته بود. جامعه به دنبال «مردی از جنس مردم» بود. مردی که آشکارا دروغ‌گو، وقیح، گستاخ، بی‌ادب، بی‌نزاکت و در یک کلام: «هنجارشکن» باشد. پس هرچه احمدی‌نژاد بیشتر به هنجارهای اجتماعی لگد می‌زد، توده جامعه بیشتر می‌خندیدند و در ناخودآگاه خود از اینکه راس حکومت نیز بازتابی شده از رذایلی که آن‌ها شرمسارش بودند احساس آسودگی وجدان می‌کردند.
* * *
مسئله ستایش عشق برای من شیفتگی در سنت کهن عارفانه نیست. در گذار به جامعه مدرن و نیازمندی‌های آن، باید چشم‌انتظار تغییر به سمت «خردگرایی» باشیم. مشکل از جایی شروع می‌شود که جامعه ایرانی در یک بدفهمی تاریخی، خردگرایی را مترادف «منفعت طلبی» ترجمه کرد و لیبرالیسم حتی برای بسیاری از مدعیانش هم ردیف شد با «سودجویی‌های افسارگسیخته شخصی ولو به قیمت بی‌اخلاقی». گویی این جامعه «اخلاق» را همچون یکی از بندهای سنت پوسیده صوفی‌گری پاره کرد و به دور انداخت.
به باور من، آشوبی که جامعه ایرانی طی یک دهه تجربه کرد، خیلی سریع‌تر از هر تغییری در تاریخ یک کشور، مردم را از ادامه این روند بیمار منصرف ساخت. جامعه ایرانی خیلی زود دست و پای خودش را جمع کرد و یک نماینده را به بالای سکو فرستاد تا بگوید: «ما همه اینجا جمع شده‌ایم چرا که از دروغ خسته شده‌ایم». واکنش دستگاه سرکوب قطعا امیدهای شکل گرفته را در مرحله نخست به یاس کشانید. با این حال من همچنان امیدوارم که اراده کلی جامعه برای توقف این روند بتواند به شکل جدیدی خودش را بروز دهد. پس اگر جایی در برابر ده‌ها و صدها خبر دزدی و قتل و تجاوز و اسید‌پاشی، یک خبر ساده از عشق شنیدید با تمام وجود گرامی‌اش بدارید. این‌ها جوانه‌های امید به آینده این جامعه هستند.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A034
آرمان امیری @ArmanParian – اولین مواردی که من در خاطر دارم ترانه‌های «خیالی نیست» از «شادمهر عقیلی» بود و «خیال نکن نباشی» از «علی‌رضا عصار». تصاویر جدیدی که به ناگاه از عشق عرضه شد. «رفتی با یکی دیگه دوست شدی، هیچ خیالی نیست» یا «خیال نکن نباشی، بدون تو می‌میرم» را مقایسه کنید با عرف رایج موسیقی سنتی و ادبیات کهن ایران:
هر روز دلم در غم تو زارتر است
وز من دل بی‌رحم تو بی‌زارتر است
بگذاشتی‌ام غم تو نگذاشت مرا
حقا که غمت از تو وفادارتر است
بعدها «محسن چاووشی» یک گام هم از جناب عقیلی جلوتر گذاشت و در آهنگ «نفرین» هرچه از دهانش در می‌آمد بار معشوق بی‌وفا کرد. به نظرم در آن روزها یک اتفاقی در لایه‌های زیرین جامعه ما رخ داده بود.
* * *
کم نیستند آنانی که سنت صوفی‌گری و عارف مسلکی را از دلایل اصلی عقب‌افتادگی جامعه ایرانی می‌دانند. سنت «بنشین بر لب جوی و گذر عمر ببین» و اندیشه تقدیرگرای «برد کشتی آنجا که خواهد خدا / وگر جامه بر تن درد ناخدا» راه را بر هرگونه فعالیت، کوشش، آفرینش و از همه مهم‌تر: «خردورزی» می‌بندد. حتی اگر نسخه افراطی «ایرانی باید از فرق سر تا نوک پا فرنگی شود» را هم نادیده بگیریم، باز باید بپذیریم الزامات جامعه امروزی تناسبی با شیوه‌های عارفانه و سالکانه ندارد. با این حال، بلایی که در دهه هشتاد بر سر روایت عاشق‌های سنتی آمد ابدا گامی در راستای عقلانی‌سازی نگاه ایرانیان نبود. هرچند ستایش‌گری اغراق‌آمیز معشوق نشانهای از فرهنگ خردگریز دیرین است، اما به لجن کشیدن آن به هیچ وجه با سپیده‌دم مدرنیته همراه نشد. گویا ما در این دوراهی تاریخی، ما به جای تجدد به سمت «اغتشاش طلبی» و «اوباش سالاری» پیچیدیم.
