💫በአማካሪነት ሙያ ለሚሰሩ ባለሙያዎች የሚጠቅም መረጃ።

⭐️ግብር ከፋዮች የሚይዟቸው የሒሳብ ሰነዶች።

⏺ግብር ከፋዮች የሂሳብ መዝገብ እንዲይዙ የሚደረግበት ዓላማ በትክክለኛ መረጃ ላይ በመመስረት ግብር ለማስከፈል እና የታክስ ተመላሽን ለመፍቀድ ነው፡፡

❇️ስለሆነም ግብር ከፋዮች የሚከተሉትን የሂሳብ ሰነዶች መያዝ ይኖርባቸዋል:-

👉 ከንግድ ስራው ጋር የተገናኘ በየቀኑ የሚያገኘውን ማንኛውም ገቢ እና ወጪ የሚያሳይ ሰነድ
👉 አለም አቀፍ የፋይናንስ ሪፖርት አቀራረብን የተከተለ የሂሳብ ሰነድ (GAAP/IFRS/ Authorized tax format)
👉 ህጋዊ የእጅ በእጅ ሽያጭ ደረሰኝ፣
👉 የዱቤ ሽያጭ ደረሰኝ፣
👉 የገንዘብ መቀበያ ደረሰኝ፣
👉 የዴቢት/ክሬድት ሰነድ፣
👉 በኤሌክትሮንክ የመረጃ ማከመቻ መሳሪያ ውስጥ ተከማችቶ የተያዘ፣
👉 ከተከፋይ ሒሳብ ላይ ተቀናሽ የተደረገውን WHT የሚያሳይ ደረሰኝ፣
👉ከግብር ከፋዩ ቅድመ ታክስ ተቀናሽ የተደረገበትን የታክስ መጠን ደረሰኝ፣
👉 ታክስ ከፋዩ ወደ አገር ውስጥ ላስገባው ዕቃ ቀረጥና ታክስ የከፈለ መሆኑን የሚያረጋግጥ የጉሙሩክ ድክላራስዮን፣ የዕቃ መልቀቂያ ሰነድ፣ የክፍያ ደረሰኝ፣
👉 ታክስ ከፋዩ ወደ አገር ውስጥ ዕቃ ስያስገባ ከCIF ላይ 3% እና በአገር ውስጥ ግብይት ሲያከናውን 2% የተቀነሰበትን ንግድ ትርፍ ታክስ ከዓመታዊ ታክስ ያቀናነሰበትን ሂሳብ የሚያሳይ ዝርዝር ሰንጠረዥ እና ደረሰኝ፡፡

ከ ገቢዎች ሚኒስቴር Facebook ገጽ

@etconp

🔍 Why do projects exceed budget?

🏷Let’s break it down with a real case!

📌 🔸Case Study: if let see just an example🙏

⏺A 4 km urban road project was initially estimated to cost 25 million ETB. Midway through execution, the cost escalated to 34 million ETB a 36% budget overrun.
Why?

☘Incomplete BOQ during planning

☘Inflation not accounted for

☘Scope changes not managed

☘Inefficient procurement and material waste


📊 Key Lessons:

1️⃣ Accurate Quantity Take-Offs (QTO):
➤ Use updated drawings and software like AutoCAD & Excel or CostX
➤ Cross-verify QTO with field data

2️⃣ Rate Analysis:
➤ Include materials, labor, equipment, and overhead
➤ Use local market rates (e.g., from recent supplier quotes)

3️⃣ Contingency Planning:
➤ Add 5–10% contingency for risks like price hikes, delays, etc.
➤ Recalculate budget if major scope changes occur

4️⃣ Budget Monitoring Tools:
➤ Implement Earned Value Management (EVM)
➤ Compare Planned Value (PV), Actual Cost (AC), and Earned Value (EV)

5️⃣ Regular Financial Reviews:
➤ Monthly cost reports and cash flow updates
➤ Involve client & accountant in major budget revisions

📘 Pro Tip:
“Cost estimation is not just math it’s strategic foresight!”

@etconp

👉የስልጠና እድል

🏷ለመቐለ ዩኒቨርስቲ ኪነህንጻ ትምህርት ተማሪዎች እና መምህራን

📜Applications Open | Architectural Heritage Documentation Training – Japan, November 2025

⏺Mekelle University, in collaboration with Shibaura Institute of Technology (Japan), invites applications for an intensive training on architectural heritage documentation under the JST Sakura Science Exchange Program.

