۱۱ سال پیش در ‎National Interest عرض کرده بودم:
رهبری جمهوری اسلامی برنامه هسته‌ای را نماد ‎#امنیت_هستی_شناختی می‌داند، تا عنصری حیاتی در ‎#بازدارندگی

آستانه هسته‌ای هدف بود، نه هسته‌ای شدن!

فعال شدن ‎#مکانیسم_ماشه و حمله اسرائیل این هدف را تغییر خواهند داد.

https://nationalinterest.org/feature/understanding-irans-nuclear-goals-9725


https://x.com/arashreisi/status/1891041387304366382?t=JTNSYVcTRr0oIBqGWVh48A&s=19

@Iran_simorgh

من اقتصاد نمی دانستم. بعد که به دانشگاه رفتم به من درس دادند، دیدم که مسئله رقابت است. [درنتیجه] موافقت و کمک نمی کردند.

ظاهرا خیلی کمک می کردند، ولی عملا صداقت نداشتند. دانشگاه های امریکا یک چیز درس می دادند، وارون آن را در ایران پیشنهاد می کردند.

سنگ هم جلوی پیشرفت اقتصادی می گذاشتند. آنها [با ما] بازی می کردند. [طبعا] شاه در مقام بالاتر با مسائل خیلی بیشتری آشنایی داشتند. بعد از انقلاب عراق، مقامات شوروی، سفیر ایران و مقامات سفارت را خواستند گفتند ببینید دوستانی که از آنها اسلحه می خرید [چه خوابی برایتان دیده اند.]

برای تاسیس ذوب آهن در ایران، شوروی پیش قدم شد. آمریکا در ظاهر واکنشی نشان نداد، ولی ته دل به هیچ وجه مایل نبود.

وقتی شوروی و انگلیس، ایران را اشغال کردند ؛ ایران امید داشت که امریکا کمک بکند. وزیر دربار التماس می کرد. ولی در عمل در پیشنهاداتی که می کردند صداقت نشان نمی دادند. ما آرزو داشتیم کمک کنند. مدرسه و کالج درست کرده بودند و عده ی زیادی علاقِمَند شدند.[اما] به همه همیشه نمیشود دروغ گفت.

[برای کارشکنی، در این راه حتی کمونیست هم تربیت می کردند.] شاه می دانست که امریکا عکس العمل نشان می دهد. در باطن عکس العمل نشان می دادند. ظاهر نمی کردند.

https://t.me/Sarvestan_z

وقتی که آلمان‌ها حاضر شدند به ایران کمک بکنند، دکتر عالیخانی از رئیس دماکروپ تقاضا کرد که برای مذاکرات به ایران بیاید و ایشان هم قبول کردند. ولی ۲۴ ساعت قبل از آمدن ایشان مسافرت لغو شد و نیامدند.

معلوم شد آمریکایی‌ها به دولت آلمان توصیه کرده بودند که به صلاح شما و ایران نیست که برای ایجاد چنین صنعتی کمک بکنید. وقتی که جلوی ایران را به این ترتیب گرفتند، ایران توجه خودش را به روس‌ها کرد که به هندوستان برای ساخت کارخانجاتی با تکنولوژی‌های جدید ذوب‌آهن کمک کرده بودند.

روابط ایران هم داشت با شوروی‌ بهتر می‌شد. اوایل دوره برژنف شاه مسافرتی داشتند به شوروی. وقتی که امکانات همکاری بین دو کشور بحث می‌شود، این رشته هم به میان می‌آید و تصمیم گرفته می‌شود که چنین همکاری مورد بررسی بیشتری قرار بگیرد.

علاوه بر آن امکان صادرات ایران به شوروی و ایجاد کارخانجات دیگر. اینها در ۱۹۶۴ تیمی به ایران فرستادند و بعد از اینکه دیدند امکانات وجود دارد قرار شد نمایندگان رسمی آنها وارد ایران بشوند و با ایرانی‌ها برای عقد قرارداد مذاکره بکنند. سعی می شد این مذاکرات و رفت و آمدها به‌طور سری انجام بگیرد که مبادا این مسائل به خارج درز بکند.

رئیس هیئت ایران [علینقی] عالیخانی بود نفر دوم [صفی] اصفیاء و بعد رئیس گروه مذاکره من بودم. تمام مذاکرات هم در دفتر من در وزارت اقتصاد عملی می‌شد.

