🔵 هفته کتاب و کتابخوانی مبارک
کتاب؛ از حافظه بشر تا سازمان یادگیرنده
✔️ مقدمه: از مغز، چشم، گوش و دست تا کتاب
خواندن و نوشتن، در واقع گفتوگویی میان چند عضو بدن ماست. گوش سخن را میشنود، چشم نوشته را میبیند، مغز معنا میسازد و دست آنچه را در ذهن داریم روی کاغذ میآورد.
اینجا اتفاقی شگفتانگیز میافتد. آنچه در مغز یک انسان بود، با دست از ذهنش بیرون میآید و روی کاغذ مینشیند. چشم انسانی دیگر آن را میبیند و مغز او دوباره آن را به اندیشه تبدیل میکند. یک فکر از ذهنی به ذهن دیگر میرود، حتی اگر هزاران سال میان آن دو فاصله باشد.
شاید برای همین است که باید بپرسیم: اگر فردا همهٔ کتابهای جهان از بین بروند، چه از تمدن بشر باقی میماند؟
ساختمانها و جادهها شاید بمانند؛ اما بخش بزرگی از آنچه بشر در هزاران سال آموخته، کشف و تجربه کرده، از دست میرود. کتاب فقط صفحه و کلمه نیست؛ حافظه بلندمدت بشر است.
برای فهم اهمیتش، کمی به عقب برگردیم.
۱. از زبان تا نوشتن
در آغاز، انسان فقط با گفتار تجربه منتقل میکرد. اما حافظه محدود است و با مرگ هر انسان، بخشی از دانستههایش هم میمرد.
با پیدایش خط، همهچیز تغییر کرد. جالب است که نخستین نوشتهها، در اوروک و حدود ۳۴۰۰ تا ۳۲۰۰ پیش از میلاد، شعر و فلسفه نبودند؛ حساب محصول، سهم آب و مبادلات معبد بودند. نوشتن از دل نیاز مدیریت زاده شد. بعد قانون هم نوشته شد، مثل سنگنبشتهٔ حمورابی، و از حافظهٔ قاضی به متنی همگانی تبدیل شد.
از لوح گلی و پاپیروس تا کاغذ، چاپ و کتاب دیجیتال، یک چیز ثابت مانده است: دانش از حافظهٔ فردی به حافظهٔ جمعی بشر منتقل شد. یکی از رازهای پیشرفت انسان همین است که یاد گرفت تجربهاش را حفظ کند و بر دانش گذشتگان بیفزاید.
۲. زبان، اندیشه و نوشتن
زبان فقط وسیله انتقال پیام نیست. لف ویگوتسکی، روانشناس روس، نشان داد کودک ابتدا با دیگران حرف میزند، بعد با خودش بلند حرف میزند و سرانجام این گفتوگو درونی میشود و به شکل اندیشه درمیآید. یعنی زبان ابزار تفکر است. با زبان دربارهٔ چیزهایی فکر میکنیم که پیش چشممان نیستند: گذشته، آینده، عدالت، توسعه و آرزوهایی که هنوز واقعی نشدهاند.
نوشتن یک گام فراتر است. وقتی فکرمان را مینویسیم، میتوانیم دوباره بخوانیم، نقد کنیم و تغییر دهیم. گاهی تا ننوشتهایم، خودمان هم دقیقاً نمیدانیم چه میخواهیم بگوییم.
پس زبان امکان اندیشیدن میدهد، نوشتن فرصت اندیشیدن عمیقتر، و کتاب امکان رساندن اندیشه به دیگران.
۳. چرا نوشتن به اندازه خواندن مهم است؟
وقتی از کتاب حرف میزنیم، معمولاً فقط خواندن را میبینیم؛ در حالی که نوشتن همانقدر مهم است. خواندن دریافت است و نوشتن تولید.
کارل برایتر دو شیوهٔ نوشتن را از هم جدا میکنند: «بازگویی دانش» و «تبدیل دانش». در اولی، آنچه میدانیم را روی کاغذ میریزیم. در دومی، در خود فرایند نوشتن تناقضها را مییابیم، ایدهها را میسازیم و به فهمی تازه میرسیم. نوشتن خوب فقط ثبت نیست؛ تولید دانش جدید است.