روند نگاه وارونه شده به معشوق را موسیقی پاپ باز هم ادامه داد و «زد بازی» هر رابطه‌ای را یکسره به سودجویی و شهوت‌پرستی خلاصه کرد. در این ادبیات جدید نه تنها هیچ رنگ و بویی از عشق افلاطونی و ستایش قدسی وجود نداشت، بلکه اساسا این ضد قهرمان‌ها بودند که تقدیس می‌شدند و ناهنجاری‌های اجتماعی را به افتخار بدل می‌ساختند. نوجوانانی که پز می‌دادند «هر خلافی بگی من کردم». در ذکر خاطرات این گروه «دو دره» کردن‌ها، «خالی بستن‌ها»، «پیچاندن‌ها» و «زدن و در رفتن»ها مایه مباهات شد. آنچه پیش از این «ارزش» محسوب می‌شد به سرعت به «ضد ارزش» بدل شد. «صداقت» به «هالوگری» تعبیر شد. «پایبندی و وفاداری» مترادف شد با «امل» بودن و «رعایت ادب» فقط فخرفروشی «پاستوریزه»ها بود.
این تغییرات اجتماعی، طبیعتا نمی‌توانست در راس حاکمیت بدون پاسخ بماند. دیگر دوران «سید خندان» که لفظ قلم صحبت می‌کرد گذشته بود. جامعه به دنبال «مردی از جنس مردم» بود. مردی که آشکارا دروغ‌گو، وقیح، گستاخ، بی‌ادب، بی‌نزاکت و در یک کلام: «هنجارشکن» باشد. پس هرچه احمدی‌نژاد بیشتر به هنجارهای اجتماعی لگد می‌زد، توده جامعه بیشتر می‌خندیدند و در ناخودآگاه خود از اینکه راس حکومت نیز بازتابی شده از رذایلی که آن‌ها شرمسارش بودند احساس آسودگی وجدان می‌کردند.
* * *
مسئله ستایش عشق برای من شیفتگی در سنت کهن عارفانه نیست. در گذار به جامعه مدرن و نیازمندی‌های آن، باید چشم‌انتظار تغییر به سمت «خردگرایی» باشیم. مشکل از جایی شروع می‌شود که جامعه ایرانی در یک بدفهمی تاریخی، خردگرایی را مترادف «منفعت طلبی» ترجمه کرد و لیبرالیسم حتی برای بسیاری از مدعیانش هم ردیف شد با «سودجویی‌های افسارگسیخته شخصی ولو به قیمت بی‌اخلاقی». گویی این جامعه «اخلاق» را همچون یکی از بندهای سنت پوسیده صوفی‌گری پاره کرد و به دور انداخت.
به باور من، آشوبی که جامعه ایرانی طی یک دهه تجربه کرد، خیلی سریع‌تر از هر تغییری در تاریخ یک کشور، مردم را از ادامه این روند بیمار منصرف ساخت. جامعه ایرانی خیلی زود دست و پای خودش را جمع کرد و یک نماینده را به بالای سکو فرستاد تا بگوید: «ما همه اینجا جمع شده‌ایم چرا که از دروغ خسته شده‌ایم». واکنش دستگاه سرکوب قطعا امیدهای شکل گرفته را در مرحله نخست به یاس کشانید. با این حال من همچنان امیدوارم که اراده کلی جامعه برای توقف این روند بتواند به شکل جدیدی خودش را بروز دهد. پس اگر جایی در برابر ده‌ها و صدها خبر دزدی و قتل و تجاوز و اسید‌پاشی، یک خبر ساده از عشق شنیدید با تمام وجود گرامی‌اش بدارید. این‌ها جوانه‌های امید به آینده این جامعه هستند.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
فایل زیر، پادکستی است به بهانه انتشار سومین شماره مجله «رو ب رو». در این پادکست، ترجمه آخرین سخنرانی «سالوادور آلنده» را می‌شنوید، دقایقی پیش از آنکه از ساختمان ریاست‌جمهوری خارج شود و به دست کودتاچیان به قتل برسد. مجله «رو ب رو» پرونده مفصلی را به کودتای شیلی و زیرساخت‌های اقتصادی آن اختصاص داده و در بخشی از پرونده این سخنرانی ماندگار را بار دیگر بازنشر کرده است. سخنانی که به گوش ما بسیار آشنا خواهند بود. همچون صدایی که از همین نزدیکی بلند شده.
