ایران با آنهایی که رفتند چه کرده که حاضرند خواهرشان زیر آوار بمیرد اما کشور ویران شود؟ می‌پرسیدند شاید ما به حرف‌های آنها خوب گوش ندادیم. می‌پرسیدند شاید ما آنها را نادیده گرفتیم. شاید ما سهم قابل ملاحظه‌ای در رشد این همه تنفر داریم. 
تنفر مراتبی دارد. اینکه من روستای کودکی‌ام را دوست نداشته باشم یک چیز است، اینکه با آگاهی وارد پروژه‌ای شوم که طی ده سال رودابه‌های منتهی به روستای کودکی مرا خشک می‌کند و به متروک‌شدن آنجا منجر می‌شود یک چیز دیگر. بسیاری از ما مدرسه‌های دوران کودکی‌مان را دوست نداریم اما چند نفرمان حاضریم به حمایت کسی برویم که می‌خواهد با بمب‌گذاری در مدرسه کودکی‌مان از آن‌همه خشونتی که بر ما رفت انتقام بگیرد. چند نفرمان حاضریم بطور ضمنی از چنین کاری حمایت کنیم وقتی می‌دانیم بمب‌گذاری حتی در ساعت تعطیلی مدرسه حداقل خانواده فراش مدرسه را به کشتن می‌دهد. معلم‌ها را بی‌کار می‌کند، شاگردان مدرسه را متوحش و دربه‌در، چند نفرمان؟ 
تصور می‌کنم در بسیاری از گزاره‌هایی که معاشرین من به عنوان علت این حجم از تنفر و میل به ویرانگری طرح می‌کنند حقیقت‌هایی وجود دارد. اما در کنار همه آنها برای من مسئله عدم تعلق به وطن کمی تاریخی هم هست. وطن‌دوستی موضوعی‌ست که به کرات در تاریخ صدوهفتاد سال اخیر روشنفکری ما از آن صحبت شده‌است. به خصوص از ده سال پیش از مشروطه وطن‌دوست نبودن به عنوان یک درد و نقصان بزرگ توسط روشنفکران ایرانی طرح شده. آقاخان‌کرمانی معتقد است غیرت‌وطن‌دوستی در ایرانی‌ها ضعیف است. جایی در کتاب سه‌مکتوبش، حوالی سال ۱۲۷۲ شمسی، می‌گوید «یک باغیرت و همت در جمیع مسلمانان نیست. دیروز روسیه، قفقاز را از ایران گرفته و چندین‌هزارهزار مرد مسلمان را سربریده و هدف گلوله ساخته و زنانشان را شکم دریده، امروز مَقدم هر روسی را در ایران از عالم متبحر و هر سید محترمی مکرم‌تر می‌دانند و از هر جهت بیشتر رعایت می‌نمایند .. از طرف دیگر انگلیسِ حریص، افغانستان و بلوچستان و سند و هندوستان را مالک شده و منافع تجارت و زراعت و همه ثروت مسلمانان را که مالکانه تصرف نموده و کل رعایا و سکنه این حدود را به نظرِ بنده‌ی زرخرید نگاه می‌کند، باز مردم کرمان و شیراز و اصفهان مژده تسلط و پادشاهی انگلیس را به یکدیگر می‌دهند.» 
مراغه‌ای ده سال بعد از یادداشت‌های آقاخان‌کرمانی به صرافت افتاد وطن را تعریف کند. اصلا وطن‌ چیست که وطن‌دوستی بخواهد موضوعیت داشته باشد. او تعریف ساده‌ای از وطن دارد. «بدانند وطنی که به حب آن ماموریم همانا خاک پاکی‌ است که در آن به عرصه وجود آمده‌ایم و حفظ و حب همان فضا و در و دیوار گلین آن- که مسکن عیال و اولاد و ناموس ما و مدفن نیاکان ما و محل نشو‌ونمای ماست- بر ما واجب و فرض عین‌ است.» 
وطن مراغه‌ای به گمان من سرزمین کودکی‌ست و اعتبارش را از این می‌گیرد که ما را از نیستی به هستی آورده‌ است. به‌هستی آمدن انسان مانند حیوانات نیست. نوزاد هیچ موجودی مثل انسان در مراقبت از خودش ناتوان نیست. انسان برای دوام‌آوردن در هیات انسان به مراقبت زیادی احتیاج دارد. این مراقبت فقط به تامین غذا و سلامت محدود نمی‌شود. انسان حافظه دارد وبه واسطه همین حافظه تجربیاتش را در ذهن انبار می‌کند، از آن ادراک بیرون می‌کشد وآن را به زبان بیان می‌کند. ادراکاتی چون حس امنیت، لذت، شعف، دلبستگی، اندوه، وحشت. ما چیزی نیستیم چون همین حس‌های فهم‌شده در کودکی و وطن امکان فهم همین حس‌هاست. وطن زبان است. وطن امکان فهم دلبستگی با جاری شدن اولین مامان بر زبان و شنیدن خنده مادر است. وطن امکان درک حس شعف با دیدن ماهی قرمز در تنگ سفره هفت‌سین است. وطن امکان فهم حس لذت با گاز زدن پفک چی‌توز است. وطن این چیزهاست. وطن آنجاست که به اولین ادراکات انسانی اجازه بروز و شکل‌گیری می‌دهد و دوست‌داشتن آن به گمان من یعنی فهم ارزش این هستی‌بخشی. 
مراغه‌ای نه تنها وطن را تعریف می‌کند، بلکه از چیزی به نام حق موطنی هم صحبت می‌کند. او می‌گوید قانون باید به شکلی نوشته شود که همه حقوق ملت را پاسداری کند. او سه دسته حق را تعریف می‌کند حق متعلق به افراد وطن، حقوق اداره وطن و حقوق عمومیه وطن. اما مقدم بر این سه حق، حقی تعریف می‌کند به نام حق موطنی؛ حق متعلق به خود وطن. او در تعریف حق موطنی می‌نویسد. «عبارت از حفظ آزادی و استقلال وطن است و فراهم آوردن اسباب انتظام امور و سعادت حال سکنه آن خاک پاک، که ایرانش خوانیم و وطن خود دانیم.» 
ما هست‌بودن را نه تنها وامدار والدین‌مان که وامدار سرزمینی هستیم که برای ما امکان‌هست بودن را فراهم کرده‌است. سرزمینی که فقط یک مرز جغرافیایی نیست، خاطره است، زبان است، و مهم‌تر از همه اینها فهم ما از اساسی‌ترین ادراکات انسانی‌ست. از‌این‌رو وطن هویت را می‌سازد. از این‌رو بی‌وطنی را بی‌هویتی می‌خوانند و به همین‌دلیل هم هست که وطن شایسته مراقبت و نگهداری‌ست.

