‍ 🔵 *تولید انرژی از تصفیه فاضلاب؛ از تصفیه‌خانه تا نیروگاه‌های سبز*

🔹در سال ۲۰۲۶، نگاه جهانی به تصفیه‌خانه‌های فاضلاب از یک مرکز صرفاً خدماتی به کارخانه‌های بازیابی منابع (Water Resource Recovery Facilities) تغییر کرده است. امروزه فاضلاب نه به‌عنوان یک پسماند، بلکه به‌عنوان منبعی ارزشمند برای تولید انرژی، بازیابی مواد مغذی و کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای شناخته می‌شود. پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد انرژی شیمیایی موجود در فاضلاب جهان، در صورت بهره‌برداری کامل، ظرفیت تولید صدها هزار گیگاوات‌ساعت انرژی در سال را دارد.

*مهم‌ترین روش‌های تولید انرژی از فاضلاب*
۱. تولید برق از بیوگاز رایج‌ترین فناوری، هضم بی‌هوازی لجن فاضلاب است. در این فرآیند، باکتری‌ها مواد آلی را تجزیه کرده و بیوگاز حاوی متان تولید می‌کنند. این گاز در موتورهای CHP یا توربین‌ها به برق و حرارت تبدیل می‌شود. بسیاری از تصفیه‌خانه‌های بزرگ دنیا اکنون بخش عمده انرژی موردنیاز خود را از همین طریق تأمین می‌کنند.

۲. تولید هیدروژن سبز از فاضلاب یکی از مهم‌ترین محورهای تحقیقات سال ۲۰۲۶، تولید هیدروژن سبز با استفاده از سلول‌های الکترولیز میکروبی (Microbial Electrolysis Cells - MEC) است. در این فناوری، میکروارگانیسم‌های ویژه مواد آلی موجود در فاضلاب را تجزیه کرده و با مصرف مقدار کمی انرژی الکتریکی، هیدروژن تولید می‌کنند. این فناوری می‌تواند هم‌زمان باعث تصفیه فاضلاب و تولید سوخت پاک شود.

۳. سلول‌های سوختی میکروبی (MFC) در این فناوری، باکتری‌های الکتروژنیک مستقیماً الکترون آزاد کرده و برق تولید می‌کنند. اگرچه توان تولیدی هنوز برای کاربردهای بزرگ محدود است، اما برای حسگرها، تجهیزات پایش و سامانه‌های کوچک بسیار امیدبخش است.

*نوآوری‌های شاخص سال ۲۰۲۶*
🔹ترکیب انرژی خورشیدی با فناوری‌های میکروبی برای تولید هیدروژن با راندمان بالاتر. پژوهشگران موفق شده‌اند با جداسازی زمان تصفیه فاضلاب و زمان تولید هیدروژن، بازده تولید هیدروژن را چندین برابر افزایش دهند.
تبدیل تصفیه‌خانه‌ها به هاب تولید هیدروژن؛ مطالعات جدید نشان می‌دهد با ترکیب هضم بی‌هوازی، ارتقای بیوگاز، جذب کربن و انرژی‌های تجدیدپذیر، تصفیه‌خانه‌ها می‌توانند به مراکز تولید هیدروژن کم‌کربن تبدیل شوند.
سامانه‌های هیبریدی تولید برق، گرما و هیدروژن؛ تحقیقات سال ۲۰۲۶ مدل‌هایی را معرفی کرده‌اند که به‌طور هم‌زمان برق، حرارت و هیدروژن تولید می‌کنند و بازده انرژی را به شکل قابل توجهی افزایش می‌دهند.
بازیابی هم‌زمان انرژی و مواد مغذی؛ فناوری‌های نوین علاوه بر انرژی، امکان بازیابی نیتروژن و فسفر از فاضلاب را نیز فراهم کرده‌اند و تصفیه‌خانه‌ها را به بخشی از اقتصاد چرخشی تبدیل می‌کنند.

*روند آینده*
🔹پژوهش‌های سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد نسل آینده تصفیه‌خانه‌ها تنها تولیدکننده پساب نخواهند بود؛ بلکه به مراکزی برای تولید برق، بیوگاز، هیدروژن سبز، کودهای ارزشمند و حتی مواد اولیه صنایع شیمیایی تبدیل خواهند شد. استفاده از هوش مصنوعی برای کنترل فرآیندها، فناوری‌های الکتروشیمیایی میکروبی، بازیابی کربن و یکپارچه‌سازی با انرژی خورشیدی از مهم‌ترین مسیرهای توسعه این صنعت در سال‌های آینده به شمار می‌رود.
این رویکرد، تصفیه‌خانه‌های فاضلاب را از مراکز پرمصرف انرژی به نیروگاه‌های سبز و تأمین‌کنندگان انرژی پاک تبدیل می‌کند؛ مسیری که نقش مهمی در تحقق اقتصاد چرخشی، کاهش انتشار کربن و دستیابی به اهداف توسعه پایدار خواهد داشت.

🔸منبع: آبفا خبر

▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️

✅ رسانه اقتصادی اجتماعی دورنمای اقتصاد 
👇👇👇👇 
@ECONVIEWS 
اینستاگرام: 
👇👇 
https://www.instagram.com/econ.views

‍ 🔵 وقتی توسعه با یک درخت هزارساله روبه‌رو می‌شود

چند روز پیش، خبری در تایمز آو ایندیا توجه خیلی‌ها را جلب کرد: «ژاپن برای پیشرفت و ساخت‌وساز، درختان چندصدساله را قطع نمی‌کند. در عوض، کارشناسان سال‌ها وقت می‌گذارند تا آن‌ها را جابه‌جا کنند.»

در بسیاری از کشورها، اگر مسیر یک بزرگراه یا پروژه عمرانی به یک درخت کهن‌سال برسد، سرنوشت آن از پیش معلوم است؛ اما در ژاپن، داستان کاملاً متفاوت است. آنجا اره‌برقی اولین گزینه نیست؛ درخت جابه‌جا می‌شود.

اما این کار به‌سادگیِ یک روز نیست.

متخصصان هفته‌ها و گاهی ماه‌ها وقت می‌گذارند تا ریشه‌ها را با دقت آزاد کنند، توده ریشه را مهار کنند و با جرثقیل و تجهیزات سنگین، درخت را همراه با خاک بومی‌اش به مقصد جدید منتقل کنند. در برخی موارد، فرآیند آماده‌سازی تا دو سال طول می‌کشد. هزینه این عملیات گاهی چندین برابر قطع درخت و کاشت یک نهال جدید است.

چرا چنین هزینه‌ای می‌پردازند؟

پاسخ در یک مفهوم کلیدی نهفته است: سرمایه طبیعی.
یک درخت چندصدساله تنها یک گیاه نیست؛ سرمایه‌ای است که طی قرن‌ها شکل گرفته است. جذب کربن، کاهش دمای شهری، بهبود کیفیت هوا، حفظ رطوبت خاک، افزایش تنوع زیستی و ارتقای کیفیت زندگی، خدماتی هستند که ارزش اقتصادی آن‌ها بسیار فراتر از هزینه جابه‌جایی است. نهال تازه‌کاشته‌شده، ده‌ها سال زمان نیاز دارد تا تنها بخشی از این خدمات را جبران کند.

