✳️ ارزیابی عملکرد ۷۰ روزه ترامپ بر اقتصاد ایران

✍️حامد پاک طینت

✅ امروز دقیقا ۷۰ روز از شروع کار دوره دوم ترامپ می گذرد.

بد نیست یک ارزیابی از عملکرد اتاق فکر ترامپ و تیم عملیاتی او در وزارت امور خارجه و خزانه داری آمریکا متمرکز بر فشار حداکثری بر اقتصاد ایران داشته باشیم

▪︎۱۶ نهاد و کشتی توسط وزارت امور خزانه داری آمریکا مشخصاً در ۶ اسفند تحریم شدند. ۲۲ فرد و ۱۳ کشتی دیگر به جمع ۲۹ کشتی به صورت مشترک توسط وزارت خارجه و خزانه داری آمریکا دو هفته پیش از آن تحریم شدند. ۸ شرکت مرتبط با ایران و ۱۳ شرکت مستقر در چین در خصوص نفت ایران و ۱۱ کشتی تحت پرچم کشورهای پاناما ، کومور و باربادوس مشخصا در مارس ۲۰۲۵ به فهرست تحریم ها اضافه شدند

۶۷ نفتکش ایران سرجمع در این ده هفته تحریم و از چرخه صادرات و فروش نفت خارج شده اند که معادل نیمی از ناوگان فروش نفت ایران است!

پاناما دیروز ثبت ۱۲۸ کشتی تحت پرچم خود را لغو کرد که به معنای حذف ۲۵% دیگر از ناوگان نفتی ایران است. طبق گزارش موسسه UANI، تعداد ۱۱۲ نفتکش از ۴۶۹ نفتکش مشکوک به حمل نفت ایران یعنی حدود ۲۵ درصد؛ تحت پرچم پاناما فعالیت می‌کنند. تردید نکنید که این توافق ،بخشی از مذاکرات مربوط به کانال پاناما و دعواهای آنها با آمریکاییها بوده است که به دادن چنین امتیازی منجر شده است.

▪︎در این هفتاد روز برای اولین بار پالایشگاهای چین و مدیران آنها بطور مستقیم بدلیل رابطه تجاری با ایران تحریم شدند. همچنین توقف و بازرسی کشتی‌هایی که از طریق تنگه مالاکا در آسیا و سایر خطوط دریایی عبور می‌کنند در دستور کار قرار گرفت و ۱۱ نفتکش تحریم‌شده از سوی آمریکا که حامل نفت ایران هستند، در نزدیکی سواحل مالزی بیش از یک ماه است که متوقف و معطلند. این نفتکش‌ها در مجموع نزدیک به ۱۷ میلیون بشکه نفت حمل می‌کنند و در منطقه‌ای شرقی مالزی که معمولا محل انتقال نفت کشتی به کشتی است، ساکن مانده‌اند.

نفتکش‌های ایرانی که توسط نیروهای آمریکایی در خلیج فارس توقیف شده بودند، توسط مقامات عالی رتبه عراق تایید شد که از اسناد جعلی عراقی استفاده می‌کردند و ادامه کار آنها مختل شد

▪︎بنابراین در این هفتاد روز حداقل ۶۷ کشتی و ۵۳ شخص / نهاد فعال ایرانی یا مرتبط با ایران در چین، امارات و ایران تحریم شده اند.

محدودیت های لجستیکی، بیمه دریایی و واسطه های انتقال دهنده ارز ، هزینه صادرات نفت ایران را ۴۰% افزایش داده و موجب شده ایران نفت خود را با ۳۰ الی ۴۰% تخفیف بیشتر به فروش برساند تا جایی که در دو ماه اول سال میلادی جاری درآمد نفتی کشور به ۱.۳ میلیارد دلار یا به عبارتی ماهیانه ۶۵۰ میلیون دلار سقوط کرده است. بنابراین به وضوح می توان تخمینی از نصف شدن درآمد نفتی ایران در همین هفتاد روز بدست آورد که با اضافه شدن کشتی های پاناما یک چهارم شدن فروش نفت ایران در همین بازه کوتاه به تحقق خواهد پیوست.

