سرمقاله امروز «دنیای اقتصاد»:

بزنگاه تغییر

👤 دکتر فرهاد نیلی

✍️ شرایط کنونی یک بزنگاه مهم برای تغییر در مدل خلق ارزش و ثروت برای کشور است. به تعیبر دارون عجم اوغلو، تفاوت در مسیر رشد کشورهای مختلف به تفاوت در تصمیم‌گیری درست در بزنگاه‌های تغییر بازمی‌گردد. کشورهای موفق، آنهایی هستند که با شناخت مناسب از بزنگاه‌های تغییر، تصمیم درست را در آن دوره اتخاذ کرده‌اند.

✍️ شرایط کنونی کشور ما مطلوب هیچ گروهی، اعم از سیاستمداران ارشد، دولتمردان و عموم مردم نیست؛ خلق آینده‌ای متفاوت، مستلزم تصمیم درست در این بزنگاه است. بزنگاه‌های مهم که نقاط عطف برای تغییر هستند، فراوانی زیادی طی دوره‌های تاریخی ندارند.

✍️ کلیدی‌ترین مفهوم در مواجهه با بزنگاه‌های مهم تاریخی و تکنولوژی، تطبیق‌پذیری، به معنی درک مناسب و به موقع از فرصت‌ها، در اولویت قرار دادن منافع حاصل از تغییر نسبت به ریسک‌ها و مواجهه فعالانه و یادگیری مستمر نسبت به هزینه‌ها و ریسک‌هاست.

✍️ به نظر می‌رسد استفاده از این بزنگاه تاریخی، مستلزم تغییر در پارادایم ذهنی رگولاتور متناسب با اقتضائات انقلاب دیجیتال است. در صورت عدم استفاده از این بزنگاه تاریخی مشخص نیست که بزنگاه بعدی چه زمانی رخ دهد و در آن زمان، شرایط اجتماعی و اقتصادی کشور توان بهره‌برداری از فرصت بعدی را داشته باشد.

کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد
@den_ir

https://donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-3985177

بهای گران حذف دلار

💸 آیا دنیای بدون حاکمیت دلار، به نفع اقتصاد دیگر کشورها و به ضرر اقتصاد آمریکا است؟ یک گزارش تحلیلی با بررسی‌های همه‌جانبه نشان می‌دهد که نمی‌توان به راحتی ارزی را جایگزین دلار در معاملات جهانی کرد. مطابق این گزارش، گذر از دلار آمریکا فقط مستلزم این نیست که یک ارز جدید برای تجارت انتخاب شود، بلکه شامل ساختن یک ساختار کاملا متفاوت برای تجارت و جریان سرمایه است.

💸 از حدود ۹هزار میلیارد دلار ذخایر ارزی جهان تقریبا ۷۰درصد آن - یعنی ۶هزار و ۴۰۰میلیارد دلار - به دلار آمریکا، ۲۳درصد به یورو و مابقی آن به ارزهای دیگر مانند ین ژاپن، یوان چین و... تعلق دارد. همچنین ۵۰درصد تراکنش تجاری جهان بر حسب دلار صورت می‌گیرد و ۹۰درصد مبادلات فارکس هم مبنای آن دلار آمریکاست.

💸 آیا این ارز را می‌توان به راحتی از مبادلات جهانی حذف کرد، کما اینکه شاهد آن هستیم که مثلا در بریکس لولا سیلوا، رئیس‌جمهور برزیل یا در شانگهای برخی از دولتمردان از جمله رئیس‌جمهوری ایران خواهان حذف دلار از مبادلات جهانی یا تجاری خود هستند...👇

🔗متن کامل را اینجا بخوانید

کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد
@den_ir

چهار مهارت برای تنظیم قدرت

❓چگونه همکار قدرتمندتر خود را به «احترام متقابل» تشویق کنیم؟

🎯 نابرابری قدرت (اختیار عمل) در سلسله‌مراتب کاری، «رده پایین‌تر» را با چالش «احترام متقابل» روبه‌رو می‌کند. هنگام رویارویی دو کارمند با یکدیگر یا مدیر و کارمند و حتی جلسه کاری مدیر ارشد با مدیر میانی، فردی که به لحاظ موقعیت سازمانی، نفر دوم محسوب می‌شود، قدرت برتر را ندارد و همین چالش، مانع پیشبرد خواسته‌اش می‌شود. این افراد برای «بازتنظیم قدرت» چهار استراتژی می‌توانند به‌کار بگیرند:

۱-تصمیم بگیرید درخواست‌‌‌‌های مشخصی را رد کنید
۲- آنها را به افراد قدرتمند دیگری معرفی کنید که برای شما ارزش قائلند
۳-برای حمایت از آنها کمک کنید نقاط ضعفشان را پوشش دهند
۴-کاری کنید که برای جلب ‌‌‌‌توجه شما تلاش کنند

🔗جزئیات را اینجا بخوانید

کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد
@den_ir

دنیای پسادلار چگونه است؟

💠 مایکل پتیس، استاد مالی دانشگاه پکن چین، در مقاله ای می‌نویسد: «یک دلار ضروری نه برای ایالات متحده خوب است و نه برای مابقی دنیا. اگر ایالات متحده جبران ناترازی پس‌انداز جهانی را متوقف کند تا تقاضای جهانی تعدیل شود، برای اقتصاد جهانی هم خوب است. اقتصاد آمریکا علی‌الخصوص از این وضعیت منفعت خواهد برد، زیرا دیگر مجبور نیست از طریق بیکاری بالا یا بدهی‌های زیاد، اثرات سیاست‌های مرکانتلیستی کشورهایی را که مازاد تجاری دارند جذب کند.

💠 واشنگتن و وال استریت قدرتشان محدود می‌شود اما بازرگانان آمریکایی سریع‌تر رشد می‌کنند و کارگران آمریکایی هم بیشتر بهره می‌برند. اما رسیدن به دنیای پسادلار آسان نیست؛ گذر از دلار آمریکا فقط مستلزم این نیست که یک ارز جدید برای تجارت انتخاب شود، بلکه شامل ساختن یک ساختار کاملا متفاوت برای تجارت و جریان سرمایه است. در‌حالی‌که شاید در درازمدت این‌ها برای اقتصاد آمریکا منافع زیادی داشته باشد، اما انتخاب آنها برای کشورهای دارای مازاد تجاری جهان دردناک و آشفته خواهد بود.»

💠 پاسخ این سوال رئیس‌جمهور برزیل که چه کشورهایی دلار آمریکا را برای ذخایر ارزی جهان طراحی کرده‌اند، طنزآمیز است: کشورهای دارای مازاد تجاری مثل برزیل و چین! به‌رغم آنچه رهبران این کشورها می‌گویند هیچ‌کدام از آنها عجله‌ای برای پایان دادن به این سیستم ندارند و تا زمانی که این کشورها اساسا اقتصاد داخلی‌شان را تغییر شکل ندهند - یا ایالات متحده تصمیم نگیرد که هزینه اجرای اقتصادی نقش جبرانی‌اش را نپردازد - آنها و مابقی دنیا چاره‌ای جز قبول ادامه حاکمیت دلار آمریکا نخواهند داشت.

کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد
@den_ir

https://donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-3985125

راهبرد ایرانی توسعه صنعتی

💠 یکی از تجارب نسبتا موفق اقتصاد ایران به مدیریت اقتصادی دهه چهل بازمی‌گردد. دوره‌ای که اقتصاد ایران برای نزدیک به یک دهه با رشد اقتصادی دو رقمی و تورم زیر ۴درصد، شاهد ظهور یا رشد برندهای صنعتی نام‌آوری بود. هرچند شرایط اقتصادی/ سیاسی دنیا و همچنین بافت اقتصادی و سیاسی ایران، در این شصت سال دچار تحولات قابل توجهی شده است، ولی همچنان به باور نگارنده، توجه به ویژگی‌های حکمرانی دهه چهل می‌تواند برای اقتصاد ایران درس‌آموز باشد.