ژاپنی‌ها حتی فراتر از جابه‌جایی رفته‌اند؛ گاهی ساختمان را دور درخت طراحی می‌کنند. نمونه‌اش چای‌خانه معروف تاکاسوگی-آن است که دور یک سدر ۷۰۰ساله ساخته شد، یا برج‌های اداری توکیو که با آتریوم‌های بزرگ، فضای تنفس را برای درختان کهن حفظ کرده‌اند. جالب‌تر اینکه بسیاری از این درختان تحت حمایت قانونی به‌عنوان «مقدس» یا آثار ملی ثبت شده‌اند و تغییر مسیر پروژه‌های عمرانی برای حفظ آن‌ها اجباری است.

تجربه عینی: ورزشگاه جینگو گایین

در بازآفرینی منطقه جینگو گایین توکیو، حتی محل احداث یک ورزشگاه المپیکی تغییر کرد تا چند درخت کهن‌سال دست‌نخورده بمانند. این یعنی توسعه پایدار الزاماً به معنای حذف طبیعت نیست؛ بلکه هنر برنامه‌ریزی، یافتن راه‌حلی است که هم زیرساخت ساخته شود و هم سرمایه‌های طبیعی حفظ شوند.

در نهایت، تفاوت جوامع تنها در فناوری نیست...

...بلکه در شیوه ارزش‌گذاری آن‌هاست. جایی که ارزش بلندمدت سرمایه‌های طبیعی در تصمیم‌های اقتصادی لحاظ می‌شود، هزینه‌های به‌ظاهر سنگین امروز، در واقع سرمایه‌گذاری برای رفاه، تاب‌آوری و توسعهٔ نسل‌های آینده است.

شاید مهم‌ترین پرسش برای ما این باشد:
آیا در محاسبات اقتصادی پروژه‌های عمرانی، ارزش واقعی سرمایه‌های طبیعی را نیز وارد می‌کنیم، یا هنوز طبیعت را هزینه‌ای می‌بینیم که باید از سر راه توسعه کنار برود؟

▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️

✅ رسانه اقتصادی اجتماعی دورنمای اقتصاد 
👇👇👇👇 
@ECONVIEWS 
اینستاگرام: 
👇👇 
https://www.instagram.com/econ.views

⭕️ تلنگر مصرف

آیا اقتصاد رفتاری می‌تواند به داد محیط زیست برسد؟

✍🏻 آسیه اسدپور/ نویسنده نشریه

🔹جهان وارد «عصر ورشکستگی آبی» شده است. مخازن آب جهان هر سال خالی‌تر می‌شود. رسانه‌ها مستمر درباره خشکسالی هشدار می‌دهند. کارشناسان از فرونشست زمین، خشک‌شدن تالاب‌ها و افت سفره‌های زیرزمینی می‌گویند. با‌این‌حال، میلیون‌ها نفر هر روز شیر آب را هنگام مسواک زدن باز می‌گذارند، دوش‌های طولانی می‌گیرند یا به نشتی‌های کوچک اهمیت نمی‌دهند. تناقضی که یکی از معماهای بزرگ بحران‌های زیست‌محیطی فعلی است: چرا انسان‌ها حتی زمانی که از خطر آگاه هستند، رفتار خود را تغییر نمی‌دهند؟

🔹براساس مونوگراف اقتصاد رفتاری، دستیابی به پایداری منابع زیستی، نیازمند اصلاح عادت‌های هدررفت در کنار مداخله‌های ساختاری و سیاست‌گذاری است. بحران و تنش آبی، گاهی نه از کمبود آگاهی، بلکه از خطاهای ادراکی روزمره آغاز می‌شود. کافی است از افراد بپرسید هنگام مسواک‌زدن، اگر شیر آب را به مدت دو دقیقه باز بگذارند، چه مقدار آب هدر می‌رود که پاسخ بیشتر آنها معمولاً بسیار کمتر از واقعیت است. طبق برآوردهای انجمن بین‌المللی آب (‌IWA)، تنها با یک‌بار مسواک‌زدن دودقیقه‌ای و بازگذاشتن شیر آب، حدود ۸ تا ۱۵ لیتر آب هدر می‌رود؛ رقمی که اگر دو بار در روز تکرار شود، در طول یک سال به هزاران لیتر می‌رسد.

🔹حفاظت از آب یا دیگر منابع حیاتی زیستی، به سوگیری‌های برآمده از میانبرهای ذهنی خودکار، عادت‌ها یا واکنش‌های احساسی بستگی دارد که صرفاً تابع آگاهی یا منطق اقتصادی نیست؛ سوگیری‌هایی که می‌توان آنها را در ۱۰ سازه اصلی روان‌شناختی طبقه‌بندی کرد. سوگیری «حفظ وضع موجود» که افراد را به ادامه الگوهای مصرف فعلی در شرایط کم‌آبی ترغیب می‌کند. سوگیری «خوش‌بینی» که موجب می‌شود مردم خطر بحران آب را بیشتر متوجه دیگران بدانند تا خودشان. سوگیری «حال‌گراییِ» منافع فوری که براساس آن، راحتی بر صرفه‌جویی بلندمدت ترجیح داده می‌شود. «اکتشاف ذهنی دسترس‌پذیری» که دامنه ارزیابی افراد از شدت بحران را در مناطقی با تجربه محدود از کم‌آبی، کوچک می‌کند.

🔹مونوگراف تحلیلی بانک توسعه بین‌آمریکایی (IDB)، ترکیب سیاست‌های قیمت‌گذاری با ابزارهای رفتاری را به‌خصوص حالا که جهان در برخی کشورها به «روز صفر» رسیده است، راهبردی جامع‌تر می‌داند. طبق بررسی‌های این بانک، موثرترین «تلنگرهای سبز»، ترکیب «پیش‌فرض‌ها + بازخورد لحظه‌ای + هنجار اجتماعی» است که به کاهش‌های دورقمی پایدار (۱۰ تا ۳۰ درصد) در مصرف خانگی آب منجر می‌شود و اگر عنصر چهارم یعنی بازطراحی فرهنگی (زیبایی‌شناسی مصرف آب) به آن اضافه شود، اثر را می‌تواند به کاهش‌های بسیار عمیق‌تر (تا ۷۰ درصد) برساند.

#تجارت_فردا

📌 متن کامل گزارش را اینجا بخوانید.

🔸 درخواست به تعویق انداختن هدف اقلیمی آلمان تا سال ۲۰۵۰

درخواست‌ها در آلمان برای به تعویق انداختن پنج‌ساله هدف دستیابی به انتشار خالص صفر گازهای گلخانه‌ای، که اصطلاحاً "خنثی بودن اقلیمی" گفته می‌شود، افزایش یافته است.

از جمله نمایندگان کارفرمایان و کارگران در گفت‌وگو با روزنامه "ولت آم زونتاگ" خواستار آن شدند که هدف کنونی ملی برای کربن‌زدایی تا سال ۲۰۴۵ کنار گذاشته شود و هدف دستیابی به انتشار خالص صفر گازهای گلخانه‌ای با هدف سال ۲۰۵۰ اتحادیه اروپا هماهنگ شود.

کربن‌زدایی به معنای گذار به اقتصادی بدون کربن از طریق جایگزینی تدریجی سوخت‌های فسیلی مانند زغال‌سنگ، نفت و گاز با انرژی‌های تجدیدپذیر برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای است.

