✳️ فاقد نظریه روشن
آیا دولت چهاردهم نظریه دارد؟

✍️هدا احمدی

✅ یکی از دلایل ناکامی مطلق دولت سیدابراهیم رئیسی از نظر اقتصاددانان، نداشتن نظریه واضح و روشن در زمینه اقتصاد، دیپلماسی و سیاست داخلی بود.
اقتصاددانان بارها گفتند؛ دولت رئیسی فاقد نظریه است. به عقیده اقتصاددانان؛ هر دولتی که نظریه نداشته باشد نمی‌تواند امور را در چهارچوب مشخص پیش ببرد.

آیا دولت مسعود پزشکیان نظریه اقتصادی دارد؟
■ نظریه کلان دولت چهاردهم درباره مسائل ایران چیست؟

دولت پزشکیان کارش را در شرایطی آغاز کرد که با چالش‌های عمیق اقتصادی، اجتماعی و سیاسی همچون تورم بالا، کسری بودجه، ناترازی در منابع انرژی و فشارهای خارجی ناشی از تحریم‌ها و تنش‌های منطقه‌ای مواجه بود.
پزشکیان در تبلیغات انتخاباتی‌اش بر مفاهیمی همانند عدالت، انصاف و بهبود معیشت مردم تاکید داشت و دولت را مسئول ایجاد تورم و گرانی معرفی کرد. او وعده‌هایی همانند تک‌نرخی کردن ارز، آزادسازی واردات خودرو و اصلاح نظام یارانه‌ها را مطرح کرد که نشان‌دهنده تمایل به رویکردهای بازارمحور و کاهش مداخله دولت در برخی حوزه‌هاست. در حوزه سیاست خارجی، پزشکیان در مقاله‌ای با عنوان «پیام من به جهان جدید» بر حفظ عزت ملی، ایجاد تعادل در روابط با کشورها و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای تاکید و سیاست خارجی را بر پایه «عزت، حکمت و مصلحت» تعریف کرد.

این نشان‌دهنده رویکرد عمل‌گرایانه برای کاهش تنش‌ها و بهبود روابط اقتصادی با همسایگان است. او همچنین از ابزار مذاکره برای رفع تحریم‌ها حمایت کرد، هرچند این موضوع به تصمیم‌گیری در سطوح بالاتر تصمیم‌گیری بستگی دارد.
در حوزه سیاست داخلی، پزشکیان بر وفاق ملی، کاهش شکاف بین دولت و ملت و افزایش مشارکت جریان‌های سیاسی مختلف تاکید دارد.

او وعده داد که از همه گروه‌ها و جریان‌های سیاسی صرف‌نظر از گرایش‌هایشان استفاده کند و به مسائل اقلیت‌ها، زنان و جوانان توجه ویژه‌ای نشان دهد. مخالفت او با فیلترینگ سخت‌گیرانه اینترنت و اجرای سخت‌گیرانه قانون حجاب نیز نشان‌دهنده رویکرد لیبرال او در حوزه اجتماعی است.
بااین‌حال، برخی منتقدان بر این باورند که دولت او گرفتار «تسویف» (به تاخیر انداختن) شده و در مسائل کلان هنوز به اقدام‌های قاطع دست نزده است.

متن کامل:
https://www.tejaratefarda.com/fa/tiny/news-50279
https://t.me/ExecutiveManagement

✳️ اقتصاد چگونه وارد تونل وحشت می شود؟

✳️ اقتصاد چگونه وارد تونل وحشت تحریم می‌شود؟

✍️ محمد طاهری

✅ اکنون که این گزارش را می‌خوانید، یا مکانیسم ماشه فعال شده و جامعه ایران بار دیگر در تنگنای تحریم‌های شورای امنیت گرفتار شده یا با فعال شدن دیپلماسی، خطر بازگشت تحریم‌های همه‌جانبه از سرمان گذشته است. بازگشت «اسنپ‌بک» به معنای احیای پنج قطعنامه تحریمی شورای امنیت است که بین سال‌های ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۹ علیه ایران وضع شدند. این قطعنامه‌ها به‌تدریج فشار سنگینی بر اقتصاد و معیشت مردم وارد کردند، به‌گونه‌ای که در آن سال‌ها تجارت بین‌المللی و انتقال پول تقریباً غیرممکن شده بود.

