وقتی عمر بن عبدالعزیز به خلافت رسید و لعنت فرستادن بر علی بن ابیطالب را ممنوع کرد. بزرگان اصفهان نامه‌ای به خلیفه نوشته و گفتند حاضرند مالیات بیشتری بدهند به شرطی که اجازه داشته باشند همچنان به لعن علی بر منبر مساجد ادامه دهند!

ولی چرا آنها حاضر بودند پول بدهند تا به شخصی که شصت سال پیش مرده بود لعنت بفرستند! این کار چه منفعتی برایشان داشت؟

پاسخ این است که لعن علی برای آنها یک شعار آیینی و مناسک مذهبی شده بود. آنها می‌ترسیدند که اگر بر سر منبر بگویند از امروز دیگر شعار لعنت بر فلانی ممنوع است مردم بگویند پس چرا شصت سال به ما گفتید این شعار را بدهیم؟ شاید فردا بگویید دیگر نماز هم نخوانید.


مردمی که شصت سال این شعار را تکرار کرده بودند آن را جزئی از مذهب خود می‌دانستند و کنار گذاشتنش را مثل خروج از اسلام می‌دیدند.

هر شعاری وقتی دهها سال پیوسته تکرار شود همین وضعیت را پیدا می‌کند.

تصویر از کتاب تاریخ حقوق ایران، سید حسن امین، ص ۲۲۲

@sepideheshab

مربی وطن دوستی
‌
امروز عبدلله موحد درگذشت. خیلی‌ها عبدالله موحد را می‌شناسند. دارنده پنج مدال جهانی و یک مدال المپیک کشتی. مردی که شش سال پی‌در‌پی قهرمان جهان و المپیک شد. نابغه‌ای که اگر پنج شش سال مانده به انقلاب، ساواک از کشتی محرومش نمی‌کرد شاید پُرافتخارترین کشتی‌گیر تاریخ جهان می‌شد.
‌
اما آنچه در اینجا برایم مهم‌تر است میزان و کیفیت وطن‌دوستی این نابغه ایرانی است که می‌تواند الگویی برای هر یک از ما باشد و البته الگویی برای ایرانیان خارج از کشور.
‌
عبدالله موحد را چند سال قبل از انقلاب در اوج کارش از کشتی محروم کردند، از کشتی و حتی از فعالیت در کلیه رشته‌های ورزشی. دلیلش مشخص بود و آنهم سر خم نکردن و دست بوسی نکردن. حتی ممنوع الخروجش کردند. انقلاب شد و مشکل ممنوع الخروجی‌اش حل شد اما در آخرین مراحل پایان‌نامه‌اش او را از خارج فراخواندند و در پاسخ به درخواست مهلت برای تکمیل پایان‌اش، انقلابیون تندرو او را از دانشگاهی که در ایران بورسیه‌اش کرده بود نیز اخراج کردند.
‌
قهرمان جهان و المپیک باشی، لیسانس و فوق لیسانس و دکترا، آنهم در آن زمان، گرفته باشی و اینقدر جفا ببینی، در حقت این حکومت و آن حکومت ظلم کرده باشند... و نهایتاً آنقدر بزرگ باشی، آنقدر شریف باشی که پیشنهاد مربیگری تیم کشتی آمریکا را رد کنی. چرا؟ فیلم کامل مصاحبه عنایت فانی با عبدالله موحد را تماشا کنید و لذت ببرید.
‌
افتخار داشتن چنین هموطنانی تا همیشه برای ماست. روحت شاد... نابغه کشتی جهان
‌
– مجید فرجامی
‌
[‌در زمانه علی کریمی‌ها عبدالله موحد باش]

درگذشت محمودرضا بهمن‌پور

محمودرضا بهمن‌پور، مدیر نشر نظر، در پی چندین سال مبارزه با بیماری، درگذشت. فقدان او، افکارش، اهدافش، پشتکارش و از همه مهم‌تر روش مبارزۀ فرهنگی‌ و مقاومت مدنی‌اش برای صنعت نشر خسته و گرفتار ایران ضایعه‌ای گران است. به خانواده‌اش تسلیت می‌گویم. به آلما تسلیت می‌گویم و می‌خواهم بداند که ما چقدر به دوستی با پدرش مباهات می‌کردیم. به همکاران وفادارش در نشر نظر تسلیت می‌گویم و می‌خواهم بدانند که در صحنۀ مبتلای نشر ایران از سعادتمندان بوده‌اند. به هنرمندانی که با او در ایوان نشر نظر سیگاری دود کرده‌اند و از آن بالا، با تماشای آمدورفت کارگران چاپخانه، دل خوش داشته‌اند که هنر زنده و نامیراست تسلیت می‌گویم. به نویسندگانی که، وقت ظهر، خستگی کار کتابشان را با لقمۀ املت و آبگوشت نشر نظر و صفای هم‌سفرگی او از تن بیرون کرده‌اند تسلیت می‌گویم. به کارگران چاپخانه‌اش که مثل خودش باسلیقه و هنرشناس بودند تسلیت می‌گویم. به جوانان پرسودایی که رؤیای انتشار اولین کتابشان با تساهل و پذیرش و آینده‌نگری او در نشر نظر به حقیقت پیوست تسلیت می‌گویم. به زن، زندگی، آزادگی، که از ابتدا در «حیات» او جلوه‌ای باشکوه و باورپذیر یافت، تسلیت می‌گویم. به نشر ایران تسلیت می‌گویم که، در این بیداد سانسور و گرانی و فساد و ورشکستگی، رفیقی شجاع و شریف را از دست داد.

نشر نظر خود یک‌تنه، با ابتکار و پشتکار محمودرضا بهمن‌پور، یک دانشکدۀ هنر بود. بهمن‌پور نه فقط ناشر، کارآفرینی توانمند بود. او محیطی ساخته بود که در آن اجرای هنریِ کتاب، به مثابه یک موجودیت هنری و اصلاً فارغ از محتوای آن، خود به غایت نشر تبدیل شود؛ چنانکه در اغلب موارد اثر هنرمندان و نویسندگان را در فرایند تولید به محتوای هنری دیگری تبدیل می‌کرد با امضای خودش. استعداد او در ارتقای زیبایی و تجمل بصری کتاب از دهۀ هفتاد شمسی به بعد او را به یگانه قطبی در نشر ایران تبدیل کرده بود که می‌توانست اثری تولید کند که، پیش از آنکه مخاطب آن را بگشاید و بخواند، با جلد و عطف و عنوان و رنگش حرف بزند. چنان خلّاق بود که هر ایدۀ کوچک ولی ارزنده‌ای را می‌توانست به کتابی جالب تبدیل کند، هر فکر شایسته‌ای را روی کاغذها به تماشا درآورد و حتی به هر نقدی، با پوشاندن لباسی هنری، با کج‌ومعوج کردن یک فونت، با سروته کردن یک تصویر، امکان بیان دهد. استادِ گول کردن سانسور بود و، با مهارت و تجربه و هوش پرورده‌اش، نه‌تنها بارها بر سانسور فائق می‌شد بلکه، عوض غصه و ناامیدی، از سروکله زدن با آن تفریح می‌کرد و با ابتکار و روحیۀ بی‌نظیرش آن را به هیچ، به هیچ، به هیچ می‌شمرد.

از همۀ اینها گذشته، برخورد دلاورانۀ او با عقاید گذشته و سوابق کاری خود و ارادۀ شریفش در پیش گرفتن زیست حرفه‌ای اصیل و سازنده و صادقانه او را به مشاوری معتمد و مطمئن بدل کرده بود؛ هم برای بزرگ‌ترین هنرمندان و نام‌آورترین نویسندگان و خبره‌ترین مترجمان، هم برای جوانان و نوقلمان، و هم برای همکاران خود در حلقه‌های مختلف صنعت نشر و مدیریت هنری.

او جوان ولی در نوع کار خود پیش‌کسوت بود. درگذشت او در شصت سالگی، به ویژه با در نظر داشتن مبارزۀ شجاعانۀ او با بیماری‌ای که در سال‌های اخیر از او پوست و استخوان ساخته بود، مانع آن شد که میوۀ تجربه و دانش و استعداد خود در نشر را، رسیده و پخته، از شاخه بچیند؛ ولی همین سه چهار دهه کار مداوم از او چهره‌ای مؤثر و ماندگار ساخت که خود موجد مکتب و سبکی ویژه در صنعت نشر ایران است.

در سال‌های همکاری‌ام با نشر نظر در نقش ویراستار، به‌واسطۀ محمودرضا بهمن‌پور، با بسیاری از هنرمندان و نویسندگان و مترجمان از نزدیک آشنا شدم و کار کردم و از هر همکاری بسیار آموختم و لذت بردم؛ بختی که برای هر ویراستاری چه‌بسا دست ندهد. بابت هرآنچه نشر نظر به من داد و بیش از همه بابت صفای محمودرضا بهمن‌پور شیرازی، یا آن‌طور که خودم صدایش می‌کردم: بهمن، قدردان و شاکرم. جایش میان کتاب‌های زیبایی که تولید کرد، میان ناله‌های یأس و مویه‌های ناامیدی که هرگز نخواست تسلیمشان شود، میان درخت‌های توت لواسان، میان شکوه میدان مقاومت، آنجا، درست میانۀ خیابان ایرانشهر، خالی است.

https://t.me/Sayehsaar