به باور میشائیل واسیلیادیس، رئیس اتحادیه صنایع معدن، شیمی و انرژی آلمان (IGBCE)، و مارکوس کربر، مدیرعامل شرکت RWE، شرکت بزرگ تأمین انرژی این کشور، به تعویق انداختن این تاریخ می‌تواند پس از سال‌ها رکود و ایستایی اقتصادی، فرصتی برای کاهش فشار بر صنعت آلمان فراهم کند.

به گفته کربر، رویکرد ویژه آلمان که می‌خواهد پنج سال زودتر از اتحادیه اروپا به انتشار خالص صفر گازهای گلخانه‌ای برسد، تنها هزینه‌های فعالیت صنعتی در این کشور را افزایش می‌دهد، بی‌آنکه سودی برای اقلیم داشته باشد.

این فعال اقتصادی گفت انتشار کمتر دی‌اکسید کربن در آلمان، در نهایت در دیگر کشورهای اتحادیه اروپا منتشر خواهد شد. کربر افزود: «صنعت برای سرمایه‌گذاری، باید بداند مسیر پیش رو چیست. این بخش به یک چشم‌انداز بلندمدت، دست‌کم برای ده سال آینده، نیاز دارد.»

▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️

✅ رسانه اقتصادی اجتماعی دورنمای اقتصاد 
👇👇👇👇 
@ECONVIEWS 
اینستاگرام: 
👇👇 
https://www.instagram.com/econ.views

معجزه چین در حال تغییر جهان است...

▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️

✅ رسانه اقتصادی اجتماعی دورنمای اقتصاد 
👇👇👇👇 
@ECONVIEWS 
اینستاگرام: 
👇👇 
https://www.instagram.com/econ.views

🔵 چرا هنرمندان اغلب چپ‌گرا و مارکسیست هستند؟

مرتضی نعمتی

«آنچه در هنر فضیلت است، در سیاست فاجعه به بار خواهد آورد». این جمله را می‌توانید عصاره‌ی بحث کوتاهی بدانید که می‌خواهم در نسبت هنر و سیاست طرح کنم. پیداست که چرا «روشنفکران لیبرالیسم را دوست ندارند؟»، اما در این مورد که «چرا هنرمندان عمدتا چپ‌گرا و مارکسیست هستند؟» وضوح چندانی وجود ندارد. پاسخ به همین پرسش روشن می‌کند که وقتی هنرمندان، سلبریتی‌ها و بدتر از همه «رَپرها» را در جایگاه مرجع فکری قرار می‌دهیم، باید منتظر چه نتایجی باشیم؟!

گرایش و هم‌نشینی هنرمندان با آبشخور فکری چپ در جهان مدرن صرفاً یک تصادف یا نشانه‌ی حساسیت اخلاقی و ژرف‌بینی انسانی نیست. هنر نیز مانند چپ‌گرایی، حاوی درجاتی از تخیل، آرمان‌گرایی و میل به یوتوپیاست. هر دو از نارضایتی از وضع موجود آغاز می‌شوند و در نهایت امکانِ جهانی دیگر را پیش می‌کشند. هنرمند نیز از نظر روان‌شناختی معمولاً نسبت به رنج، نابرابری و طردشدگی حساس‌تر و در برابر اقتدار، سنت و نظم تثبیت‌شده بدگمان است. ازاین‌رو، روایت چپ از سیاست(ستمدیده در برابر ستمگر، حاشیه در برابر مرکز و رهایی در برابر سلطه) برای ذهن هنری جذابیت بیشتری دارد تا مسئولیت‌پذیری در چارچوب آزادی‌های فردی و قانون‌گرایی.
بحران از جایی آغاز می‌شود که هنرمند حساسیت اخلاقی خود را با فهم سیاسی اشتباه می‌گیرد؛ چون رنج را خوب می‌فهمد، تصور می‌کند علت آن را نیز به‌درستی شناخته است؛ چون بازار را مبتذل می‌یابد، خطر دولت ایدئولوژیک را دست‌کم می‌گیرد؛ و چون از وضع موجود ناراضی است، وعده «جهانی نو» را بر نهاد و قانون ترجیح می‌دهد.
هنر به کنشگر سیاسی چپ، اسطوره و مشروعیتِ احساسی می‌بخشد و چپ‌گرایی به هنرمند نوعی از احساس رسالت تاریخی را هدیه می‌دهد. نتیجه‌ی این بده‌بستان، هنری شدن و شاعرانگی سیاست است. هنرمند می‌تواند جهانی دیگر را تخیل کند، آنرا روی بوم بکشد، یا در قطعه‌ای موزیکال تصنیف کند و اگر مطلوبش نبود بی هیچ هزینه دوباره آنرا از نو بسازد. جامعه اما بوم نقاشی و انسان ماده خام یک اثر هنری نیست! در هنر، «ویرانی» می‌تواند یک حرکت خلاقانه و آغازی دوباره باشد اما در سیاست فاجعه‌ای انسانی و تاریخی و اخلاقی است. سیاست با محدودیت‌های انسان، پیچیدگی جامعه و پیامدهای ناخواسته تصمیم‌ها روبه‌رو است، تخیل هنری اما حد و مرزی برای خود نمی‌شناسد. نتیجه‌ی این رویکرد تبدیل حساسیت هنری به قطعیت سیاسی و تبدیل آرمان‌شهر به برنامه‌ای برای مهندسی اجتماعی است.

می‌توان درک کرد که چرا هنرمندان چپ‌گرا و مارکسیست می‌شوند (جذابیت همذات‌پنداری با رنج، همواره از سردی منطق لیبرال بیشتر است) اما نمی‌توان پذیرفت که جامعه، سرنوشت خود را به دست کسانی بسپارد که جهان را بوم نقاشی می‌بینند و سیاست را قلموی اجرای ایده‌هایشان. رمانتیسمِ یوتوپیایی، پیش‌درآمد مهندسی اجتماعی و تمامیت‌خواهی است.

«این فکر که حاکم باید مانند یک هنرمند پیکرتراش، جامعه را به عنوان ماده خام در نظر بگیرد و آن را مطابق با یک ایده‌آل هنری شکل دهد، ریشه اصلی توتالیتاریسم است.»(کارل پوپر)

▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️

✅ رسانه اقتصادی اجتماعی دورنمای اقتصاد 
👇👇👇👇 
@ECONVIEWS 
اینستاگرام: 
👇👇 
https://www.instagram.com/econ.views

🔵 نسبت نقدینگی به تولید ناخالص داخلی؛ شاخصی گمراه‌کننده در اقتصادهای مبتلا به تورم مزمن(1/2)

نسبت نقدینگی به تولید ناخالص داخلی اسمی، یکی از شاخص‌های پرکاربرد در تحلیل‌های کلان اقتصادی، در سال‌های اخیر در ایران با کاهش چشمگیری همراه بوده است. این نسبت که در بازه زمانی ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۸ حدود ۸۴ تا ۸۷ درصد بود، در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ به حدود ۴۷ تا ۴۹ درصد کاهش یافته است. آقای آرش رئیسی‌نژاد در یادداشتی این کاهش را ناشی از رشد سریع‌تر تولید ناخالص داخلی اسمی (ناشی از تورم مزمن) نسبت به نقدینگی دانسته‌اند. هرچند این تفسیر از منظر حسابداری درست است، اما برای تبیین سازوکارهای پولی حاکم بر اقتصاد ایران ناکافی است و نیاز به تحلیلی عمیق‌تر دارد که در آن نقش تقاضای حقیقی پول و رفتار نگهداری آن نیز لحاظ شود. این یادداشت می‌کوشد با تکیه بر چارچوب نظری اقتصاد پول درون‌زا و با نگاهی فراتر از آمارهای سطحی، تفسیری جامع‌تر از این پدیده ارائه دهد. شایان ذکر است آنچه در رابطه نقش نرخ بهره منفی یا کسری بودجه به طور گسترده در محافل اقتصادی مطرح است در این یادداشت یا اشاره نمی‌شود یا گذرا اشاره می‌شود چرا که نگارنده با تحلیل رایج از این دو مقوله چندان همراه نیست.