این فقط برای رشد فردی نیست. تصور کنید کارمندی سی سال تجربه دارد و هیچگاه آن را ثبت نکرده است. با بازنشستگیاش، آن تجربه هم از سازمان میرود. اگر گزارشها، روشهای موفق و حتی اشتباهات ثبت شوند، دیگران میتوانند از آنها بهره ببرند.
خواندن کمک میکند از تجربهٔ دیگران بیاموزیم؛ نوشتن کمک میکند تجربهٔ خود را سرمایهٔ دیگران کنیم.
۴. کتاب؛ حافظهٔ تمدن
اگر امروز دربارهٔ سقراط، ابنخلدون، حافظ و مولانا سخن میگوییم، چون اندیشههایشان ثبت شده است. سقراط حتی خودش چیزی ننوشت؛ او را از نوشتهٔ شاگردش میشناسیم.
کتاب فاصلهٔ زمان و مکان را از میان برمیدارد. وقتی کتابی را میخوانیم، با نویسندهاش گفتوگو میکنیم، حتی اگر صدها سال از او گذشته باشد؛ و در چند ساعت، حاصل سالها اندیشه یک انسان را مطالعه میکنیم.
۵. کتاب، رشد فردی و جامعه
کتاب افق دید را گسترش میدهد و قدرت تحلیل را بالا میبرد. اما رشد فکری فقط به حجم دانستهها وابسته نیست؛ به کیفیت پرسشها وابسته است. کتاب خوب فقط پاسخ نمیدهد؛ پرسش تازه میسازد و پیشفرضهایمان را به چالش میکشد: چرا؟ چگونه؟ راه دیگری هم هست؟
تفکر انتقادی نتیجهٔ خودکار مطالعه نیست؛ باید تمرین شود. ما به «سوگیری تأییدی» گرایش داریم، یعنی بیشتر دنبال چیزی میگردیم که باورمان را تأیید کند. اگر فقط همان را بخوانیم، چیز زیادی یاد نمیگیریم. خواندن متنوع میتواند این الگو را بشکند و میتواند تحمل تفاوتها و قدرت گفتوگو را در جامعه بیشتر کند.
مطالعه دانش را بیشتر میکند، پرسشگری عمق اندیشه را و تفکر انتقادی قدرت تصمیمگیری را. شاید مهمترین دستاورد کتاب این نباشد که چند پاسخ میدهد؛ این باشد که ما را به انسانی تبدیل کند که پرسشهای بهتری میپرسد.
🔻🔻🔻🔻 ادامه در پست بعدی
کتاب؛ از حافظه بشر تا سازمان یادگیرنده
✔️ مقدمه: از مغز، چشم، گوش و دست تا کتاب
خواندن و نوشتن، در واقع گفتوگویی میان چند عضو بدن ماست. گوش سخن را میشنود، چشم نوشته را میبیند، مغز معنا میسازد و دست آنچه را در ذهن داریم روی کاغذ میآورد.
اینجا اتفاقی شگفتانگیز میافتد. آنچه در مغز یک انسان بود، با دست از ذهنش بیرون میآید و روی کاغذ مینشیند. چشم انسانی دیگر آن را میبیند و مغز او دوباره آن را به اندیشه تبدیل میکند. یک فکر از ذهنی به ذهن دیگر میرود، حتی اگر هزاران سال میان آن دو فاصله باشد.
شاید برای همین است که باید بپرسیم: اگر فردا همهٔ کتابهای جهان از بین بروند، چه از تمدن بشر باقی میماند؟
ساختمانها و جادهها شاید بمانند؛ اما بخش بزرگی از آنچه بشر در هزاران سال آموخته، کشف و تجربه کرده، از دست میرود. کتاب فقط صفحه و کلمه نیست؛ حافظه بلندمدت بشر است.
برای فهم اهمیتش، کمی به عقب برگردیم.
۱. از زبان تا نوشتن
در آغاز، انسان فقط با گفتار تجربه منتقل میکرد. اما حافظه محدود است و با مرگ هر انسان، بخشی از دانستههایش هم میمرد.
با پیدایش خط، همهچیز تغییر کرد. جالب است که نخستین نوشتهها، در اوروک و حدود ۳۴۰۰ تا ۳۲۰۰ پیش از میلاد، شعر و فلسفه نبودند؛ حساب محصول، سهم آب و مبادلات معبد بودند. نوشتن از دل نیاز مدیریت زاده شد. بعد قانون هم نوشته شد، مثل سنگنبشتهٔ حمورابی، و از حافظهٔ قاضی به متنی همگانی تبدیل شد.