این مذاکرات ما در حدود یک ماه طول کشید و ما در مورد چهار تا طرح داشتیم مذاکره می‌کردیم. یکی ذوب‌آهن بود، یکی کارخانه ماشین‌سازی، یکی هم صادرات گاز ایران بود به شوروی، و یکی هم ایجاد یک کارخانه نساجی در آذربایجان در دشت مغان.

مذاکرات بسیار سختی بود و ما موفق شدیم در عرض این یک ماه این موافقت‌نامه را آماده بکنیم به استثنای چهار نکته… از آن جمله مسئله قیمت گاز و ظرفیت ذوب‌آهن و سه چهار تا از این قبیل نکات بود. ولی در هر حال در اصول توافق شده بود.

یک روز قبل از اینکه این موافقت‌نامه پاراف بشود و آماده پاراف شدن باشد آمریکایی‌ها اطلاع پیدا کرده بودند که[ ایرانی ها] به‌طور سری با گروهی در وزارت اقتصاد مشغول مذاکره هستند و این هم در دفتر محمد یگانه انجام می‌گیرد.

در این موقع آقای Meyer سفیر امریکا بود و من هم در ایران بودم تا آن موقع یک سال با هم تماسی نداشتیم. آقای Meyer به من تلفن کردند برای بار اول و بعد می‌خواستند مرا به شام دعوت بکنند. به منشی خودم گفتم که فعلاً پیغام را بگیرید بعداً جواب‌شان را می‌دهم.

من بلافاصله رفتم پیش عالیخانی وزیر اقتصاد که ایشان همچین تلفنی کردند چه جوابی بایستی داد؟ البته صلاح نیست که من در این اوضاع و احوال به آنجا بروم. ایشان پرسیدند. «چطور؟ این موافقت‌نامه در چه حالی است؟» گفتم، «فردا آماده پاراف شدن است.» ایشان گفتند، «که پس در این صورت شما این را قبول بکنید.» ولی باز من صلاح ندیدم که من به تنهایی به سفارت آمریکا بروم.

سفیر که مجدداً تماس گرفتند پرسیدم، «خوب چطور شده که دعوت می‌کنید» ایشان گفتند، « ما اطلاعاتی به دستمان رسیده که مذاکراتی دارد انجام می‌شود و می‌خواستیم ببینیم که در چه وضعی هست.»

من گفتم که، «درست است من در این مذاکرات شرکت دارم، ولی از من ارشدتر دو نفر دیگر هم هستند که یکی آقای عالیخانی وزیر اقتصاد و آن یکی هم آقای صفی اصفیاء رئیس سازمان برنامه، آنها در موقعیت بهتری هستند که به سؤالات شما پاسخ بدهند.»

بنابراین از آنها هم دعوت کردند و بلافاصله دو سه ساعت بعد از اینکه موافقت‌نامه امضا شده بود به آنجا رفتیم. برای اینکه از روز اول شاه ترسش از این بود که بعضی افراد در ایران پیدا بشوند و این اطلاعات را به خارج بدهند و بعد فشارهایی بیاید [تا] جلوی این کار گرفته بشود.

این بود که می‌خواستند آمریکا در مقابل عمل انجام شده قرار بگیرد. و البته فردایش هم بنا بود که اعلام بشود به مردم گفته بشود که چه اتفاقی خواهد افتاد. و حتی اعلام هم شد یعنی به روزنامه جات داده شد. در مهمانی سفیر این مسئله را که مطرح کرد آقای عالیخانی گفتند: ‏«نه چیز مهمی نبود، برای شما مورد علاقه نیست. چون مدتی بود یک طرحی داشتیم منتهای سعی و کوشش را کردیم که با شما کنار بیاییم و شما گفتید که عملی نیست و جواب منفی دادید ما هم بالاخره مجبور شدیم راه‌حل دیگری برویم و این همسایه‌های شمالی آماده بودند ...»

گفت، «در چه مرحله‌ای‌ست؟» جواب داد، « قراردادش را قبل از اینکه بیاییم اینجا امضا کردیم.» آنها خیلی ناراحت شدند. ولی خوب عمل انجام شده‌ای بود و این در آنجا نشان داد که ایران برای رفتن به طرف صنعتی شدن مصمم است ولو اینکه این از هر کجا کمک را بگیرد.

https://t.me/Sarvestan_z