در دیدگاه متعارف (نظریه مقداری پول)، زنجیره علّی از حجم پول (M) به سطح قیمت‌ها (P) برقرار است. اما نظریه پول درون‌زا که ریشه در اندیشه‌های کینز و کالدور دارد، برخلاف نظریه مقداری پول، عرضه پول را عمدتاً متغیری درون‌زا می‌داند که در تعامل با تقاضای اعتبار، فعالیت اقتصادی و سیاست پولی شکل می‌گیرد. کالدور در مقاله «پولگرایی جدید» (۱۹۷۰) تأکید می‌کند که «این افزایش سطح مخارج و درآمد است که منجر به رشد حجم پول می‌شود، نه برعکس». با این حال، نکته‌ای که در بسیاری از تحلیل‌ها مغفول می‌ماند، تمایز میان «حجم اسمی نقدینگی» و «تقاضای حقیقی برای نگهداری پول» است. نسبت نقدینگی به تولید ناخالص داخلی اسمی را می‌توان به صورت M/PY نوشت به عبارت دیگر، این نسبت حاصل‌تقسیم مانده حقیقی پول (M/P) بر تولید واقعی (Y) است. بنابراین، کاهش این نسبت می‌تواند ناشی از دو عامل باشد: کاهش تقاضا برای نگهداری پول (کاهش M/P) یا افزایش تولید واقعی (افزایش Y). در اقتصاد ایران، با توجه به رشد اقتصادی نزدیک به صفر، به نظر می‌رسد یکی از مهم‌ترین عوامل کاهش این نسبت، سقوط تقاضای حقیقی برای پول باشد.

از این منظر، کاهش نسبت نقدینگی به GDP را نه می‌توان نشانه موفقیت در کنترل نقدینگی تلقی کرد و نه صرفاً معلول تورم. آنچه در اقتصاد ایران رخ می‌دهد، یک واکنش رفتاری از سوی بنگاه‌ها و خانوارهاست که با کاهش تمایل به نگهداری پول، عملاً سرعت گردش پول را افزایش می‌دهند. این پدیده که در ادبیات اقتصادی به فرار از پول معروف است، دقیقاً توصیف‌کننده وضعیتی است که در آن مردم به دلیل انتظار تورم بالا، دارایی‌های نقدی خود را به سرعت به کالا، ارز، طلا یا سایر دارایی‌های سرمایه‌ای تبدیل می‌کنند. شواهد نشان می‌دهد که سرعت گردش پول در ایران از سال ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۳ رشد قابل‌توجهی داشته است. این افزایش سرعت، به‌معنای آن است که با وجود رشد نقدینگی، ارزش اسمی معاملات با سرعتی بسیار بیشتر از رشد نقدینگی افزایش یافته است. بنابراین، کاهش نسبت نقدینگی به GDP تا حد زیادی ناشی از کاهش تقاضا برای نگهداری پول است، نه کاهش رشد نقدینگی.

نکته حائز اهمیت دیگر، تغییر در ترکیب نقدینگی است. در سال‌های اخیر، سهم پول (M1) از کل نقدینگی در ایران افزایش یافته است؛ به‌این معنا که مردم دارایی‌های نقدی خود را به سمت سپرده‌های جاری سوق داده‌اند ( با توجه به میزان تورم اسکناس را می‌توان نادیده گرفت) تا بتوانند در صورت لزوم سریع‌تر واکنش نشان دهند. این تغییر ترکیب، نشانه‌ای از کاهش اعتماد به پول ملی و تمایل به حفظ نقدشوندگی بالا برای فرار از تورم است. این الگو در اقتصادهای پرتورم نظیر آرژانتین، ترکیه (دهه ۱۹۹۰) و برزیل (قبل از برنامه رئال) نیز مشاهده شده است. تجربه این کشورها نشان می‌دهد که تورم مزمن معمولاً با کاهش تقاضا برای پول، افزایش سرعت گردش آن و تغییر در ترکیب نقدینگی همراه است. این مقایسه تطبیقی نشان می‌دهد که ایران نیز در مسیری مشابه با سایر اقتصادهای پرتورم قرار دارد.
🔻🔻🔻🔻

🔺🔺🔺🔺
نسبت نقدینگی به تولید ناخالص داخلی؛ شاخصی گمراه‌کننده در اقتصادهای مبتلا به تورم مزمن(2/2)

از منظر اقتصاد سیاسی، کاهش نسبت نقدینگی به GDP پیامدهای مهمی برای مالیات تورمی دارد. در ادبیات رایج دولت‌ها در اقتصادهای پرتورم برای تأمین کسری بودجه به انتشار پول متکی هستند. اما زمانی که مردم تقاضای خود برای نگهداری پول را کاهش می‌دهند، پایه مالیاتی تورمی فرسایش می‌یابد. به‌عبارت دیگر، برای اینکه دولت بتواند همان مقدار درآمد واقعی را از محل انتشار پول کسب کند، ناچار است تورم بالاتری ایجاد کند. این پدیده در ادبیات اقتصادی به منحنی لافر مالیات تورمی معروف است؛ منحنی که نشان می‌دهد افزایش نرخ تورم فراتر از یک آستانه، نه تنها درآمد دولت را افزایش نمی‌دهد، بلکه به‌دلیل کاهش تقاضا برای پول، درآمد واقعی حاصل از انتشار پول را کاهش می‌دهد. نشانه‌هایی وجود دارد که ایران در سال‌های اخیر به سمت بخش نزولی این منحنی حرکت کرده است؛ یعنی تورم بالاتر دیگر درآمد واقعی برای دولت ایجاد نمی‌کند و صرفاً به افزایش سرعت گردش پول و تشدید بی‌ثباتی اقتصادی منجر می‌شود ( یکی از دلایل مخالفت نگارنده با تحلیل رایج از کسری بودجه که تصور می‌شود تعمدا دولت به آن دست می‌زند در همین نکته نهفته است).

علاوه بر این، نسبت نقدینگی به GDP به‌عنوان شاخص عمق مالی، در اقتصادهای با تورم مزمن اعتبار خود را از دست می‌دهد. این شاخص در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ میلادی عمدتاً برای اقتصادهای با تورم پایین طراحی شده بود. در اقتصادهای مبتلا به تورم مزمن، این نسبت ممکن است بیش از آنکه تغییرات عمق مالی را منعکس کند، بازتابی از تغییرات اعتماد به پول ملی و رفتار نگهداری پول باشد. اگر مردم به پول اعتماد داشته باشند، نسبت بالا می‌رود و اگر از پول فرار کنند، نسبت پایین می‌آید.

