✳️ راهنمای گام‌به‌گام برای افزایش قدرت فردی یک مدیر در سازمان

گام ۱: توسعه تخصص عمیق
🔸شناسایی حوزه کلیدی: روی حوزه‌ای تمرکز کنید که برای سازمان اهمیت استراتژیک دارد.
🔹تسلط بر مهارت‌ها: با دوره‌های آموزشی، مطالعه و کاربرد عملی دانش در پروژه‌ها، مهارت خود را ارتقا دهید.
🔸حل مسائل مهم و پیچیده: داوطلب پروژه‌هایی شوید که مهارت شما در آن‌ها مشخص شود.
♦️نتیجه: همکاران و مدیران شما را به عنوان مرجع و متخصص می‌شناسند.
گام ۲: ساخت شبکه قوی
🔸شناسایی ذینفعان کلیدی: مدیران، افراد تأثیرگذار و متخصصان را در بخش‌های مختلف شناسایی کنید.
🔹ایجاد اتحاد و همکاری: روابط دوطرفه و مفید بسازید و به دیگران در رسیدن به اهدافشان کمک کنید.
🔸یافتن مربیان و حامیان: کسانی را پیدا کنید که بتوانند شما را راهنمایی کرده و از شما حمایت کنند.
♦️نتیجه: نفوذ شما فراتر از تیم خودتان گسترش پیدا می‌کند.
گام ۳: افزایش دیده‌شدن
🔸رهبری پروژه‌های مهم: پروژه‌هایی را که برای موفقیت سازمان حیاتی هستند، بر عهده بگیرید.
🔹ارائه دستاوردها به شکل استراتژیک: نتایج و بینش‌های خود را با فروتنی اما به شکلی دیده‌شده با مدیران به اشتراک بگذارید.
🔸نقش‌آفرینی فکری: ایده‌هایتان را در جلسات، کارگاه‌ها یا خبرنامه‌های داخلی مطرح کنید.
♦️نتیجه: به عنوان یک رهبر توانمند و حل‌کننده مسائل شناخته می‌شوید.
گام ۴: مدیریت منابع
🔸مسئولیت بودجه یا پروژه‌ها: رهبری پروژه‌هایی را که منابع مهم سازمان را مدیریت می‌کنند، قبول کنید.
🔹کنترل اطلاعات حیاتی: فردی باشید که دیگران برای داده‌ها و بینش‌ها به او مراجعه می‌کنند.
🔸ایجاد نقاط اهرمی: زمینه‌هایی را پیدا کنید که تأیید یا ورودی شما تاثیر زیادی بر نتایج دارد.
♦️نتیجه: کنترل منابع قدرت چانه‌زنی و نفوذ شما را افزایش می‌دهد.
گام ۵: نشان دادن ویژگی‌های رهبری و اعتماد
🔸مربی‌گری و حمایت از تیم: به دیگران کمک کنید تا موفق شوند تا وفاداری آن‌ها را جلب کنید.
🔹قابل اعتماد و اخلاقی بودن: ثبات و صداقت باعث افزایش احترام و قدرت غیررسمی می‌شود.
🔸حل تعارضات به‌صورت مؤثر: اختلافات را بدون ایجاد دشمنی مدیریت کنید.
♦️نتیجه: احترام و نفوذ غیررسمی شما در سازمان افزایش می‌یابد.
گام ۶: مهارت در ارتباطات
🔸ارتباط متقاعدکننده: ایده‌ها را به شکل منطقی و قانع‌کننده به همه سطوح ارائه دهید.
🔹داستان‌سرایی: با روایت داستان‌ها تیم‌ها را همسو و الهام‌بخش کنید.
🔸گوش دادن فعال: دیدگاه‌ها و نیازهای دیگران را درک کنید تا حمایت آن‌ها را جلب کنید.
♦️نتیجه: دیگران بیشتر مایلند از پیشنهادات شما حمایت کنند.
گام ۷: هم‌راستایی با اهداف سازمان
🔸شناخت اولویت‌های استراتژیک: بدانید چه چیزی برای مدیران و سازمان اهمیت دارد.
🔹حل مسائل به‌صورت پیشگیرانه: مشکلات را پیش‌بینی کرده و راه‌حل ارائه دهید.
🔸نمایش تأثیر قابل اندازه‌گیری: نشان دهید که کار شما چگونه به اهداف سازمان کمک می‌کند.
♦️نتیجه: شما به عنوان فردی ضروری برای موفقیت سازمان شناخته می‌شوید.
گام ۸: توسعه هوشمندی سیاسی
🔸شناخت فرهنگ سازمانی: قوانین نانوشته و هنجارهای سازمان را درک کنید.
🔹ایجاد ائتلاف‌های استراتژیک: حمایت افراد کلیدی را برای پروژه‌ها و ایده‌ها جلب کنید.
🔸زمان‌بندی و دیپلماسی: بدانید چه زمانی ایده‌ها را مطرح کنید و چه زمانی صبر کنید.
♦️نتیجه: می‌توانید تصمیمات را به شکل مؤثر تحت تأثیر قرار دهید و موقعیت‌های پیچیده را مدیریت کنید.
گام ۹: ارزیابی و تطبیق مستمر
🔸دریافت بازخورد: از همکاران، مربیان و مدیران بپرسید چگونه می‌توانید نفوذ خود را افزایش دهید.
🔹مشاهده و یادگیری از رهبران دیگر: از کسانی که قدرت را به‌خوبی به کار می‌برند، درس بگیرید.
🔸تطبیق استراتژی‌ها: روش‌ها را براساس نتایج و تغییرات سازمانی اصلاح کنید.
♦️نتیجه: استراتژی افزایش قدرت شما پایدار و در حال توسعه خواهد بود.
🔺با پیروی از این ۹ گام، یک مدیر می‌تواند قدرت رسمی و غیررسمی خود را به‌طور همزمان افزایش دهد. تمرکز اصلی بر ضروری و قابل اعتماد شدن، دیده شدن، ایجاد نفوذ و تأثیر مثبت در سازمان است، نه صرفاً تسلط یا کنترل.

✳️ چرا در تفویض اختیار موفق نیستیم؟(مرور یکی از تازه‌ترین مقالات Harvard Business Review)

✍️تنظیم: دکتر حسن بودلایی

✅ سلام دوستان، امروز می‌خواهیم با هم یکی از مقالات جدید هاروارد بیزینس ریویو (سپتامبر–اکتبر ۲۰۲۵) نوشته‌ی «اِلسبِث جانسون» (مدرس ارشد MIT Sloan و نویسنده کتاب Step Up, Step Back) را مرور کنیم.

■ این مقاله به پرسشی مهم می‌پردازد: چرا بسیاری از رهبران، با وجود دانستن اهمیت تفویض اختیار (Delegation)، باز هم در آن شکست می‌خورند؟

■ پیامدهای شکست در تفویض اختیار:
وقتی مدیر کارها را به‌درستی واگذار نمی‌کند، سه اتفاق منفی می‌افتد:
●اتلاف منابع گران: کارهایی که تیم می‌تواند انجام دهد، توسط خود مدیر انجام می‌شود.
●رشد نکردن تیم: کارکنان احساس «مدیریت خرد» می‌کنند و فرصت یادگیری از بین می‌رود.
●فرصت‌سوزی برای مدیر: مدیر از کارهای استراتژیک، شبکه‌سازی و توسعه شخصی بازمی‌ماند.