از لوح گلی و پاپیروس تا کاغذ، چاپ و کتاب دیجیتال، یک چیز ثابت مانده است: دانش از حافظهٔ فردی به حافظهٔ جمعی بشر منتقل شد. یکی از رازهای پیشرفت انسان همین است که یاد گرفت تجربهاش را حفظ کند و بر دانش گذشتگان بیفزاید.
۲. زبان، اندیشه و نوشتن
زبان فقط وسیله انتقال پیام نیست. لف ویگوتسکی، روانشناس روس، نشان داد کودک ابتدا با دیگران حرف میزند، بعد با خودش بلند حرف میزند و سرانجام این گفتوگو درونی میشود و به شکل اندیشه درمیآید. یعنی زبان ابزار تفکر است. با زبان دربارهٔ چیزهایی فکر میکنیم که پیش چشممان نیستند: گذشته، آینده، عدالت، توسعه و آرزوهایی که هنوز واقعی نشدهاند.
نوشتن یک گام فراتر است. وقتی فکرمان را مینویسیم، میتوانیم دوباره بخوانیم، نقد کنیم و تغییر دهیم. گاهی تا ننوشتهایم، خودمان هم دقیقاً نمیدانیم چه میخواهیم بگوییم.
پس زبان امکان اندیشیدن میدهد، نوشتن فرصت اندیشیدن عمیقتر، و کتاب امکان رساندن اندیشه به دیگران.
۳. چرا نوشتن به اندازه خواندن مهم است؟
وقتی از کتاب حرف میزنیم، معمولاً فقط خواندن را میبینیم؛ در حالی که نوشتن همانقدر مهم است. خواندن دریافت است و نوشتن تولید.
کارل برایتر دو شیوهٔ نوشتن را از هم جدا میکنند: «بازگویی دانش» و «تبدیل دانش». در اولی، آنچه میدانیم را روی کاغذ میریزیم. در دومی، در خود فرایند نوشتن تناقضها را مییابیم، ایدهها را میسازیم و به فهمی تازه میرسیم. نوشتن خوب فقط ثبت نیست؛ تولید دانش جدید است.
این فقط برای رشد فردی نیست. تصور کنید کارمندی سی سال تجربه دارد و هیچگاه آن را ثبت نکرده است. با بازنشستگیاش، آن تجربه هم از سازمان میرود. اگر گزارشها، روشهای موفق و حتی اشتباهات ثبت شوند، دیگران میتوانند از آنها بهره ببرند.
خواندن کمک میکند از تجربهٔ دیگران بیاموزیم؛ نوشتن کمک میکند تجربهٔ خود را سرمایهٔ دیگران کنیم.
۴. کتاب؛ حافظهٔ تمدن
اگر امروز دربارهٔ سقراط، ابنخلدون، حافظ و مولانا سخن میگوییم، چون اندیشههایشان ثبت شده است. سقراط حتی خودش چیزی ننوشت؛ او را از نوشتهٔ شاگردش میشناسیم.
کتاب فاصلهٔ زمان و مکان را از میان برمیدارد. وقتی کتابی را میخوانیم، با نویسندهاش گفتوگو میکنیم، حتی اگر صدها سال از او گذشته باشد؛ و در چند ساعت، حاصل سالها اندیشه یک انسان را مطالعه میکنیم.
۵. کتاب، رشد فردی و جامعه
کتاب افق دید را گسترش میدهد و قدرت تحلیل را بالا میبرد. اما رشد فکری فقط به حجم دانستهها وابسته نیست؛ به کیفیت پرسشها وابسته است. کتاب خوب فقط پاسخ نمیدهد؛ پرسش تازه میسازد و پیشفرضهایمان را به چالش میکشد: چرا؟ چگونه؟ راه دیگری هم هست؟
تفکر انتقادی نتیجهٔ خودکار مطالعه نیست؛ باید تمرین شود. ما به «سوگیری تأییدی» گرایش داریم، یعنی بیشتر دنبال چیزی میگردیم که باورمان را تأیید کند. اگر فقط همان را بخوانیم، چیز زیادی یاد نمیگیریم. خواندن متنوع میتواند این الگو را بشکند و میتواند تحمل تفاوتها و قدرت گفتوگو را در جامعه بیشتر کند.