▪︎ تا اینجا ۲۸ میلیارد دلار زیان سالانه ناشی از محدودیت فروش نفت حاصل شده که دلیل سقوط ۷۵ درصدی ارزش پول ملی در این ده هفته را روشن می کند. زیان ۱.۵ میلیارد دلاری قطع فروش برق به عراق را هم نادیده می گیریم ! ذخایر ارزی کشور از ۱۲۲ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۸ و قبل از تحریم ها به اعداد بسیار نازل تقلیل یافته به شکلی که دست بانک مرکزی را برای کنترل نرخ ارز بسته و مسئولین این بانک را مجبور نموده برای روزهای وخیم تر از این، ذخایر را حفظ کنند!

▪︎بنابراین اینگونه به نظر می آید که مدیریت پروژه فروپاشی اقتصاد ایران دقیق و طبق زمانبندی پیش می رود!

جهت اطلاع، خسارات کلی تحریم ها در ده سال گذشته ۱۲۰۰ میلیارد دلار برآورد میشود، چیزی معادل ۱۲۰ هزار هزار میلیارد تومان یا ۱.۵ میلیارد تومان به ازای هر ایرانی!!

بدون تحریم ها تولید ناخالص ایران در سال جاری می بایست به ۱ تریلیون دلار می رسید که احتمالا امسال از حدود ۴۰۰ میلیارد دلار فراتر نخواهد رفت

🔺جهت استحضار مسئولین گرامی با احتساب این هفتاد روز، ۱۳۹۲ روز دیگر تا انتهای دوره دوم ترامپ باقی مانده است!

✳️ پنج اشتباه مدیران در فیدبک منفی دادن؟

▪︎مقاله از هاروارد بیزینس ریویو
| January 7, 2025

✅ یک مدیر خوب بودن به این معنا نیست که همیشه دوست همه باشید یا همه شما را دوست داشته باشند، بلکه به این معناست که مدیری باشید که به کارمندان خود اهمیت می‌دهد و به آن‌ها کمک می‌کند کارشان را به بهترین شکل انجام دهند.
برخورد با کارمندان در مورد مشکلات عملکردی می‌تواند برای مدیران تازه‌کار دلهره‌آور باشد، به‌ویژه وقتی که نگران باشند ارائه بازخورد انتقادی به رابطه آن‌ها با کارمند آسیب بزند.

اما گفتگوهای مربوط به عملکرد، به‌خصوص زمانی که نیاز به ارائه بازخورد انتقادی دارید، لازم نیست ترسناک باشند.
چند اشتباه رایج وجود دارد که باید هنگام ارائه بازخورد انتقادی از آن‌ها اجتناب کرد.
یکی از بزرگ‌ترین اشتباهات این است که از گفتگو اجتناب کنید یا بیش از حد منتظر بمانید تا آن را انجام دهید.

بسیاری از مدیران جدید همچنین در آماده‌سازی مناسب برای گفتگوهای عملکردی کوتاهی می‌کنند.
اگر وظایف، پروژه‌ها یا مهارت‌هایی وجود دارند که کارمندتان در آن‌ها ضعیف عمل کرده است، باید بتوانید توضیح واضحی ارائه دهید که چرا یا کجا انتظارات شما را برآورده نکرده‌اند.

برخی دیگر نیز به اشتباه مشکل را به شخصیت فرد نسبت می‌دهند، به‌جای آنکه روی کار و عملکرد تمرکز کنند.

ادامه مطلب؛
https://hbr.org/2025/01/5-mistakes-managers-make-when-giving-negative-feedback?ab=HP-hero-featured-text-1
كانال قواعدبازی
https://t.me/ExecutiveManagement

✳️ تأثیر ساختار پاداش کارکنان بر عملکرد شرکت: اثرات تعدیل کننده تمرکز مالکیت
Impact of employee compensation structure on company performance: Moderating effects of ownership concentration

✅ چکیده؛

این مطالعه به بررسی تأثیر ساختار پاداش کارکنان بر عملکرد شرکت ها در چین می پردازد. با تحلیل داده های شرکت های سهامی عام چینی بین سال های 2011 تا 2022، نتایج نشان می دهد که رابطه ای مثبت بین پاداش کارکنان و عملکرد شرکت وجود دارد.
همچنین، تمرکز مالکیت می تواند این رابطه را تعدیل کرده و بر بهبود عملکرد تأثیر بگذارد.
این مقاله پیشنهادهایی برای بهبود طراحی سیستم های پاداش ارائه می دهد.