■مثال: یک CTO پس از ارتقا به مدیرعامل، همچنان در جزئیات تیم فنی دخالت می‌کرد. نتیجه؟ هم دلخوری تیم، هم عدم تمرکز خودش روی مأموریت‌های کلان.

■چرا مدیران در تفویض شکست می‌خورند؟ چهار عامل اصلی:

●پاداش لحظه‌ای کار جزئی: انجام کارهای کوچک حس فوری «بهره‌وری» می‌دهد.
●درخواست‌های مداوم کارکنان: کارمندان به‌جای تصمیم‌گیری، همیشه نظر مدیر را می‌پرسند.
●انتظارات بالادست یا مشتری: آنها اغلب جزئیات را می‌خواهند، نه فقط نتیجه.
●تعریف محدود از کار: خیلی‌ها فکر می‌کنند «کار واقعی» همان فعالیت عملیاتی است، نه هدایت تیم.

■چگونه بهتر تفویض کنیم؟ راهکارهای پیشنهادی مقاله:

●پرسش کلیدی: آیا من بهترین و ارزان‌ترین فرد برای انجام این کار هستم؟ اگر نه → باید واگذار شود.
●زمینه‌سازی روشن: هدف، خروجی، زمان‌بندی و شیوه تعامل را برای تیم شفاف کنید.
●بازگرداندن تصمیم: وقتی تیم کمک می‌خواهد، مستقیم جواب ندهید؛ آنها را به زمینه ارجاع دهید.
●مدیریت انتظارات مدیر بالادست: نتیجه را تضمین کنید، ولی تیم را وارد جزئیات کنید.
●بازتعریف ارزش خود: ارزش شما در هدایت و رشد تیم است، نه انجام دادن همه کارها.
🔺پیام پایانی:
تفویض اختیار آسان نیست؛ مغز، عادت‌ها و حتی فشار محیط شما را به سمت «مدیریت خرد» می‌کشد. اما اگر این چرخه را بشکنید:
▪︎تیم‌تان رشد می‌کند.
▪︎شما فرصت استراتژیک و توسعه فردی پیدا می‌کنید.
▪︎و سازمان‌تان سریع‌تر به جلو می‌رود.

📖 این مرور، برگرفته از مقاله منتشرشده در Harvard Business Review – Sep/Oct 2025 است.

✳️ قانون تمایز

✅ برایان تریسی در کتاب خود به نام «۱۰۰ قانون موفقیت در تجارت» می‌نویسد:

بسیاری از شرکت‌ها این قانون بسیار بدیهی ولی مهم را فراموش می‌کنند: برای موفقیت در تجارت، کالا یا خدمت شما باید منحصر به فرد، بهتر و به طور کلی متمایز از رقبایتان باشد تا به مقدار کافی بفروشید و موفق شوید.

■اگر این قانون را رعایت نکنیم، مشتری هیچ دلیلی نمی‌بیند که محصول یا خدمت ما را جایگزین محصولات و خدمات رقبا کند و به جای آنها از ما بخرد.

■برای مثال، فروشگاه زنجیره‌ای نورداِستورم به این دلیل موفق شده که بهترین خدمات ممکن را به مشتریانش ارائه می‌کند و از این جهت خودش را از رقبایش متمایز کرده است.

■بی‌اِم‌و هم به این دلیل از رقبایش متمایز شده که افراد از رانندگی با خودروهای این شرکت لذت می‌برند.

■این مثال‌ها، سخن بسیار ارزشمند و مهم جَک وِلش، مدیرعامل افسانه‌ای جنرال الکتریک را به ما یادآوری می‌کند: «اگر از رقبایتان متمایز نیستید، اصلاً رقابت نکنید».

■جَک وِلش معتقد بود: در هر بازاری که حضور دارید، باید روی عاملی متمایز از رقبا تمرکز کنید، نه این که تلاش کنید شبیه رقبایتان بشوید!

■برای همین است که تویوتا به جای تمرکز روی لذت رانندگی، روی کیفیت خودروهایش تمرکز کرده تا بتواند از بی‌اِم‌و متمایز شود.

■یا والمارت برای رقابت با نورداِستورم، به جای تمرکز بر خدمات مشتریان، روی کاهش قیمت‌ها تمرکز و از این طریق خودش را متمایز کرده است.

■پس اگر می‌خواهید موفقیت‌تان در تجارت را پیش‌بینی کنید، به این سوال به ظاهر ساده، در یک جمله جواب بدهید: در چه عاملی از رقبایتان متمایز هستید؟

کمیسیون اصل‌٩٠ از بحران فراگیر منابع آبی کشور:
*۹۰درصد منابع آبی تمام شد*

بحران آب از آنچه تصور می‌کنیم، بحرانی‌تر و نگران‌کننده‌تر است. اگر تا همین چند وقت پیش آمارهای منتشرشده از ۴۰۰‌دشت بحرانی حکایت می‌کرد، حالا عددها روی میلیاردها متر مکعب می‌چرخد؛ عددهایی که حتی نوشتن آنها روی کاغذ نه فقط تلخ و ترسناک است بلکه وقتی تحت عنوان گزارش کمیسیون اصل‌نود از تریبون مجلس خوانده می‌شود یعنی شرایط از بحران گذشته است.

کمیسیون اصل نود مجلس شورای اسلامی در گزارشی جامع و کم‌سابقه با عنوان «آسیب‌شناسی مدیریت منابع آب کشور»، از وضعیت بحرانی منابع آبی ایران و ناکارآمدی ساختارهای مدیریتی در این حوزه پرده برداشته است. این گزارش که حاصل بررسی چندساله کارشناسان و بازنشستگان باسابقه بخش آب، اعضای هیات‌علمی دانشگاه‌ها و مدیران وزارت نیرو است، تصویری نگران‌کننده از وضعیت آب در ایران ترسیم می‌کند.

بر پایه این گزارش، طی دهه‌های اخیر سوءمدیریت، عدم اجرای قوانین بالادستی، سدسازی‌های بی‌رویه، فقدان نظارت و نبود سیاستگذاری هماهنگ میان بخش‌های مختلف موجب شده کشور در مسیر ناپایداری کامل منابع آبی قرار گیرد؛ به‌گونه‌ای که در بسیاری از شاخص‌های جهانی، ایران در رده کشورهای دارای «تنش آبی شدید» یا «بحران فراگیر آب» طبقه‌بندی می‌شود.

در بخش نخست گزارش، کمیسیون با اشاره به داده‌های وزارت نیرو و نهادهای بین‌المللی اعلام می‌کند که بیش از ۹۰‌درصد از آب تجدیدپذیر کشور مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ این در حالی است که شاخص ایمنی جهانی، سقف مجاز برداشت را ۴۰درصد می‌داند. به این ترتیب ایران در وضعیتی فراتر از مرز خطر قرار گرفته است.