💢سه سناریوی آینده‌ی جنگ؛ لزوم تغییر جدی الگوی رفتاری ایران در صورت شروع مجدد فاز نظامی (بخش دوم)

🔸با وجود این، همچنان یک پرسش اساسی باقی می‌ماند: اگر ایران نه در اثر فشار نظامی تسلیم می‌شود و نه دستیابی کامل به اهداف راهبردی از طریق حمله نظامی ممکن است، چرا احتمال آغاز مجدد جنگ همچنان بالاست؟ بسیاری تصور می کنند به دلیل آنکه این حملات منطق قابل دفاعی ندارند یا پر ریسک هستند این سناریو محقق نخواهد شد.

🔹بخشی از پاسخ را باید در نگاه غیرعقلانی و حیثیتی ترامپ و نتانیاهو به مسئله ایران جست‌وجو کرد. برای هر دو، تقابل با ایران صرفاً یک موضوع امنیتی نیست، بلکه به مسئله‌ای مرتبط با اعتبار سیاسی و شخصی تبدیل شده است. به همین دلیل، عقب‌نشینی بدون دستیابی به پیروزی راهبردی برای آنها دشوار خواهد بود. به همین دلیل ترامپ به صراحت اعلام می کند هیچ چیز حتی هزینه های اقتصادی آمریکا در این جنگ یا ملاحظات مربوط به انتخابات کنگره برای او مهم نیست. نتانیاهو نیز بر این باور است که در این شرایط باخت او در انتخابات کنست قطعی است مگر آنکه یک دستاورد راهبردی ملموس ارائه کند. این دو تصور می‌کنند هزینه‌های سیاسی و اقتصادی جنگ را داده‌اند و اکنون متحمل شدن هزینه بیشتر نتیجه متفاوتی خلق نمی‌کند، اما اگر این ریسک جواب بدهد به لحاظ راهبردی باعث نجات آنها خواهد شد.

🔸مهم‌ترین نکته درباره احتمال جنگ آینده آن است که این مدل از نبرد با رویکرد واکنشی ایران به سود طرف مقابل تمام خواهد شد. بدترین حالت برای ایران، وقوع یک جنگ کوتاه اما بسیار شدید است. تجربه درگیری‌های قبلی نشان داده که ایران معمولاً در میدان نبرد رفتار واکنشی دارد و توانایی مدیریت زمان و ابتکار عمل را ندارد. هر چند در تهدیدها گفته می شود که زمان پایان نبرد را ایران تعیین می کند ولی به محض اعلام آتش‌بس، ایران با توقف درگیری ها موافقت می کند.