جاذبه‌های شرارتِ مشروع
#A035
آرمان امیری @ArmanParian – به تازگی فیلمی از حمله ماموران شهرداری به یک کارواش منتشر شده است. (goo.gl/BzpdwL) فیلم حاوی صحنه‌های بسیار خشنی است. پیش از این هم جسته و گریخته از خشونت‌های این ماموران شنیده بودیم. معروف‌ترین‌اش شاید موردی بود که به مرگ یک دست‌فروش ختم شد. اما این بار برای چند ثانیه فرصت داریم که شیوه بروز این خشونت را به چشم ببینیم. شیوه‌ای که آشکارا یادآور اوباش‌گری است.
* * *
«زیگموند فروید» اعتقاد داشت که «انسان ذاتا به شرارت گرایش دارد». او بر این باور بود که تمدن و اخلاقیات ناشی از آن، بر بسیاری از گرایش‌های شرورانه انسان پرده می‌کشد. اما اگر به دلایلی این پرده‌های اخلاقی کنار زده شوند، به چشم خواهیم دید که انسان قادر است تا چه میزان بی‌رحم، موزی، شریر، خائن و حتی خون‌ریز باشد.
گروه‌های شرارت و گنگ‌های خلاف‌کار، حتی در مدل دسته‌بندی‌های کودکانه دوران نوجوانی، از مواردی هستند که به فرد کمک می‌کنند حجاب اخلاقیات را کنار بگذارد. این گروه‌ها به اعضای خود فرصت میدهند تا اگر نه در کل جامعه، دست‌کم در یک اجتماع محدود از امیال شرورانه خود شرمگین نباشند، بلکه حتی بدان افتخار کنند. چاقوکشی برای جامعه یک ناهنجاری است، اما در یک گروه شرار تعداد زخم‌های چاقو می‌تواند همچون نشانهای افتخار عمل کند.
فردی را تصور کنید که با یک ناهنجاری جنسی، به «تجاوز» گرایش دارد. هنجارهای اخلاقی سبب می‌شود تا او از چیزی که هست و نیازی که عمیقا احساس می‌کند شرمنده باشد. حال اگر گروهی از راه برسد که تجاوز را نه یک عمل بسیار قبیح، بلکه یک حق و حتی نشان افتخار قلمداد کنند، این فرد می‌تواند مشتاقانه بدان بپیوندد و از مشروعیت اخلاقی که به گرایش شرورانه‌اش داده می‌شود لذتی دو چندان ببرد. (اگر گمان می‌کنید این فقط یک مثال انتزاعی است باید عرض کنم هفته گذشته، گروه «بازگشت پادشاهان» دقیقا با هدف قانونی شدن تجاوز، برنامه راهپیمایی در ۴۳ کشور جهان را تدارک دیده بود)
هانا آرنت نیز در بررسی رژیم‌های توتالیتر، تاکید ویژه‌ای بر «جاذبه شرارت» دارد. او متخصص تحلیل روان‌شناسی توده‌ها بود. جایی می‌نویسد: «جاذبه شر و خباثت برای ذهن اوباش چیز تازه‌ای نیست. این امر پیوسته حقیقت داشته است که اوباش کردارهای تجاوزگرانه را با نگاه ستایش‌آمیز می‌نگرند: فلانی ممکن است پست باشد، اما بسیار زیرک است. عامل تکان‌دهنده در پیروزی توتالیتاریسم همان بی‌خویشتنی هواداران این جنبش است». (توتالیتاریسم، هانا آرنت، محسن ثلاثی، نشر ثالث، ص۴۱)
رهبر جنبش توتالیتر، تا زمانی که هواداران‌اش در راستای منویات او دست به شرارت می‌زنند اعمال‌شان را توجیه می‌کند. ممکن است گاه برای حفظ ظاهر مجبور شوند عمل خاصی را تقبیح کنند، اما در این موارد هم تقبیح عمل نباید با سرخوردگی پی‌روان همراه باشد. پس به موازات تقبیح عمل، از خود پی‌روان دفاع می‌شود تا آنان همچنان بتوانند از مزایای «شرارت مشروع» بهره‌مند شوند.