بنابراین، برای ارزیابی واقع‌بینانه وضعیت نظام مالی ایران، باید از تکیه صرف بر نسبت نقدینگی به GDP پرهیز کرد و به‌جای آن، از شاخص‌های مکمل استفاده نمود. شاخص‌هایی مانند نسبت اعتبارات اعطایی به بخش خصوصی به GDP که نشان‌دهنده توان نظام بانکی در تأمین مالی مولد است، نسبت سرمایه‌گذاری ثابت به اعتبارات بانکی که کارایی تخصیص منابع را نشان می‌دهد، سهم پول (M1) از نقدینگی که بیانگر نقدشوندگی دارایی‌ها و سطح اعتماد به پول ملی است، سرعت گردش پول که تغییرات در تقاضا برای نگهداری پول را منعکس می‌کند، نرخ بهره حقیقی که نشان‌دهنده بازدهی واقعی سپرده‌هاست، و سهم دارایی‌های غیرمولد از ترازنامه بانک‌ها که نشان‌دهنده انحراف منابع از تولید است، همگی می‌توانند تصویر دقیق‌تری از وضعیت نظام مالی و پولی ایران ارائه دهند.

به بیان دیگر، در اقتصادهای مبتلا به تورم مزمن، تحلیل متغیرهای پولی باید از تمرکز بر کمیت پول به سمت تحلیل رفتار نگهداری پول، ساختار ترازنامه نظام بانکی و کیفیت تخصیص اعتبار حرکت کند. تنها در چنین چارچوب چندبعدی است که می‌توان به درکی درست از تحولات پولی و مالی ایران دست یافت و از دام تفسیرهای گمراه‌کننده شاخص‌های تک‌بعدی رهایی یافت. آنچه در اقتصاد ایران رخ می‌دهد، یک بازتوزیع تورمی است که در آن رشد نقدینگی نه به‌عنوان یک متغیر مستقل، بلکه به‌عنوان یک پاسخ درون‌زا به شوک‌های ارزی و هزینه‌ای عمل می‌کند و نسبت نقدینگی به GDP، بیش از آنکه نشان‌دهنده عمق مالی باشد، آینه‌ای از فرار مردم از پول ملی و کاهش اعتماد به آن است.

🔸منبع : کاتالاکسی

▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️

✅ رسانه اقتصادی اجتماعی دورنمای اقتصاد 
👇👇👇👇 
@ECONVIEWS 
اینستاگرام: 
👇👇 
https://www.instagram.com/econ.views

🔵 بوتسواتا

✍ یدالله کریمی پور

▪️کشوری محصور در خشکی، مثل افغانستان. تقریبا ثلث وسعت ایران که ۸۰٪ آن صحرا است. وقتی در ۱۹۶۶مستقل شد، ۱۲ کیلومتر جاده اسفالت داشت. جزو لیست ۲۵ امین کشور فقیر جهان بود.

▪️ ۱۰۰ دانش آموخته دانشگاه و چند صد دیپلمه داشت. بدون حتی یک بیمارستان مدرن. کشوری بدون دسترسی به دریا و محصور بین نامیبیا، زیمبابوه و افریقای جنوبی، که ۸۰٪ آن را بیابان کالاهاری تشکیل می دهد.

✔️به قول عجم اوغلو در کتاب: چرا ملت ها شکست می خورند؟

▪️بوتسوانا بر خلاف کشورهای همسایه یا واقع در فضای نزدیک پیرامونی که پس از استقلال وارد چرخه انواع جنگ ها(درونی- برونی) شده و یا گرفتار دیکتاتوری شدند، راهی متفاوت در پیش گرفت:

۱- نهادهای فراگیر و حاکمیت قانون
رهبران اولیه بوتسوانا، سنت‌های دموکراتیک قومی را با ساختارهای مدرن غربی تلفیق کردند.

این کار باعث شد:
۱- مالکیت  شخصی و خصوصی محترم شمرده شود؛

۲-ثبات سیاسی و دموکراسی چندحزبی مستمر (بدون حتی یک کودتا) شکل بگیرد؛

۳- فساد مالی به حداقل برسد.

در سال ۱۹۶۷، پس از کشف ذخایر عظیم الماس در این کشور، دولت بوتسوانا با شرکت بزرگ الماس "دِ بیرز" (De Beers) یک شرکت مشترک به نام دبسوانا (Debswana) تاسیس کرد و ۵۰ درصد سهم را گرفت.

سود حاصل از الماس به جای اینکه صرف تجملات رهبران شود، در یک صندوق حاکمیتی برای روزهای مبادا و توسعه زیرساخت‌ها ذخیره شد.

▪️دولت درآمد الماس را مستقیما در قالب زیر به رگ‌های جامعه تزریق کرد:

✔️۱- آموزش رایگان: امروزه نرخ باسوادی در بوتسوانا بالای ۸۸ درصد است.

✔️۲-بهداشت و راه‌ها: هزاران کیلومتر جاده ساخته شد و دسترسی به خدمات درمانی به یک استاندارد بالا رسید.

▪️از استقلال(۱۹۶۶) بدین سو، این کشور برخلاف کشورهای منطقه جنوب آفریقا، مانند آنگولا، موزامبیک، زیمبابوه، نامیبیا و آفریقای جنوبی در هیچ جنگی شرکت نکرده است.

✔️سرانه درآمد مردش از کمتر از ۱۰۰ دلار، به بیش از ۸,۰۰۰ دلار رسیده و از دیدگاه
شاخص ادراک فساد در رتبه اول یا دوم شفافیت در آفریقا است.

✔️البته بوتسوانا  یک مدینه فاضله نیست و با دو چالش بزرگ روبروست:

▫️۱. اقتصاد کشور هنوز به شدت به قیمت جهانی الماس وابسته است و تنوع اقتصادی کمی دارد.

▫️۲. به دلیل سرمایه‌بر بودن صنعت الماس (و نه اشتغال‌زا بودن آن)، نرخ بیکاری به‌ویژه میان جوانان بالاست. همچنین شیوع ویروس HIV در دهه‌های گذشته ضربه سختی به نیروی کار این کشور زد، هرچند دولت با برنامه‌های درمانی رایگان توانست آن را کنترل کند.

🔻چه شد؟
عجم‌اوغلو و رابینسون معتقدند آن چه بستر معجزه بوتسوانا را رقم زد، چهار عامل بود.
در هنگام استقلال یکی از فقیرترین کشورهای جهان بود.

✔️ همسایگانش همه آپارتاید بودند‌ ولی در سال ۲۰۰۰ سریعترین رشد اقتصادی جهان را به خود اختصاص داد. این چهار عامل کدام بودند:

📌۱- میراث پیشا استعماری
میراث قبیله اینگواتوسنت یا کگوتلا بر پایه شورای عمومی استوار بود و حتی رعایا هم می توانستند رهبر را به نقد و چالش بکشند. این فرهنگ مبتنی بر مشارکت سیاسی، پایه ای بود که نهادهای مدرن روی آن ساخته شد.

📌۲- استعمار کم‌ عمق
بریتانیا در بوتسوانا سرمایه گذاریرنکرد؛ ولی در عین حال ساختار قبیله ای هم تخریب نشد. این کم توجهی استعماری، نهادهای بومی را زنده نگاه داشت.