ادامه مطلب؛
https://jahanesanat.ir/?p=563775

✳️ پیش‌بینی تازه IMF از اقتصاد ایران

✅ صندوق بین‌المللی پول (IMF) در تازه‌ترین گزارش خود، چشم‌انداز رشد اقتصادی ایران و جهان را به‌روزرسانی کرد.
براساس برآورد این نهاد، رشد اقتصادی ایران در سال ۱۴۰۴ به ۰.۶ درصد کاهش می‌یابد؛ در حالی که این رقم در سال گذشته ۳.۷درصد بود. همچنین پیش‌بینی می‌شود در سال آینده رشد اقتصادی ایران با اندکی بهبود به ۱.۱ درصد برسد.

🔺این نهاد بین المللی نرخ تورم ایران در سال جاری را ۴۲.۴ درصد برآورد کرده است، در حالی که تورم سال گذشته ۳۲.۵ درصد بود. طبق پیش‌بینی این نهاد، نرخ تورم در سال آینده با کاهش جزئی به ۴۱.۶ درصد خواهد رسید.
همچنین نرخ بیکاری در سال جاری ۹.۲ درصد برآورد شده که نسبت به ۷.۶درصد سال گذشته افزایش یافته و انتظار می‌رود در سال آینده بدون تغییر باقی بماند.

🔺در همین حال، بانک جهانی نیز گزارش تازه خود درباره چشم‌انداز اقتصاد جهانی را اخیرا منتشر کرده است.
این نهاد پیش‌بینی می‌کند اقتصاد ایران در سال جاری ۱.۷ درصد کوچک شود و این انقباض در سال ۱۴۰۵ تشدید شده و به ۲.۸ درصد برسد. این رقم در مقایسه با پیش‌بینی رشد ۰.۷ درصدی ماه آوریل، حاکی از بازنگری قابل‌توجه در برآوردهای بانک جهانی است.

🔺به‌گفته این نهاد، کاهش صادرات نفت و افت فعالیت‌های غیرنفتی در نتیجه تشدید تحریم‌ها – از جمله بازگشت تحریم‌های سازمان ملل – و نیز اثرات مناقشه موسوم به «جنگ ۱۲ روزه» در ژوئن، مهم‌ترین عوامل افت رشد اقتصادی ایران محسوب می‌شوند.

🔺در سپتامبر، سازمان ملل تحریم‌های تسلیحاتی و محدودیت‌های مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران را از سر گرفت؛ اقدامی که با هشدار تند تهران مواجه شد. این تصمیم تنها چند ماه پس از حملات آمریکا و اسرائیل به سایت‌های هسته‌ای ایران اتخاذ شد.

🔺در بخش جهانی، صندوق بین‌المللی پول اعلام کرد اقتصاد جهان در حال سازگاری با شرایط جدید سیاستی است.
اگرچه بخشی از افزایش‌های شدید تعرفه‌ای با توافق‌های متقابل تعدیل شده، اما فضای کلی همچنان بی‌ثبات است و عوامل موقتی که در نیمه نخست ۲۰۲۵ از رشد حمایت می‌کردند – مانند پیش‌بارگذاری کالاها – در حال فروکش‌اند.

🔺بر همین اساس، صندوق در گزارش اکتبر خود پیش‌بینی رشد جهانی را نسبت به گزارش آوریل اندکی بهبود داده، اما همچنان این نرخ پایین‌تر از روندهای پیش از تغییر سیاست‌ها اعلام شده است.
انتظار می‌رود رشد اقتصاد جهانی از ۳.۳ درصد در ۲۰۲۴ به ۳.۲ درصد در ۲۰۲۵ و ۳.۱ درصد در ۲۰۲۶ کاهش یابد. رشد اقتصادهای پیشرفته حدود ۱.۵ درصد و اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه کمی بیش از ۴ درصد برآورد می‌شود.

🔺در مورد تورم، این سازمان انتظار دارد روند نزولی ادامه یابد، هرچند سرعت آن در کشورها متفاوت است: در آمریکا تورم همچنان بالاتر از هدف باقی می‌ماند و ریسک‌های افزایشی دارد، اما در سایر مناطق جهان کاهش یافته است.

🔺صندوق هشدار می‌دهد که ریسک‌ها عمدتا در جهت کاهش رشد متمایل هستند؛ از جمله طولانی شدن فضای عدم‌اطمینان، افزایش حمایت‌گرایی، شوک‌های بازار کار و آسیب‌پذیری‌های مالی.
این نهاد از دولت‌ها خواسته است با سیاست‌های شفاف و پایدار اعتماد اقتصادی را بازسازی کنند.
https://donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-4220684
🔺صندوق بین‌المللی پول بر ضرورت دیپلماسی تجاری فعال، بازسازی ذخایر مالی، حفظ استقلال بانک‌های مرکزی و تسریع در اصلاحات ساختاری تاکید کرده است.
كانال قواعدبازی
https://t.me/ExecutiveManagement

✳️ افزایش دو برابری نرخ سالمندی در ایران‌؛
سیمای جمعیت ایران در سال ۱۴۰۴

✅ ایران ظرفیت جمعیت ۱۲۰‌میلیون نفری دارد. ما می‌توانیم!» اما هیچ‌کدام از این شعارها، موثر واقع نشدند تا زنگ خط پیری جمعیت ایران به صدا درآید.
امروز بالغ بر ۱۲ درصد از جمعیت ۸۶‌میلیون نفری ایران، بالای ۶۰ سال سن دارند و پیش‌بینی می‌شود که با این وضعیت -تعداد تولد و مرگ روزانه - جمعیت شهروندان ۶۰ ساله و بالاتر دست‌کم از ۱۰‌میلیون نفر تا مرز ۲۵‌میلیون نفر افزایش پیدا کند؛ خطری جدی که فعلا در سطح ملی و کلان واکنشی جز سخنرانی و موضع‌گیری و نصب بیلبورد در سطح شهرها به همراه نداشته است.

■ رئیس انجمن علمی سالمندشناسی و طب سالمندان ایران با بیان اینکه «ایران همگام با روند جهانی، با سرعتی حتی بیشتر وارد مرحله سالمندی جمعیت می‌شود»، گفته است که «پیش‌بینی می‌شود تا اواسط قرن، نزدیک به یک‌سوم جمعیت ایران در گروه سنی ۶۰ سال و بالاتر قرار گیرند و به این ترتیب ایران از یک کشور جوان به جامعه‌ای سالمند تبدیل می‌شود که در این شرایط، ساختار فعلی نظام سلامت و رفاه کشور پاسخگوی نیازهای آینده نخواهد بود».