حتی می‌توان در ریشه‌یابی رشد شگفت‌انگیز و خشونت افسارگسیخته «داعش» نیز رد پایی از جاذبه‌های شرارت مشروع را به چشم دید. گزارش‌های فراوانی ارسال شده که خشن‌ترین هواداران داعش اساسا چندان دل‌بستگی خاصی به اسلام نداشته‌اند. (برای مثال زن تروریستی که در عملیات فرانسه کشته شد) اما این فقط داعش است که به آن‌ها اجازه می‌دهد سر ببرند، دست و پا قطع کنند، مردان را بکشند و زنان را به غلامی و بردگی بگیرند، تجاوز کنند و در همه حال تحسین شوند. پس چه جای تعجب که شروران عالم از کشورهای مختلف جمع شوند و به سمت بهشت آمال شرورانه روی بیاورند. خشونت کم‌نظیر داعش، نه محصول یک برنامه‌ریزی و یا ایدئولوژی خاص، بلکه احتمالا نتیجه همان پیش‌بینی فروید است.
* * *
شهرداری تهران، چند سالی می‌شود که بخشی از مسوولیت‌های خود را به پیمان‌کاران خصوصی واگذار کرده است. پیمان‌کارانی که نیروهایی «دست به چوب» استخدام می‌کنند. همان اراذل و اوباشی که زمانی در گروه‌های شرارت قانون‌شکنی می‌کردند و با عواقب قانونی و حتی اخلاقی آن دست به گریبان می‌شدند، حالا با سازمان‌دهی شهرداری فرصت دارند که از «جاذبه‌های شرارت مشروع» لذت ببرند. با خیال راحت شیشه می‌شکنند، با وجدانی آسوده کتک می‌زنند، قمه می‌کشند، فحش میدهند و ... در تمام موارد، زیر سایه حمایت ماموران، شرارت‌های بروز یافته، به اسم «اجرای قانون» مشروعیت می‌یابند.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara
#A035
آرمان امیری @ArmanParian – به تازگی فیلمی از حمله ماموران شهرداری به یک کارواش منتشر شده است. (goo.gl/BzpdwL) فیلم حاوی صحنه‌های بسیار خشنی است. پیش از این هم جسته و گریخته از خشونت‌های این ماموران شنیده بودیم. معروف‌ترین‌اش شاید موردی بود که به مرگ یک دست‌فروش ختم شد. اما این بار برای چند ثانیه فرصت داریم که شیوه بروز این خشونت را به چشم ببینیم. شیوه‌ای که آشکارا یادآور اوباش‌گری است.
* * *
«زیگموند فروید» اعتقاد داشت که «انسان ذاتا به شرارت گرایش دارد». او بر این باور بود که تمدن و اخلاقیات ناشی از آن، بر بسیاری از گرایش‌های شرورانه انسان پرده می‌کشد. اما اگر به دلایلی این پرده‌های اخلاقی کنار زده شوند، به چشم خواهیم دید که انسان قادر است تا چه میزان بی‌رحم، موزی، شریر، خائن و حتی خون‌ریز باشد.
گروه‌های شرارت و گنگ‌های خلاف‌کار، حتی در مدل دسته‌بندی‌های کودکانه دوران نوجوانی، از مواردی هستند که به فرد کمک می‌کنند حجاب اخلاقیات را کنار بگذارد. این گروه‌ها به اعضای خود فرصت میدهند تا اگر نه در کل جامعه، دست‌کم در یک اجتماع محدود از امیال شرورانه خود شرمگین نباشند، بلکه حتی بدان افتخار کنند. چاقوکشی برای جامعه یک ناهنجاری است، اما در یک گروه شرار تعداد زخم‌های چاقو می‌تواند همچون نشانهای افتخار عمل کند.