مطالعه دانش را بیشتر میکند، پرسشگری عمق اندیشه را و تفکر انتقادی قدرت تصمیمگیری را. شاید مهمترین دستاورد کتاب این نباشد که چند پاسخ میدهد؛ این باشد که ما را به انسانی تبدیل کند که پرسشهای بهتری میپرسد.
🔻🔻🔻🔻 ادامه در پست بعدی
❤4
🔺🔺🔺🔺
۶. کتاب و مطالعه در عصر هوش مصنوعی
امروز هوش مصنوعی در چند ثانیه مقاله مینویسد، کتاب خلاصه میکند و به پرسشهای پیچیده پاسخ میدهد. تصور کنید یک سامانه مقالهای بنویسد، سامانه دیگری آن را داوری کند و سامانهٔ اول به داور پاسخ دهد. در نهایت مقالهای منتشر شود که شاید نویسنده انسانیاش هم همه استدلالها را نسنجیده باشد. پرسش این است: آیا دانش تولید شده، یا فقط متنی شبهعلم؟
روانشناسان پدیدهای را «توهم عمق توضیحی» نامیدهاند: تصور میکنیم چیزی را میفهمیم، تا وقتی که از ما بخواهند توضیحش بدهیم. متن روان و آمادهای که خودمان ننوشتهایم، این توهم را تقویت میکند.
پژوهشگر هنگام خواندن و نوشتن فکر میکند، تناقضها را مییابد و به ایده تازه میرسد. پس مسئله این نیست که از هوش مصنوعی استفاده کنیم یا نه. مسئله این است که آیا بر دانشی که به نام ما منتشر میشود تسلط داریم و میتوانیم بدون نگاه به متن از آن دفاع کنیم؟
هوش مصنوعی میتواند ابزار قدرتمندی برای یادگیری باشد، اما نباید جای اندیشیدن ما را بگیرد. مسئولیت فهمیدن، قضاوت کردن و تصمیم گرفتن همچنان با انسان است.
۷. کتاب، مدیریت و سازمان یادگیرنده
سازمانها هم مثل انسانها برای بقا به یادگیری مستمر نیاز دارند. امروز موفقیت فقط به سرمایه، تجهیزات و فناوری وابسته نیست؛ به دانش، تجربه و توانایی یادگیری کارکنان هم وابسته است. مدیری که مطالعه میکند، مسائل را از زوایای متفاوت میبیند و راهحلهای متنوعتری دارد.
اما سازمان یادگیرنده فقط سازمانی نیست که کارکنانش کتاب بخوانند. نوناکا و تاکئوچی نشان دادند سازمانهای نوآور، دانش ضمنی را به دانش صریح تبدیل میکنند؛ یعنی آنچه کارکنان میدانند و بهسادگی نمیتوانند بگویند را ثبت میکنند و دوباره در عمل به کار میبرند. این همان کاری است که نوشتن میکند: ثبت درسآموختهها، مستندسازی تجربه، تدوین دستورالعمل.
پس باید مطالعه را از فعالیتی فردی به فرهنگی سازمانی تبدیل کنیم: معرفی کتابهای کاربردی، نشستهای انتقال تجربه، باشگاههای کتابخوانی، ثبت تجربههای موفق و ناموفق. اگر در پروژهای به مشکلی خوردیم، چرا ثبت نکنیم تا واحد دیگری همان اشتباه را تکرار نکند؟ اگر همکاری راهحل خوبی یافت، چرا در اختیار دیگران نگذاریم؟
هدف افزایش تعداد کتابهای خواندهشده نیست؛ تبدیل دانش به یادگیری، یادگیری به اقدام و اقدام به بهبود مستمر است. سازمانها با ساختمان و تجهیزاتشان پویا نمیشوند؛ با اندیشه، تجربه و توانایی یادگیری انسانهایشان رشد میکنند.
۸. سخن پایانی؛ از خواندن تا اندیشیدن
البته هر خواندنی یادگیری نیست. همانطور که هر اطلاعاتی دانش نیست، هر مطالعهای هم به تفکر نمیانجامد. مهم این است که آنچه میخوانیم را تحلیل کنیم، درباره آن بپرسیم، اعتبارش را بسنجیم و در زندگی و کار به کار ببندیم. کتاب وقتی ارزش واقعیاش را نشان میدهد که نگاه ما را تغییر دهد، قضاوتمان را تقویت کند و تصمیمهایمان را بهتر سازد.