ادامه مطلب؛
https://donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-4219518
كانال قواعدبازی

✳️ فقر و سلامت روان

✅ واژه «فقر»، یکی از عوامل محیطی تأثیرگذار در سلامت روان است. فقر با طیف وسیعی از مشکلات سلامت روان از جمله افسردگی، اضطراب و سوءمصرف مواد مرتبط است.
بنابراین، پرداختن به آن از این حیث که می‌تواند سلامت روان افراد و جامعه را تحت الشعاع آسیب‌های مختلف قرار دهد؛ بسیار حائز اهمیت است.

■ افزایش مشکلات اقتصادی، خط فقر، آمار طلاق، آمار درگیری‌های خشونت‌آمیز و درگیری‌های خیابانی، افزایش پرونده‌های مرتبط با دعاوی خانوادگی و کیفری و ده‌ها موضوع دیگر همگی از پتانسیل‌های بیماری‌های روانی در کشور محسوب می‌شوند.

بنابر گزارش سازمان ملل متحد، در حالی که بیکاری می‌تواند خطر ابتلاء به بیماری‌های روانی را افزایش دهد، انجام کار‌های نامطمئن (به دلیل ناامنی، عدم‌قدرت چانه‌زنی، دستمزد ناعادلانه و برنامه‌های کاری به شدت غیرقابل پیش‌بینی که مدیریت یک کار را غیرممکن می‌کند) منجر به پیامد‌های بدتر سلامت روانی می‌شود.

■ این گزارش نشان می‌دهد که امنیت اقتصادی از طریق تعریف یک درآمد پایه متناسب با استاندارد‌های جهانی می‌تواند سلامت روان را بهبود بخشد. زیرا، جوامع نابرابر بیشتر از نرخ بالاتر افسردگی، اضطراب و سایر مشکلات سلامت روان رنج می‌برند.
شواهد روشن است که فقر برای سلامت روان مضر است و در سال‌های اخیر بین افزایش فقر و افزایش مشکلات روانی ارتباط وجود داشته است.

کودکان و خانواده‌ها ممکن است به دلیل فقر، با انواع اثرات روانی کوتاه‌مدت و بلندمدت مواجه شوند.
پژوهش‌ها نشان می‌دهد کودکان ۲۰ درصد خانوار‌هایی که کمترین درآمد را دارند، چهار برابر بیشتر از کودکان ۲۰ درصد ثروتمندترین خانوار‌ها تا ۱۱ سالگی با مشکلات جدی روانی روبه‌رو می‌شوند.

■ افسردگی معیشتی نه فقط یک مسئله اقتصادی، بلکه یک چالش اجتماعی و روان‌شناختی است.

مهدی اسدزاده جامعه شناس اقتصادی، با بیان اینکه «افسردگی معیشتی» در جامعه ایران به یکی از دغدغه‌های اصلی و گسترده تبدیل شده است، گفت: این پدیده در واقع بازتابی از شرایط اقتصادی سخت و نامتعادل است که بر زندگی روزمره مردم، به ویژه اقشار کم‌درآمد، تأثیر عمیقی گذاشته است.
وی افزود: عوامل متعددی در شکل‌گیری این وضعیت نقش دارند که برخی از مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از شرایط اقتصادی کلان، نرخ بالای تورم و کاهش قدرت خرید به شکل قابل‌توجهی امنیت اقتصادی مردم را تهدید کرده است.
كانال قواعدبازی

💼 گزارش شاخص «کار خوب» CIPD 2025

نسخه هشتم CIPD Good Work Index با بررسی دیدگاه بیش از ۵,۰۰۰ نیروی کار ، تصویری جامع از کیفیت تجربه کاری در ۷ بُعد اصلی ارائه می‌دهد.

یافته‌های کلیدی:
🔹 بهبود امنیت مالی: ۵۴٪ کارکنان می‌گویند می‌توانند بدون دشواری هزینه‌های زندگی را پرداخت کنند (در ۲۰۲۴ این رقم ۵۰٪ بود). امنیت مالی بالاتر، با عملکرد بهتر و تعهد بیشتر کارکنان همراه است.

🔹 انعطاف‌پذیری محدود: کار از خانه و ساعات شناور رایج است، اما تقاضا برای هفته کاری ۴ روزه و مدل‌های جدید کار افزایش یافته است.

🔹 اتوماسیون و هوش مصنوعی: تنها ۱۶٪ کارکنان تجربه جایگزینی بخشی از وظایفشان با AI را دارند، اما ۸۵٪ از این افراد، اثر مثبت بر عملکرد گزارش کرده‌اند.

🔹 سلامت روان و جسم: حدود یک‌چهارم کارکنان اثر منفی کار بر سلامت روان و جسم خود را گزارش کرده‌اند؛ معضلی که بهره‌وری ملی را نیز تهدید می‌کند.

🔹 تطابق مهارت با شغل: درصد تطابق مهارت‌ها کمی افزایش یافته، ولی همچنان ۳ نفر از هر ۱۰ نفر بیش‌صلاحیتی را تجربه می‌کنند که با تمایل بیشتر به ترک شغل همراه است.

📌 این یافته‌ها با چارچوب «کار شایسته» سازمان بین‌المللی کار (ILO) همخوان است و پیام روشنی برای مدیران دارد: سرمایه‌گذاری بر رفاه کارکنان، انعطاف‌پذیری واقعی، و به‌کارگیری هوش مصنوعی به‌صورت مسئولانه، مستقیماً بر کیفیت کار و عملکرد سازمان اثرگذار است.

📎 مطالعه گزارش:
https://shoghl.org/cipd-ilo/

✳️ چرا اجرای سیاست ها در کشورهای توسعه ‌نیافته شکست می خورد؟

نظام اداری در دام قابلیت

✍ محسن راجي اسدآبادي/پژوهشگر اقتصادبخش عمومی

✅ نظام اجرایی به‌عنوان یک نهاد دارای اهمیت در شکل‌گیری سیاست‌های کلان، نقش بسیار مهمی در بهبود وضعیت اقتصادی و اجتماعی‌ کشورها دارد.
■ در نظریات جدیدتوسعه‏‌ای، توسعه ‌اجرایی(توانمندی در اجرا و ارتقای کیفیت‌ حکمرانی) به‌عنوان بُعدچهارم و از ارکان کلیدی و زیربنایی در فرآیند توسعه ‌سیاسی، اقتصادی و اجتماعی شناخته می‌شود و وجود یک نظام ‌اداری کارا، شرط اساسی برای تحقق اهداف ‌توسعه‏ بیان شده‌ است.
■ بنابراین کشورها به همان اندازه‌ای توسعه‌یافته هستند (یعنی از شکوفایی اقتصادی، برابری اجتماعی و حاکمیت سیاسی مناسب برخوردارند) که ظرفیت آن دولت‌ها برای اجرا اجازه می‌دهد.