🔹در این مدل جنگ دشمن می تواند در ۴۸ ساعت نخست ضربات سنگینی به ویژه به زیرساخت‌های نفتی وارد کند، در حالی که پاسخ ایران در همان سطح و شدت شکل نخواهد گرفت. در جنگ رمضان فقط در یک مورد آن هم در عسلویه پاسخ ایران قابل توجه بود که البته در مجموع این پاسخ به دلیل آنکه محاسبات راهبردی ایران نتوانست از زندان فکری پاسخ‌های متناظر خارج شود، به نفع آمریکا تمام شد و نقش آمریکا در بازار گاز را بیشتر کرد. در حالی که ایران به لحاظ منطقی نیاز داشت تا به زیرساخت های نفتی حمله کند نه گازی.

🔸افزون بر اشتباه بودن شیوه جنگ متناظر (انتخاب اهدافی متناسب با ماهیت آنچه در ایران مورد هدف قرار گرفته است)، اشکال مهم دیگر ایران در این نوع نبردها آن است که تصور می‌شود به دلیل آنکه ممکن است جنگ فرسایشی شود از شلیک‌های پرحجم و شدید خودداری می‌شود. در حالی که ویژگی اصلی نبرد احتمالی آینده نه طول زمان جنگ، بلکه میزان شدت و سرعت ضربات اولیه خواهد بود.

🔹اشکال سوم آن است که ایران در دو جنگ قبلی نشان داده که معمولاً تنها یک بار به اهداف مشخص حمله می‌کند و حتی اگر نتیجه مطلوب حاصل نشود، از تکرار حملات تا حصول نتیجه خودداری می‌کند؛ در حالی که رژیم صهیونیستی در مواردی مانند ماجرای فولاد مبارکه نشان داده که برای دستیابی به نتیجه مورد نظر، حملات را به صورت متوالی و متمرکز تکرار می‌کند. این مدل از درگیری‌، صرف حمله به اهداف تعیین‌شده اهمیت ندارد، بلکه نتیجه نهایی عملیات تعیین‌کننده است. به عنوان نمونه اگر قرار است امارات موفق نشود نفت صادر کند، باید حملات تا زمانی ادامه یابد که امکان صادرات نفت برای این کشور وجود نداشته باشد نه اینکه در یک حمله به بخشی از زیرساخت‌های آن آسیب جزیی وارد شود و با یک بیانیه ظفرمندانه قضیه از طرف ایران فیصله یابد.

🔸اگر این الگوهایی رفتاری ایران در جنگ محتمل آینده نیز ادامه یابد، احتمال از دست رفتن دستاوردهای راهبردی ایران افزایش خواهد یافت و بازسازی تصویر پیروزی برای ایران دشوار خواهد بود.

🔹در مواجهه با چنین سناریویی ایران باید با تهدید معتبر از جمله خروج از ان پی تی یا ضربه اساسی به زیرساخت‌های نفتی منطقه مانع از وقوع جنگ شود ولی در صورت تحقق جنگ نیز ایران باید شیوه عمل خود را تغییر دهد. واقعیت آن است که مدل جنگ ایران در نبرد ۴۰ روزه محاسبات آمریکا و رژیم را چندان تغییر نداده است و تأسف بارتر آنکه در دوره آتش‌بس به گونه‌ای عمل شد که دشمن به دستیابی به اهداف راهبردی از طریق فشار نظامی امیدوار شده است. ایران در دوره آتش‌بس رفتاری مشابه قبل از جنگ داشت. در حالی که انتظار می‌رفت جنگ مدل رفتار خویشتن‌دارانه و محافظه‌کارانه ایران را تغییر داده باشد ولی انفعال در برابر نقض مستمر آتش‌بس در لبنان و اعمال محاصره دریای علیه ایران، سیگنال‌های غلطی به دشمن داده است.

✍️ م.ر

#یادداشت_اختصاصی

@TamamRokhMedia

ما ایرانیان به خاطر ترور رسانه‌ای و تحمل بیش از یک دهه تورم بالای چهل درصد و به ویژه شرایط سخت اقتصادی ماه‌های اخیر و برخی مسائل دیگر، هنوز درک و شناخت درستی از اینکه ایران چگونه با مقابله در برابر آمریکا و اسرائیل و دفاع از استقلال و حیثیت خود، آبرو و اعتبار بین‌المللی کسب کرده است، نداریم.
ایران با مقاومت شرافتمندانه خود این روزها به الگو و نمونه تمام ملت‌های جنوب جهانی و تمام آزادیخواهان و استکبارستیزان جهان تبدیل شده است. و این چیزی است که بیش از هر چیزی خوک نارنجی و قصاب غزه را عصبانی می‌کند.

علیرضا یوسفی، قهرمان وزنه‌برداری جهان: «اولین‌باری بود که می‌دیدم خارجی‌ها این‌طور از ایران تعریف می‌کنند»
@kharmagaas