💠 برخی این موفقیت را به سیاست‌های بازاری و اعتماد به بخش خصوصی نسبت می‌دهند. برخی دیگر هم شرایط مناسب خارجی، کمک آمریکا و افزایش درآمدهای نفتی را عامل اصلی رشد اقتصادی دهه چهل معرفی می‌کنند. در مقابل، اعتقاد ما این است که هرچند این عوامل تا حدی به عملکرد موفق اقتصادی دهه چهل کمک کرده، ولی نقش اصلی را در این موفقیت، راهبرد و الگوی فکری منظم وزارت اقتصاد داشته است...👇

🔗اینجا بخوانید

کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد
@den_ir

سرمقاله امروز «دنیای اقتصاد»:

عدم‌توان اشتغال‌زایی بخش صنعت کشور

👤 دکتر سجاد برخورداری

✍️ اخیرا مرکز پژوهش‌‌‌های مجلس گزارشی را منتشر کرده که نشان می دهد «ساختار صنعت در ایران در وضعیت فعلی عملکرد اشتغال‌زایی پایینی دارد» و از منظر تولید و سرمایه‌گذاری با هدف اشتغال‌زایی تناسب ندارد.

✍️ بخش خدمات نقش کلیدی در اشتغال‌زایی کشورها برخلاف بخش صنعت دارد. مقایسه اشتغال‌زایی بخش صنعت و خدمات ایران با کشورهای منتخب نشان می‌دهد که الگوی تجربه‌شده در بیشتر کشورهای دنیا در ایران نیز تجربه می‌شود؛ با این تفاوت که با توجه به ساختار بخش صنعت در ایران، سهم این بخش در اشتغال‌زایی کشور بیشتر از حتی کشورهای صنعتی مانند آلمان، ژاپن و کره‌جنوبی است.

✍️ بررسی روند سهم بخش صنعت از اشتغال‌زایی کشور نشان می‌دهد که این سهم همواره در محدوده 32 تا 34‌درصد در حال نوسان بوده است. بر این اساس مشاهده می‌شود، بخش صنعت توان افزایش اشتغال بیش از محدوده یادشده را ندارد.

کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد
@den_ir

https://b2n.ir/a13645

جغرافیای جذب پول در جهان / ۲۰ اقتصاد جذب‌‌‌کننده سرمایه‌گذاری خارجی

🔺 ایران، سهمی تقریبا اندک از جغرافیای جذب پول جهان دارد. در سال ۲۰۲۲، کشور‌‌‌های آمریکا، چین، سنگاپور و هنگ‌کنگ به ترتیب بیشترین جریان ورودی سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی را به خود اختصاص داده‌‌‌اند. در مقایسه با سال ۲۰۲۱ ترکیب ۴ کشور ذکرشده تغییری نداشته اما سنگاپور توانسته جایگاه سوم را از هنگ‌کنگ بگیرد.

🔺 در میان ۲۰کشور برتر در جریان ورودی سرمایه در سال ۲۰۲۲، استرالیا توانسته با ۱۵رتبه صعود در جایگاه ششم قرار بگیرد. طی بازه مذکور، ایتالیا توانسته جایگاه خودش را ارتقا دهد و جریان ورودی سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی خودش را از منفی ۹میلیارد دلار به حدود ۲۰میلیارد دلار برساند.

🔺 ایالات‌متحده آمریکا، چین، سنگاپور، هنگ‌‌‌کمگ، برزیل، استرالیا، کانادا، هند، سوئد، فرانسه، مکزیک، اسپانیا، ژاپن، لهستان، سرزمین‌‌‌های اشغالی، امارات متحده عربی، اندونزی، ایتالیا، شیلی و کره‌جنوبی، 20کشور برتر جهان در جریان ورودی سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در سال 2022 هستند.

کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد
@den_ir

https://donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-3985442

تولید ناخالص داخلی پنج اقتصاد بزرگ در۲۰۲۶

👈 هند در ۵۰ سال آینده دومین اقتصاد جهان خواهد شد

🔹 پژوهش‌ها نشان می‌دهد که آمریکا، چین، ژاپن، آلمان و هند به ترتیب به عنوان برترین اقتصادهای جهان در سال ۲۰۲۶ به شمار می‌روند. آمارها حاکی از آن است که این رتبه‌بندی بر اساس رشد اقتصادی آنها در سال‌های اخیر اندازه‌گیری شده است و با وقوع رویداد‌های احتمالی در سال‌های آتی قابل تغییر خواهد بود.

کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد
@den_ir

https://donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-3985396

📃ناگفته‌ها از دهه سقوط رشد اقتصادی
✍️موسی غنی‌نژاد

میانگین رشد اقتصادی کشور ظرف ۱۰ سال‌اخیر صفر درصد است. ظرف سال‌های اخیر مجددا رشد اقتصادی کشور مثبت شده اما باید توجه داشت که این بهبود نسبی نتیجه‌ چندین سال‌رشد اقتصادی منفی است و درواقع اقتصاد کشور در حال پر‌‌‌‌کردن ظرفیت‌های قبلی است و همچنان در شرایط ضعیف‌‌‌‌‌‌‌تری نسبت به گذشته قرار دارد.

تحریم تنها دلیل وضعیت کنونی کشور به لحاظ اقتصادی نیست، بلکه تنگ‌‌‌‌شدن حلقه سیاستگذاران، رویگردان‌‌‌‌شدن از اصلاحات اقتصادی برنامه سوم توسعه، کم‌توجهی به عقلانیت اقتصادی درمیان سیاستگذاران و افزایش تنش با جوامع بین‌المللی از دیگر دلایل درجازدن اقتصاد ایران ظرف ۲دهه‌اخیر است.

دهه‌۴۰ دوران طلایی اقتصاد ایران بود‌. در این دوره میانگین رشد اقتصادی سالانه ۱۰‌‌‌‌درصد و نرخ تورم ۲تا ۳‌‌‌‌درصد بود.

توقف رشد اقتصادی در دوره انقلاب امری طبیعی بود؛ با این وجود درآمدهای بالای نفتی کشور در دهه‌۵۰ مانع از آن شد که کشور در این سال‌ها با بحران جدی مواجه شود، اما در ادامه و با آغاز جنگ، اقتصاد کشور آسیب‌‌‌‌‌‌‌های جدی دید به‌نحوی‌که کسری‌بودجه دولت در سال‌۶۷ به ۵۰‌‌‌‌درصد رسید. در عین‌حال کشور با تورم و مشکلات عدیده‌‌‌‌‌‌‌ دیگری روبه‌‌‌‌رو شد.

جنگ و رکود اقتصادی حاصل از آن و دولتی‌‌‌‌شدن اقتصاد پس از انقلاب اسلامی از مهم‌ترین دلایل بروز چالش‌های اقتصادی کشور ظرف دهه‌۶۰ بود. بروز بحران اقتصادی در دهه‌۶۰ تا جایی پیش‌‌‌‌رفت که سیاستگذاران به فکر اصلاح امور افتادند و برنامه‌های توسعه اقتصادی طراحی شد. البته اهداف برنامه اول و دوم توسعه اقتصادی در میانه مخالفت‌ها چندان محقق نشد، اما اصلاحات از برنامه سوم فرصت عملیاتی‌‌‌‌شدن یافت. به هر ترتیب در برنامه سوم توسعه؛ اصلاحات مناسبی اجرایی شد و همین باعث شد تا کشور به مسیر رشد اقتصادی بازگردد. این اقتصاددان مهم‌ترین اصلاحات در برنامه سوم توسعه را این‌گونه عنوان کرد: یکسان‌‌‌‌‌‌‌سازی نرخ ارز، اصلاح یارانه انرژی و تاسیس بانک‌های خصوصی. این اصلاحات ریل‌‌‌‌‌‌‌گذاری مناسبی در مسیر توسعه اقتصادی کشور بود و نتیجه درخشانی را رقم زد؛ اما متاسفانه در سال‌های بعد ادامه نیافت و به مرور نتایج آن از میان رفت.