در نظام اداری ضعیف(فاقد قابلیت‌های اجرایی) نه رشد اقتصادی بیشتر، نه جامعه مردم‌سالار و نه برابری اجتماعی ممکن است.
فوکویاما (به‌عنوان یک لیبرال) معتقد به تقدم اصلاح بوروکراسی بر دموکراسی بوده و صراحتا اظهار می‌دارد، *در غیاب یک نظام اداری منضبط، دموکراسی به حامی‌پروری و فساد می‌انجامد.*

قابلیت حکومت(Capability State) به فاصله بین سیاست‌ها با آنچه واقعا در عمل اتفاق می‌افتد، گفته می‌شود، به عبارت دیگر هر اندازه فاصله بین این دو (قوانین مصوب با خروجی اجرا) کمتر باشد، قابلیت حکومت بالاتر است.
کشورهای در حال توسعه با چالش‌های قابل‌توجهی در حوزه برنامه‌ریزی در بخش‌عمومی و اجرا (ارتقای کیفیت ‌حکمرانی) مواجه هستند.
■ یکی از معضلات اصلی در این کشورها، ناتوانی در اجرای موثر سیاست‌ها و برنامه‌هاست که آن را دام قابلیت (فاصله بالای بین قواعد رسمی و اجرا) می‌نامند.

ادامه مطلب؛
https://jahanesanat.ir/?p=564262

✳️ دسته بندی دولت‌های رفاه اروپایی

منبع: (Pauls et al., 2024)

كانال قواعدبازی

✳️ مهربانی؛ سرمایه پنهان سازمان‌ها

✅ در فضای پرچالش و رقابتی امروز، سازمان‌ها بیش از هر زمان دیگری به دنبال ابزارهایی برای افزایش بهره‌وری، نوآوری و نگهداشت نیروهای متخصص هستند. اما پژوهش‌های اخیر از جمله مقاله‌ی منتشرشده در هاروارد بیزینس ریویو با عنوان «چرا مهربانی یک ضرورت است، نه یک تجمل» نشان می‌دهد که یکی از مهم‌ترین این ابزارها، عاملی به ظاهر ساده و انسانی است: مهربانی.
■ برخلاف تصور رایج، مهربانی در محیط کار به معنای خوش‌رویی سطحی یا پرهیز از تعارض نیست، بلکه ترکیبی است از صداقت، احترام و حمایت متقابل. همین ویژگی است که می‌تواند تفاوت میان یک سازمان معمولی و یک سازمان موفق و تاب‌آور را رقم بزند.
■ مهربانی در روابط کاری اثراتی فراتر از احساس خوب فردی به جا می‌گذارد. تحقیقات نشان می‌دهد که تجربه مهربانی در محیط کار با کاهش استرس، افزایش تاب‌آوری روانی و حتی بهبود شاخص‌های سلامت جسمانی کارکنان همراه است.
■ کارمندانی که در فضایی مبتنی بر احترام و توجه واقعی فعالیت می‌کنند، انگیزه و حس معنا در کار خود را عمیق‌تر تجربه کرده و کمتر در معرض فرسودگی شغلی قرار می‌گیرند. افزون بر این، مهربانی زمینه‌ساز شکل‌گیری «ایمنی روانی» در تیم‌ها می‌شود؛ فضایی که در آن افراد بدون ترس از قضاوت یا تنبیه می‌توانند ایده‌ها، نگرانی‌ها و حتی اشتباهات خود را مطرح کنند. چنین محیطی، نه تنها نوآوری و یادگیری سازمانی را تسهیل می‌کند، بلکه روابط کاری را نیز بر پایه اعتماد و شفافیت استوار می‌سازد.
■ در این میان، نقش رهبران و مدیران بسیار تعیین‌کننده است. مهربانی در سازمان زمانی به یک سرمایه پایدار تبدیل می‌شود که در رفتار روزمره رهبران متجلی گردد. رهبران مهربان با گوش سپردن صبورانه به دغدغه‌های کارکنان، با قدردانی از تلاش‌های کوچک و بزرگ آنان و با برخورد محترمانه حتی در زمان ارائه بازخوردهای سخت، انسجام تیمی را تقویت می‌کنند. چنین الگویی، رفتاری مسری در سازمان ایجاد می‌کند و به تدریج فرهنگی شکل می‌گیرد که در آن همکاری جایگزین رقابت مخرب می‌شود. به این ترتیب، مهربانی رهبران نه تنها روحیه تیم‌ها را بالا می‌برد، بلکه زمینه‌ساز گسترش فرهنگ سازمانی مهربان در سطوح مختلف می‌گردد.
■ پیامدهای این رویکرد کاملاً قابل اندازه‌گیری است. پژوهش‌های متعددی نشان داده‌اند که سازمان‌هایی با فرهنگ مبتنی بر مهربانی، نرخ پایین‌تری از غیبت و جابجایی نیرو دارند، بهره‌وری بالاتری را تجربه می‌کنند و وفاداری کارکنان در آنها افزایش می‌یابد. همچنین، مشتریان این سازمان‌ها تجربه‌ای مثبت‌تر از تعاملات کاری پیدا می‌کنند و در نتیجه، برند کارفرما تقویت می‌شود. حتی شاخص‌های مالی نیز از این روند بی‌نصیب نمی‌مانند؛ چرا که رفتارهای شهروندی سازمانی نظیر مهربانی، ارتباط مستقیمی با سودآوری و پایداری کسب‌وکار دارند.
■ در نهایت، مهربانی در محیط کار یک انتخاب اخلاقی یا حرکتی نمادین نیست، بلکه ضرورتی مدیریتی و سرمایه‌ای پنهان برای سازمان‌هاست. رهبران و مدیرانی که این ارزش را در فرهنگ سازمانی خود نهادینه می‌کنند، نه تنها سازمانی انسانی‌تر و سالم‌تر می‌سازند، بلکه راه را برای دستیابی به موفقیت پایدار هموار می‌نمایند. همان‌گونه که هاروارد بیزینس ریویو به‌درستی اشاره می‌کند، زمان آن رسیده است که مهربانی را نه یک تجمل، بلکه یک ضرورت حیاتی در نظر بگیریم.

✳️ گزارش مدیریتی: چرا نوکیا سقوط کرد؟

✍️ دکتر حسن بودلایی

✅ «ما هیچ کار اشتباهی نکردیم، اما باختیم!» — استفن الُپ، مدیرعامل نوکیا در روز واگذاری بخش موبایل به مایکروسافت.

■ اما مگر می‌شود «اشتباهی نکرد» و باز هم شکست خورد؟ بله! نوکیا قربانی اشتباه نبود، قربانی عدم تطبیق شد.

■ داستان سقوط:
بازار موبایل در اوایل دهه ۲۰۰۰ به‌سرعت تغییر کرد. اپل و سامسونگ با نوآوری نرم‌افزاری و تجربه کاربر پیشتاز شدند. نوکیا همچنان بر سخت‌افزار و سهم بازار قدیمی‌اش تکیه کرد.
♦️نتیجه؟ سقوط برند شماره ۱ دنیا در کمتر از یک دهه.

■درس‌های کلیدی برای رهبران:
● موفقیت دشمن تغییر است.
● هیچ‌چیز ثابت نمی‌ماند.
● رهبری یعنی پیش‌بینی آینده، نه مدیریت گذشته.

