اِلینه‌گی
1.07K subscribers
5.06K photos
511 videos
44 files
6.5K links
الینه

فرهنگ فارسی معین
(اِ نِ) [ از فر. ] (ص .)

از خود بیگانه
Download Telegram
پارادوکس ملی‌گرایی ایرانی: درباره ایران و اسلام

سخن گفتن از «ملی‌گرایی ایرانی» مشکل است چون با پدیده‌ای مواجهیم که حدود و ثغورش چندان مشخص نیست و هر کسی از ظن خویش یارش می‌شود. برای سهولت بحث می‌توانیم بگوییم نسخه‌های مختلفی از ملی‌گرایی ایرانی وجود دارد. توجه من در این نوشته به آن نسخه‌ای است که خود را سکولار می‌شمارد و تأکیدی فراوان بر هویت باستانی ایران دارد و در برابر فرهنگ عربی-سامی خود را تعریف می‌کند. این نوع ملی‌گرایی به نظر من نسخه مهمی است و در سال‌های اخیر مهمتر هم شده است. هم در میان نخبگان رواج دارد و هم در میان بخش بزرگی از مردم. در این نوشته هر جا عبارت ملی‌گرایی ایرانی آمده است منظور این نسخه از ملی‌گرایی است.

به نظر من پارادوکسی اساسی در ملی‌گرایی ایرانی وجود دارد که هم در نظریه و هم در سیاست واقعی مداوماً گریبانش را می‌گیرد. به طور خلاصه این پاردوکس چنین است: این نوع ملی‌گرایی ادعا می‌کند ایران حقیقی را کشف کرده و از آن دفاع می‌کند، اما در عمل استراتژی هویتی را به گونه‌ای تعریف کرده که موجب بیگانگی با بخش عمده میراث ملی ایران می‌شود. در حقیقت ایرانی خیالی جانشین ایران واقعی و تاریخی می‌شود. این برای گفتمانی ملی‌گرا بسیار ناگوار است که موجب بیگانگی با بخش بزرگی از میراث ملی شود. پیامد سیاسی این پاردوکس این است که این نوع ملی‌گرایی در نبرد با حریفان خود به شدت آسیب‌پذیر می‌شود، چرا که به راحتی می‌توان با حمله به این تناقض خُردکننده، آن را  شکست داد. به نظر من یکی از نقاط ضعف گفتمانی حکومت پهلوی همین بود و این روزها مجدداً چنین گفتاری حتی رادیکال‌تر از گذشته سربرآورده است.

ملی‌گرایی ایرانی به درستی بر هویت باستانی ایران تأکید می‌کند. پایه هویت ملی ما در دوران هخامنشیان و خصوصاً ساسانیان تکوین یافت. در این شکی نیست و در برابر اسلام‌گرایانی که می‌خواهند این نکته را حذف یا کمرنگ کنند باید با قوت ایستاد. شاید بتوان گفت نقطه قوت ملی‌گرایی ایرانی این است که هویت باستانی ایران را مدام به یاد همگان می‌آورد و نقطه ضعف اسلام‌گرایان انکار این حلقه مهم از سلسله هویتی ایران است. رجوع به تاریخ واقعی بی برو برگرد نگاه ملی‌گرایان را تأیید می‌کند. اما مشکل از آنجا شروع می‌شود که ملی‌گرایان به قرون میانه می‌رسند، سده‌هایی که در آن به تدریج دین اسلام سیطره یافت. همنیجا باید تفکیک کنم میان «دین اسلام» و «فرهنگ اسلامی‌مآب» که لزوماً یک چیز نیستند.  بخش عمده ادبیات فارسی در بستری اسلامی‌مآب پرورده شد ولی این به آن معنا نیست که تک تک شاعران و نویسندگان فارسی‌زبان به دین اسلام ایمانی سفت و سخت داشتند و یا آثارشان را بر اساس اصول دین اسلام نگاشته‌اند. بستر فرهنگی این دوران اسلامی است و زبان عربی به عنوان برادر بزرگتر زبان فارسی تاثیری گسترده بر روی آن دارد. در این دوران اسطوره‌های سامی وارد فرهنگ ما می‌شوند و در ادبیات و نگار‌گری و معماری ایرانی جذب می‌شوند. اینها همه در کنار عناصری است که از دوران پیشا‌اسلامی ادامه یافته و اینک در مختصات دوران جدید دوباره پرورده می‌شود و همچنین در کنار عناصری است که از فرهنگ‌های دیگر به تمدن ایرانی سرازیر می‌شوند، از جمله عناصر یونانی و مسیحی. نکته مهم این است که در این دوران رابطه ما با دوران باستان نیز از طریق متونی امکان‌پذیر بود که در دوران اسلامی‌مآبی نوشته شدند. قرن نوزدهم شاید نقطه پایان قرن‌ها سیطره فرهنگ اسلامی‌مآب بر تمدن ایرانی است. به تدریج عصری جدید آغاز می‌شود که مهمترین مشخصه‌اش مواجهه ایرانیان با تمدن جدید غربی است.