▪︎ضرورت طراحی ساختار پاداش موثر برای بهبود عملکرد به وضوح بیان شده است. سیستم پاداش باید نیازهای کارکنان را برآورده کند و به بهبود کیفیت، نوآوری، و رضایت مشتری کمک کند.
در این متن، اجزای اصلی که بر ساختار پاداش تأثیر می گذارند، شامل عدالت در پرداخت و استانداردهای ارزیابی است.

▪︎تأثیر پاداش بر عملکرد

پاداش و عملکرد: پاداش به عنوان یک ابزار انگیزشی کلیدی عمل می کند و موجب افزایش سطح کارایی و کیفیت در کارکنان می شود.
تفاوت در شرکت ها: فرض شده است که در شرکت های دولتی به دلیل قوانین سخت گیرانه، رابطه بین پاداش و عملکرد نسبت به شرکت های خصوصی ضعیف تر است.

▪︎نتایج تحلیل تجربی

تحلیل ها نشان دهنده همبستگی مثبت بین پاداش کارکنان، هماهنگی تغییرات پاداش و عملکرد شرکت ها هستند. داده ها حاکی از آن است که در شرکت های با تمرکز مالکیت کمتر، ارتباط قوی تری بین پاداش و عملکرد وجود دارد.

🔺نتیجه گیری

نتایج این تحقیق به اهمیت طراحی ساختارهای پاداشی شفاف و عادلانه تأکید دارد. همچنین، مدیران باید در نظر داشته باشند که تمرکز مالکیت چگونه بر دینامیک های عملکرد تأثیر می گذارد.
در نهایت، توصیه می شود که استراتژی های پاداش به گونه ای شکل بگیرد که همزمان با بهبود عملکرد شرکت، به رضایت و وفاداری کارکنان نیز کمک کند.

لينك دانلود مقاله؛
https://parsproje.com/articles/modiriyat/1814.pdf
كانال قواعدبازی
https://t.me/ExecutiveManagement

✳️ چطور آمریکا اقتصاد بین‌الملل را به سلاح تبدیل کرد؟

✍ پل کروگمن

✅ پل کروگمن (Paul Krugman) استاد اقتصاد در دانشگاه گرجویت سنتر نیویورک است.
او از سال ۲۰۰۰ به‌صورت مستمر برای نیویورک تایمز می‌نویسد. کروگمن، در سال ۲۰۰۸، موفق شد جایزۀ نوبل اقتصاد را به‌خاطر کارش در حوزۀ تجارت بین‌الملل و جغرافیای سیاسی از آن خود کند.

در قرن اخیر، هیچ کشوری به اندازۀ آمریکا جنگ برپا نکرده است، طوری که آمریکا را «کشوری همواره در حال جنگ» توصیف می‌کنند.
بااین‌حال بعد از حمله به برج‌های تجارت جهانی و آغاز آنچه «جنگ علیه ترور» خوانده می‌شود، ماهیت این جنگ‌ها تفاوتی اساسی پیدا کرد.

آمریکا که در گلوگاه تقریباً تمام مبادلات مالی و اطلاعاتی بزرگ جهان بود، شروع به کنترل و پایش گستردۀ این داده‌ها با اهداف امنیتی و نظامی کرد.
حاصل اختراع سلاح کشتار جمعی جدیدی بود که بعدها علیه کشورهای مختلفی به کار بسته شد: «تحریم».

🔻متن کامل
https://tarjomaan.com/چطور-آمریکا-اقتصاد-بینالملل-را-به-سل/
كانال قواعدبازی

✳️ ایران، گرگ قبرستان می خواهد!