🔺پیام پایانی:
شکست، همیشه از اشتباه نیست؛ گاهی از وابستگی به موفقیت‌های گذشته است. اینجاست که نقش یک هم‌مسیر و مربی برای مدیران عالی معنا پیدا می‌کند: کمک به رهبران تا پیش از آنکه گرفتار مسیر نوکیا شوند، خود را بازآفرینی کنند.

■ سوال‌ها برای مدیران:
●آخرین باری که مدل کسب‌وکار خود را بازطراحی کرده‌اید کی بوده است؟
●کدام قوت امروز شما، ضعف فردای شماست؟
●اگر رقیب تازه‌نفس وارد بازار شود، چه کاری می‌تواند انجام دهد که شما نکرده‌اید؟
گاهنامه مدیر

✳️ اجرايي نشدن اهداف فقرزدایی در برنامه هفتم

✅ مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارش‌هایی جداگانه به ارزیابی فصول ۶ و ۱۶ برنامه هفتم پیشرفت تحت عناوین «تامین اجتماعی، سیاست‌های حمایتی و توزیع عادلانه درآمد» و «زن، خانواده و جمعیت» پرداخته است.

🔹مواد ۳۰ و ۳۱ از فصل ششم این قانون شامل احکامی در رابطه با رویکرد حمایتی و مقابله با فقر بوده و موضوعاتی چون کالابرگ الکترونیک، پنجره واحد خدمات حمایتی، مستمری مددجویان نهادهای حمایتی، بانک زمان، توانمندسازی افراد نیازمند و همچنین حمایت از ایثارگران را دربرمی‌گیرد.

🔹طبق این گزارش، عملکرد دستگاه‌های مسوول در اجرای ماده۳۱ از نظر کمّی تحقق بالایی نداشته است که به تحولات سیاسی و اقتصادی سال ۱۴۰۳ برمی‌گردد.

🔹همچنین شاخص‌های نابرابری در سال اول برنامه تا حدی کاهش یافته، اما احتمال عدم تحقق هدف نهایی این فصل یعنی «به صفر رساندن فقر مطلق» با توجه به محدودیت منابع مالی، افزایش یافته است.

🔹در قانون برنامه هفتم برای نخستین بار به حوزه زن، خانواده و جمعیت فصلی جداگانه اختصاص یافته است. با این حال بررسی گزارش عملکرد این فصل نشان می‌دهد که تنها ۲۰درصد از احکام به‌صورت کامل اجرا شده‌اند.

🔹از میان دلایل اصلی عدم اجرای کامل می‌توان به نبود آیین‌نامه یا سایر مقررات، عدم پیش‌بینی منابع مالی در بودجه و کمبود اراده یا توان مدیریتی اشاره کرد.

متن کامل
https://donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-4220924

✳️ رونمایی از بوروکراسی جدید
کارخانه دولتی سازمان‌سازی

✅ گفت‌و‌گو با‌ هاشم اورعی، عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی شریف

■ بر اساس قانون برنامه هفتم توسعه، دولت موظف است با هدف جلوگیری از هدررفت منابع و اصلاح ناترازی‌ها، مدیریت مصرف انرژی را سامان دهد. وظایف اصلی سازمان جدید شامل توسعه بازار بهینه‌سازی انرژی، تسویه گواهی‌های صرفه‌جویی، کاهش نکول‌پذیری معاملات و تمرکز تصمیم‌‌های راهبردی در حوزه انرژی خواهد بود.
طبق تصمیمات اولیه، ظرفیت‌های پراکنده «شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت»، «ساتبا» و «ستاد مدیریت حمل‌ونقل و سوخت» در این نهاد ادغام می‌شود تا از جزیره‌ای‌عمل کردن وزارتخانه‌ها جلوگیری شود.

این سازمان بخشی از طرح ملی بهبود ناترازی انرژی است و قرار است با تمرکز بر بهینه‌سازی مصرف، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و مدیریت راهبردی منابع، به چالش‌های بخش انرژی کشور پاسخ دهد.

با این حال، منتقدان هشدار می‌دهند که ادامه روند توسعه نهادها و ساختارهای دولتی تنها بحران‌ها را تعمیق می‌کند. کارشناسان تاکید می‌کنند که بدون اصلاحات اساسی در حوزه یارانه‌ها، قیمت‌گذاری انرژی، جذب سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و کاهش تصدی‌گری دولت، هیچ سازمان جدیدی قادر نخواهد بود بحران ناترازی انرژی کشور را حل کند.
بنابراین، تشکیل سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی بیش از آنکه پاسخی واقعی به چالش‌ها باشد، ممکن است صرفا اقدامی نمادین برای انتقال مسوولیت‌ها و فرار از اصلاحات ساختاری تلقی شود. در راستای بررسی ابعاد و پیامدهای تشکیل سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، «دنیای اقتصاد» در گفت‌و‌گو با‌ هاشم اورعی، عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی شریف به آسیب‌شناسی این سیاست پرداخته‌است.

ادامه مطلب؛
https://donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-4220940

✳️ نقش هوش حسی در توسعه فردی و سازمانی

سخنران؛ پروفسور محمود سریع‌ القلم، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

محل برگزاری: تهران، مرکز همایش های بین المللی جمهوری اسلامی ایران - سالن اجلاس سران کشور های اسلامی
تاریخ برگزاری: مردادماه 1404
چهارمین کنفرانس بین المللی اقتصاد و مدیریت کسب و کار

ويديو سخنراني؛
https://www.aparat.com/v/xfoe269

✳️ برنامه‌های مهارتی و سیاست‌های فعال بازار کار

فیلیپ آگیون (برنده نوبل اقتصاد ۲۰۲۵):

✅ خطر اصلی برای کارگران این نیست که مستقیماً توسط هوش مصنوعی جایگزین شوند، بلکه خطر این است که کارگران شرکت‌هایی که از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند، جای آنان را (کارگران شرکت‌هایی که از هوش مصنوعی استفاده نمی‌کنند) بگیرند.
بنابراین، کند کردن روند پذیرش هوش مصنوعی احتمالاً به زیان اشتغال داخلی خواهد بود، زیرا بسیاری از شرکت‌ها در سطح جهانی با استفاده‌کنندگان از هوش مصنوعی رقابت خواهند کرد.

در حالیکه هوش مصنوعی می‌تواند هم رشد اقتصادی و هم اشتغال را افزایش دهد، تحقق این ظرفیت به اصلاحات سیاستی مناسب نیاز دارد.
به‌عنوان مثال، سیاستگذاری رقابت باید تضمین کند که شرکت‌های ابرغول فعال در بخش‌های بالادستی زنجیره ارزش، مانع ورود نوآوران جدید نشوند. مطالعه ما نشان می‌دهد که پذیرندگان هوش مصنوعی عمدتاً بنگاه‌های بسیار بزرگ‌تر و پربهره‌ورترند، که نشان می‌دهد برندگان اصلی انقلاب هوش مصنوعی همان بازیگران مسلط فعلی خواهند بود.

