دورنمای اقتصاد

✍️اگر علی سرزعیم مدیرعامل قطر ایرلاین بود

۱- اگر علی سرزعیم مدیرعامل قطر ایرلاین بود و این شرکت سالیانه میلیاردها دلار درآمدزایی داشت، با حسرت می‌گفتیم: وای ببینید قطری‌ها چه مدیران لایقی را به صدر نشانده اند، و از این راه چه درآمدهای نجومی که کسب نمی‌کنند! این جملات یا جملاتی شبیه به این را با حسرت زیر لب زمزمه می‌کردیم یا در محافل خانوادگی چیزهایی قریب به این مضمون را برمی‌شمردیم.
ولی واقعیت این است که قطری‌ها علی سرزعیم ندارند. مدیرعامل فعلی قطر ایرلاین (بدر محمد المير) و مدیرعامل قبلی (اکبر الباکر) فرسنگ‌ها با مختصات و ویژگی‌های علی‌سرزعیم فاصله دارند. اکبر الباکر نه مانند سرزعیم درسخوانده بود و نه مانند او نویسنده کتاب و مقاله است. اکبر الباکر هیچ یک از خمیرمایه‌های شخصیتی علی سرزعیم را ندارد. وقتی که کتاب «اقتصاد برای همه» از علی سرزعیم را می خوانید (حتی اگر رشته شما اقتصاد نباشد) متوجه می شوید که این بشر چه درک عمیقی از مفاهیم اقتصادی داراست و علاوه بر آن چه ذوق روشنی در «کارِ نویسندگی» دارد.

۲- در یک جهان موازی چشمهایمان را ببندیم و تصوّر کنیم که به اجلاس داووس سوئیس رفته ایم و یک پنل/نشست گفتگو درباره آینده اقتصاد بین‌الملل درحال برگزاری‌است. تصور کنیم در این پنل از قطر «اکبر الباکر» آمده و از ایران از علی سرزعیم دعوت شده‌است. زمانی که این دو نفر روی دو مبل سفیدرنگ اجلاس داووس در کنار هم نشسته باشند، و لحظه‌ای که این دو شروع به صحبت کنند «تفاوت جنس» و تفاوت خمیرمایه‌های شخصیتی روشن می‌شود. محمد الباکر سالیان طولانی به منابع سرشار ثروت و حمایتهای مالی دسترسی داشته، اما «تفاوت»ها در «هنگام سخن گفتن» مشخص می‌شود.

۳- علی سرزعیم یک شخص نیست، بلکه یک تیپولوژی است. او مشابه رضا امیرخانی است. این یک تیپ خاصِ شخصیت ایرانی است که ضروری است شرح شود:

▪️سرزعیم کارشناسی را در رشته مهندسی مکانیک در دانشگاه صنعتی شریف خوانده، و سپس از «مهندسی به اقتصاد» هجرت کرده است. کارشناسی‌ارشد و دکترا را صرف پژوهش در عالم پررمز و راز اقتصاد کرده‌است. او فارغ التحصیل دکترای اقتصاد از دانشگاه میلان ایتالیا (در گرایش اقتصاد مالی) است. پس تا اینجای بحث مشخص است که ما درباره یک تیپولوژی «درسخوانده» حرف می زنیم. یک تیپ شخصیتی که توان ذهنی مهندسی‌خواندن در شریف را دارا بوده و «جسارت» هجرت از مهندسی به اقتصاد را هم داراست! اما ویژگی دیگر این تیپولوژی این است که به شدت متدین است. تدیّن نه به مفهوم دین‌فروشی و نه به مفهوم ظاهر متشرع، بلکه تدین به مفهوم امر معنوی. تدین به مفهوم داشتنِ گوشه چشمی به آن چیزی که مصطفی ملکیان آن را با تعبیر «عقلانیت و معنویت» خطاب می‌کند.
اما وجه سوم از این تیپ شخصیتی شاید مهمتر از آن دو وجه دیگر است. در این تیپولوژی ایرانی «اصالت خانوادگی» به شدت پررنگ است. اصالت نه به مفهوم اشرافی‌گری، و نه به مفهوم برخورداری از خانواده ثروتمند، بلکه به مفهوم بزرگ‌شدن در فضای خانواده واجد ارزشهای رفتاری است.
و ویژگی چهارم (آخر) این تیپولوژی شخصیتی این است که به شدت «تملق نگو»ست. این نکته از این جهت مهم است که این تیپ رفتاری، دارای هوش و ذهن ممتازی است و می‌تواند بلد باشد که کِی و کجا تملق بگوید تا به امر «جهش» و حرکات جهشی وصل شود، ولی به دلیل همان اصالت خانوادگی و به دلیل همان تدین (به مفهوم امر معنوی) به شدت تملق‌نگوست.

۴- چرا این تیپولوژی شخصیتی مهم است؟
به دلیل جریان مشروطه، بسیاری از مولفه‌های مدرنیته نخست در ایرانِ پس از مشروطه و سپس با یک «تاخیر فاز زمانی» در کشورهای عربی منطقه خاورمیانه رخ داده است. در جریان این فراز و نشیب، طیفی از خانواده‌های متدین ایرانی شکل گرفت که به شدت به امر «تحصیل» بها داده و فرزندان خود را به این امر توصیه کرده‌اند. مثلا رضا روستاآزاد (رئیس سابق دانشگاه شریف) از زمره این تیپولوژی است. روستاآزاد نمونه جریانِ توسعه طلبی ایرانی است که در روند مدرنیته به شدت متدین باقی‌ماند (تدیّن به آن مفهومی که ذکر شد) و به شدت به «امر تحصیل فنآوری» بها داد. روستاآزاد دایی علی سرزعیم است. امثال روستاآزاد، رضا امیرخانی یا علی سرزعیم «جنس»ی نیستند که براحتی بتوانی در کشورهای عربی منطقه پیدا کنی.

۵- خبر تودیع سرزعیم از بانک توسعه تعاون را خواندم.
جمهوری اسلامی طی سالهای اخیر در گردشی شگفت به سمت طیفی از نیروهای جوان متمایل شده که دارای مختصات رفتاری دقیقا خلاف تیپولوژی شرح شده در بالاست. افرادی همانند حجت عبدالملکی، امیرحسین‌ثابتی، یاسرجبرائیلی، مهرداد بذرپاش، محمدمهدی اسماعیلی، یامین‌پور و...نمونه‌های تیپ شخصیتی هستند که از مسیرهای «رشد جهشی» بالا آمدند و به شدت با ویژگیهای شخصیتی ذکر شده در بالا در تضاد هستند. ریاضی نخوانده و ریاضت نکشیده. اکنون این سوال جدی مطرح است که «چرا؟»

🖊محمدرضا اسلامی
t.me/solseghalam/2516

ارزیابی شتابزده

🔻

❤11👍5👎3

2.17K viewsedited 12:24