✍️ مجتبی لشکربلوکی

✅ رضاشاه سفری یک ماهه داشت به ترکیه. یکی از همراهان خاطره جالبی دارد: روزی در میان گفتگوها، یک مرتبه آتاتورک یکی از روزنامه های محلی را در دست می گیرد که راجع به اختلاس یکی از کارمندانِ یکی از وزارتخانه ها نوشته بود. آتاتورک آن روزنامه را به «عصمت اینونو» نخست وزیر ترکیه نشان داده و دستور رسیدگی می دهد. رضاشاه با تعجب می پرسد چرا به روزنامه نگاران اجازه می دهد چنین مطالبی را نوشته و مامورین دولت را زیر سوال ببرند؟ من در ایران به هیچیک از جراید اجازه نمی دهم که کوچکترین انتقادی از رفتار مامورین دولت بکنند!

آتاتورک در جواب داستان جالبی نقل می کند: روزی یک خانمی ثروتمند و زیبا به یکی از رمالها مراجعه می کند و می گوید که شوهرم مرا خیلی دوست دارد اما من او را دوست ندارم و می خواهم طلاقم بدهد! رمال که نمی خواسته چنین مشتری پولداری را زود از دست بدهد روی کاغذ، چیزی نوشته و به خانم می دهد تا در یکی از شبهای تاریک، کاغذ را در قبرستانی دفن کند اما در زمان دفن کردن، نباید اصلا به «گرگ» فکر کند چرا که در این صورت، نوشته تاثیری نخواهد داشت. خانم، کاغذ را مدام به قبرستان می برده اما بلافاصله به یاد گرگ می افتاده و نمی توانسته کاغذ را دفن کند و ناچار برمی گشته.

آتاتورک در ادامه می گوید روزنامه نگاران به منزله آن گرگ اند که به محض اینکه مقامی بخواهد اختلاس کند و رشوه ای بگیرد بلافاصله آن گرگ یعنی (افشاگری روزنامه ها) در خیالش مجسم خواهد شد و دست از پا خطا نخواهد کرد! بدون وجود روزنامه های آزاد، حتی اگر بر هر مقام دولتی یک مامور مخفی هم گذاشته شود باز هم قادر به کنترل فساد نخواهد بود چرا که ممکن است آن مامور مخفی با آن مقام ساخت و پاخت کرده باهم بخورند! (برگرفته از نوشته علی مرادی مراغه ای بر اساس کتاب روزها از پی سالها).

اگر خواهان جامعه ای به دور از ويژه خواری، رانت خواری، امضاهای طلایی، آقازادگی و خویشاوندسالاری هستیم به این چهار نکته توجه کنیم:

1-  از گرگ ها حمایت کنیم! انگلیسی ها می‌گویند: «دولت انگلیس در هر کشور دو سفیر دارد، یکی سفیر حکومت و یکی خبرنگار گاردین و چه بسا در بسیاری موارد نظر خبرنگار گاردین بر نظر سفیر ترجیح داده می‌شود.» این جمله انگلیسی‌ها به این خاطر است که آن ها عمیقا باور دارند مطبوعات کتاب مقدس دموکراسی است.

2-  گرگ بی دندان نباشیم: اگر رسانه ها به میزان 100% آزاد باشند اما چرخش آزاد اطلاعات رخ ندهد آن گرگ بدون دندان خواهد بود و بی خاصیت. بر همه ماست که خواهان اجرای کامل قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات باشیم. برای آنکه به قدرت انتشار اطلاعات پی ببرید کافیست به این فکر کنید که اگر لیست کسانی که در طول سال های اخیر ارزهای دولتی، پست های دولتی، وام های دولتی و امتیازات دولتی (که همه شان شیرین هستند) می گرفتند منتشر می شد کار ما به اینجا نمی کشید.