در آغاز پرسیدیم: اگر همهٔ کتابها از بین بروند، چه میماند؟ پاسخ ما این است: هر کتابی که میخوانیم و هر تجربهای که مینویسیم، مانع از رسیدن آن روز میشود.
خواندن، شنیدن صدای انسانهایی است که دیگر در کنار ما نیستند؛ و نوشتن، تلاش ما برای آن است که صدای ما نیز روزی به گوش کسانی برسد که هنوز به دنیا نیامدهاند.
شاید بزرگترین رسالت کتاب همین باشد: اینکه دانش و تجربه انسان، با پایان عمر او پایان نیابد.
۶. کتاب و مطالعه در عصر هوش مصنوعی
امروز هوش مصنوعی در چند ثانیه مقاله مینویسد، کتاب خلاصه میکند و به پرسشهای پیچیده پاسخ میدهد. تصور کنید یک سامانه مقالهای بنویسد، سامانه دیگری آن را داوری کند و سامانهٔ اول به داور پاسخ دهد. در نهایت مقالهای منتشر شود که شاید نویسنده انسانیاش هم همه استدلالها را نسنجیده باشد. پرسش این است: آیا دانش تولید شده، یا فقط متنی شبهعلم؟
روانشناسان پدیدهای را «توهم عمق توضیحی» نامیدهاند: تصور میکنیم چیزی را میفهمیم، تا وقتی که از ما بخواهند توضیحش بدهیم. متن روان و آمادهای که خودمان ننوشتهایم، این توهم را تقویت میکند.
پژوهشگر هنگام خواندن و نوشتن فکر میکند، تناقضها را مییابد و به ایده تازه میرسد. پس مسئله این نیست که از هوش مصنوعی استفاده کنیم یا نه. مسئله این است که آیا بر دانشی که به نام ما منتشر میشود تسلط داریم و میتوانیم بدون نگاه به متن از آن دفاع کنیم؟
هوش مصنوعی میتواند ابزار قدرتمندی برای یادگیری باشد، اما نباید جای اندیشیدن ما را بگیرد. مسئولیت فهمیدن، قضاوت کردن و تصمیم گرفتن همچنان با انسان است.
۷. کتاب، مدیریت و سازمان یادگیرنده
سازمانها هم مثل انسانها برای بقا به یادگیری مستمر نیاز دارند. امروز موفقیت فقط به سرمایه، تجهیزات و فناوری وابسته نیست؛ به دانش، تجربه و توانایی یادگیری کارکنان هم وابسته است. مدیری که مطالعه میکند، مسائل را از زوایای متفاوت میبیند و راهحلهای متنوعتری دارد.
اما سازمان یادگیرنده فقط سازمانی نیست که کارکنانش کتاب بخوانند. نوناکا و تاکئوچی نشان دادند سازمانهای نوآور، دانش ضمنی را به دانش صریح تبدیل میکنند؛ یعنی آنچه کارکنان میدانند و بهسادگی نمیتوانند بگویند را ثبت میکنند و دوباره در عمل به کار میبرند. این همان کاری است که نوشتن میکند: ثبت درسآموختهها، مستندسازی تجربه، تدوین دستورالعمل.
پس باید مطالعه را از فعالیتی فردی به فرهنگی سازمانی تبدیل کنیم: معرفی کتابهای کاربردی، نشستهای انتقال تجربه، باشگاههای کتابخوانی، ثبت تجربههای موفق و ناموفق. اگر در پروژهای به مشکلی خوردیم، چرا ثبت نکنیم تا واحد دیگری همان اشتباه را تکرار نکند؟ اگر همکاری راهحل خوبی یافت، چرا در اختیار دیگران نگذاریم؟
هدف افزایش تعداد کتابهای خواندهشده نیست؛ تبدیل دانش به یادگیری، یادگیری به اقدام و اقدام به بهبود مستمر است. سازمانها با ساختمان و تجهیزاتشان پویا نمیشوند؛ با اندیشه، تجربه و توانایی یادگیری انسانهایشان رشد میکنند.
۸. سخن پایانی؛ از خواندن تا اندیشیدن
البته هر خواندنی یادگیری نیست. همانطور که هر اطلاعاتی دانش نیست، هر مطالعهای هم به تفکر نمیانجامد. مهم این است که آنچه میخوانیم را تحلیل کنیم، درباره آن بپرسیم، اعتبارش را بسنجیم و در زندگی و کار به کار ببندیم. کتاب وقتی ارزش واقعیاش را نشان میدهد که نگاه ما را تغییر دهد، قضاوتمان را تقویت کند و تصمیمهایمان را بهتر سازد.
