‏«توبه نصوح» (۱۳۶۱، محسن مخملباف) روایت مردی‌ست که بعد از مرگِ موقت زنده می‌شود؛ فرصتی برای جبران. اما توبه آسان نیست: باید گذشته را برهم زد، با شجاعت.
‏خرداد ۱۴۰۴، بعد از حمله غافلگیرکننده‌ی اسرائیل، ایران هم از مرگ برگشت.
‏اما اگر ساختار امنیتی، رسانه‌ای و اطلاعاتی اصلاح نشود، اگر شبکه نفوذ بی‌ملاحظه زیر ضربه نرود، این فرصت هم دفن خواهد شد.
‏فرصت کم است. توبه باید حقیقی باشد.

📐رشد قد در اروپا

📏Ellinne

✔️‍ بیهقی پدر نثر فارسی و پیشگام روایت غیرخطی

به مناسبت روز بزرگداشت پدر نثر فارسی

✍️ سهند ایرانمهر

بیهقی را معمولاً با لقب «پدر نثر فارسی» می‌شناسند، اما از منظری دقیق‌تر می‌توان او را یکی از پیشگامان روایت غیرخطی در ادبیات جهان دانست؛ نویسنده‌ای که قرن‌ها پیش از آنکه نظریه‌پردازان روایت و سینما اصطلاح «فلاش‌بک» (Flashback) را بسازند، در نثر خود ساختاری مشابه را به‌کار گرفته بود.

در نظریه‌ی روایت، «فلاش‌بک» به تکنیکی گفته می‌شود که در آن نظم زمانی رویدادها دگرگون می‌شود: پایان یا نتیجه‌ی ماجرا در ابتدا روایت می‌گردد و سپس راوی با بازگشت به گذشته، مسیر رسیدن به آن فرجام را شرح می‌دهد. این شگرد که به «آنالپس» (Analepsis) نیز معروف است، از ابزارهای بنیادین روایت مدرن در ادبیات و سینماست؛ نمونه‌های شناخته‌شده‌ی آن را می‌توان در فیلم‌هایی چون همشهری کین، اثر اورسن ولز، یادگاری، اثر کریستوفر نولان، یا در رمان‌هایی چون گتسبی بزرگ (فیتزجرالد) و خشم و هیاهو (فاكنر) دید.

بیهقی، نزدیک به هزار سال پیش، در روایت معروف «حسنک وزیر» همین تکنیک را به‌کار می‌گیرد. او داستان را نه از آغاز زندگی حسنک، که از مرگ او شروع می‌کند. همان نخستین جمله‌ها، فرجام را فاش می‌کنند:

«فصلی خواهم نبشت در ابتدای این، حالِ بَردار کردن این مرد و پس بشرح قصّه شد . امروز که من این قصّه آغاز می‌کنم ...ازین قوم که من سخن خواهم راند یک دو تن زنده‌اند در گوشه‌‌ی افتاده‌ و خواجه بوسهل زوزنی‌ چند سال است تا گذشته شده است‌ و به پاسخ آن که از وی رفت گرفتار، و ما را با آن کار نیست- هرچند مرا از وی بد آمد- به هیچ‌حال‌، چه عمر من به شست و پنج آمده و بر اثر وی می‌بباید رفت».

در منطق روایت کلاسیک، این روش خطرناک و به اصطلاح خلاف آن روشی است که کارگردانی چون هیچکاک شهرتش را با آن بدست آورده است؛ زیرا افشای پایان معمولاً از تعلیق می‌کاهد. اما بیهقی با قدرتی روایی بی‌نظیر، برعکس عمل می‌کند: دانستن فرجام، نه از کشش روایت می‌کاهد، بلکه حس اندوه و تقدیرگرایی را در جان خواننده می‌کارد. او ما را از همان ابتدا وارد «پایان» می‌کند تا هر سطر بعدی را چون گام‌هایی به سوی مرگی محتوم بخوانیم.

از دیدگاه روایت‌شناسی مدرن به تعبیر ژرار ژنت، بیهقی در این فصل دست به «جا‌به‌جایی زمانی بیرونی» می‌زند؛ یعنی روایت را از پایان به آغاز می‌برد و از خلال آن، تداومِ اخلاقی و تاریخی واقعه را می‌کاود. در نتیجه، ما نه صرفاً شاهد مرگ حسنک، که ناظر فروپاشی یک نظام سیاسی و اخلاقی می‌شویم.

اگر فلاش‌بک مدرن در سینما، زمان را برای تعلیق و شگفتی می‌شکند، بیهقی در روایت تاریخی خویش زمان را می‌شکند تا «حقیقت» را نشان دهد. تفاوت در غایت است: در روایت مدرن، فلاش‌بک ابزار درام است؛ در بیهقی، ابزار عبرت.

بدین‌سان می‌توان گفت، اگر اورسن ولز و نولان زمان را می‌شکنند تا روان انسان را بشکافند، بیهقی آن را می‌شکند تا وجدان تاریخ را آشکار کند و این همان نقطه‌ای است که نثر فارسی در قرن پنجم هجری، به‌گونه‌ای حیرت‌انگیز به روایت مدرن قرن بیستم پیوند می‌خورد.

@sahandiranmehr

تقابلی فرانسوی آلمانی!

احتمالا همه دوستان قضیه سرقت از موزه لوور را شنیدید سرقتی که در ۱۹ اکتبر ۲۰۲۵ (برابر ۲۷ مهر ۱۴۰۴) رخ داد و گروهی ۴ نفره در روز روشن و کمتر از ۷ دقیقه، وارد گالری آپولون شدند و رفتند! آنها با ون و اسکوتر آمدند و با نردبان مکانیکی (از یه شرکت آلمانی)، پنجره طبقه اول رو شکستن و وارد شدن و ۸ قطعه جواهر سلطنتی تاریخی (ارزش بیش از ۱۰۰ میلیون دلار) از جمله گردنبند ماری-آملی، تاج و گوشواره‌های اوژنی رو دزدیدن و فرار کردند که بسبب اون موزه فوری بسته شد و پلیس بیش از ۱۰۰ بازپرس رو درگیر کرد.
حالا شرکت آلمانی «Böcker» که نردبانی را که در سرقت جواهرات لوور استفاده شده بود ساخته است، از عکسی از این حادثه برای تبلیغ تجهیزات آسانسور خود استفاده کرده با این عنوان:

وقتی کاری باید سریع انجام شود از بکر استفاده کنید.
دستگاه Böcker Agilo گنجینه‌های شما را تا وزن ۴۰۰ کیلوگرم با سرعت ۴۲ متر در دقیقه حمل می‌کند و به لطف موتور الکتریکی ۲۳۰ ولتی خود، صدایی بسیار کم و عملکردی بی‌صدا دارد.

هرچی بگم از طنز ماجرا کم نمیشه!
@vayuvata