✅Open to Mekelle University students (architecture, urban planning, heritage) and staff

✅Fully funded: airfare, accommodation, daily allowances

⚡️Deadline: 25 July 2025

📩Apply via the Google Form link/QR code in the description👇

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScMlCkiKZYdGb22WHQUYA7007G5eZMm2PE39JA8xqsyDDmpTg/viewform?usp=preview

Via አሉላ ተስፋይ

@etconp

ታምራት  ፕሌት እና ጄቦልት አቅራቢ

📌ፕሌትና ጄቦልት በፈለጉት አይነት የተዘጋጀ አለን

📍ኢትዮጵያ ዉስጥ የትም እንልክሎታለን


0904040477
0994941708

👉እስኪ ዛሬ ደግሞ በመንግስት ግዥ ኤጀንሲ PPA 2011 በመጠቀም እንዴት የጨረታ ዶክመንት  እንደምናዘጋጅ እናያለን

🏷የጨረታ ዶክመንት (Bid document) ሶስት ምዕራፎች እና ዘጠኝ ክፍሎች አሉት እነሱም የሚከተሉት ናቸው፣

✅ምዕራፍ 1. የጨረታ ስርዓቶች(Bidding Procedures)

✴️ክፍል 1.የተጫራቾች መመሪያ (Instructions to Bidders (ITB))
✴️ክፍል 2. የጨረታ ዝርዝር መረጃ ሰነድ(Bid Data Sheet (BDS))
✴️ክፍል 3. የግምገማ መስፈርት (Evaluation and Qualification Criteria (EQC))
✴️ክፍል 4.የጨረታ ቅፆች (Bidding Forms)
✴️ክፍል 5. በጨረታው መሳተፍ የሚችሉ ሀገሮች (Eligible Countries)

✅ምዕራፍ 2. የተፈላጊ ሁኔታዎች ሰንጠረዥ(Schedule of Requirements)

✴️ክፍል 6. የተፈላጊ ሁኔታዎች ሰንጠረዥ(Schedule of Requirements including Scope of works, technical specifications, drawings and bill of quantities.)

✅ምዕራፍ 3. ውል (Contract)

✴️ክፍል 7. አጠቃላይ የውል ሁኔታዎች (General Conditions of Contract (GCC) )
✴️ክፍል 8. ልዩ የውል ሁኔታዎች (Special Conditions of Contract (SCC)) እና
✴️ክፍል 9. ሞዴል ውሎች (Contract Forms) ናቸው::

📜ስለዚህ ጨረታውን ለማዘጋጀት አዘጋጆች ከላይ ከተዘረዘሩት ዉስጥ ክፍል 1 የተጫራቾች መመሪያ እና ክፍል 7 አጠቃላይ የውል ሁኔታዎች ሳይለወጡ ባሉበት ሁኔታ ጥቅም ላይ ማዋል አለባቸው በ ክፍል 1 እና ክፍል 7 ዉስጥ ሊካተት የሚገባው ዝርዝር ወይም መረጃ  በክፍል 2 የጨረታ ዝርዝር መረጃ ሰነድ እና በ ክፍል 8 ልዩ የውል ሁኔታዎች ዉስጥ በቅደም ትከተል ሊካተት ይችላል:: ሌሎቹን ክፍሎች ግን እንደሚከተለው በማስተካከል መጠቀም ይቻላል::

🚧ክፍል 2.የጨረታ ዝርዝር መረጃ፦በዚህ ክፍል ዉስጥ እንደ የአጫራቹ ማንነት,አድራሻ, ጨረታው ሚገባበት ጊዜ እና ቦታ ሌሎችም እና የምሳሳሉት ዝርዝር ነገሮች የምናስቀምጥበት ነዉ::

🚧ክፍል 3. የግምገማ መስፈርት፦ በዚህ ክፍል ዉስጥ ተጫራቾችን ለመምረጥ የሚሆኑ መስፈርቶች መሞላት ይኖርባቸዋል:: ለምሳሌ ተጫራቾች የሚኖራቸው ማሺኖች (excacator,mixer,dump truck etc.), ባለፉት 5 ወይም 3 አመታት 💯% ያጠናቀቁአቸው ፕሮጀክቶች እና ሌሎችም::

🚧ክፍል 4.የጨረታ ቅፆች፦ በዚህ ክፍል ዉስጥ ያሉ ቅፆች በተጫራቾች የሚሞሉ ናቸው እና ግዥ ፈፃሚው አካል ምንም አይነት ለውጥ ማድረግ የለበትም::

🚧ክፍል 5. በጨረታው መሳተፍ የሚችሉ ሀገሮች፦ በዚህ ክፍል ዉስጥ ወጪዎች በመንግስት በሚሸፈን ግዥዎች ላይ እንደ ስታንዳርድ መመሪያ ሃተታ ተቀምጧል::