متعهدین نتوانستند جایگزین متخصصان شوند

تصمیمات مجلس ششم و هفتم اولین سنگ‌‌‌‌‌‌‌اندازی در مسیر توقف توسعه اقتصادی کشور در دهه‌قبل بود؛ اما دولت نهم و دهم و در ادامه سایر دولت‌ها نیز این رویه را ادامه دادند. به این ترتیب می‌توان گفت این روند مانع‌‌‌‌‌‌‌زایی در مسیر توسعه اقتصادی کشور فراجناحی بوده‌‌‌‌است. تصمیم مجلس ششم درخصوص اعمال سقف در میزان رشد نرخ سوخت، پایه‌‌‌‌‌‌‌ریزی در مسیر سنگ‌‌‌‌‌‌‌اندازی اصلاحات اقتصادی بود؛ در ادامه مجلس هفتم با تثبیت نرخ ارز در سال‌۱۳۸۳ اولین سنگ بزرگ را در مسیر اصلاحات اقتصادی ایجاد کرد. دولت نهم نیز این مسیر را ادامه داد و به این ترتیب اصلاحات اقتصادی از سال‌۱۳۸۴ به بعد عملا متوقف شد. در عین‌حال عقلانیت اقتصادی از دولت نهم و دهم به بعد کنار گذاشته شد. در عرصه سیاستگذاری نیز با تنگ‌‌‌‌کردن حلقه خودی‌‌‌‌‌‌‌ها، بدنه کارشناسان در سیاستگذاری ضعیف شد. درواقع در این سال‌ها افراد متعهد غیرکارشناس جایگزین افراد متخصص شدند.

مجموعه‌‌‌‌‌‌‌ای از عوامل ذکرشده باعث شد تا اقتصاد کشور ظرف ۲دهه‌اخیر وارد مسیر افول شود، درون‌‌‌‌‌‌‌زایی اقتصادی از میان برود و وضعیت کنونی به لحاظ رشد اقتصادی و تورم رقم بخورد.

بخشی از تورم کشور در دهه‌۹۰ نتیجه گسترش بی‌‌‌‌برنامه بانک‌ها و موسسات مالی‌اعتباری و خلق پول حاصل از فعالیت نادرست در دهه‌۸۰ بود. با این‌وجود در دهه‌۸۰، درآمدهای نفتی کشور، لنگر ارزی را به‌‌‌‌وجود آورد که مانع از آن شد که تورم ناشی از این سیاست‌های نادرست، نمایان شود. به محض کاهش درآمد ارزی در سال‌های ۹۱ و ۹۲، تورم فرصت بروز یافت و شاهد جهش تورمی بودیم.

شاهد کاهش قدرت قانون در کشور هستیم مثلا FATF در مجلس شورای‌اسلامی به تصویب می‌رسد و مجلس خبرگان آن را تایید می‌کند‌‌‌‌‌‌‌، اما مجمع تشخیص مصلحت آن را رد کرده و به این‌‌‌‌‌‌‌ ترتیب بخش عمده‌‌‌‌‌‌‌ای از صنایع در واردات و صادرات حتی با کشور چین نیز دچار چالش می‌شوند. وی ادامه داد: این وضعیت نتیجه خروج متخصصان از حلقه سیاستگذاران و جایگزینی آنها با متعهدین بعضا کارنابلد است و برای رفع آن لازم است که در ابتدای امر این حلقه مشاوران اصلاح شود.

🌏جامعه‌شناسی👇
🆔 @IRANSOCIOLOGY

✳️ کنار آمدن با شخصیت‌های مشکل‌دار در محیط کار

🔸 افرادی نظیر مدیری که نمی‌تواند خشم خود را مهار کند، منشی‌ای که با بدجنسی شایعه‌پراکنی می‌کند، کارمندی که قابلیت‌های اجتماعی‌اش از حد یک حلزون فراتر نمی‌رود، همکاری که از پشت به شما خنجر می‌زند و اسباب ترقی خود را فراهم می‌کند، متخصص فناوری‌های شبکه‌ که دائماً به همه‌چیز و همه‌کس چپ‌چپ نگاه می‌کند، در هر صنف و شغلی و در هر رتبه‌ای یافت می‌شوند. آنها می‌توانند زندگی شما را جهنم کنند.

🔸برخی از مردم بدقلق و ناسازگارند، برخی دیگر به خاطر موقعیت‌شان در محل کار چنین‌اند. کسانی که تندمزاج، اهل غیبت، سودجو، فریبکار، ناراضی و قلدر و زورگو هستند فقط ضعف شخصیت خود را ابراز می‌کنند و با ادامه این رفتارها عملاً مانع پیشرفت خود می‌شوند.