3-  آزادنگار باشیم. همه ما نمی توانیم روزنامه نگار باشیم اما همه ما می توانیم یک آزادنگار باشیم. اطلاعات خود را به بهترین فرد/نهاد/سامانه ای که می‌دانیم منتقل کنیم. آمارهای جهانی نشان می‌دهد  ۴۳% از مفاسد مالی به وسیله گزارش‌های مردمی و ۲۵% از سوی کارمندان گزارش می‌شود. دیر یا زود قانون حمایت از افشاگران (آزادنگاران) تصویب خواهد شد. همه ما می توانیم یک کنشگر توسعه، یک مبارز راه روشنایی باشیم.

4-  حریم ممنوعه نداریم!! در جامعه ما هیچ کس و هیچ نهادی عاری از خطا و اشتباه نیست. حتی نهاد مذهب. بگذارید مثالی بزنم. در سال 2001، تیم افشاگری با نام «Spotlight» در روزنامه بوستون گلوب آمریکا تشکیل شد با تمرکز بر سوء استفاده های جنسی کلیسا. آن تحقیقات به سونامی عظیم افشاگری علیه رسوایی جنسی در کلیسا های کاتولیک جهان انجامید. «اسپات لایت» نشان داد که نه تنها کلیسای کاتولیک، این فساد درون سیستم خود را پنهان کرده بلکه برخی مقامات بانفوذ نیز در این لاپوشانی نقش داشته اند. کلیسای کاتولیک در آمریکا در 10 سال اخیر مجبور به پرداخت بیش از 3 میلیارد دلار برای درمان و هزینه های قضایی شده است.  همین تلاش ها باعث شد  از سال 2004 تا 2013 میلادی مجموعا 900 کشیش به اتهام کودک آزاری خلع لباس و از کلیسا اخراج شدند. انسان های عادی در هر لباس و مقامی، مانند ما در معرض خطا و اشتباه هستند. ما حریم ممنوعه نداریم! 

توسعه با فساد به دست نمی آید. فساد نیز خود به خود رفع نمی شود. همه باید کمک کنیم با آزادسازی حریم های ممنوعه، گردش آزاد اطلاعات و آزادنگاری، گرگ ها خواب را از چشم کفتارها بگیرند. توسعه پشت دیوارهای فساد است.

✳️ کارکنانی که دیده می‌شوند، عملکرد بهتری دارند!

✅ چرا دیده شدن مهم است؟
قدردانی از کارکنان، انگیزه و عملکرد را بهبود می‌بخشد.

🔹 کارکنانی که دستاوردهایشان مورد توجه قرار می‌گیرد، تمایل بیشتری به ماندن در سازمان دارند.
🔍 نمایش موفقیت‌های تیم، خودستایی نیست بلکه یک ارتباط استراتژیک است.

🔹چگونه تیم خود را برجسته کنیم؟
▪︎ شناخت تیم – نقاط قوت، علایق و اهداف کارکنان را بشناسید.
▪︎ ایجاد کانال‌های دیده شدن – جلسات، گزارش‌ها و تعامل با مدیران ارشد.

▪︎ تمرکز بر تأثیرگذاری – دستاوردها را با تأکید بر ارزش سازمانی نمایش دهید.
¤ ارائه حقایق به‌جای اغراق – داده‌ها و نمونه‌های واقعی را ارائه کنید.
▪︎ دقت در انتقادات – هر اظهارنظر کوچک می‌تواند بر آینده کارکنان تأثیر بگذارد.

▪︎ ترویج همکاری – فرصت تعامل با سایر تیم‌ها و مدیران را فراهم کنید.
▪︎ تقسیم منصفانه اعتبار – هر فرد به‌اندازه سهم خود مورد تقدیر قرار گیرد.
▪︎ کمک به دیده شدن تیم، نه‌تنها باعث رشد آنها می‌شود، بلکه مهارت‌های مدیریتی شما را نیز تقویت می‌کند!