⏺ግዥው በለጋሾች የግዥ ደንብ መሰረት የሚፈፅም ከሆነ ወይም መንግስት በጨረታው ለመሳተፍ የሚችሉ አገሮችን በሚመለከት ማንኛውም የተለየ ወይም ተጨማሪ ሕግ ካወጣ ለውጥ ማድረግ ይችላል::

🚧ክፍል 6. የተፈላጊ ሁኔታዎች ሰንጠረዥ፦ በዚህ ክፍል ዉስጥ ስራውን በተመለከተ ሙሉ ዝርዝር ነገሮች የስራውን ወሰን በሚገባ በሚያሳይ መልኩ መቀመጥ አለበት:: በዉስጡም እንደ scope of works, technical specification, drawings እና  bill of quantity Or activity schedule በሚገባ መካተት አለባቸው::

🚧ክፍል 8. ልዩ የውል ሁኔታዎች በዚህ፦ ክፍል ዉስጥ ለፕሮጀክቱ ልዩ የሆኑ ነገሮች የሚቀመጡበት ነዉ:: ለምሳሌ እንደ liquidated damage፣price adjustment፣defects liability period እና የመሳሰሉት::

🚧ክፍል 9.ሞዴል ውሎች፦ በዚህ ክፍል ያሉት ውሎች የሚሞሉት አሸናፊው ከታወቀ በሁዋላ ቢሆንም ውሉ ምን ይመስላል የሚለውን ቀድመው ተጫራቾች እንዲያውቁት ስለሚጠበቅ ግዥ ፈፃሚ አካላት በዚህ ክፍል ዉስጥ ሊያካትቱት ይገባል::

🔰ስለዚህ ክፍል 1 አና 7ን እንዳለ በመተው እና ሌሎች ክፍሎችን በማስተካከል ማዘጋጀት ይቻላል!

🏷ጥያቄ ካላችሁ comment ላይ አሳውቁን ከወደዱት ደሞ share ያድርጉ

@etconp

👉የ ጨረታ ዶክመንት ሳምፕል

📜ብዝዎች በጠየቃቹን መሰረት ይህንን የ Bid Document እንደ አባሪ ተጠቀሙበት

💫Preparation of bid document

https://t.me/ETCONpWORK

@etconp

👉የአዋሽ-ኮምቦልቻ-ሃራ ገበያ የባቡር ፕሮጀክት ጉዳይ ከምን ደረሰ?

🚧ከዓመታት በፊት የኢትዮጵያ መንግሥት የተለያዩ የአገሪቱን ክፍሎች በባቡር መስመሮች ለማገናኘት በያዘው ዕቅድ የተጀመረው የአዋሽ-ኮምቦልቻ-ሃራ ገበያ የባቡር ፕሮጀክት ሥራውን የጀመረው ከአስር ዓመታት በፊት ነበር።

ይህ የባቡር መስመር አጠቃላይ ርዝመቱ 392 ኪሎ ሜትር ሲሆን፣ ግንባታው በሁለት ምዕራፎች ተከፍሎ ነበር ሲከናወን የነበረው።

የመጀመሪያው ምዕራፍ ከአዋሽ እስከ ኮምቦልቻ የሚደርስ እና 270 ኪሎ ሜትር የሚረዝም ሲሆን፣ ከኮምቦልቻ ሃራ ገበያ ያለው ሁለተኛው ምዕራፍ ደግሞ 122 ኪሎ ሜትር ይሸፍናል።

የዚህ የባቡር መስመር ግንባታ በሁለት ምዕራፍ እንዲከፈል የተደረገው ለፕሮጀክቱ ማስፈጸሚያ የሚሆን ሙሉ ገንዘብ ባለመገኘቱ ነበረ።

ያፒ መርከዚ በተባለው የቱርክ ተቋራጭ ግንባታው ሲከናወን የነበረው የባቡር መንገዱ ለመጀመሪያው ዙር ግንባታው ከ1.2 ቢሊዮን ዶላር በላይ በጀት ተይዞለት ነበር የተከናወነው።

ከአራት ዓመት በፊት የተጠናቀቀው የመጀመሪያው ምዕራፍ የባቡር መስመሩ ግንባታ ተጠናቅቆ አገልግሎት ለመስጠት የኤሌክትሪክ ኃይል አቅርቦት በመጠባበቅ ላይ እንደነበር የፕሮጀክቱ ሥራ አስኪያጅ በወቅቱ ለቢቢሲ ተናግረው እንደነበረ ይታወሳል።