🔸کسانی که با دیگران محترمانه رفتار می‌کنند، با اخلاق خوب خود اشتباه و ضعف شخصیت آنها را نشان می‌دهند. دیگران ممکن است باعث خشم و ناراحتی شما شوند، ولی شما باید آماده باشید. اگر مدام از حرف‌های مردم، چیزهایی که می‌خورند یا ادکلنی که استفاده می‌کنند اعصابتان خرد می‌شود باید خود را تغییر دهید و انتظارات و توقعات‌تان را پایین بیاورید. باید بپذیرید که مردم با هم تفاوت دارند و گاهی همدیگر را می‌آزارند. از این گذشته سخن سنجیده "مارکوس آئورلیوس" را به یاد آورید: "امروز انسان‌هایی که احاطه‌ام کرده‌اند مرا می‌آزارند، اما من نمی‌رنجم."

🔸در اینجا چند توصیه ساده برای سپری کردن دقایق اولیه ناراحتی عنوان می‌کنیم. هنگامی که شخصی شما را واقعاً آزرده و عصبی کرد:

▪️به سمت دیگری نگاه کنید و تا ۱۰ بشمارید. آنقدر این کار را تکرار کنید تا آرام شوید.
▪️به بهانه نوشیدن یک لیوان آب از آن موقعیت ناراحت کننده فرار کنید.
▪️خود را در حال انجام کار دلخواه‌تان در جایی که دوست دارید تصور کنید.
▪️چند دقیقه بنشینید و در سکوت به پاسخ خود فکر کنید.
▪️اگر در وضعیتی هستید که مجبورید جواب آنی به کسی بدهید، آب دهان‌تان را محکم قورت دهید و ادب خود را حفظ کنید، اما کوتاه نیایید./ آموزه های سازمانی

هیچکدام از این ويژگی ها را به صورت رسمی نه مطالعه می کنند و نه دوره ای برای آن می گذرانند اما به صورت ناخودآگاه به این ويژگی ها می رسند.

این مثالی از پدیده یادگیری اسمزی (Osmosis) است.
بیش از نیمی از یادگیری های ما به صورت ناخودآگاه و در اثر نوعی الگوبرداری ناخودآگاه، عمیق و درونی سازی آن از محیط اطرافمان شکل می گیرد.
درست مانند یک اسفنج که وقتی در یک مایع قرار گیرد، به دلیل خاصیت اسمزی، مایع را به خودش می کشد (حرفه ای ها).
ما هم وقتی با کارآفرینان معاشرت می کنیم ناخودآگاه خلاق تر و جسورتر و آینده ساز تر می شویم،
وقتی با کسانی که تفکرات عمیق و فلسفی دارند تعامل می کنیم ناخودآگاه دیدگاه مان به مسائل عمیق تر می شود
و زمانی که با آدمهای پرتلاش حشر و نشر داریم ناخودآگاه عمل گراتر می شویم.
اگر با مدیران سیاسی- امنیتی دم خور باشید بعد از مدتی همه چیز را از نگاه سیاست و امنیت تحلیل می کنید.

🔹این مکانیزم یادگیری چند ویژگی جالب دارد:

1. بدون تلاشِ محسوس صورت می گیرد (Effortless Learning):
به همین دلیل هم جذاب است و هم بسیار موثر. نیازی به برنامه ریزی دقیق و یا توجه خاص یا حتی گامهای مشخصی ندارد.

2. می تواند بسیار عمیق باشد (Deep learning) چرا که تا عمیق ترین لایه های ادراکی و عملی و احساسی ما را درگیر می کند.
درست بر خلاف یادگیری در کلاس درس که صرفا از مسیر انتقال اطلاعات ذهنی انجام می شود.

3. نوعی یادگیری اجتماعی ست (Social Learning) یعنی بر اساس تعاملات روزمره و نزدیک با سایر افراد و مخصوصا همکاران است. از این جهت ملاحظات و پیچیدگی هایی که در ارتباط بین استاد و شاگرد هست در این مکانیزم یادگیری وجود ندارد.