📌۳- رهبری در لحظه بحرانی
سیرتسه خاما، رهبر استقلال، هنگامی که الماس کشف شد، انتخابی عقلایی کرد. قراردادها را به گونه ای بست که درآمد به دولت برسد، نه به قبایل یا نخبگان و نظامیان او سپس انتخابات رقابتی بگدار کرد، قدرت را نهادینه کرد و نه شخث و خانوادگی. عجم اوعلو این را نقطه اصلی می داند: الماس در نیجریه نفرین شد، در بوتسوانا نعمت؛ تفاوت در نهاد بود، نه در منبع.

📌۴-درآمد الماس در سرمایه گذاری عمومی هزینه شد: آموزش، بهداشت، زیرساخت. مهمنر از ان، چرخه انتخاباتی منطم برقرار ماند.قدرت شخصی سازی، خانوادگی و صنفی نشد.


➕لب کلام:  عجم‌ اوغلو بوتسوانا را برای این دوست دارد که نقض کننده همه بهانه هاست.نه استدلال های جغرافیایی را می پذیرد(اقلیم و دیگر شرایط مناسب)، نه استدلال فرهنگ، نه استدلال نژاد.

➕کشوری محاط در خشکی، کاملا فقیر، آفریقایی، بدون میراث استعماری مثبت، به دلیل نهادهای معقول در دست ساخت، توسعه می یابد. به دلیل رهبری آینده‌نگر، رژیم کمتر فاسد، نهادهای قانونی محکم و مدیریت درست ثروت ملی. (تا کنون)

▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️

✅ رسانه اقتصادی اجتماعی دورنمای اقتصاد 
👇👇👇👇 
@ECONVIEWS 
اینستاگرام: 
👇👇 
https://www.instagram.com/econ.views

May your day be filled with positive energy, meaningful moments, and new opportunities.

— Mahatma Gandhi


شب خوش

📄 هزینه‌های پنهان اقتصاد دستوری

در ادبیات اقتصاد کلاسیک، بازارهای جهانی همواره به عنوان فرایندی روان و بی‌اصطکاک تصویر می‌شدند که در آن‌ها خریداران و فروشندگان بدون هیچ مانعی به یکدیگر متصل می‌شوند و قیمت‌ها براساس عرضه و تقاضا تعیین می‌گردند. اما در دنیای واقعی، ماجرا به این سادگی نیست؛ چرا که انجام هرگونه دادوستد، نیازمند صرف زمان، انرژی و هزینه‌های پنهانی است که ارتباطی به قیمت خودِ کالا یا خدمت ندارد. این مخارج پنهان و فرآیندهای فرسایشی، همان چیزی است که امروز در اقتصاد تحت عنوان «هزینه مبادله» شناخته می‌شود.

▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️

✅ رسانه اقتصادی اجتماعی دورنمای اقتصاد 
👇👇👇👇 
@ECONVIEWS 
اینستاگرام: 
👇👇 
https://www.instagram.com/econ.views

🔵این مقاله با عنوان “Artificial Intelligence and Grade Inflation” نوشتهٔ Igor Chirikov است و یکی از مهم‌ترین بحث‌های تازه در آموزش عالی را بررسی می‌کند: آیا هوش مصنوعی مولد، مخصوصاً بعد از ظهور ChatGPT، باعث شده نمره‌های دانشگاهی بالاتر بروند بدون اینکه یادگیری واقعی به همان اندازه رشد کرده باشد؟ پاسخ نویسنده به این پرسش، بر اساس داده‌های گسترده، تا حد زیادی مثبت است.

نویسنده در این پژوهش بیش از ۵۰۰ هزار نمره را در یک دانشگاه بزرگ پژوهشی در فاصلهٔ سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵ بررسی کرده است. ایدهٔ اصلی مقاله این است که برخی درس‌ها بیشتر از بقیه در معرض استفاده از AI قرار دارند؛ برای مثال، درس‌هایی که در آن‌ها نوشتن، کدنویسی، یا تولید متن اهمیت زیادی دارد. در مقابل، بعضی درس‌ها مثل درس‌های شفاهی یا عملی، کمتر قابل جایگزینی با هوش مصنوعی هستند. همین تفاوت باعث شده که نویسنده بتواند اثر AI را جدا از روندهای معمول آموزشی بررسی کند.

روش تحقیق مقاله، difference-in-differences یا «تفاوت در تفاوت‌ها» است. این روش در علوم اجتماعی و اقتصاد بسیار رایج است، چون به پژوهشگر اجازه می‌دهد تغییرات یک گروه را با گروهی دیگر مقایسه کند و اثر یک شوک بیرونی را بسنجد. در اینجا، گروه اول درس‌هایی هستند که به‌طور طبیعی بیشتر در معرض AI هستند، و گروه دوم درس‌هایی هستند که کمتر در معرض آن قرار دارند. اگر بعد از انتشار ChatGPT فقط در گروه اول افزایش نمره دیده شود، می‌توان گفت که هوش مصنوعی احتمالاً نقش مهمی داشته است.

نتیجهٔ اصلی مقاله روشن و قابل توجه است: در درس‌هایی که بیشتر با AI درگیرند، سهم نمره‌های A بعد از انتشار ChatGPT به‌طور جدی بالا رفته است. بر اساس یافته‌های مقاله، این سهم حدود ۱۳ واحد درصد افزایش یافته، یعنی چیزی حدود ۳۰ درصد نسبت به سطح پایهٔ ۲۰۲۲. این افزایش، از نظر آماری و آموزشی، کوچک نیست. چنین تغییری نشان می‌دهد که بعد از رایج شدن ابزارهای مولد، بسیاری از دانشجویان توانسته‌اند تکالیف را به شکلی ارائه کنند که بهتر از توان واقعی‌شان به نظر برسد.

اما نکتهٔ مهم‌تر این است که این رشد نمره‌ها لزوماً به معنای یادگیری بیشتر نیست. نویسنده استدلال می‌کند که اگر AI واقعاً یادگیری را تقویت می‌کرد، باید در همه نوع درس‌ها اثر مشابهی می‌گذاشت. ولی داده‌ها چنین چیزی را نشان نمی‌دهند. افزایش نمره بیشتر در درس‌هایی دیده شده که تکلیف‌های خانه در آن‌ها وزن بیشتری در نمرهٔ نهایی دارد. این الگو به‌خوبی با این فرض سازگار است که AI بخشی از کار دانشجو را انجام داده، نه اینکه فقط به او کمک کرده باشد بهتر یاد بگیرد.

در واقع، مقاله به یک تفاوت مهم اشاره می‌کند: بهبود عملکرد ظاهری با بهبود واقعی مهارت یکی نیست. دانشجو ممکن است اکنون متن بهتری تحویل دهد، یا کد تمیزتری بنویسد، اما اگر این نتیجه را با تکیه بر AI به دست آورده باشد، شاید در یک موقعیت مستقل نتواند همان کار را انجام دهد. به همین دلیل است که نویسنده می‌گوید نمره‌ها ممکن است بخشی از ارزش اطلاعاتی خود را از دست بدهند.این مسئله فقط یک دغدغهٔ آموزشی نیست، بلکه از منظر اقتصاد آموزش و سنجش سرمایهٔ انسانی هم اهمیت دارد. نمره‌ها در نظام آموزشی نقش سیگنال دارند؛ یعنی به دانشگاه‌ها، کارفرماها و خود دانشجوها می‌گویند که فرد تا چه اندازه واقعاً یاد گرفته است.