به‌منظور جلوگیری از تمرکز بیشتر بازار و انحصار قدرت، باید پذیرش هوش مصنوعی در میان شرکت‌های کوچک‌تر را تشویق کرد؛ امری که از طریق ترکیبی از سیاست رقابت و سیاست صنعتی هدفمند – که دسترسی به داده و توان محاسباتی را بهبود دهد – قابل تحقق است.
برای تقویت ظرفیت اشتغال‌زایی هوش مصنوعی و کاهش آثار منفی آن بر کارگران، دسترسی فراگیر به آموزش باکیفیت، برنامه‌های مهارتی و سیاست‌های فعال بازار کار اهمیت حیاتی دارد.

https://www.project-syndicate.org/commentary/ai-will-boost-productivity-growth-without-harming-jobs-employment-by-philippe-aghion-et-al-2025-01
كانال قواعدبازی

✳️دنظام اداری گرفتار در تله قابلیت

✍ محسن راجي اسدآبادي/پژوهشگر اقتصادبخش عمومي

✅ نظام اداری در کشورها گرفتار در تله قابلیت، معمولا از لحاظ اندازه بزرگ(نسبت ارائه خدمات به اختیارات) و هزینه‌بر(نسبت بودجه جاری به کل بودجه) هستند.
این نظام‌ها به‌دلیل مداخله گسترده در امور و بوروکراسی پیچیده، به شکلی ناکارآ و غیرموثر اداره می‌شوند. در بسیاری از موارد به‌صورت سطحی به طراحی سیاست‌ها و برنامه‌ها می‌پردازد.

این سطحی‌نگری می‌تواند ناشی از فشارهای سیاسی، نیاز به نشان‌دادن موفقیت به‌صورت فوری یا پذیرش درخواست‌های ذی‌نفعان باشد.
به همین دلیل پروژه‌ها به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی می‌شوند که بیشتر به ظاهر و بازاریابی توجه کنند تا به عمق و قابلیت موفقیت آنها. این وضعیت علاوه‌بر افزایش هزینه‌های عملیاتی، باعث ایجاد نارضایتی در میان جامعه و کارکنان نیز می‌شود.

به‌عبارتی دیگر در این نظام سازمان‌ها و نهادها در تلاش برای توجیه ناکامی‌ها و ارائه دستاورد خود به تولید مستندات و گزارش‌های مختلف می‌پردازند در‌حالی‌که این مستندات معمولا حل‌کننده مشکلات عملیاتی و چالش‌های واقعی نیستند.
در این کشورها خروجی‌های سیستم براساس اهداف تعیین‌شده شکل نمی‌گیرند. به‌عبارت دیگر آنچه سازمان‌ها به آن دست می‌یابند، به‌ندرت با ‌انتظارهای اولیه و اهداف ‌اصلی همخوانی ‌دارد.

برنامه‌ریزی در این نظام‌ها غالبا به‌دلیل ضعف در شناسایی نیازهای جامعه و اولویت‌های واقعی، تحت‌تاثیر محدودیت‌های منابع قرار می‌گیرند و به‌شدت از سیستم‌های ارزیابی و بازخورد موثر ناتوان هستند. هنگامی که خروجی پروژه‌ها و برنامه‌ها با انتظارات همخوانی ندارد، معمولا سازمان‌ها به آسان‌ترین راه یعنی ارائه توجیهات در مورد عدم موفقیت خود مانند «نبود بودجه»، «تعارض منافع» یا «فشار ذی‌نفعان» متوسل می‌شوند.
این توجیهات به‌جای ارائه راهکار و راهبرد به بهانه‌هایی می‌انجامد که ناکامی را به عوامل خارجی نسبت می‌دهد و مانع از شناسایی علل واقعی ناکامی‌ها و همچنین تضعیف روحیه درونی‌سازمان و بی‌اعتمادی عمومی به نهادهای دولتی می‌شود.

این کنش‌ها می‌تواند به سیستمی منجر شود که نارضایتی اجتماعی و فساد را تشدید می‌کند. نظام ‌اداری برای اینکه اثرگذاری خود را نشان دهند، ضرورت دارد عملیات و فعالیت‌های خود را به‌گونه‌ای طراحی‌ کنند که دستاوردهای ملموس و اثربخش در خروجی به همراه داشته باشد اما در دام قابلیت، این اهداف غالبا محقق نمی‌شوند و تنها به توجیه ناکامی‌ها و عدم تحقق اهداف پرداخته می‌شود.
این رویکرد نه‌تنها به ضعف‌های درونی نظام اداری اشاره دارد بلکه می‌تواند به کاهش اعتماد عمومی منجر شود. با تداوم این رویکرد، سایه دام قابلیت بر نظام‌اداری استمرار خواهد داشت و فرصتی برای اصلاح و بهبود باقی نمی‌ماند.

این چرخه ناکارآمدی که به‌طور پیوسته ضعف‌ها را تکرار می‌کند، در نهایت به یک حالت ایستایی و عدم تحول دامن می‌زند که فارغ از افزایش نابرابری‌های موجود در جامعه، منجر به بروز ناامنی و نارضایتی اجتماعی می‌شود.

ادامه مطلب؛
https://jahanesanat.ir/?p=564262

✳️ منابع انرژی جهان در سال ۲۰۲۴
کل تأمین انرژی جهان: ۵۹۲ اِکساژول (EJ)
(هر اِکساژول معادل ۱۷۴ میلیون بشکه نفت است)

🌱 منابع پاک – ۱۳.۵٪
💧 برق‌آبی: ۱۶ اِکساژول (۳٪)
☢️ هسته‌ای: ۳۱ اِکساژول (۵٪)
سایر انرژی‌های تجدیدپذیر (خورشیدی، بادی و ...): ۳۳ اِکساژول (۶٪)

🌍 سوخت‌های فسیلی – ۸۶.۵٪
🛢 نفت: ۱۹۹ اِکساژول (۳۴٪)
🪨 زغال‌سنگ: ۱۶۵ اِکساژول (۲۸٪)
⛽️ گاز طبیعی: ۱۴۹ اِکساژول (۲۵٪)

منبع: مؤسسه‌ی انرژی (Energy Institute) – گزارش آماری انرژی جهانی ۲۰۲۵

✳️ آینده اقتصاد ایران با مکانیسم ماشه (Snapback Mechanism)

✅ به گزارش مجله اقتصاددان آقای دکتر مجید دهقانی , عضو شورای سردبیری با درج یادداشتی نوشت :  فعال‌سازی مکانیسم ماشه به معنای بازگشت تمام تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل است که قبل از برجام برقرار بودند. این اتفاق، پیامدهای شدید و فوری خواهد داشت:

1- تشدید تحریم‌های بین‌المللی:
 بازگشت تحریم‌های شورای امنیت: این تحریم‌ها جنبه قانونی و الزام‌آور برای تمام کشورهای عضو سازمان ملل دارند.نقض آنها می‌تواند تبعات حقوقی و سیاسی برای سایر کشورها داشته باشد.
 تحریم ‌های ثانویه: آمریکا از این فرصت استفاده کرده و فشار خود را بر کشورهایی که ممکن است با ایران تجارت کنند،افزایش خواهد داد.بانک‌ها و شرکت‌های بین‌المللی به طور قطعی هرگونه ارتباط با ایران را قطع خواهند کرد چرا که نه تنها از تحریم‌های آمریکا،بلکه از تحریم‌های الزام‌آور سازمان ملل نیز می‌ترسند.