ملی‌گرایی ایرانی در عصر حاضر برای مقابله با اسلام برداشتی ایدئولوژیک از هویت باستانی را در برابر اسلام قرار داد و «ایران» شد هر آنچه که اسلامی و عربی نیست. استراتژی ملی‌گرایی در برابر اسلام، «بیگانه‌سازی» عناصر عربی-سامی-اسلامی فرهنگ ایرانی بود. این استراتژی درست عکس چیزی بود که به طور سنتی پدران ما در برابر هجومِ فرهنگ سامی-عربی انجام می‌دادند، یعنی «درونی کردن» و تفسیر دوباره کردن آن عناصر و تطبیق‌شان با فرهنگ ایرانی. همین استراتژی بود که به قول هانری کربن «اسلام ایرانی» را متولد کرد. ملی‌گرایی ایران به این استراتژی خاتمه داد و استراتژی جدیدی جایگزین آن کرد که همان بیگانه‌سازیِ عناصر عربی- سامی-اسلامی در فرهنگ ایرانی است. در عصر جدید استراتژی سومی نیز به تدریج خصوصاً در میان متفکران مدرن ایران شکل گرفت که نقادیِ سنتِ اسلامی بود. ملی‌گرایی ایرانی نه استراتژی سنتی «درونی کردن و تطبیق دادن» را اتخاذ کرد، و نه استراتژی مدرن «نقادیِ سنتِ اسلامی» را، بلکه یکسره با بیگانه خواندن عناصر عربی-سامی-اسلامی سعی در زدودن تدریجی آنها داشت.  اتخاد چنین استراتژی‌ای در عمل منجر به این می‌شود که یک نفر ملی‌گرای معمولی ایرانی تصور می‌کند بخش بزرگی از فرهنگ و رسوم ایرانی، از ادبیات
عرفانی و مساجد و نگارگری و هنر تذهیب قرآن گرفته تا مراسم عاشورا و ماه رمضان و عید فطر همگی عناصری بیگانه با ایران است. ملی‌گرایی ایرانی در نسخه‌های رادیکال‌تر خود می‌پندارد جمهوری اسلامی و آخوند هم پدیده‌هایی صرفاً «عربی» هستند و بیگانه با ایران. بر همین اساس انقلاب ۵۷ حمله دوباره اعراب به ایران نام می‌گیرد. اسلام چه به عنوان دین و چه به عنوان بستر فرهنگی، بیگانه تلقی می‌شود.  نتیجه این نگاه این است که نه تنها بخش عمده میراث ملی ایران بیگانه تلقی می‌شود، بلکه بخش مهمی از فرهنگ، ارزش‌ها و آداب و رسوم روزمره مردم نیز بیگانه‌سازی می‌شود. یک ملی‌گرای افراطی ایرانی دیر یا زود به این نتیجه خواهد رسید که در کشوری خارجی ساکن است و باید آن را ترک کند! ملی‌گرایی ایرانی با بیگانه‌سازی جنبه‌های مهمی از میراث ملی ایرانی در واقع جایگاه خویش را تضعیف می‌کند و ادعای حفظ و نمایندگی این میراث را به رقبایش واگذار می‌کند. این برای گفتمانی ملی‌گرا فاجعه‌ای تمام است که ادعای حفاظت از میراث ملی را به رقبا واگذارد. در واقع این نسخه از ملی‌گرایی در درازمدت خود را نسبت به ایران بیگانه می‌کند و حس بیگانگی نسبت به کشور موجب وازدگی و شکست‌خویی می‌شود.