اگر هوش مصنوعی باعث شود این سیگنال‌ها ضعیف یا مخدوش شوند، آنگاه نمرهٔ بالا دیگر الزاماً نشان‌دهندهٔ توانایی بالای فرد نخواهد بود. به زبان ساده، سیستم ارزیابی ممکن است هنوز عدد بدهد، اما آن عدد دیگر همان معنای قبلی را نداشته باشد.یکی از جنبه‌های مهم مقاله این است که افزایش نمره‌ها در همهٔ درس‌ها یکسان نبوده است. در درس‌هایی که نوشتن و کدنویسی بخش اصلی کار هستند، اثر AI بسیار قوی‌تر دیده شده است. این نکته از نظر منطقی هم قابل فهم است، چون ابزارهای مولد دقیقاً در چنین کارهایی قدرت زیادی دارند. در مقابل، در درس‌هایی که به ارائهٔ شفاهی، آزمون حضوری یا کار عملی وابسته‌اند، چنین جهشی در نمره دیده نمی‌شود. همین تفاوت به نفع این تفسیر است که AI بیشتر باعث جایگزینی کار دانشجو شده تا افزایش عمومی یادگیری.از نظر سیاست‌گذاری آموزشی، مقاله چند پیام مهم دارد. نخست اینکه دانشگاه‌ها باید در ارزیابی‌های خود بازنگری کنند. اگر تکلیف‌های خانگی به‌راحتی با AI قابل انجام باشند، تکیهٔ زیاد بر آن‌ها می‌تواند منجر به تورم نمره شود. دوم اینکه باید بین تکالیفی که هدفشان یادگیری است و تکالیفی که هدفشان سنجش است فرق گذاشت. شاید لازم باشد از آزمون‌های حضوری، ارزیابی‌های شفاهی، پروژه‌های مرحله‌ای، یا تکالیفی که استفاده از AI در آن‌ها شفاف و مستند است بیشتر استفاده شود.

سوم اینکه خودِ طراحی درس‌ها باید تغییر کند؛ یعنی به‌جای اینکه فقط خروجی نهایی مهم باشد، روند فکر کردن، استدلال، و توانایی توضیح شفاهی هم در ارزیابی نقش داشته باشد.این مقاله در عین حال یک هشدار فرهنگی هم دارد. ما معمولاً وقتی دربارهٔ AI در آموزش حرف می‌زنیم، از افزایش بهره‌وری، سرعت، یا دسترسی صحبت می‌کنیم. اما این پژوهش یادآوری می‌کند که تکنولوژی همیشه فقط «کمک» نمی‌کند؛ گاهی معنای ابزارهای موجود را عوض می‌کند. اگر دانشجوها بتوانند بخشی از تکلیف را با AI تولید کنند، نمره هنوز ثبت می‌شود، ولی پشت آن نمره الزاماً همان میزان فهم، تمرین، و تسلط قبلی وجود ندارد.در مجموع، پیام مقاله ساده اما مهم است: هوش مصنوعی مولد به احتمال زیاد باعث تورم نمره شده، اما این افزایش نمره لزوماً به معنای یادگیری بیشتر نیست. در درس‌هایی که نوشتن و کدنویسی نقش اصلی دارند، نمره‌های A بعد از ChatGPT بیشتر شده‌اند، مخصوصاً وقتی تکلیف‌های خانگی وزن بالاتری دارند. بنابراین، چالش اصلی دانشگاه‌ها فقط این نیست که «چطور با تقلب مقابله کنند»، بلکه این است که چطور در عصر AI، نمره را دوباره به یک نشانهٔ معتبر از یادگیری تبدیل کنند.

🔸منبع : اقتصاد دیجیتال

▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️

✅ رسانه اقتصادی اجتماعی دورنمای اقتصاد 
👇👇👇👇 
@ECONVIEWS 
اینستاگرام: 
👇👇 
https://www.instagram.com/econ.views

🔵 #مستند: #زمین_چگونه_ساخته_شد

✅ قسمت دهم: مرگبارترین طغیان زمین

🔸دوبله فارسی

▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️

✅ رسانه اقتصادی اجتماعی دورنمای اقتصاد 
👇👇👇👇 
@ECONVIEWS 
اینستاگرام: 
👇👇 
https://www.instagram.com/econ.views

https://t.me/wateriran_env/64916
پنجشنبه

در حال و هوای جام جهانی ۲۰۲۶

📹 پول‌بال؛ اقتصاد رفتاری در شب فینال

▫️ اقتصاد رفتاری، شاخه‌ای از علم اقتصاد است که در آن فرض عقلانیت همه رفتارهای انسانی نقض می‌شود و گفته می‌شود که آدمی درگیر عواطف و مسایل شناختی نیز هست و این مسایل، می‌تواند روی تصمیم‌گیری‌های اقتصادی فرد تاثیرگذار باشد.

▫️سی و هفتمین برنامه پول‌بال، ویژه‌برنامه تلویزیون اکوایران برای مسابقات جام جهانی تلاش می‌کند در ادامه چند برنامه قبلی که در آن با تئوری‌های اقتصاد رفتاری تلاش شده بود برخی از مسایل در مورد رقابت‌های جام جهانی مثل پنالتی‌ها یا قیمت بلیط و ... توضیح داده شود؛ به سایر تئوری‌های اقتصاد رفتاری بپردازد که در این زمینه توضیح دهنده رفتار برندها و مشتریان است.

📺 @ecoiran_webtv

🔵 از نوجوانی ۱۹۸۶ تا شلوغیِ مادریدِ ۲۰۲۶؛ روایتی از جادوی بی‌مرز فوتبال

✍ سیدحسین سجادی‌فر

در میان هیاهوی زندگی، جایی که مرزها دیوار می‌کشند و زبان‌ها جدایی می‌اندازند، تنها یک چیز باقی می‌ماند که تمام قراردادها را می‌شکند: فوتبال. این تنها پدیده‌ای در دنیاست که می‌تواند میلیون‌ها انسان را در یک لحظه به خانواده تبدیل کند.

مادرید، در آن روز فراموش‌نشدنی تابستان ۲۰۲۶، نفس‌هایش را در سینه حبس کرده بود. وقتی سوت پایان جام جهانی به صدا درآمد و اسپانیا بر بام جهان ایستاد، خیابان‌های پایتخت غرق در شور و شادی شد و بیش از دو میلیون هوادار برای استقبال از قهرمانان جهان به خیابان‌ها آمدند. آن روز، سیاست رنگ باخت، اقتصاد فراموش شد و قومیت‌ها در موج شادی شناور گشتند. کودکی روی دوش پدرش اشک می‌ریخت، پیرمردی عصا را بالا می‌برد و دختری پرچم را به باد می‌داد؛ همه یک‌صدا فریاد می‌زدند: «ما با هم هستیم.»

اما شگفتی جام ۲۰۲۶ فقط به قهرمانی اسپانیا ختم نشد. در گوشه‌وکنار این رقابت‌ها، تیم‌هایی درخشیدند که تا پیش از آن، نامشان را کمتر کسی شنیده بود. کوراسائو، جزیره‌ای کوچک در دریای کارائیب، با تیمی از بازیکنان گمنام تا مرز رؤیا پیش رفت. کیپ‌ورد، آن قطعه آفریقایی در دل اقیانوس، با بازی‌های منظم و روحیه‌ای شکست‌ناپذیر همه را شگفت‌زده کرد و مصر نیز با هواداران پرشورش بار دیگر نشان داد که فوتبال چگونه می‌تواند نبض یک ملت را به تپش درآورد. این تیم‌های کوچک و بزرگ، با همان شور دو میلیون نفری مادرید، اثبات کردند که فوتبال به نام کشورهای بزرگ محدود نمی‌شود؛ هر جا دلی برای عشق ورزیدن باشد، آنجا جشن فوتبال برپاست.