🔗متن کامل🔻
https://B2n.ir/pj3242

✳️ درس‌های نوبل 2025 برای اقتصاد ایران چیست؟

✍️ محمد طاهری

✅ اگر جایزه نوبل «سایمون کوزنتس» را به‌دلیل تفسیر تجربی‌اش از مبحث «رشد اقتصادی» در نظر بگیریم، تا امروز دست‌کم 9 اقتصاددان به‌خاطر پژوهش در این حوزه برنده جایزه نوبل اقتصاد شده‌اند. نقش این اقتصاددانان در تبیین ادبیات رشد و سیاست‌گذاری‌ مرتبط با آن در بسیاری از کشورها مهم و اثرگذار بوده است.
پس از «سایمون کوزنتس»، «رابرت سولو» برای تبیین رابطه میان سرمایه، نیروی کار و پیشرفت فناوری، این جایزه را دریافت کرد. «داگلاس نورث» به‌دلیل بررسی نقش نهادها در رشد اقتصاد و «رابرت لوکاس» برای بسط نظریه انتظارات عقلانی و اثر آن بر مدل‌های رشد، برنده نوبل شدند. «پل رومر» به‌خاطر بسط و توسعه نظریه رشد درون‌زا و تأکید بر نقش نوآوری و دانش در رشد اقتصاد و «ویلیام نوردهاوس» برای تلفیق تحلیل‌های رشد با تغییرات اقلیمی مفتخر به دریافت این جایزه شدند. چند روز پیش نیز «فیلیپ آگیون»، «پیتر هویت» و «جوئل موکر» سه نظریه‌پرداز برجسته رشد، برندگان نوبل اقتصاد ۲۰۲۵ شدند. یافته‌های آگیون و هویت نشان می‌دهد که نوآوری چگونه از طریق نوسازی فناوری، تشدید رقابت و افزایش بهره‌وری، موتور اصلی رشد پایدار است. موکر نیز یادآور می‌شود که رشد اقتصاد تنها به سرمایه و فناوری وابسته نیست، بلکه به فرهنگی نیاز دارد که در آن دانش تجربی، رقابت ایده‌ها و پذیرش شکست ارزشمند شمرده شود.
اما پرسشی که این هفته در تجارت‌فردا سعی کرده‌ایم به آن پاسخ دهیم این است؛ حال که مبحث رشد تا این اندازه اهمیت آکادمیک دارد، اقتصاد ایران تا چه اندازه از یافته‌های دانشمندان این حوزه بهره برده است؟

اقتصاددانانی که در ارتباط با مبحث رشد، برنده جایزه نوبل شده‌اند بر عواملی مانند پیشرفت فناوری، نوآوری، نهادها و تخریب خلاقانه تأکید کرده‌اند که رشد پایدار را ممکن می‌کند. با این حال شواهد متقن نشان می‌دهد که اقتصاد ایران بهره‌ قابل توجهی از این دستاوردهای علمی نداشته است.
مدل رشد سولو نشان داد که نه انباشت سرمایه که پیشرفت فناوری، عامل اصلی رشد بلندمدت است. با وجود این، شواهد نشان می‌دهد که در کشور ما از ظرفیت نوآوری و ارتقای فناوری برای به حرکت در آوردن اقتصاد استفاده نمی‌شود و ایران به دلیل انرژی ارزان و فشار تحریم‌ها به بهشت فناوری‌های فرسوده و آلوده کننده محیط زیست تبدیل شده است.
در مرحله بعد، پل رومر بر نقش دانش و رشد درون‌زا تأکید داشت، اما رتبه نازل نوآوری ایران در میان کشورهای جهان و تداوم مهاجرت متخصصان، نشان می‌دهد احترام سیاستمداران ما به نیروهای خلاق جامعه اندک بوده است. هرچند استارت‌آپ‌ها و بنگاه‌های نوآور در تحرک اقتصاد ایران نقش دارند اما موانعی همچون تحریم‌ها، تهدیدها، انحصارها، نااطمینانی‌ها و محدودیت ‌های مالی و فیلترینگ مانع گسترش این اکوسیستم شده‌اند.
نوردهاوس بر پیوند رشد اقتصاد با پایداری محیط‌زیست تأکید کرد؛ در حالی‌که در کشور ما حتی تأمین آب آشامیدنی و هوای پاک نیز به دشواری صورت می‌گیرد و اقتصاد ما وجود با ناترازی‌های بحران‌آفرین در زمینه آب و انرژی، از این دیدگاه بهره‌ای نبرده است. داگلاس نورث نیز بر اهمیت و نقش نهادهای کارآمد در تحرک اقتصادها تأکید داشت، اما اقتصاد ایران، بی‌بهره از نهادها، گرفتار ناکارآمدی، فساد اداری و بی‌ثباتی در حقوق مالکیت شده که مانع تحقق آموزه‌های داگلاس نورث شده است.

برندگان نوبل امسال نیز بر تخریب خلاقانه و فرهنگ رشد تأکید دارند. در کشور ما اما صنایع دولتی و شبه‌دولتی با حمایت‌های گسترده، مانع ورود رقبای نوآور می‌شوند؛ در حالی‌که در مدل تخریب خلاقانه، بنگاه‌های ناکارآمد باید جای خود را به بنگاه‌های کارآمدتر و نوآور بدهند.
همچنین، عده‌ای صاحب قدرت اقتصادی و سیاسی به خاطر نفع گروهی خود و به هزینه عدم پیشرفت کل جامعه، همه منافذ خلاقیت و نوآوری را مسدود کرده‌اند و نفع‌شان در این است که اقتصاد بسته بماند و آزادی عمل عاملان اقتصادی هرگز محقق نشود.
به این ترتیب اقتصاد ما به‌دلیل نفوذ گروه‌های ذی‌نفع، فساد گسترده، ساختار ناکارآمد، استمرار تحریم‌ها و نا‌اطمینانی‌ زیاد، نه تنها در مسیری که متخصصان رشد ترسیم کرده‌اند حرکت نمی‌کند که بر خلاف جهت آن گام بر می‌دارد. نرخ رشد پایین‌تر از میانگین جهانی و گسترش روز‌افزون بیکاری و فقر در کشور ما نشان می‌دهد که مسیر رشد مستمر و پایدار هنوز هموار نشده است.

نوبل 2025 که در حقیقت تئوری حرکت کشورها در عصر جدید است، می‌تواند تلنگری به سیاست مداران ایرانی باشد تا از سیاست‌های منسوخ و ناکارآمد فاصله بگیرند و با برداشتن انحصارها به نیروهای جوان و با انگیزه اجازه دهند تا با نوآوری و خلاقیت، جامعه و اقتصاد را از تله ورشکستگی و فقر روز افزون نجات دهند.
تجارت فردا