ایران بزرگ‌تر و فراگیرتر از اسلام و فرهنگ اسلامی‌مآب است، اما بی‌گمان عناصر عربی-سامی-اسلامی بخشی از فرهنگ و تاریخ ایران را تشکیل می‌دهند. بیگانه‌سازی این عناصر نه تنها مشکل دین در ایران را حل نخواهد، که باعث خواهد شد ملی‌گرایی ایرانی پیروانی تولید کند که با نیمی از میراث ملی‌شان بیگانه‌اند. در برابر بیگانه‌سازی باید از درونی‌سازی و نقادیِ سنتِ اسلامی دفاع کرد. اولی سنت پدران ماست و دومی حاصل فرهنگ انتقادی مدرن. نقدِ سنتِ اسلامی، بیگانه‌سازی آن نیست، نقد، درگیر شدن از درون است. درونی کردن نیز صرفاً «پذیرش» نیست، بلکه دوباره تفسیر کردن و از آنِ خود کردن است. هر دو این استراتژی‌ها به ما امکان می‌دهد بر تاریخ خود مسلط باشیم و هویت ملی خویش را مجدداً تعریف کنیم. اما بیگانه‌سازی عاملیت ما را از ما می‌گیرد. بازسازی ملی‌گرایی ایرانی در پرتو این ملاحظات آن را قوی‌تر و فراگیرتر خواهد کرد.
#بابک_مینا

@Ellinne
👍4
شفیق حوت سیاستمدار فقید فلسطینی در خاطراتش آورده که پس از شکست۱۹۶۷ اعراب از اسرائیل، او و احمد الشقیری رئیس سازمان آزادیبخش در نشست خارطوم شرکت کردند که در آن کشورهای عربی به اتفاق بیانیه‌ای صادر کردند به نام «اللائات الاربعة» یا نه‌های چهارگانه که عبارت بودند از:
نه به صلح
نه به همزیستی
و نه به مذاکره با اسرائیل
و نه به رسمیت شناختن اشغالگری‌های قبلی او؛
و تأکید کردند هیچ کشور عربی نباید در پذیرش هرگونه راه‌حل فلسطینی به تنهایی اقدام کند.

اما وضعیت امروز پس از ۵۰سال:

به جز گسترش مسأله‌ی «تطبیع» و عادی‌سازی روابط، موضوع زلزله‌ی مراکش یک کیس‌اِستادی مهم است.
دولت مراکش کمک‌های بشردوستانه‌ی اسرائیل را به گرمی پذیرا می‌شود ولی از پذیرفتن کمک‌های بسیاری از کشورهای عربی حتا همسایگانش مانند مصر و الجزایر (و ایران هم) امتناع می‌کند.
ممدوح‌العرابی نویسنده مصری در تفسیر این دیپلماسی نوشته:
این واقعیتِ کشورهای عربی را فاش می‌کند که صرفاً از مرزهایی همجوار تشکیل شده‌اند اما متحد دانستن آن‌ها زیر لوای هویت عربی وهویت اسلامی صرفاً عناوین جذابی برای بوتاکس کردن هویت عربی است.
#مسعود_باب‌الحوائجی

@Ellinne
👍2
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🔘 مستند "شیعه در اسرائیل" 🇮🇱

🔸مدت زمان: ۲۹:۲۹ دقیقه

🔸نام شبکه: I24News🇮🇱

🔸زبان: عربی

🔸تاریخ انتشار: ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۳

🔹خلاصه:

«شیعه در اسرائیل» به کارگردانی «فاطمه عمر خمایسی»، نخستین روایت مستند از جامعه شیعیان در اسرائیل است که دقایقی قبل برای نخستین بار از شبکه I24News اسرائیل منتشر شد.