📝 منبع: Harvard Business Review
كانال قواعدبازی
https://t.me/ExecutiveManagement

✳️ دلایل افزایش نرخ ارز می‌گوید:
تحولات سیاسی علت اصلی افزایش نرخ ارز/ سبقت گرفتن قیمت دلار از تورم

✍ دكتر محمود جام ساز /اقتصاددان:

✅ کاهش ارزش پول ملی کشور ناشی از عللی چون سیاست‌های خارجی، تحریم‌ها، شوک های نفتی، تنگناهای ارزی و سیاست‌های داخلی است که منجر به بروز تورم شده و ارزش پول ملی را به شدت کاهش داده است.
وی یادآور شد: از جهت دیگر در زمینه داخلی نیز، ناکارآمدی بودجه و ناترازی های آن باعث افزایش پایه پولی و نقدینگی شده و در نهایت تورم و سپس کاهش ارزش پولی ملی را رقم زده است.

جام ساز اظهار کرد: از سال ۹۶ یعنی یک سال قبل از خروج ترامپ از برجام تا کنون ۹۲.۵ درصد ارزش پول ملی ما کاهش یافته که بیانگر آثار مخرب تحریم‌های اعمال شده آمریکا است.
این اقتصاددان گفت: در سال ۹۶ شاخص قیمت مصرف کننده بر اساس آمار مرکز آمار ایران ۱۰۹.۶۵۰ بوده که در پایان امسال با توجه به تورم نزدیک به ۵۰ درصدی که هنوز به طور رسمی اعلام نشده، این رقم به ۱۴۶۲.۵۱ رسیده است، به این ترتیب ما با یک تورم تجمیعی ۱۲۳۳.۸ درصدی روبرو بوده ایم.

وی با بیان اینکه همین میزان رشد تورم منجر به کاهش ۹۲.۵ درصدی ارزش پول ملی ما شده است، خاطر نشان کرد: علت العلل تحولات منفی ریال، ناشی از سیاست‌گذاری‌ها است به طوری که دچار کمبودهای شدید منابع شده ایم، زیرا منابع در امور غیر اقتصادی هزینه شده است.
این اقتصاددان اضافه کرد: همواره بودجه کل کشور با توجه به حجم عظیم سهم دولت در اقتصاد و بزرگی آن از یک طرف و ردیف‌های غیر دولتی و فرا دولت تحمیلی بر بودجه، با کمبود منابع روبرو بوده که پیامد آن کسری بودجه و افزایش نقدینگی و تورم بوده است.

وی اعلام کرد: این نا ترازی بودجه، بر همه امور کشور، از جمله صندوق‌های بازنشستگی، عرضه و تقاضا و حوزه های مالی، انرژی و دیگر حوزه‌های اقتصادی تسری یافته و کشور را با برهم افزایی بحران ها روبرو ساخته که رفع آنها نیازمند منابع و تغییر و تحول در نظام تصمیم گیری حاکمیت است.
جام ساز اذعان داشت: ما دچار کمبود منابع هستیم و تا منابع تامین نشود، هیچ اقدامی در رفع این بحران‌ها نمی توان انجام داد، موضوعی که در بخش‌های مختلف به شدت خود را نشان می دهد.

این اقتصاد دان گفت: با این سیاست‌های داخلی که منجر به کمبود منابع شده و با استمرار سیاست خارجی، قادر نیستیم بحران را رفع کنیم، در نتیجه افزایش تورم، نقدینگی و کاهش ارزش پول ملی را خواهیم داشت.
وی ادامه داد: با بازگشت ترامپ و تشدید تحریم‌ها، سال آینده با تنگناهای بیشتر و در نتیجه با کسری بودجه مضاعفی روبرو می شویم.

وی با بیان اینکه بخش بیشتری از ۳۵ میلیارد دلار منابع نفتی پیش بینی شده در لایحه بودجه سال آینده قطعا وصول نخواهد شد، افزود: در چنین شرایطی ناترازی بودجه افزایش خواهد یافت که به تورم بیشتر و سقوط شدیدتر ارزش پول ملی خواهد انجامید.
وی افزود: نرخ دلار از سال ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۳ حدود ۱۸۳۳ درصد رشد کرده که بسیار بیشتر از رشد تورم بوده است.