در آغاز پرسیدیم: اگر همهٔ کتابها از بین بروند، چه میماند؟ پاسخ ما این است: هر کتابی که میخوانیم و هر تجربهای که مینویسیم، مانع از رسیدن آن روز میشود.
خواندن، شنیدن صدای انسانهایی است که دیگر در کنار ما نیستند؛ و نوشتن، تلاش ما برای آن است که صدای ما نیز روزی به گوش کسانی برسد که هنوز به دنیا نیامدهاند.
شاید بزرگترین رسالت کتاب همین باشد: اینکه دانش و تجربه انسان، با پایان عمر او پایان نیابد.
❤4
Forwarded from ᴠɪᴩ | لیست
یادگیری پیشرفته انگلیسی با اخبار VOA
🔻JOIN
صفر تا صد هک و امنیت
🔻JOIN
پکیج های اموزشی رایگان میخوای
🔻JOIN
آرشیو جامع کتابخانه مجازی
🔻JOIN
دانلود پکیج های پولی فرادرس (( رایگان ))
🔻JOIN
دانلود فول پکیج های پولی رایگان
🔻JOIN
پادکست رایگان انگلیسی
🔻JOIN
انگلیسی با فیلم و داستان
🔻JOIN
پکیج های ناب بورسی و موفقیت
🔻JOIN
کسب درامد دلاری فقط اینجا
🔻JOIN
۳۰۰ مجموعه کارتون انگلیسی
🔻JOIN
صفرتاصد هک و امنیت رو قورت بده
🔻JOIN
کیهانشناسی و کوانتوم
🔻JOIN
آموزش هک و امنیت از سطح صفر
🔻JOIN
موفقیت ، استخدامی ، پول پارو کن
🔻JOIN
اینجا کلی لغت انگلیسی یاد بگیر
🔻JOIN
پکیج های پولی رایگان
🔻JOIN
999»گیگابایت پکیج»100%مفت رایگان
🔻JOIN
مبتکر یادگیری زبان انگلیسی در منزل
🔻JOIN
کانال حسابداری و آموزش اکسل و مالی
🔻JOIN
مکالمات انگلیسی با ترجمه و فایل صوتی
🔻JOIN
آموزش ذهن و قوانین کائنات
🔻JOIN
کلی فیلم امریکایی با دو زیرنویس همزمان
🔻JOIN
کتاب های صوتی؛ راز های موفقیت
🔻JOIN
کارپاره وقت دانشجویی با حقوق بالا
🔻JOIN
ورزش | سلامتی | باشگاه
🔻JOIN
آموزش های ترند هوش مصنوعی + اخبار
🔻JOIN
آموزش تخصصی برنامه نویسی برای همه
🔻JOIN
استخدام استخدام
🔻JOIN
منبع بیو و والپیپرهای خفن
🔻JOIN
دانلود " ابزار های گرافیکی" رایگان
🔻JOIN
بانک بزرگ استخدامی رایگان VIP
🔻JOIN
داستانهای مصور صوتی انگلیسی
🔻JOIN
2 ترابایت پکیج پولی رایگان
🔻JOIN
زبانشناسی و آموزش زبان انگلیسی
🔻JOIN
ترکی استانبولی رو قورت بده
🔻JOIN
فیلترشکن ،پکیج ،اخبار
🔻JOIN
انفجار اسپیکینگ و لیسنینگ
🔻JOIN
آموزش تخصصی حسابداری و مالی
🔻JOIN
اصطلاحات روزمره انگلیسی
🔻JOIN
اصطلاحات کاربردی انگلیسی
🔻JOIN
برنامه نویسی رو راحت یاد بگیر
🔻JOIN
آموزش صفر تا 100 حسابداری + Excel
🔻JOIN
بانک مقالات، پروپوزال، پایاننامه و رساله
🔻JOIN
کالوکیشنهای کاربردی انگلیسی
🔻JOIN
آموزش 0 تا 100حسابداری
🔻JOIN
فول انگلیسی صحبت کن
🔻JOIN
منبع تمام بازی های هک شده
🔻JOIN
آموزش طلایی کامپیوتر و موبایل
🔻JOIN
انگلیسی ۵ دقیقه ای با استاد نیتیو
🔻JOIN
پروژه بگیر، کار پیدا کن، درآمد کسب کن!