این مستند به روایت تاریخ شیعیان از عصر حکومت فاطمی تا پس از تأسیس اسرائیل در سال ۱۹۴۸، اماکن مقدس شیعی همچون مقام «راس الحسین» در شهر اشکلون، سیر تکامل جامعه شیعیان در اسرائیل و اتهامات وارده به جامعه تشیع در باب تعامل با ایران و حزب الله می پردازد.

مستند حاضر همچنین به دلایل گرایش جوانان عرب سنی مذهب اسرائیل به مذهب تشیع می پردازد.

شیعه در اسرائیل، در حقیقت نخستین روایت مستند از شیعیان اسرائیل از دریچه دوربین یک مستندساز اسرائیلی است.

@Middleeastdeadend
👍4
اِلینه‌گی
خانم ملونی بنا به نتایج همه نظرسنجی‌ها پیروز انتخابات قانونگذاری ۲۵ سپتامبر خواهد بود که در این صورت وی به عنوان اولین رئیس دولت زن برآمده از یک حزب «پسا فاشیست» سکان هدایت یکی از کشورهای بنیانگذار اتحادیه اروپا را در دست خواهد گرفت. https://per.euronew…
کاور دوم هفته‌نامه اکونومیست: تهدید واقعی از جانب راست افراطی اروپا

◀️ اکونومیست می‌نویسد: لیبرال‌های اتحادیه اروپا به راه‌های بهتری برای مقابله با پوپولیست‌ها نیاز دارند.

◀️شبحی اروپا را فراگرفته است: شبح یک راست افراطی رو به گسترش. در آلمان، حزب آشکارا بیگانه‌هراس آلترناتیو برای آلمان به دومین حزب محبوب این کشور تبدیل شده و موفقیت آن باعث دوقطبی شدن سیاست داخلی شده است.

◀️در لهستان، حزب حاکم قانون و عدالت در نظرسنجی‌ها پیش از انتخابات عمومی در ۱۵ اکتبر پیشتاز است و توسط حزب جدید افراطی، کنفدراسیون، بیشتر به سمت راست متمایل می‌شود.

◀️مارین لوپن می‌تواند در انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه در سال ۲۰۲۷ پیروز شود. در این صورت فرانسه پس از ایتالیا به دومین کشور بزرگی تبدیل می‌شود که توسط جناح راست اداره می‌شود.

◀️اکونومیست این روندهای سیاسی را تهدیدی می‌بیند برای اروپا.

✍️#فاطمه_لطفی

@Ellinne
💢مخالفان برپایی دوره آموزش جنسی به چند مدرسه در بلژیک حمله کردند

گنجاندن دوره آموزش جنسی در برنامه مدارس بلژیک از ابتدای سال تحصیلی جاری مخالفت‌ها و جدل‌هایی را در شبکه‌های اجتماعی برانگیخته است.

https://parsi.euronews.com/2023/09/14/belguian-schools-vandalized-opponents-sex-education-courses

@Ellinne
👍1
ارزش صادرات الماس کشورها

@Ellinne
👍3
‍ 🔸اولین چرخ خیاطی مرغوبی که به ایران آمد بین عوام به «گل فینگل» مشهور بود....کمتر خیاط مردی می توانست دوخت و دوز لباس های مشتریانش را به وسیله چرخ خیاطی به آنها بقبولاند چه هم شرعی بودن آن محرز نشده و لباس شبهه ناک که به وسیله ابزار فرنگی دوخته شده قابل قبول نیامده و ممکن بود نماز نداشته باشد !

✔️تهران در قرن سیزدهم، جعفر شهری ج ۳ صفحه ۶۰۳
@sahandiranmehr
👍8
ایران، یزد، کاروانسرای خرانق

به امید ثبت کاروانسراهای ایران در فهرست

جهانی یونسکو
عکاس: #علی_استقامت

محمد کلهر

@Ellinne
❤12
این ها صافی هایی زیبا با مشبک هایی خوش نقش هستند که بر دهانه‌ کوزه ها بودند تا آب صاف را کنند از سنگ ریزه ها و‌خاشاک‌.
به تک تک آنها نگاه کنیدو ببینید‌ ‌صنتعتگر چگونه صنعت و هنر را در دهانه یک کوزه  جاری کرده و باور نداشته است که روزی هزاران نفر از آیندگان آن‌را تحسین‌کنند‌
museumwonderland