🔹تجویز راهبردی:
منابع یادگیری اسمزی ما کدامند؟
چه بخواهیم و چه نخواهیم همواره مکانیزم یادگیری اسمزی در حال فعالیت است و ما به صورت ناخودآگاه در حال الگوبرداری از افراد نزدیک به خودمان هستیم.
گام اول این است که بدانیم اسفنج ما در چه محیطی قرار دارد؟
آیا این محیط منابع مناسب برای حرفه ای شدن را در اختیار ما قرار می دهد؟

زمانی جمله ای منسوب به چارلی چاپلین را خوانده بودم؛ افکار هر آدمی، میانگین افکار پنج نفری است که بیشتر وقت خود را با آنها می گذراند. خود را در محاصره افراد موفق قرار دهید.
خوب برایم سوال پیش آمد که بخش زیادی از افراد دور و بر ما؛ خانواده، همسایه، فامیل، همکار معمولا انتخاب ما نیستند (محدودیت اول)،
افراد موفقی که بتوانیم آن ها را بیابیم و رابطه تنگاتنگ با آن ها نیز داشته باشیم نیز کمیاب، دشوار و محدودند (محدودیت دوم).


برای غلبه بر این محدودیت ها، شاید سه ایده زیر مفید باشد:

1- کتاب های خوب.
کتاب ها عصاره دانش و شخصیت نویسنده های آن هستند.
اگر خود را در کتاب های خوب، محاصره کنیم، آنگاه افکارمان رشد می کند.
مخصوصا نوع خاصی از کتاب ها هستند که در مورد زندگی افراد موفق و مشهور در زمینه کاری شماست.
حتما زندگی نامه آن ها را بخوانید. این یک جور «همنشینی مجازی» است.


2- محفل های خوب:
ممکن است ما همیشه به آدم های مورد نظرمان دسترسی نداشته باشیم. اما می توانیم به صورت منظم در محافل و جمع هایی شرکت کنیم که با هدف ما همخوانی بیشتری دارد.
به عنوان مثال اگر به شعر علاقه مندیم در شب شعر شرکت کنیم
و اگر به کارآفرینی علاقه مند هستیم در رخدادهای استارت آپی.
اگر بتوانیم در محیط کارمان نیز 3 تا 5 نفری که بیشترین تناسب با اهداف ما دارند را نیز انتخاب کنیم و با آن ها تعاملات مداوم و منظم داشته باشیم آنگاه این یادگیری اسمزی اتفاق می افتد.

قانون گرشام در سیستم بانکی

قانون گرشام بیان می‌کند: پول بد، پول خوب را از بازار خارج می‌کند. دوره پول فلزی، برخی از بازاریان اقدام به تراشیدن مقداری از طلای سکه می‌کردند؛ به‌طوری‌که بدون توجه دقیق، تشخیص داده نمی‌شد و از طلای حاصل از آن، در ساختن سکه دیگری استفاده می‌کردند. با متعارف شدن این کار، دارندگان سکه خوب (تراشیده‌نشده) از مبادله آن خودداری می‌کردند و تنها سکه‌های بد (تراشیده‌شده) به چرخش در‌می‌آمدند و در بازار رایج می‌شدند. در بازار پول کشور نیز این قانون با حضور برخی از بانک‌های بد ۱ که ضوابط و مقررات بانکی را رعایت نمی‌کنند و در خدمت اقتصاد حقیقی نیستند، به‌تدریج بانک‌های خوب۲ را از بازار خارج می‌کنند. این موضوع نه تنها برای اقتصاد کشور سیگنال خوبی نیست، بلکه چنانچه متولیان سیستم بانکی کشور در این زمینه چاره‌اندیشی نکنند، چالش‌های نظام بانکی عمیق‌تر خواهد شد.

♦️مصادیق تحقق قانون گرشام در بازار پول کشور زیاد است که به برخی از مهم‌ترین آنها با هدف بهبود وضعیت اقتصادی کشور، با مرور شرایط سرکوب مالی، اشاره می‌شود.
⭕ سرکوب مالی: سایه سنگین سرکوب بر بازار پول، واقعیت انکارناپذیر و یکی از فروض مهم در تجزیه وتحلیل‌های این مقاله است. در فضای کسب‌وکار حاکم بر بانکداری کشور، قیمت پول به‌صورت دستوری (با توجه به نرخ تورم) و پایین‌تر از قیمت تعادلی تعیین می‌شود. در قیمت‌های پایین، مازاد تقاضای پول و رانت ایجادشده و پول جیره‌بندی می‌شود. جیره‌بندی پول باعث می‌شود صاحبان قدرت در سطوح مختلف، در تخصیص جیره پول دخالت کنند که بخشی از آشفتگی بازار پول از این منظر قابل بررسی است که در مجال این نوشتار نمی‌گنجد. اما آنچه در این مقاله در پرتو سرکوب مالی به‌وجود می‌آید، عدم رعایت نرخ‌های مصوب بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران از طرف برخی از بانک‌ها با وجود مازاد تقاضا و امکان سوءاستفاده موضوع قیمت‌گذاری در بازار پول است.

♦️رقابت بر مبنای عدم رعایت: در شرایط سرکوب مالی، رقابت بانک‌ها نه بر اساس کارآیی، بلکه بخشی از آن بر مبنای عدم رعایت نرخ‌های سود مصوب و سایر ضوابط و مقررات ابلاغی پایه‌گذاری می‌شود. به نظر می‌رسد هر بانکی (بانک بد) بتواند قدرت چانه‌زنی بالایی برای مدیریت موضوعات عدم رعایت داشته باشد، در بازار پول عملکرد موفقی داشته و سهم بازاری خود را افزایش می‌دهد و هر بانکی (بانک خوب) نسبت به رعایت دقیق ضوابط و مقررات ابلاغی اقدام کند، مشتریان خود را از دست می‌دهد و با کاهش سهم، به تدریج از بازار خارج می‌شود. بر اساس نظر مشتریان، اکثر بانک‌های خوب در مقایسه با بانک‌های بد، ضوابط و مقررات را بیشتر رعایت می‌کنند و آمار و اطلاعات منتشرشده، حکایت از این واقعیت تلخ دارد که سهم سپرده‌های بانک‌های خوب در دو دهه اخیر نزولی بوده و خروج آنها از بازار شروع شده است. به‌عبارت روشن‌تر در اقتصاد بانک‌محور ایران، بار اصلی اجرای سیاست‌های تولید، کارآفرینی و حمایت شرکت‌های دانش‌بنیان و همچنین بخش عمده تامین مالی بلندمدت (در قالب سرمایه ثابت) برای افزایش سرمایه‌گذاری در کشور، بر عهده بانک‌هایی (بانک خوب) است که نرخ‌های سود مصوب تسهیلات را رعایت می‌کنند؛ لیکن بررسی‌های انجام‌شده حاکی از آن است که بانک‌های خوب به تدریج سهم مدیریت منابع و مصارف را از دست می‌دهند و از بازار خارج می‌شوند.

♦️تراژدی نرخ سود و خروج بانک خوب از بازار: یکی از بدعت‌هایی که با ظهور بانک‌های خصوصی در دهه هشتاد در نظام بانکی کشور گذاشته شد، تعیین نرخ سود سپرده‌های بانک‌های خصوصی بالاتر از بانک‌های دولتی با هدف حمایت از بخش خصوصی بود. این امر بدون توجه به ماهیت و رسالت بانک‌ها و در فضای سرکوب مالی، باعث کاهش سهم بازاری بانک‌های دولتی از منابع نظام بانکی شد. با اصلاح روش قیمت‌گذاری و یکسان شدن نرخ سود سپرده و تسهیلات برای کلیه بانک‌های دولتی و خصوصی، رقابت ناسالم شکل تازه‌ای به خود گرفت و عدم رعایت برخی بانک‌ها (بانک بد) پاشنه آشیل موفقیت در عملکرد و افزایش سهم بازاری شد و برعکس رعایت نرخ سود، باعث خروج بانک‌های خوب از بازار شد. تراژدی طاقت‌فرسایی که کارکنان بانک‌های خوب در بازار کسب‌وکار با آن مواجه هستند و خروج منابع خود را به‌رغم بالا بردن سطح خدمات بانکی در عرصه‌های مختلف، شاهد هستند. این قصه در دوران مختلف و به‌رغم تاکید بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در قالب ابلاغ دستورالعمل‌های مختلف تداوم داشته و این مکاتبات تنها به حساسیت رعایت بیشتر بانک‌های خوب و خروج تدریجی از بازار منجر می‌شود. ادامه👇