🔻JOIN
سیگنال رایگان ارز دیجیتال با سود بالا
🔻JOIN
آموزش پایه تا پیشرفته امنیت و هک
🔻JOIN
آموزش برنامه نویسی رایگان
🔻JOIN
سیر تا پیاز انگیسی رو قورت بده !!
🔻JOIN
مرجع کامل آهنگهای سهبعدی (3D)
🔻JOIN
حفظ “لغات 504” در 25 روز (تضمینی)
🔻JOIN
مدرسه اطلاعات
🔻JOIN
10 ترابایت پکیج های 2026
🔻JOIN
بانک لایه باز (پست اینستاگرام) رایگان
🔻JOIN
اصلا کتاب نخرین! اینجا مفتی دانلود کنید
🔻JOIN
منبع برنامههای مود شده اندروید
🔻JOIN
گرامر کامل انگلیسی
🔻JOIN
استخدام سراسری دانشجویان
🔻JOIN
اموزش فتوشاپ EDIT رایگان
🔻JOIN
وکیل دادگستری/ قاضی بازنشسته
🔻JOIN
ترانہ های ((نوستالژی))
🔻JOIN
نکات کاربردی TOEFL و IELTS
🔻JOIN
آموزش صفر تا صد انگلیسی
🔻JOIN
خود آموزهای زبان انگلیسی
🔻JOIN
مکالمات انگلیسی به روش کدینگ
🔻JOIN
آموزش سواد مالی و اقتصادی به زبان ساده
🔻JOIN
هنر خوانش و تحلیل متن
🔻JOIN
آموزش تکنیک های زبان انگلیسی
🔻JOIN
بانک آگهی های استخدامی
🔻JOIN
صفر تا صد🇪🇩🇮🇹با موبایل
🔻JOIN
هوش مصنوعی | یادگیری ماشین | علم داده
🔻JOIN
آموزش مقاله نویسی با هوش مصنوعی
🔻JOIN
دنیای کتاب صوتی و PDF
🔻JOIN
آموزش کاریزما و ایده رابطه
🔻JOIN
بيشتر بدانيم بهتر زندگى كنيم
🔻JOIN
خرید مقاله، سایتیشن و ثبت اختراع
🔻JOIN
همه کتاب های صوتی و پی دی اف...
🔻JOIN
با کانال آراء و مطالب حقوقی به روز باشید
🔻JOIN
انگلیسی & کوئیز
🔻JOIN
🔻JOIN
صفر تا صد هک و امنیت
🔻JOIN
پکیج های اموزشی رایگان میخوای
🔻JOIN
آرشیو جامع کتابخانه مجازی
🔻JOIN
دانلود پکیج های پولی فرادرس (( رایگان ))
🔻JOIN
دانلود فول پکیج های پولی رایگان
🔻JOIN
پادکست رایگان انگلیسی
🔻JOIN
انگلیسی با فیلم و داستان
🔻JOIN
پکیج های ناب بورسی و موفقیت
🔻JOIN
کسب درامد دلاری فقط اینجا
🔻JOIN
۳۰۰ مجموعه کارتون انگلیسی
🔻JOIN
صفرتاصد هک و امنیت رو قورت بده
🔻JOIN
کیهانشناسی و کوانتوم
🔻JOIN
آموزش هک و امنیت از سطح صفر
🔻JOIN
موفقیت ، استخدامی ، پول پارو کن
🔻JOIN
اینجا کلی لغت انگلیسی یاد بگیر
🔻JOIN
پکیج های پولی رایگان
🔻JOIN
999»گیگابایت پکیج»100%مفت رایگان
🔻JOIN
مبتکر یادگیری زبان انگلیسی در منزل
🔻JOIN
کانال حسابداری و آموزش اکسل و مالی
🔻JOIN
مکالمات انگلیسی با ترجمه و فایل صوتی
🔻JOIN
آموزش ذهن و قوانین کائنات
🔻JOIN
کلی فیلم امریکایی با دو زیرنویس همزمان
🔻JOIN
کتاب های صوتی؛ راز های موفقیت
🔻JOIN
کارپاره وقت دانشجویی با حقوق بالا
🔻JOIN
ورزش | سلامتی | باشگاه
🔻JOIN
آموزش های ترند هوش مصنوعی + اخبار
🔻JOIN
آموزش تخصصی برنامه نویسی برای همه
🔻JOIN
استخدام استخدام
🔻JOIN
منبع بیو و والپیپرهای خفن
🔻JOIN