🔹با توجه به تجربه قبل، فعالان اقتصادی از چشم‌انداز پیش رو آگاه هستند و آثار انتظاری این شرایط را می‌توان در بازارهای سرمایه، طلا، ارز و سایر بازارها مشاهده کرد. در روزهای اخیر، دولت تلاش کرده با اقدامات کوتاه‌مدت، اثرات روانی و اقتصادی بازگشت تحریم‌ها را کاهش دهد. بااین‌حال، تجربه تاریخی به مردم آموخته است که هرگاه مسئولان با اطمینان می‌گویند «نگران نباشید»، احتمالاً باید بیشتر نگران باشند.
اما چرا باید از عواقب مکانیسم ماشه نگران بود؟

🔹سه نهاد مهم اقتصادی، در روزهای اخیر گزارش‌هایی درباره آثار اقتصادی و اجتماعی بازگشت تحریم‌ها تهیه کرده‌اند. در این میان گزارش بانک‌مرکزی به نوعی بازسازی صحنه تحریم‌های بین‌المللی در میانه‌های دهه 1380 است. جمع‌بندی گزارش‌ها نشان می‌دهد که اگر دولت در شرایط کنونی نتواند شرایط را به‌خوبی مدیریت کند و به‌طور مشخص، موفق به تامین منابع مالی و بودجه خود نشود، احتمال بروز بحران‌های اجتماعی وجود دارد. هرچند بانک مرکزی اعلام کرده که در زمان مناسب، روندهای خلق پول را کنترل می‌کند اما با توجه به واقعیت‌های موجود، پولی شدن کسری بودجه و افزایش مستمر تورم در ماه‌های آینده، قطعی است.
بانک مرکزی در گزارش خود تأکید کرده که در چهارچوب سیاست‌های تدوین‌شده، با رعایت برخی ملاحظات، انتظارات جامعه را مدیریت می‌کند، اما موج پیش رو چنان عظیم و گسترده است که احتمالاً سیاست‌های پولی را هم بی‌اثر خواهد کرد. سیاستگذار پولی بر این باور است که برای مقابله با آثار تشدید تحریم‌ها، ضروری است تامین ارز کشور بدون وقفه ادامه یابد و ذخایر کالاهای اساسی به میزان کافی نگهداری شود. همچنین باید حساسیت ویژه‌ای نسبت به تامین ارز موردنیاز حوزه دارو وجود داشته باشد تا با کمبود مواجه نشویم. رئیس‌کل بانک مرکزی، اطمینان داده که با رعایت این موارد و در صورت عدم بروز رخدادهای غیرمنتظره، می‌توان تا پایان سال امور اقتصادی را بدون مشکلات اساسی پیش برد.

🔹واقعیت این است که اگر با فعال شدن مکانیسم ماشه، ایران دوباره وارد دوره تحریم‌های همه‌جانبه شود، شرایطی شبیه دهه ۱۳۸۰ شکل می‌گیرد که می‌تواند به بی‌ثباتی اقتصاد منجر شود. مثل گذشته، اقتصاد ایران با محدودیت شدید در صادرات نفت و دسترسی به منابع ارزی روبه‌رو می‌شود و کاهش درآمدهای ارزی فشار زیادی بر بودجه دولت وارد می‌کند که به کسری بودجه منجر می‌شود. در حال حاضر بودجه دولت دست‌کم 800 هزار میلیارد تومان کسری دارد که این کسری در سال آینده می‌تواند بازهم افزایش پیدا کند. جنگ 12روزه هم بر اساس برآوردهای دولت، معادل 400هزار میلیارد تومان تعهد جدید ایجاد کرده و دولت برای جبران این مقدار کسری، از هر روشی که استفاده کند، منجر به افزایش تورم و تشدید فشار به مردم می‌شود.