@Ellinne
❤7🤩2
روایت ملک الشعرا بهار از تغییر شعر "مرغ سحر" :
"شادروان یزدان‌بخش قهرمان از قول پدر زنش مرحوم بهار می‌گوید: تصنیف مرغ سحر را ساخته بودم و در آن قسمت از آهنگ که می‌گویم «شام تاریک ما را سحر کن»، ابتدا گفته بودم: «شام من، شام من را سحر کن».
یک شب شنیدم رهگذری به شام من شام من می‌گوید «شام تاریک من را سحر کن» و من دیدم چه کلمۀ مناسبی را همین مرد رهگذر که میزان سوادش هم معلوم نیست انتخاب کرده؛ در حالی که من توجه نداشته‌ام و شعر را، به همین شکل اصلاح کردم.

از کتاب قصه شمع
خاطرات #اسماعیل_نواب_صفا
کُرُن موزیک

@Ellinne
اِلینه‌گی
Photo
خبر خوب آن که دیروز، در دانشگاه سوربُن، مدرسه عملی پژوهش‌های عالی، مراسم افتتاح «مرکز مطالعات پارسی الهه میرجلالی امیدیار» بود. این مرکز به لطف و همّت و سخاوت «الهه میرجلالی» مدیر و موسس «بنیاد روشن»، که خود پیشتر دانش‌آموخته سوربن بوده، با تخصیص اعتباری تشکیل شده تا در قالب برنامه‌های همین دانشگاه، مطالعات ایران‌شناسی را بسط دهد. بیش باد... استاد امیرمعزّی عزیز هم مدیریت این مرکز را به عهده گرفته‌اند و نعم المدیر...

برای من، که غریب مصرم و بغدادی‌ام، فرصتی بود که بسیاری از چهره‌های برجسته ایرانشناسی را از نزدیک ببینم. در این میان یکی از نویسندگان قرآن مورخان هم، پل نیونکیرشن، آنجا بود که بیشتر صحبت پس از مراسم با او گذشت.

مراسم، جدای نوازندگی دلنشین گروه چکاوک و نغمهٔ «ای بت چین و الا ای پیر فرزانه»، شامل سخنرانی کوتاه چند تن از ایرانشناسان هم بود که هر یک به نوعی، در این فرصت مختصر، به وجهی از عناصر فرهنگی ایران پرداختند. از جمله:
کریستیان فن رویمبِک، که به داستان رمزآمیزی از هفت پیکر پرداخت، داستان گنبد سرخ، بانوی حصاری، و رمزها و رمزگشایی‌های بی‌پایان آن.
فرانتز گرونه از ضرورت مطالعات باستان‌شناسی در آسیای مرکزی گفت، از ازبکستان و تاجیکستان... تا تورفان، و آنچه از «ایران بزرگ» همچنان در انتظار کشف و کاوش است.
ژوستین لاندو به اهمّیت عنصر شعر در فرهنگ ایرانی اشاره کرد و حکایات شمس قیس در باب آغاز شعر پارسی.
فرنسیس ریشارد، نسخه‌شناس مرجع کتابخانه ملّی فرانسه، از بسیار بسیار دست‌نویس‌هایی گفت که در کتابخانه‌های جهان چشم‌انتظار اسکن و فهرست شدن هستند تا در اختیار پژوهشگران قرار گیرند.
متیو تریه هم از «مطالعات شیعه‌پژوهی بین ایران‌شناسی و اسلام‌شناسی» سخن گفت. پیش و پس از هانری کربن... و بسیار جالب!

امّا استاد امیرمعزّی به آن پرسش پرسش‌ها پرداخت که «ایران چیست؟» آن «آنِ نهان» که به فرهنگ و تمدّن ایرانی هویّت می‌بخشد. «ایران» که در طول تاریخ، بسیار افتاده و همواره برخاسته. آن بوستان فرهنگ که با این همه باد سَموم که بر آن گذشته و می‌گذرد، هنوز و همچنان، باغی‌ست خرّم‌بهار، شکفته همیشه گل کامکار... چنین باد.
#مجید_سلیمانی

@Ellinne
❤4