و برای ما ایرانی‌ها، این جام جهانی معنایی فراتر از نتایج مسابقات داشت. تیم ملی ایران در شرایطی پا به این رقابت‌ها گذاشت که کشور روزهای سخت و پرالتهابی را پشت سر می‌گذاشت و سایه جنگ هنوز بر ذهن و زندگی مردم سنگینی می‌کرد. در طول مسابقات نیز ملی‌پوشان ایران با مشکلات و حواشی متعددی روبه‌رو شدند و برخورد مسئولان آمریکایی با کاروان ایران، بر دشواری‌های حضور تیم افزود. با این حال، بازیکنان ایران با تمام توان جنگیدند، از جان مایه گذاشتند و نماینده‌ای شایسته برای مردم ایران بودند. سرانجام، با اندکی بدشانسی و اختلافی بسیار ناچیز، رؤیای صعود از دست رفت؛ اما آنچه در حافظه مردم ماند، حذف یک تیم نبود، بلکه غیرت، همدلی و ایستادگی مردانی بود که در سخت‌ترین شرایط، پرچم ایران را با افتخار به دوش کشیدند و نشان دادند فوتبال، حتی در تلخ‌ترین شکست‌ها، می‌تواند مایه وحدت و غرور یک ملت باشد.

اما برای من، ریشه این عشق بی‌مرز به فوتبال، به سال‌ها پیش بازمی‌گردد. جام جهانی ۱۹۸۶ مکزیک، اولین جامی بود که در دوازده‌سالگی از قاب تلویزیون تماشا کردم. از همان بازی‌های گروهی، شیفته آرژانتین شدم و وقتی دیه‌گو مارادونا با دو گل تاریخی مقابل انگلستان ــ یکی از آن‌ها همان «گل قرن» که تا ابد در خاطره‌ها ماند ــ و سپس نمایش‌های بی‌نظیر در نیمه‌نهایی و فینال، تیمش را به قهرمانی رساند، من برای همیشه طرفدار سرسخت آرژانتین و مارادونا شدم. آن تیم رؤیایی فقط مارادونا نبود؛ خورخه والدانو، خورخه بوروچاگا، خوزه لوئیس براون، اسکار روخری، سرخیو باتیستا، ریکاردو بوچینی و نری پومپیدو، هر کدام ستاره‌هایی بودند که آن قهرمانی را جاودانه کردند.

سال‌ها بعد، وقتی لیونل مسی پا به عرصه گذاشت، بی‌تردید او نیز به عنوان یک نابغه و هنرمند فوتبال مرا شیفته خود کرد. همچون بسیاری از هواداران قدیمی آرژانتین، مسی را جانشین شایسته مارادونا دانستم. اما فوتبال همیشه طعم تلخ و شیرین را با هم می‌چشاند. در همان جام جهانی ۲۰۲۶، آرژانتینِ مسی به فینال رسید، اما جام از دستش رفت و اسپانیا بر سکوی قهرمانی ایستاد. با این حال، در همان شکست، من زیباترین پیروزی فوتبال را دیدم؛ مسی، با آن سن‌وسال، همچنان چون الماسی درخشان در میان زمین می‌دوید، دریبل می‌زد، پاس می‌داد و می‌جنگید؛ انگار زمان برای او متوقف شده است. شکستش نه یک پایان، که تازه‌ترین گواه بر جاودانگی او بود؛ چرا که فوتبال به قهرمانی یک تیم خلاصه نمی‌شود، بلکه به درخشش ستاره‌هایی است که حتی در اوج ناامیدی نیز نور می‌پاشند.

حالا وقتی آن دو میلیون نفر را در خیابان‌های مادرید می‌بینم، تصویر مردمان کوراسائو، کیپ‌ورد، مصر و میلیون‌ها ایرانی را که با وجود همه سختی‌ها پشت تیم ملی خود ایستادند، کنار هم مجسم می‌کنم، عمیقاً درک می‌کنم که فوتبال، از ۱۹۸۶ تا ۲۰۲۶، از مارادونا تا مسی، از آرژانتین تا اسپانیا، از جزایر کارائیب تا کرانه‌های نیل و از تهران تا مادرید، همواره پلی بوده برای اتصال قلب‌هایی که در گوشه‌گوشه این کره خاکی، شبیه هم می‌خندند، گریه می‌کنند و عاشق شدن را بلدند.

این جادوی بی‌پایان فوتبال است؛ جایی برای آشتی با خودمان و با همه انسان‌ها،

📄 تکنولوژی کنترل تورم؛ فرمول جهانی برای رهایی از تله ۵۰ ساله

◽️ در ۵۰ سال اخیر، نرخ #تورم اقتصاد ایران (به استثنای دوره‌هایی کوتاه) همواره دو رقمی بوده است. در حالی که میانگین تورم جهانی امروز به کمتر از ۶ درصد رسیده و بیش از ۱۳۰ کشور دنیا تورم‌های تک‌رقمی پایدار را تجربه می‌کنند. #تکنولوژی_کنترل_تورم چیست؟ آیا می‌توانیم فرمولی که کشورهای دیگر به کار برده‌اند را در ایران به کار بگیریم؟

◽️ اقتصاددانان تورم مزمن اقتصاد ایران را حاصل بی‌توجهی به دستاوردهای علم اقتصاد درباره شیوه‌های کنترل تورم می‌دانند، شیوه‌هایی که می‌توان آن را «تکنولوژی کنترل تورم» نامید.

◽️ بررسی تجربه‌های جهانی می‌تواند به ما پاسخ دهد که چرا اقتصاد ایران ۵۰ سال است با تورم دو رقمی دست‌وپنجه نرم می‌کند، در حالی که میانگین تورم جهانی امروز به کمتر از ۶ درصد رسیده و بیش از ۱۳۰ کشور دنیا تورم‌های تک‌رقمی پایدار را تجربه می‌کنند.

◽️ کشورهای موفق، کنترل تورم را نه یک موضوع اخلاقی یا ناشی از گران فروشی و احتکار بازاریان، بلکه یک مسئله پولی می‌دانند. آن‌ها به جای راه‌اندازی قرارگاه و گشت‌های نظارتی برای کنترل قیمت مرغ و گوشت، کسری بودجه خود را از طریق فروش اوراق قرضه به مردم یا کاهش هزینه‌های زائد جبران می‌کنند و هرگز به بانک مرکزی اجازه چاپ اسکناس بدون پشتوانه را نمی‌دهند.

🔗 متن کامل را اینجا بخوانید

گفته بودم:
"فراموشی زمان می‌خواهد"
اشتباه می‌کردم.
زمان نه،
فراموشی دل می‌خواست
که آن‌هم
پیش تو ماند...

ییلماز گونی - شاعر ترکیه‌ای
برگردان: فرید فرخ‌زاد

Unutmak zaman ister demiştim,
Yanılmışım,
Zaman değil
Yürek istiyormuş...
Oda sende kaldı!

#Yılmaz_Güney
#ییلماز_گونی
#فرید_فرخ‌زاد

◼️ شاعران جهان

شب خوش