🔹 تجربه دهه ۱۳۸۰ نشان می‌دهد که تحریم‌ها باعث گسترش اقتصاد غیررسمی، و افزایش قابل توجه فساد و تقویت نقش گروه‌هایی شد که از مسیرهای قاچاق، امکان دور زدن تحریم‌ها را داشتند. این‌بار نیز چنین روندی تکرار می‌شود اما تفاوت مهم این است که زیرساخت‌های اقتصادی و اجتماعی ایران امروز آسیب‌پذیرتر از قبل هستند؛ تورم مزمن، کسری بودجه مزمن و کاهش اعتماد عمومی شرایطی ایجاد کرده که تاب‌آوری جامعه در برابر فشارهای خارجی کمتر شده است. از سوی دیگر در دهه 1380 اقتصاد ایران با ناترازی انرژی مواجه نبود اما در سال 1404 اقتصاد ایران گرفتار انواع ناترازی است که کار را برای سیاست‌گذاران بسیار دشوار می‌کند.

🔹نکته دیگر اینکه فعال شدن مکانیسم ماشه به معنی محاصره تحریمی ما و نگه داشتن مداوم ایران در چرخه نااطمینانی و بی‌ثباتی است. اینکه توان برنامه‌ریزی از فعالان اقتصادی گرفته شود و اینکه در آماده‌باش دائم به سر ببریم، از نظر اقتصادی، حاوی نتایجی است که دست‌کمی از وقوع جنگ ندارد.

جامعه و اقتصاد ایران اکنون در آستانه ورود به «تونل وحشت» است و به همین دلیل امروز باید با صراحت بیشتری سخن گفت؛ بدون تصمیم‌گیری شجاعانه به منظور تنش‌زدایی داخلی و خارجی، مسیر فعلی می‌تواند به فاجعه‌ای تمام‌عیار منجر شود.

✳️ اکونومیست از بی‌عدالتی در تغییرات آب و هوایی می‌گوید:

✅ آثار شدیدتر تغییرات آب و هوایی بر کشورهای در حال توسعه نسبت به کشورهای ثروتمند

■ گرمایش جهانی اغلب مترادف با تغییرات آب و هوایی استفاده می‌شود و اغلب بحث‌ها در این موضوع بر افزایش مورد انتظار متوسط دمای جهانی تمرکز دارند.
با این حال، تکرار و شدت هر رویداد فاجعه‌بار آب و هوایی بسیار وابسته به تغییرات آب و هوایی در میانگین دمای هر منطقه نیز هست.

هر چه این نوسانات بیشتر باشد، شرایط سردتر یا گرمتر شدیدتر و بیشتر می‌توانند موجب بی‌نظمی شوند.

⁣■ متاسفانه،براساس مطالعه جدیدی که از سوی سباستین باتیانی از دانشگاه واگنینگن و سه دانشمند دیگر انجام شده است، نه تنها پیش‌بینی می‌شود کشورهای فقیر لطمه افزایش دمای میانگین را متحمل می‌شوند، بلکه همچنین از تغییرات بیشتری رنج خواهند برد.
مقاله آنها نشان می‌دهد که با گرم شدن سیاره زمین، خاک در مناطق نزدیک استوا خشک‌تر شده و توانایی آن برای تعدیل نوسانات دمایی کمتر می‌شود.

انتظار می‌رود این مساله به
خصوص در جنگل‌های بارانی آمازون حاد باشد.
در نتیجه، نویسندگان مقاله انتظار دارند انحراف معیار دماهای ماهیانه در برزیل تا حدود 20 درصد افزایش یابد.

⁣■ برعکس، کشورهای عرض جغرافیایی شمالی که عمدتا ثروتمند هستند، این قدر تغییردر رطوبت خاک پیش نخواهد آمد.
دور از استوا، کشورها در واقع به دلیل الگوهای جوی متغیر، نوسانات دمایی کمتری را شاهد خواهند بود.