ሁለተኛው ምዕራፍ የባቡሩ መስመር ግንባታን ለማካሄድ የሚያስፈልገው ገንዘብ ዘግየት ብሎ ተገኝቶ የነበረ ቢሆንም በኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ፣ በወሰን ማስከበር እና በሌሎች ምክንያቶች ተስተጓጉሏል።

ከዚያም በኋላ በሰሜን ኢትዮጵያ ትግራይ የተቀሰቀሰው የእርስ በርስ ጦርነት ተስፋፍቶ ወደ አማራ ክልል ከተዛመተ በኋላ ሥራው ከመቋረጡ በተጨማሪ ለአገልግሎት ዝግጁ የነበረው እና በግንባታ ላይ የነበረው የባቡሩ መሠረተ ልማቶች ላይ ውድመት እና ዝርፊያ አጋጥሞታል።

በ2007 ዓ.ም. ግንባታው የተጀመረው የባቡር መስመሩ የቱርኩ ያፒ መርከዚ የተባለ ተቋራጭ እየገነባው የነበረ ቢሆንም በሁለት ዓመቱ የሰሜን ኢትዮጵያ ጦርነት ወቅት የደረሰበት ዝርፊያ እና ጉዳት ተከትሎ ሥራው ተስተጓጉሏል።

ከዚህም ጋር ተያይዞ የግንባታው ተቋራጭ ድርጅቱ ጥር 2015 ዓ.ም. ለንደን በሚገኘው ዓለም አቀፍ የግልግል ፍርድ ቤት ባቀረበው የይገባኛል ክስ "ከፍተኛ ገንዘብ" ካሳ መጠየቁን የቢቢሲ ምንጮች ተናግረዋል።

ተቋራጭ ድርጅቱ በዋናነት በጦርነቱ ወቅት ለደረሰበት ጉዳት የኢትዮጵያ ምድር ባቡር ኮርፖሬሽን ላይ ክስ መሥርቶ የአንድ ቢሊዮን ዶላር ወይንም በአሁኑ የምንዛሪ ተመን የ131 ቢሊዮን ብር ገደማ የካሳ ይገባኛል ጥያቄ አቅርቧል።

ኩባንያው በዋናነት ከውል ጋር በተያያዘ ያልተከፈሉ ክፍያዎች፣ ፕሮጀክቱ በመዘግየቱ የካሳ ይገባኛል፣ የመጀመሪያው ምዕራፍን አጠናቅቄ ኤሌክትሪክ ኃይል አልቀረበልኝም፣ አላግባብ ክፍያዎች ተቀነሱብኝ፣ የመያዣ ገንዘቦች አልተከፈሉኝም እንዲሁም ከሰሜኑ ኢትዮጵያ ጦርነት ጋር ተያይዞ ደረሰብኝ ላላቸው ጉዳቶች ካሳ መጠየቁን ዘገባው ጠቅሷል።

ፕሮጀክቱ ከፍተኛ ውድመት እና ዝርፊያ እንደደረሰበት የተናገሩት ምንጮች፤ በተለይም የኃይል መስመሩ "ሙሉ ለሙሉ"፣ ማሰሪያ ቡሎኖች እና ሐዲዱ መዘረፉን ተናግረዋል።

ከሁለት ዓመት በፊት የተጀመረው የክስ ሂደት በመሀል ኮርፖሬሽኑ እና ተቋራጭ ድርጅቱ ለድርድር ተቀምጠው ሂደቱ እንደዘገየ ምንጮች ገልፀዋል።

ነገር ግን ተቋራጩ ድርጅት በድርድር የጠየቀው የካሳ ክፍያ ከፍተኛ ሆኖ በመገኘቱ ጉዳዩን መቋጨት እንዳልተቻለ የኮርፖሬሽኑ ምንጮች ተናግረዋል።

"ከሥራ ተቋራጩ ጋር በድርድር ጉዳዩን ፈትቶ ተቋራጩ ወደ ፕሮጀክቱ እንዲመለስ እና ማጠናቀቅ የሚለው እንደ አቋም ተይዞ ነበር። ነገር ግን የተጠየቀው ገንዘብ ከፍተኛ በመሆኑ ስምምነት ላይ መድረስ አልተቻለም" ሲሉ አንድ ምንጭ ገልፀዋል።

ይህ በሰሜኑ የኢትዮጵያ ጦርነት ምክንያት ከኢትዮጵያ ምድር ባቡር ኮርፖሬሽን ውዝግብ ውስጥ የገባው የአዋሽ-ኮምቦልቻ-ሃራ ገበያ የባቡር ፕሮጀክት ተቋራጭ ያፒ መርከዚ ባቀረበው የአንድ ቢሊዮን ዶላር የካሳ ይገባኛል ክስ ኮርፖሬሽኑ "በከፊል" ማሸነፉ ተነግሯል።