جام ساز یادآورشد: علت این موضوع آن است که تورم داخلی باعث کاهش ارزش ریال می شود، مردم برای حفظ ارزش دارایی به خرید دلار که یک دارایی خارجی است روی می آورند و قیمت دلار بالا می‌رود و لذا روند افزایش قیمت دلار از رشد تورم پیشی می‌گیرد.
جام ساز ادامه داد: همچنین همواره در کشور ما انتظارات تورمی بالاتر از نرخ رسمی تورم است لذا قبل از وقوع تورم اقبال مردم به خرید دلار افزایش می یابد و باعث افزایش سریعتر نرخ دلار از تورم می‌شود.

این اقتصاددان با بیان اینکه ما اکنون در یک پیچ تاریخی دشوار قرار گرفته ایم که حاکمیت باید تصمیم سختی را در راستای خروج کشور از این وضعیت اتخاذ کند، اظهار کرد: ادبیاتی که این روزها ترامپ تهدید می کند تا کنون حتی در زمان گروگان‌گیری در روابط ایران و آمریکا سابقه نداشته است.
وی تاکید کرد: آمریکا به تازگی پس از حمله به مواضع حوثی‌های یمن رسما اعلام کرده که از این پس مسئولیت هر نوع حمله‌ای به نیروهای آمریکایی بر عهده جمهوری اسلامی است، این پیام باید جدی گرفته شود زیرا می‌تواند زمینه‌ساز بروز تنش‌های بیشتر شود.