■ براساس میانگین‌ها و واریانس‌ها، کشورهایی که بیشترین مسوولیت تاریخی تغییرات آب و هوایی را دارند، احتمالا آنهایی خواهند بود که کمترین آسیب را از پیامدهای آن خواهند دید.
كانال قواعدبازی
https://t.me/ExecutiveManagement

✳️ رقابت جهانی در جذب نخبگان
✍رضا پاکدامن

✅ در المپیاد جهانی فیزیک که در پاریس برگزار گردید ، در رویدادی کم سابقه تیم ۵ نفره آمریکا موفق به کسب " ۵ مدال طلا" شده
و در کاخ سفید مورد تقدیر رییس جمهور آمریکا قرار گرفتند.

■ نکته حائز اهمیت ، اصلیت خارجی همه آنها است. نام خانوادگی این ۵ نفر ، نشان می دهد اصلیت ۳ نفر چینی ، یک نفر از اروپای شرقی و یک نفر هندی است ،
که در" نظام جذب و مدیریت نخبگان" آمریکا در قالب تیم ملی آمریکا برای این کشور افتخار آفرینی کرده و قطعا روند استفاده از این نخبگان در مراکز علمی و تحقیقاتی آمریکا استمرار خواهد داشت.
■ رقابت جهانی کشورها در عرصه های مختلف صورت می گیرد ، ولی هسته اصلی همه این عرصه ها ،نحوه رفتار با نخبگان است.
دو جریان کلی حاکم در جهان عبارتند از :
۱) کشورهایی معدود با سیاست جذب نخبگان داخلی و خارجی با هر نژاد و اعتقاد
۲) اکثر کشورهای جهان دچار
brain drain
ناشی از فرار مغزها و حتی پدیده "فراری دادن" نخبگان و نخبه کشی!
⁉️ لزوم اراده بزرگ ملی برای خروج ایران از گروه دوم
کانال توسعه پایدار ایران

✳️ مروری بر
یک مقاله جذاب از:
Harvard Business Review,
Sep 22, 2025
"هوش مصنوعی زایشی"

“AI-Generated Workslop Is Destroying Productivity”
✍دکتر حسن بودلائی

✅ پیام کلیدی:
«"هوش مصنوعی زایشی" تنها زمانی می‌تواند بهره‌وری و ارزش واقعی ایجاد کند که با استراتژی روشن، آموزش درست و ادغام در فرآیندهای اصلی سازمان همراه باشد؛ در غیر این صورت، تنها حجم زیادی کار بی‌ارزش (Workslop) تولید خواهد کرد.»
■ پیام اصلی مقاله:
در سال‌های اخیر، استفاده از "هوش مصنوعی زایشی" (Generative AI) در محیط‌های کاری با سرعت زیادی افزایش یافته است.
بسیاری از مدیران سازمان‌ها کارکنان را تشویق یا حتی موظف کرده‌اند از این فناوری بهره بگیرند.
با این حال، واقعیت کمی تلخ است:
تحقیقات MIT Media Lab نشان می‌دهد ۹۵ درصد سازمان‌ها هیچ "بازگشت سرمایه ملموسی" (ROI) از این فناوری تجربه نکرده‌اند.
به بیان ساده، هیجان و فعالیت زیاد بوده، اما خروجی واقعی بسیار کم.
■ چرا چنین تناقضی شکل گرفته است؟
۱. استفاده شتاب‌زده و بدون استراتژی روشن
۲. فقدان آموزش کافی برای کارکنان در بهره‌برداری مؤثر از AI
۳. تمرکز روی تولید سریع به جای خلق ارزش و کیفیت
۴. جدا بودن ابزارهای AI از فرآیندهای اصلی تصمیم‌گیری در سازمان
■ مفهوم کلیدی: «Workslop»:
نویسندگان مقاله اصطلاح تازه‌ای معرفی کرده‌اند: Workslop.
منظور، انبوهی از محتوا و خروجی‌های بی‌کیفیتی است که با AI تولید می‌شود؛ محتوایی که نه تنها ارزشی نمی‌افزاید، بلکه وقت کارکنان را برای پالایش و اصلاح تلف می‌کند و بهره‌وری را پایین می‌آورد.
■جمع‌بندی:
پیام این مقاله روشن است:
هوش مصنوعی زایشی به خودی خود ارزش‌آفرین نیست.
اگر سازمان‌ها تنها به دنبال موج فناوری باشند و بدون هدف مشخص یا آموزش کافی از AI استفاده کنند، به جای بهره‌وری بیشتر با حجم عظیمی از کارهای بی‌ارزش و تصمیم‌گیری‌های ضعیف‌تر روبه‌رو خواهند شد.
■ اما اگر همین فناوری با استراتژی روشن، آموزش دقیق کارکنان و ادغام در فرآیندهای اصلی سازمانی همراه شود، می‌تواند به ابزاری واقعی برای افزایش بهره‌وری و نوآوری بدل گردد.
■ به زبان ساده:
هوش مصنوعی زایشی در خدمت سازمان‌هایی قرار می‌گیرد که می‌دانند چگونه آن را در مسیر اهداف واقعی و ارزش‌آفرین هدایت کنند.
این مقاله هشداری جدی برای مدیران است:
🔺«صرفاً استفاده از AI افتخار نیست؛ ارزش واقعی زمانی خلق می‌شود که این ابزار به درستی هدایت و مدیریت شود.»