የክሱ ሂደት ምሥጢራዊነቱ ተይዞ የቆየ ሲሆን፣ ባለፈው ሚያዚያ 10/2017 ዓ.ም. የግልግል ፍርድ ቤቱ ኢትዮጵያን "በከፊል" አሸናፊ ያደረገ ("partial award") ውሳኔ መስጠቱን ምንጮች ተናግረዋል።

ውሳኔው ከቀናት በኋላ ለኮርፖሬሽኑ እና ለፍትህ ሚኒስቴር እንደደረሳቸው ቢቢሲ ዘግቧል።

"በአብዛኛው ኮርፖሬሽኑ ነፃ ተብሏል። ከፍተኛ መጠን ባለባቸው ክሶች ላይ ኃላፊነት የለበትም ወይም መከራከሪያው ተቀባይነት አግኝቶ ነፃ ተብሏል" ሲሉ አንድ ምንጭ ገልፀዋል።

በካሳ ይገባኛል ክፍያው ላይ ከቀረበው 80 በመቶ የሚሆን ክፍያ ውድቅ የተረገ ሲሆን፤ 20 በመቶ የሚሆነው ክፍያ ኢትዮጵያ ለመፈጸም ስሌት እና ግመታ እንደሚደረግ ጠቁመዋል።

ይህም ስሌት ገለልተኛ በሆኑ ባለሙያዎች በሦስተኛ ወገን እንደሚካሄድ የጠቆሙት ምንጮች፤ ተቋራጩ ባቀረበው ተመን ሳይሆን "ፍትሃዊ" የሆነ ስሌት ይሠራል ብለዋል።

በዚህ ክርክር ኢትዮጵያ የውጭ የሕግ ባለሙያዎችን ሳትቀጥር በኢትዮጵያዊያን የሕግ ባለሙያዎች መወከሏም ታውቋል።

የአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ መምህር የሆኑት ፕሮፌሰር ጥላሁን ተሾመ እና የኮርፖሬሽኑ የሕግ ክፍል ኃላፊ አቶ ካሳሁን ሙላት ጉዳዩን መያዛቸውን የጠቆሙት ምንጮች፤ በዓለም አቀፍ ክስ የአገር ውስጥ ባለሙያዎች ሲወከሉ ይህ የመጀመሪያው ጉዳይ ሊሆን እንደሚችልም አመልክተዋል።

ቀጣይ ምዕራፍ የተባለው ስሌቱ ቢያንስ እስከ ስድስት ወር ሊወስድ እንደሚችል ምንጮች ጠቁመዋል።

ፕሮጀክቱን እንዲጠናቀቅ በመንግሥት በኩል አቅጣጫ መያዙን የተናገሩት ምንጮች፤ "ከፍተኛ ስርቆት" እና ሌሎች ጉዳቶች የደረሱበት የፕሮጀክቱ ዕጣ ፈንታ በሚመለከት፤ አጠቃላይ ሁኔታውን በገለልተኛ አካል በመገምገም ተመጣጣኝ የገበያ ዋጋ ላቀረበ ተቋራጭ ፕሮጀክቱ እንደሚሰጥ ጠቁመዋል።

አዲስ ጨረታ ማውጣትን ጨምሮ ኮርፖሬሽኑ የተለያዩ አማራጮችን እንደሚያማትር ጠቁመዋል።

የአዋሽ-ኮምቦልቻ-ሃራ ገበያ የባቡር ፕሮጀክት በአራት ዓመት ይጠናቀቃል ተብሎ የነበረ ቢሆንም ለ10 ዓመታት ሳይጠናቀቅ ዓለም አቀፍ ውዝግብ ውስጥ ገብቷል።

ፕሮጀክቱ 10 ጣቢያዎች ያሉት እና 12 ዋሻዎች፣ 52 ድልድዮች፣ ስምንት የኃይል መቆጣጠሪያ ጣቢያዎች፣ 12 የራዲዮ መገናኛ ምሰሶዎች እና አንድ የጥገና ማዕከልን የያዘ ነው።

ይህ 1.7 ቢሊዮን ዶላር የተመደበለት የባቡር መስመሩ ማዕከላዊ ኢትዮጵያን ከሰሜን ኢትዮጵያ ጋር የሚያገናኝ እና 392 ኪ.ሜ ርዝመት ያለው ነው።

ዘገባው የቢቢሲ አማርኛ ነው

@etconp