✳️ آیا هوش مصنوعی شکاف توسعه را کاهش می‌دهد یا افزایش می‌دهد؟(بخش اول)
✍ شامیکا سیریمانه و شیائولان فو - ۱ آوریل ۲۰۲۵
✅ تأثیرات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی هوش مصنوعی به‌طور طبیعی به سمت شمول و برابری در اقتصاد جهانی متمایل نخواهد شد. برای اطمینان از اینکه این فناوری به نفع همه بشریت باشد و نه فقط چند شرکت بزرگ، دولت‌ها و جامعه مدنی باید مداخله کنند و مشوق‌های حاکم بر توسعه آن را تغییر دهند.
ژنو/لندن – هوش مصنوعی اغلب به‌عنوان اوج بعدی نوآوری بشر معرفی می‌شود، زیرا پتانسیل آن در متحول کردن صنایع، تغییر اقتصادها و بهبود زندگی بسیار چشمگیر است. اما آیا این فناوری واقعاً به نفع همه خواهد بود یا شکاف‌های موجود را عمیق‌تر خواهد کرد؟
پاسخ این پرسش به نحوه توسعه، پیاده‌سازی و حکمرانی بر این فناوری بستگی دارد. بدون مداخلات هدفمند، هوش مصنوعی ممکن است تنها در خدمت منافع محدود افرادی باشد که سود را بر انسان‌ها ترجیح می‌دهند.
🔹خبر خوب این است که هزینه توسعه هوش مصنوعی رو به کاهش است. درحالی‌که آموزش مدل GPT-4 شرکت OpenAI حدود ۱۰۰ میلیون دلار هزینه داشت، مدل مشابهی که توسط استارت‌آپ چینی DeepSeek توسعه یافته است، ظاهراً با هزینه‌ای بسیار کمتر ایجاد شده است.
این روند پیامدهای امیدوارکننده‌ای برای کشورهای درحال‌توسعه دارد، زیرا این کشورها که معمولاً منابع مالی عظیم موردنیاز برای نوآوری‌های قبلی در زمینه هوش مصنوعی را در اختیار ندارند، ممکن است به‌زودی بتوانند این فناوری‌ها را با هزینه‌ای مناسب‌تر به کار گیرند.
♦️تصمیماتی که امروز اتخاذ می‌کنیم، تعیین خواهد کرد که آیا هوش مصنوعی به ابزاری برای شمول تبدیل خواهد شد یا به ابزاری برای حذف.
🔹برای اطمینان از اینکه هوش مصنوعی در خدمت بشریت باشد، باید بر روی ایجاد مشوق‌های مناسب تمرکز کنیم. توسعه هوش مصنوعی در حال حاضر عمدتاً تحت تأثیر نیروهای بازار است و تمرکز بیش‌ازحدی بر خودکارسازی و کسب درآمد از داده‌های شخصی دارد.
تعداد معدودی از کشورهایی که در این زمینه پیشرو هستند، میلیاردها دلار در کاربردهای جایگزین‌کننده نیروی کار سرمایه‌گذاری می‌کنند که نابرابری را تشدید خواهد کرد. از آن بدتر، یارانه‌های دولتی اغلب بر معیارهای فنی متمرکز هستند که معمولاً کارایی را هدف قرار می‌دهند، بدون اینکه تأثیرات مستقیم و غیرمستقیم اجتماعی آن را به‌درستی در نظر بگیرند.
🔹در جاهایی که شغل‌ها از بین می‌روند، بی‌ثباتی اقتصادی، اجتماعی و سیاسی معمولاً به دنبال آن می‌آید. با این حال، تأمین مالی عمومی همچنان به سمت خودکارسازی هدایت می‌شود.
دولت‌ها باید مشوق‌ها را مجدداً تنظیم کنند تا توسعه هوش مصنوعی در جهت رفع نیازهای اجتماعی هدایت شود، ازجمله بهبود آموزش، ارتقای سلامت عمومی و مقابله با چالش‌های زیست‌محیطی. هوش مصنوعی باید در جهت توانمندسازی نیروی کار انسانی باشد، نه جایگزینی آن.
🔹یکی از چالش‌های اساسی در برخی کشورها، پیری جمعیت است. اگرچه ربات‌های خانگی می‌توانند برخی از مشکلات مربوط به این مسئله را کاهش دهند، اما تحقیقات پیشرفته کنونی بیشتر بر روی بهبود عملکردهای پویا (مانند دویدن، پریدن یا عبور از موانع) در محیط‌های بیرونی متمرکز است، تا بر قابلیت‌هایی که با ایمنی و کاربرد عملی، کمک به زندگی روزمره یا مدیریت بیماری‌های مزمن مرتبط هستند.
این وظیفه را نمی‌توان تنها به سرمایه‌گذاری‌های خطرپذیر واگذار کرد، چراکه در سال ۲۰۲۴، این بخش ۱۳۱.۵ میلیارد دلار به استارت‌آپ‌ها اختصاص داد و عمدتاً به دنبال فناوری‌های بیش‌ازحد تبلیغ‌شده و سفته‌بازانه مانند هوش مصنوعی عمومی بود. در مقابل، مدل‌های با اهداف محدودتر می‌توانند در تشخیص پزشکی پیشرفت کنند، به رادیولوژیست‌ها کمک کنند، بلایای طبیعی را پیش‌بینی کنند و بسیاری از کاربردهای دیگر داشته باشند.
🔹هدایت سرمایه‌گذاری‌ها به سمت راه‌حل‌هایی که مستقیماً به نفع جامعه هستند، برای همسوسازی توسعه هوش مصنوعی با پیشرفت جمعی، و نه صرفاً ارزش سهامداران، ضروری است.
همچنین، پر کردن شکاف میان اقتصادهای توسعه‌یافته و درحال‌توسعه امری ضروری است. پتانسیل دگرگون‌کننده هوش مصنوعی در کشورهای با درآمد پایین و متوسط تا حد زیادی دست‌نخورده باقی مانده است، زیرا زیرساخت‌های ناکافی، مهارت‌های محدود و کمبود منابع مانعی برای پذیرش این فناوری محسوب می‌شوند.
اگر این شکاف برطرف نشود، نابرابری‌های جهانی بیش‌ازپیش تشدید خواهند شد.در نظر بگیرید که هوش مصنوعی چه تأثیری می‌تواند بر حوزه سلامت داشته باشد. این فناوری می‌تواند دسترسی به پزشکی شخصی‌سازی‌شده را گسترش دهد و به بیماران در محیط‌های با منابع محدود، درمان‌هایی متناسب با شرایطشان ارائه کند که اثربخشی بیشتری داشته و عوارض جانبی کمتری ایجاد کند.