✳️ روانشناسی بازاریابی اپل: چرا برخی آیفون ۱۷ را می‌خرند حتی وقتی به آن نیاز ندارند!
✅ در یکی از شلوغ‌ترین خیابان‌های شانگهای، صفی طولانی از مردم را می‌بینی که در سکوت و هیجان، چشم به فروشگاه براق اپل دوخته‌اند. ساعت‌ها و حتی روزها منتظر مانده‌اند تا اولین کسانی باشند که آیفون ۱۷ را در دست می‌گیرند. بعضی از آن‌ها گوشی فعلی‌شان بی‌نقص کار می‌کند، باتری سالم است و دوربین هنوز شفاف‌ترین عکس‌ها را می‌گیرد. اما با این حال، چیزی در درونشان می‌گوید: «اگر الان نخری، عقب می‌مانی.» این همان لحظه‌ای است که بازاریابی اپل از سطح محصول فراتر می‌رود و وارد قلمرو روان‌شناسی می‌شود.
■این داستان فقط درباره یک گوشی جدید نیست. بلکه درباره احساس نیاز به متفاوت بودن، ترس از جا ماندن (FOMO: Fear of Missing Out) و میل به تعلق به یک گروه نخبه است. اپل استادانه از رنگ‌ها، زبان، کم‌یابی (Scarcity) و نشانه‌های اجتماعی (Social Proof) استفاده می‌کند تا خرید را از یک انتخاب منطقی به یک تجربه عاطفی و آیینی تبدیل کند. در واقع، اپل گوشی نمی‌فروشد، بلکه «احساس» می‌فروشد. احساسی از تازگی، تعلق و برتری.
■رنگ‌ها و نام‌ها: تحریک ناخودآگاه با تغییرات کوچک
●اپل به‌خوبی می‌داند که انسان‌ها به محرک‌های بصری واکنش مستقیم دارند. یک سایه جدید از آبی یا نارنجی می‌تواند مغز را فریب دهد تا فکر کند با چیزی کاملاً تازه روبه‌رو است. این همان اثر «Novelty Bias» در روان‌شناسی است که باعث می‌شود مغز ما تغییر کوچک را به‌عنوان نوآوری بزرگ درک کند. وقتی آیفون ۱۷ در رنگ‌های جدید معرفی می‌شود، حس «تازگی» بر احساس «نیاز» غلبه می‌کند. مصرف‌کننده احساس می‌کند این محصول متفاوت است، حتی اگر تغییرات واقعی سخت‌افزاری اندک باشد.
●اپل همچنین از نام‌گذاری‌های مینیمال و ساده بهره می‌برد. برچسبی تمیز، عبارتی کوتاه و بدون پیچیدگی، پیام «مدرن بودن» را به ناخودآگاه ارسال می‌کند. درست مانند یک برند لوکس مد که تنها با تغییر رنگ بسته‌بندی، موجی از فروش ایجاد می‌کند. این تاکتیک نه فقط در حوزه فناوری، بلکه در روان‌شناسی بازاریابی برندهای مد و لوازم آرایشی هم به‌کار می‌رود. اپل استادانه این قانون را به دنیای فناوری آورده است.
■کمیابی مصنوعی: چرا اپل عمداً همه نیازها را تأمین نمی‌کند؟
●اپل توانایی تولید میلیون‌ها دستگاه در همان روز اول را دارد، اما چنین کاری نمی‌کند. آن‌ها عرضه را کنترل می‌کنند تا صف‌ها تشکیل شود. این همان تکنیک «Scarcity Marketing» است که نشان می‌دهد کمیابی، میل به خرید را چند برابر می‌کند. وقتی مصرف‌کننده ببیند که محصول سریعاً تمام شده، این پیام در ذهنش حک می‌شود: «اگر همین الان نخرم، برای همیشه جا می‌مانم.»
●این استراتژی، ترکیبی از اقتصاد رفتاری (Behavioral Economics) و روان‌شناسی اجتماعی است. انسان‌ها ارزش چیزهایی را که کمیاب‌اند، بیش‌تر از واقعیت درک می‌کنند. اپل با خلق لحظات «Sold Out» نه تنها ارزش محصول را بالا می‌برد، بلکه نوعی «وفاداری احساسی» (Emotional Loyalty) ایجاد می‌کند. مشتری حس می‌کند که بخشی از یک جمع محدود و خاص است، و این حس تعلق به یک گروه برگزیده، وفاداری بلندمدت می‌آورد.
■اثبات اجتماعی: چرا دیدن صف‌ها مهم‌تر از دیدن مشخصات است؟
●در روز معرفی آیفون ۱۷، تصاویر صف‌های طولانی در رسانه‌ها منتشر شد. این صحنه‌ها تصادفی نیستند. آن‌ها نقش «Social Proof» یا همان «اثبات اجتماعی» را بازی می‌کنند. انسان‌ها ذاتاً به دنبال تأیید دیگران هستند. وقتی ببینند هزاران نفر حاضر شده‌اند ساعت‌ها در صف بایستند، به‌طور ناخودآگاه نتیجه می‌گیرند که این محصول ارزشمند است.
●این پدیده مشابه رفتاری است که در بورس یا بازار رمزارزها دیده می‌شود. وقتی گروه بزرگی وارد خرید می‌شوند، افراد دیگر هم از ترس عقب ماندن، به جمع می‌پیوندند. اپل دقیقاً روی همین نقطه فشار روانی دست می‌گذارد. به همین دلیل، حتی کسانی که هیچ‌وقت به مشخصات فنی علاقه‌ای نداشتند، تنها با دیدن صف‌ها، به این فکر می‌افتند که «من چه چیزی را از دست می‌دهم؟»
■سیگنال موقعیت: چرا آیفون بیش‌تر از یک ابزار ارتباطی است؟
●وقتی کسی آیفون جدید می‌خرد، هدفش فقط تماس گرفتن یا عکس گرفتن نیست. در روان‌شناسی اجتماعی، این پدیده «Status Signaling» یا «سیگنال‌دهی موقعیت» نامیده می‌شود. داشتن آیفون جدید به دیگران نشان می‌دهد که فرد «به‌روز»، «جلوتر» و «متعلق به قشر آگاه» است. درست مثل پوشیدن یک برند لوکس لباس، آیفون هم به یک نشان اجتماعی تبدیل شده است.
●این رفتار، ریشه در نظریه «مصرف نمایشی»