دانلود " ابزار های گرافیکی" رایگان
🔻JOIN
بانک بزرگ استخدامی رایگان VIP
🔻JOIN
داستانهای مصور صوتی انگلیسی
🔻JOIN
2 ترابایت پکیج پولی رایگان
🔻JOIN
زبانشناسی و آموزش زبان انگلیسی
🔻JOIN
ترکی استانبولی رو قورت بده
🔻JOIN
فیلترشکن ،پکیج ،اخبار
🔻JOIN
انفجار اسپیکینگ و لیسنینگ
🔻JOIN
آموزش تخصصی حسابداری و مالی
🔻JOIN
اصطلاحات روزمره انگلیسی
🔻JOIN
اصطلاحات کاربردی انگلیسی
🔻JOIN
برنامه نویسی رو راحت یاد بگیر
🔻JOIN
آموزش صفر تا 100 حسابداری + Excel
🔻JOIN
بانک مقالات، پروپوزال، پایاننامه و رساله
🔻JOIN
کالوکیشنهای کاربردی انگلیسی
🔻JOIN
آموزش 0 تا 100حسابداری
🔻JOIN
فول انگلیسی صحبت کن
🔻JOIN
منبع تمام بازی های هک شده
🔻JOIN
آموزش طلایی کامپیوتر و موبایل
🔻JOIN
انگلیسی ۵ دقیقه ای با استاد نیتیو
🔻JOIN
پروژه بگیر، کار پیدا کن، درآمد کسب کن!
🔻JOIN
سیگنال رایگان ارز دیجیتال با سود بالا
🔻JOIN
آموزش پایه تا پیشرفته امنیت و هک
🔻JOIN
آموزش برنامه نویسی رایگان
🔻JOIN
سیر تا پیاز انگیسی رو قورت بده !!
🔻JOIN
مرجع کامل آهنگهای سهبعدی (3D)
🔻JOIN
حفظ “لغات 504” در 25 روز (تضمینی)
🔻JOIN
مدرسه اطلاعات
🔻JOIN
10 ترابایت پکیج های 2026
🔻JOIN
بانک لایه باز (پست اینستاگرام) رایگان
🔻JOIN
اصلا کتاب نخرین! اینجا مفتی دانلود کنید
🔻JOIN
منبع برنامههای مود شده اندروید
🔻JOIN
گرامر کامل انگلیسی
🔻JOIN
استخدام سراسری دانشجویان
🔻JOIN
اموزش فتوشاپ EDIT رایگان
🔻JOIN
وکیل دادگستری/ قاضی بازنشسته
🔻JOIN
ترانہ های ((نوستالژی))
🔻JOIN
نکات کاربردی TOEFL و IELTS
🔻JOIN
آموزش صفر تا صد انگلیسی
🔻JOIN
خود آموزهای زبان انگلیسی
🔻JOIN
مکالمات انگلیسی به روش کدینگ
🔻JOIN
آموزش سواد مالی و اقتصادی به زبان ساده
🔻JOIN
هنر خوانش و تحلیل متن
🔻JOIN
آموزش تکنیک های زبان انگلیسی
🔻JOIN
بانک آگهی های استخدامی
🔻JOIN
صفر تا صد🇪🇩🇮🇹با موبایل
🔻JOIN
هوش مصنوعی | یادگیری ماشین | علم داده
🔻JOIN
آموزش مقاله نویسی با هوش مصنوعی
🔻JOIN
دنیای کتاب صوتی و PDF
🔻JOIN
آموزش کاریزما و ایده رابطه
🔻JOIN
بيشتر بدانيم بهتر زندگى كنيم
🔻JOIN
خرید مقاله، سایتیشن و ثبت اختراع
🔻JOIN
همه کتاب های صوتی و پی دی اف...
🔻JOIN
با کانال آراء و مطالب حقوقی به روز باشید
🔻JOIN
انگلیسی & کوئیز
🔻JOIN
Forwarded from ᴠɪᴩ | لیست
به مناسبت ۲ ساله شدن عمر چنلمون چنل VIP که قیمت یک میلیون هست به ۱۰ نفر اول رایگان میدیم و بعد از ۱۰ نفر به طور خودکار لینک باطل میشه جوین بدین
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Forwarded from ᴠɪᴩ | لیست
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM