👑«در رهِ منزلِ لیلی که خطرهاست در آن،
شرطِ اولِ قدم آن است که مجنون باشی.»

ایران، لیلیِ من است. ایران، خانه‌ی من است.
و خانه، برای منِ دورافتاده از دیار، دیگر تنها یک مکان نیست؛
خانه، یک احساس است… تپشی در دل، خاطره‌ای در جان.

به تجربه آموخته‌ام:
خانه‌ای که در آن خنده‌ای نباشد، تنها چهاردیواریِ سردی‌ست، نه خانه.
و نیز آموخته‌ام که جنگ، شوم‌ترین زاده‌ی دست بشر است؛
جراحتی‌ست که نه بر خاک، که بر دل‌ها می‌نشیند،
و داغی‌ست که تا سال‌ها از جان نمی‌رود.

من، بر خلاف آن خامِ بی‌غم،
از هر خاری که به پای ماه‌رویِ سرزمینم می‌رود، آزرده‌ام،
و از هر زخمی که بمب و موشک بر پیکرِ لیلیِ زیبایم می‌نشانند، بیزارم.

نه تابِ ویرانیِ خانه‌ی مادری‌ام را دارم،
و نه خاموشیِ همهمه‌ی خنده‌ی کودکانش را.

«ناصِح به طَعن گفت که رو ترکِ عشق کن
محتاجِ جنگ نیست برادر، نمی‌کنم»

باری برادر نمی‌کنم.

«اگر دشنام فرمایی و گَر نفرین دعا گویم
جوابِ تلخ می‌زیبَد لبِ لَعلِ شِکرخا را»

#مهرزاد_بروجردی

👑Ellinne

➕«ما هرگز در دوران جدید همچین وضعیتی نداشتیم، از سقوط دولت صفویه، من این رو جنگ تلقی نمی‌کنم، این یک تجاوزه، صرف‌نظر از اینکه دولت حاکم بر ایران در چه وضعیتی هست. این یک مورد علنی تجاوز یک ابرقدرته.»

#عباس_امانت ، تاریخ‌نگار و نویسنده، در گفت‌وگوی ویژه با رادیوفردا می‌گوید ایران در طول تاریخ هرگز چنین موقعیت تاریکی نداشته که الان قرار گرفته است. او می‌گوید نگران تمامیت ارضی و استقلال ایران است..

از گفت‌وگوی #فرشته_قاضی با عباس امانت

https://www.radiofarda.com/a/33711483.html?fbclid=IwdGRzaAQ-dwNjbGNrBD524GV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkDDM1MDY4NTUzMTcyOAABHteBwZCFcKr-jaY297ZKRRWW5J6Y6CrwoC2xA3TPkvNFLMbTtYfswUnQlTg9_aem_Dv1CEUYqMXzEqMaLdZygrg&sfnsn=scwspmo

🟧Ellinne

🏛‏نه صنعت ایران براشون مهمه
نه نفت ایران
نه آثار باستانی و میراث فرهنگی
نه حتی خاک این کشور
نه جون مردمش.
پس این «ایران» که مدام اسمش رو میارن، دقیقاً چیه؟

https://x.com/i/status/2040391811902890433

❓Ellinne

👑دیگر فکر کنم واضح است که آمریکا و اسراییل با فروختن رویای ایران آزاد به مشتی نادان چگونه بر روی گرده آنها سوار شدند. آنهایی که پرچم اسراییل به روی دوش انداختند و پای منبر عمو لیندزی بلند تکبیر گفتند، الان کم‌کم می‌بینند اسراییل و آمریکا از ابتدا اصلا قصدی برای تغییر رژیم نداشتند. هدف نتانیاهو از همان اول کلنگی و غیرقابل سکونت کردن ایران و هدف ترامپ هم تصاحب نفت آن بود. دیگر نشانه‌ها به حدی آشکار شده که شبکه اینترنشنال هم لحنش را تغییر داده است و دلقکهای کارمند آن با شیبی ملایم مشغول جمع کردن بساط تبلیغ برای "عملیات مشترک آمریکا و اسراییل در حمایت از مردم ایران" هستند. عمو ترامپ گفته ایران را به عصر حجر برمیگردانیم جایی که بدان تعلق دارند، عمو لیندزی هم گفته ایران را از ملت بودن ساقط می‌کنیم. بی‌بی هم که گفته تمام صنایع و زیرساختهای ایران را نابود می‌کنیم فقط منتظر چراغ سبز ترامپ هستیم (بنده خدا دیگر حوصله نداره بین مردم ایران و رژیم اسلامی تفکیک کنه). دست مریزادی باید گفت به نیهیلیست‌های پهلوی‌چی که سربازان بی‌جیره و مواجب ویرانی ایران شدند، آن هم تحت عنوان ایران‌دوستی!
#احمد_بستانی

🔮Ellinne

✊ايرانْ شریف چون حَجَرالأسود و صَفاست
سنگِ زمين ما همه چون دُرّ و کيمياست

#حسین_کمالی

«عصرِ حجر» نام سريال کارتونی بود که بين سال‌های ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۷ در برنامۀ کودک از تلويزيون ملّی ايران پخش می‌شد. گفته‌اند پس از مجموعۀ «خانوادۀ سيمپسون» (ساخته‌شده از ۱۳۶۸ به بعد) اين نمايش برترين نمايش کارتونی در تاريخچۀ تلويزيون  به شمار می‌رود. دربارۀ هر دو سريال، تحليل‌های جامعه‌شناسانۀ پرشمار، بيشتر در قالب مقاله‌های کوتاه و بلند يا کتاب‌های دانشِ رسانه‌شناسی/ارتباطات منتشر شده، و بحث پيرامون اينکه چه می‌گويند و چگونه می‌گويند حتّی به دروس علوم اجتماعی در دانشگاه‌ها راه يافته است. 

مجموعۀ اوّل با عنوان انگليسی «خانوادۀ فلينتستون» (The Flintstones— يعنی خانوادۀ چخماقی!)، نخست از ۱۳۳۹ تا ۱۳۴۵ در امريکا پخش ‌شد. آن سريال و نظايرش برای کودکان در کنار برنامه‌های متنوّع بزرگسالان —از روزهای زندگی و دختر شاه پريان و خانۀ کوچک گرفته تا والتون‌ها و فرشتگان چارلی يا  مرد شش ميليون دلاری— همگی را به ايران می‌آوردند تا ذهن و ضمير مخاطب فارسی‌زبان در آن دوره به همدلی و همراهی با بلوک غرب در جنگ سرد جلب شود. اين کوشش در ميان لايه‌هايی از جامعۀ ايران ‌تأثير گذاشت—امّا نه آن قدر يا آن طور که سياست‌گران زمانه می‌خواستند. 

تا چند دهۀ اخير تعبير عصر حجر اغلب در زبانِ اهلِ سياست مرادف دوران توحّش و فقدان تمدّن به کار می‌رفت، و به‌خصوص مردمان خارج از دايرۀ تاريخ اروپا —مثلاً بوميان استراليا— را متعلق به آن عصر می‌انگاشتند. امّا انسان‌شناسان مدّت‌هاست معلوم ساخته‌اند که چنان کاربرد مغرضانه‌ای از بن نادرست است. کارتون «عصر حجر» به نوبۀ خود، با آگاهی از چنان نقدهايی، بار معنايی آن تعبير را وارونه می‌سازد. گويی بشر هميشه از دوران بسيار دور تا روزگار مدرن همواره با ابتلائات کمابيش مشابه روبه‌رو بوده است. اينجا تصوّر جهان پيشاتاريخی هنرمندانه با تصوير زندگانی طبقۀ متوسّط معاصر در قالبی طنزآميز تلفيق شده است: از انتظار کارکنان برای بوقِ اعلان پايان وقتِ کار—که پرنده‌ای با کشيدن دمش فرياد می‌زند— تا پيچيدگی‌های تنظيم خرج و برج، گرفتاری‌های چشم و هم‌چشمی با همسايه‌ها، و زورگويی شوهران به زنانی که از خودشان بسی باهوش‌ترند و از کياست بهرۀ بيشتر دارند. در هر قسمتِ سريال، رئيس خانوادۀ چخماقی—فـــــــــــــــرِد فلينتستون— بر سر همسرش ويـــــــــلما نعرۀ اعتراض و مخالفت سر می‌دهد، ولی سرانجام می‌فهمد که خانم از ابتدا درست می‌گفته و حرف آخر مرد به زنش می‌بايست يک کلمه باشد: چشم!

طرفين درگير در جنگ سرد در دهه‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۶۰، طيفی از فضيلت‌های اخلاقی را هر کدام نزد خود نيرومندتر و ريشه‌دارتر می‌نماياندند—از آرمان‌خواهی، سختکوشی، درستکاری، و فروتنی، تا شجاعت، عدالت‌طلبی، و دستگيری از افتادگان و فرودستان. فاصله با واقعيت البته غلبۀ تام داشت، چون کارويژۀ رسانه‌ها بيشتر تزيين و اغراق بود. با رواج گستردۀ شبکه‌های کابلی تلويزيون در اوائل دهۀ ۱۳۶۰، آن گرايش رنگ‌ باخت. با فرو کش کردن جنگ سرد هم ورق برگشت، و برنامه‌سازی يکسره دگرگون شد. سپس از دهۀ  ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰ ژانر موسوم به واقعيت‌نمايی تلويزيونی (Reality TV)، با افشاگری از جنبه‌های پوشيدۀ زندگانی افرادِ مختلف، مستقيماً به فرسايش فضائل اجتماعی و عادی‌سازیِ ناترازی‌های رفتاری دامن زد. در آن قبيل نمايش‌ها صحنه چنان بر پا می‌شد تا قهرمانِ ماجرا هنجارشکن‌ترين مردمان باشد. و آن شيوه بييندگان را شگفت‌زده و مجذوب می‌ساخت. تأثير اين شگفتی‌نمايی‌های افراطی از آغاز تا کنون نزد اهل نظر مايۀ نگرانی‌ بوده است.

از ميان نمونه‌های برجستۀ ژانر واقعيت‌نمايی تلويزيونی بايد نمايشی با عنوان کارآموز (The Apprentice) را نام برد که از سال ۱۳۸۳ بر صفحۀ تلويزيون آمد، و زود به محبوبيت جهانی و موفقيت تجاری فوق‌العاده رسيد. درجۀ تأثيرگذاریش را از آنجا می‌توان سنجيد که چهرۀ اصلی هر چند خوشنام نبود، امّا ديرزمانی نگذشته پس از شروع ايفای نقش در آن برنامه به بالاترين موفقيت‌ها نائل شد.
اين پرسش هم‌چنان پيش روی اهل تأمل مطرح است که ذهن و ضمير مردمان را چطور می‌توان به‌درستی شکل داد؟ رسانه‌های عمومی رفتار مخاطبان را در عمل چگونه تغيير می‌دهد؟ پنجاه شصت سال پيش که سريال کارتونی عصر حجر ساخته می‌شد، پاسخ‌ با امروز بسی تفاوت‌ها داشت. چه کسی آن روز می‌توانست گمان ‌برد که نيم قرن بعد کسانی خواهند آمد که با تکيه بر رسانه‌های پيشرفته در ايالات متحدّۀ امريکا قدرت بگيرند، ولی بعضاً ساده‌ترين ملاحظات متعارف را در گفتار و رفتار سياسی کنار بنهند؟ کسانی که گاه بی‌بهرگی و بی‌اعتنایيشان به فرهنگ و خِرَد يادآور تاريکی‌های عصر حجر است!

✊✊💙Ellinne

🚂 ایران را نمی‌سازند؛ می‌دزدند و ویران می‌کنند

از صبح امروز سه‌شنبه ۱۸ فروردین، و چند ساعت پیش از اتمام ضرب‌العجل ترامپ مبنی بر اینکه «یک تمدن امشب از بین خواهد رفت»، پل‌ها و خطوط راه‌آهن ایران توسط اسرائیل بمباران و ویران شد؛ در سایۀ بلاهت و خیانت‌های بیگانه‌پرستان که ادعا می‌کردند آمریکا برای ما بهترش را خواهد ساخت. اما خوب است جنگ جهانی دوم و اشغال ایران برای ارسال محموله‌های نظامی به جبهۀ شوروی با راه‌آهن سراسری را به یاد بیاوریم.
مهندس جعفر شریف‌امامی، از مدیران راه‌آهن در زمان جنگ دوم جهانی، در مصاحبه با پروژۀ تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد می‌گوید که متفقین قرار بود در پایان جنگ جهانی و اشغال ایران، لکوموتیو و واگن‌هایی را که در راه‌آهن ایران رانده‌اند، به ما بدهند. ولی آمریکایی‌ها پول همان فرسوده‌ها را هم گرفتند و با پنهان‌کاری حجم محموله‌ها از دادن کرایۀ واقعی سر باز زدند:
«وقتی از بازداشت آمدم بیرون اعضای راه‌آهن برای من تعریف کردند که یک روزی جشنی گرفتند در راه‌آهن و در آن جشن به لکوموتیو یک تابلو نصب کرده بودند که شش تا صفر داشت نوشته بود باربری راه‌آهن امروز به این‎قدر تن رسیده است که به روسیه فرستاده شده و گویا آن پنج میلیون تن بود، پنج میلیون تن بود اما پنجش را ننوشته بودند. پنجش را خالی گذاشته بودند که خودشان فقط می‌دانستند و اینها در واقع از این وضع سوءاستفاده کردند تا از پرداخت کرایه‌ای که باید به ایران می‌دادند خودداری کنند.
البته در مقابلش این‎ها قرار بود تمام وسایل نقلیه‌ای که آوردند لکوموتیوها و واگن‌ها آن‎چه که می‌ماند، بعد از جنگ بگذارند برای راه‌آهن، چون اولاً کشتی به‌قدر کافی نداشتند که این‎ها را ببرند و بعد هم دیگر مقدارش فرسوده شده بود و صرف نمی‌کرد برایشان. این بود که هر وقت هم صحبت می‌شد می‌گفتند که ما تمام این وسائل نقلیه را بعداً در اختیار راه‌آهن می‌گذاریم و حال آن‎که یک روزی بخش‎نامه‌ای آمد از طرف وزیر راه بود یا وزیر دارایی حالا یادم نیست محمد بدر وزیر دارایی بود و صدرالاشراف هم نخست‌وزیر بود. این‎ها مذاکره کرده بودند که آن‎چه از لوازم راه‌آهن و وسائل نقلیه و غیره که آورده‌اند و مورد احتیاج است نگه داریم و بقیه را هم ببرند و یک بخش‎نامه صادر شد به تمامی نواحی راه‌آهن که صورت بدهید از وسائل نقلیه و تأسیساتی را که آمریکایی‌ها آورده‌اند، چه چیزهاییش را لازم دارید و بقیه‌اش را ببرند. این‎ها هم به تصور این‎که مجانی است صورت‌ها را خیلی مفصل دادند. بعد معلوم شد که این‎ها را حساب کردند و پولش را یک چک از طرف وزیر دارایی آن وقت که روزنامه‌ها نوشتند، داده شد به مأمور آمریکایی.
البته آمریکایی‌ها که آمدند یواش‌یواش تمام دستگاه‌های راه‌آهن را قبضه کردند و آن قدر نفر و افسر و غیره داشتند که تقریباً می‌توانستند تمام راه‌آهن را بدون این‎که به ایرانی‌ها احتیاجی باشد بگردانند. فقط پست‌های پایین را برای ایرانی‌ها نگه داشته بودند ولی پست‌های بالا را همه خود آمریکایی‌ها متصدی بودند.
بعد از این‎که این بازپرسی شد یک عده‌ای را فرستادند به رشت تحویل روس‌ها دادند. یک عده‌ای ما را آوردند تهران در مریض‌خانه ۵۰۰ تخت‌خوابی که هنوز دایر نشده بود و ساختمانی آماده بود آن‎جا تخصیص دادند به بازداشتی‌های متفقین و به من هم یک اتاق دادند و ما را در حدود یک سال و مرا یک سال و پنج روز آن‎جا نگه داشتند.
... من جزو آخرین دسته بودم که آزادم کردند. بعد از این‎که بیرون آمدم دیگر نرفتم راه‎آهن و دیگر [از] راه‌آهن زده شده بودم با آن طرزی که من آن‎جا کار کرده و جان کنده و زحمت کشیده بودم، این حادثه که برایم رخ داده بود، نسبت به دستگاه و همه بسیار بدبین و ناراحت بودم و همیشه فکر می‌کردم که حق بود دولت از ما حمایت می‌کرد. آخر در مملکت خودمان بازداشت خارجی شدیم.»

🚞Ellinne

🎙مصاحبه عباس امانت با رادیو فردا بی‌نظیر است. امانت مشخصاً از توحش تجاوز خارجی می‌گوید که از صفویه تا به امروز سابقه نداشته، از جاهلانِ فرنگ‌نشینی -از جمله رضا پهلوی- می‌گوید که فهمی از واقعیت امروز ایران ندارند و چیزی از اهمیت تمامیت ارضی نمی‌دانند و...
#حمیدرضا_یوسفی

عباس امانت: نمونه امروز جهالت ایرانی تنک یو بی‌بی است.

https://x.com/Hrezay/status/2040324156110127494

🎙Ellinne

👑خب نوروز رو تازه از اول باید شروع کنیم! سال تحویل شد.

#حسین_درخشان

👑Ellinne

👑‏واقعا ایرانی بودن باعث مباهاته؛

از اون مرد بختیاری که با برنو تیر انداخت تا مردمی که رفتند خارک یا روی پل و نیروگاه‌ جمع شدند تا آرش‌وار با جانشان از وطن‌شان محافظت کنند تا اون که پای لانچر، دست و پای خودش را فدا کرد و دیگر سربازان که جانشان را فدای حفاظت از ایران نمودن.
چه صحنه‌های رشک‌برانگیزی از ایرانی بودن


https://x.com/i/status/2041660974554321079

🇮🇷Ellinne

🇮🇷‏چه صحنه های زیبایی از مقاومت مدنی رخ داد: مردمی که بر پل سفید اهواز، دستها را زنجیر کردند تا پیام دهند این خاک صاحب دارد. هنرمندانی که سازهای خود را  برابر نیروگاههای برق کوک کردند، بر ویرانه های خانه موسیقی و راه آهن به نشان ایستادگی خواندند و نواختند. زنده باد تمدن ایران.

https://x.com/i/status/2041597453632172204

🇮🇷Ellinne

⬇️«…ده‌ها پالایشگاه، تأسیسات ذخیره‌سازی، و میدان‌های نفت و گاز در دست‌کم نه کشور، از ایران تا امارات متحده عربی و فراتر از آن، هدف حملات قرار گرفته‌اند. در مجموع، ۱۰ درصد یا بیشتر از عرضه نفت جهان خاموش شده است.»


https://www.nytimes.com/2026/04/08/business/energy-environment/iran-war-oil-gas-prices-energy.html

⬇️Ellinne

⚓️ و یک نشان هرمز به افتخار آنها به نشانهای نظامی، خصوصا برای آنان که قدرت دریایی ایران را در آینده احیا می‌کنند، افزوده شود.

🔗 Roja Lotfi
(@Rojalotfi)

🚢Ellinne

◼️ رئیس سازمان پزشکی قانونی:
۴۰ درصد از ۳ هزار شهیدی که تقدیم شد قابل شناسایی نبودند

ما بیش از ۳ هزار شهید در حملات دشمن در سراسر کشور تقدیم کردیم که حدود ۴۰ درصد پیکرها قابل شناسایی نبود که با استفاده از توان و ظرفیتی در سازمان پزشکی قانونی وجود دارد، شناسایی شدند و به خانواده شهدا تحویل داده شدند.

✈️Ellinne

🔍Long-range quantum magnetometry sensors—specifically, experimental, high-sensitivity, AI-enhanced systems—have been reported in recent, specialized applications to detect human heartbeat signals from significant distances, including a claimed 40 miles (approx. 64 kilometers) in tactical search-and-rescue scenarios. 

SCOOP: CIA used secret tool called 'Ghost Murmur' to find airman in Iran, sources tell me

Ghost Murmur pairs long-range quantum magnetometry sensors with AI to find human heartbeats

https://nypost.com/2026/04/07/us-news/ghost-murmur-a-never-used-secret-tool-deployed-to-find-lost-airman-in-iran-in-daring-mission/

🔍Ellinne

👑شما را نمی‌دانم اما امروز با صحنه‌هایی که مردم روستاهای بختیاری و بویراحمد تلاش می‌کردند با تفنگ برنو هواگردهای دشمن را بزنند زار گریستم. حب وطن را دیدم. حب وطن.

https://x.com/sekoohzad/status/2040201637591978135?s=52

🇮🇷Ellinne

📛 وزیر جنک ترامپ رسما از نام "خلیج عربی" برای تنگه هرمز استفاده می‌کنه.
اسرائیل و عربستان و ایران‌اینترنشنال رو می‌فهمم.
ولی چطور یه ایرانی می‌تونه برای این‌ها سوت و کف بزنه؟

🔗 Iman (@Vaghefiiman)
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
🔗 Pete Hegseth (@PeteHegseth)
USS Frank E. Peterson (DDG 121) and USS Michael Murphy (DDG 112) transited the Strait of Hormuz and operated in the Arabian Gulf as part of a broader mission to ensure the strait is fully clear of sea mines previously laid by Iran’s Islamic Revolutionary Guards Corps.

🌊Ellinne

🕊صرف نظر از اینکه آتش‌بس پایدار بماند یا نه، ما وارد دوره‌ی تازه‌ای شده‌ایم، نه همین امروز، بلکه از مدتها پیش، شاید از آستانه‌ی جنگ ۱۲ روزه. اما اینک ممکن است بهتر دگرگونی را دریابیم.
شکست، پدیداری جهان در شکلی رادیکال است. یک باره چیزهایی را می‌بینیم که پیشتر ندیده بودیم‌شان. آن شبکه‌ای که جهان را می‌سازد، به صورتی دیگر جلوه‌گر می‌شود.  عناصری در آن محو یا کم‌اهمیت می‌شوند، و در عوض عناصری دیگر برجسته می‌گردند. مقولات، معنای تازه‌ای می‌یابند و پیوندهای گفتمانی میان آنها دگرگون می‌شوند.
سویه‌ای از پیروزی ایران می‌تواند شامل چنین اموری باشد:
● حفظ یاد مینابی‌ها، و تحکیم تعهد احساسی و فکری به مواظبت از کودکان،
● بازاندیشی مفهوم‌های نظم، اعتماد و درک اهمیت حفظ خانه‌ی تاریخی مشترک که به هر چه می‌خواهیم برسیم، باید در آن برسیم،
● درک تازه‌ای از میهن، کشور و زیرساخت‌هایش که از آن همه‌اند، و مبارزه برای عدالت و آزادی به خاطر آن است که جامعه به راستی جامعیت یابد،
● بازخوانی دستاوردهای جنبش‌های اجتماعی، درک اهمیت تشکل و داشتن نماینده و سخنگو تا دیگران به جای مردم تصمیم نگیرند،
● درک اهمیت تفکر انتقادی و توانایی مقاومت در برابر رسانه‌‌های دروغ‌پراکن،
● بازبینی جامعه‌گرایانه‌ی همه‌ی مفهوم‌ها و گزاره‌های سیاسی رایج...

https://www.radiozamaneh.com/885443

🕊Ellinne🕊

💠«شاید نزدیک بودن به مرگ، زندگی را روشن کند»

#حسین_شقاقی

امروز به یاد متن فلسفی عمیق و دوران سازی افتادم که در دل حضور در جبهه جنگ نگاشته شده است، «رساله منطقی-فلسفی» اثر ویتگنشتاین.
واقعیت‌های بسیاری از زندگی او حاکی از این پیچیدگی شخصیت است اما برای من یکی از غامض‌ترین مسائل درباره زندگی او، شرکت داوطلبانه در جنگ جهانی اول است.

ویتگنشتاین تقریبا تمام طول جنگ (به مدت چهار سال) سرباز نیروهای اتریش-مجارستان بود. مشارکت او در جنگ را نمی‌توان محصول شور جوانی و هیجان زدگی دانست. هرچند او در ابتدای جنگ فقط ۲۵ سال داشت ولی در همان سن، فردی بسیار فرهیخته بود. تحصیلات فنی-مهندسی را به اتمام رسانده بود و یکسال بود که تحصیلات تکمیلی در فلسفه را آغاز کرده بود. فرزند خانواده‌ای مرفه و در عین حال اهل فرهنگ بود و از این رو ویتگنشتاین از سنین کودکی با ادبیات و موسیقی فاخر عمیقا آشنا بود.

ویتگنشتاین رساله منطقی-فلسفی را (که از مهمترین آثار فلسفی قرن بیستم است و فهم فقراتی از آن همچنان محل تفسیرهای متفاوت است) در ایام حضور در جبهه و اسارت نگاشت. زبان این رساله بسیار سرد و روح حاکم بر آن منطقی و ریاضی است. این ویژگی‌های رساله منطقی-فلسفی این پرسش را ایجاد می‌کند که چطور شخصی با این ایده‌های فلسفی سرد و ریاضی‌وار می‌تواند داوطلب حضور در آوردگاه جنگ باشد. آیا او حضور در جنگ را وظیفه‌ای ملی می‌دید؟ آیا در جنگ جبهه خودی را حق و طرف مقابل را باطل می انگاشت؟

در یادداشت‌هایش در ایام جنگ هیچ شواهدی دال بر نگاه میهن‌پرستانه یا سیاسی و یا ایدئولوژیک در باب دولت‌های طرف جنگ وجود ندارد، به نحوی که برخی فیلسوفان حضور او را در جبهه جنگ به لحاظ اخلاقی مورد نقد قرار دادند، چرا که به باور این دست از فیلسوفان نمی‌توان بدون حق دانستن یک طرف و باطل دانستن طرف مقابل، اخلاقا وارد جنگ شد. اما به نظر می‌رسد برای ویتگنشتاین انگیزه‌هایی عمیق‌تر برای حضور در جبهه وجود دارد. از مهمترین ویژگی‌های جنگ برای ویتگنشتاین اندیشیدن به مساله معنای زندگی از رهگذر مواجهه با مرگ است.

یادداشت‌های او در ایام جنگ، و همچنین فقراتی از رساله منطقی فلسفی حاکی از این است که مواجهه با مساله مرگ به زندگی معنا می‌دهد.در یادداشت‌های روزانه‌اش می‌نویسد «شاید نزدیک بودن به مرگ، زندگی را روشن کند.» و در جایی دیگر می‌گوید «ترس همیشه با من است، اما باید یاد بگیرم که با آن زندگی کنم» و در جای دیگر چیزی به این مضمون می‌گوید که «می‌خواهم انسان شایسته‌ای بشوم.»

او می‌نویسد: «من فقط می‌توانم بر خودم تأثیر بگذارم؛ دنیا را نمی‌توانم تغییر دهم. اما خودم را می‌توانم.» این جملات حاکی از این است که او جنگ را نوعی عرصه آزمایش شخصیت یا بلکه میدان پرورش شخصیت می‌دید.

در رساله منطقی-فلسفی ایده سکوت اهمیت زیادی دارد. در یکی از فقرات معروف رساله منطقی-فلسفی ویتگنشتاین می‌گوید «در باب آنچه نمی‌توان سخن گفت باید سکوت کرد.» آشنایان با رساله منطقی-فلسفی می‌دانند مقصود از آنچه می‌توان درباره آن سخن گفت، واقعیت‌های جهان است (اشیا، جانوران و...) و از جمله آنچیزهایی که نمی‌توان در باب آن سخن گفت اموری است چون معنای زندگی و اخلاق. اینها گفتنی نیستند بلکه نشان دادنی‌اند. اینها اموری است که در متن زندگی تجربه و نشان داده می‌شوند. در هنگام مواجهه با نیستی و مرگ، و در لحظه تنازع بقا است که دغدغه بقای دیگران گواه و نشان‌گر شخصیت اخلاقی است.

اخلاقیات و معنای زندگی لقلقه زبان نیستند، بلکه در آوردگاه زندگی نشان داده می‌شوند. در حال حاضر اغلب ما نه داوطلبانه بلکه از جبر روزگار داخل وضع جنگی قرار گرفتیم (کاش در این وضع قرار نمی‌گرفتیم). این وضع می‌تواند هر روز به شکلی وحشتناک‌تر درآید، حتی ممکن است از منابع انرژی مثل برق و گاز محروم شویم، ممکن است دچار قحطی شویم و... این وضع برای هر انسان
ی که به شکل طبیعی میل به بقا دارد اسفبار است. در عین حال از مسیر این تجربه اسفبار وزن اخلاقی شخصیت ما - دست کم برای خودمان - نمایان می‌شود.

انسان در این میدان احتمالا بیشتر در موقعیت‌های مرزی اخلاقی قرار می‌گیرد و در می‌یابد که تا چه حد دغدغه‌اش از بقای خودش فراتر می‌رود و سلامت، امنیت و حیات دیگران برایش اولویت دارد. در چنین موقعیت‌هایی است که میزان فضیلت هر شخص نمایان می‌شود. شاید این یکی از عریان‌ترین عرصه‌ها برای محک اخلاقی ما و، از آن مسیر، یافتن معنای زندگی ما است.

متن کامل در ایبنا

🪼Ellinne