فردی را تصور کنید که با یک ناهنجاری جنسی، به «تجاوز» گرایش دارد. هنجارهای اخلاقی سبب می‌شود تا او از چیزی که هست و نیازی که عمیقا احساس می‌کند شرمنده باشد. حال اگر گروهی از راه برسد که تجاوز را نه یک عمل بسیار قبیح، بلکه یک حق و حتی نشان افتخار قلمداد کنند، این فرد می‌تواند مشتاقانه بدان بپیوندد و از مشروعیت اخلاقی که به گرایش شرورانه‌اش داده می‌شود لذتی دو چندان ببرد. (اگر گمان می‌کنید این فقط یک مثال انتزاعی است باید عرض کنم هفته گذشته، گروه «بازگشت پادشاهان» دقیقا با هدف قانونی شدن تجاوز، برنامه راهپیمایی در ۴۳ کشور جهان را تدارک دیده بود)
هانا آرنت نیز در بررسی رژیم‌های توتالیتر، تاکید ویژه‌ای بر «جاذبه شرارت» دارد. او متخصص تحلیل روان‌شناسی توده‌ها بود. جایی می‌نویسد: «جاذبه شر و خباثت برای ذهن اوباش چیز تازه‌ای نیست. این امر پیوسته حقیقت داشته است که اوباش کردارهای تجاوزگرانه را با نگاه ستایش‌آمیز می‌نگرند: فلانی ممکن است پست باشد، اما بسیار زیرک است. عامل تکان‌دهنده در پیروزی توتالیتاریسم همان بی‌خویشتنی هواداران این جنبش است». (توتالیتاریسم، هانا آرنت، محسن ثلاثی، نشر ثالث، ص۴۱)
رهبر جنبش توتالیتر، تا زمانی که هواداران‌اش در راستای منویات او دست به شرارت می‌زنند اعمال‌شان را توجیه می‌کند. ممکن است گاه برای حفظ ظاهر مجبور شوند عمل خاصی را تقبیح کنند، اما در این موارد هم تقبیح عمل نباید با سرخوردگی پی‌روان همراه باشد. پس به موازات تقبیح عمل، از خود پی‌روان دفاع می‌شود تا آنان همچنان بتوانند از مزایای «شرارت مشروع» بهره‌مند شوند.
حتی می‌توان در ریشه‌یابی رشد شگفت‌انگیز و خشونت افسارگسیخته «داعش» نیز رد پایی از جاذبه‌های شرارت مشروع را به چشم دید. گزارش‌های فراوانی ارسال شده که خشن‌ترین هواداران داعش اساسا چندان دل‌بستگی خاصی به اسلام نداشته‌اند. (برای مثال زن تروریستی که در عملیات فرانسه کشته شد) اما این فقط داعش است که به آن‌ها اجازه می‌دهد سر ببرند، دست و پا قطع کنند، مردان را بکشند و زنان را به غلامی و بردگی بگیرند، تجاوز کنند و در همه حال تحسین شوند. پس چه جای تعجب که شروران عالم از کشورهای مختلف جمع شوند و به سمت بهشت آمال شرورانه روی بیاورند. خشونت کم‌نظیر داعش، نه محصول یک برنامه‌ریزی و یا ایدئولوژی خاص، بلکه احتمالا نتیجه همان پیش‌بینی فروید است.
* * *
شهرداری تهران، چند سالی می‌شود که بخشی از مسوولیت‌های خود را به پیمان‌کاران خصوصی واگذار کرده است. پیمان‌کارانی که نیروهایی «دست به چوب» استخدام می‌کنند. همان اراذل و اوباشی که زمانی در گروه‌های شرارت قانون‌شکنی می‌کردند و با عواقب قانونی و حتی اخلاقی آن دست به گریبان می‌شدند، حالا با سازمان‌دهی شهرداری فرصت دارند که از «جاذبه‌های شرارت مشروع» لذت ببرند. با خیال راحت شیشه می‌شکنند، با وجدانی آسوده کتک می‌زنند، قمه می‌کشند، فحش میدهند و ... در تمام موارد، زیر سایه حمایت ماموران، شرارت‌های بروز یافته، به اسم «اجرای قانون» مشروعیت می‌یابند.
کانال «مجمع دیوانگان» @Divanesara