🔹در حالی که درگیری‌ها بین اسرائیل و حماس، توجه بسیاری از رسانه‌های جهان را به خود جلب کرده و میلیون‌ها نفر پیگیر اخبار و تحولات منطقه خاورمیانه‌اند، انتشار ویدئوها و عکس‌های نادرست، گمراه‌کننده، بخشی از محتوایی است که در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها منتشر می‌شود؛ از عکس کودکانی که به عنوان قربانیان این درگیری‌ها منتشر می‌شود تا ویدئوهایی که با توضیحات نادرست و بدون اشاره دقیق، تلاش می‌کند واقعیت‌ها را به گونه دیگری نمایش دهد.

🔹 در این مطلب به سراغ چند نمونه از این گزارش‌های نادرست می‌رویم که در آن تصویر یا ویدئو، نادرست یا گمراه‌کننده بوده است. در صورتی که به مورد جدیدی در این زمینه برخوردیم، این مطلب را به‌روزرسانی می‌کنیم.

👈 متن کامل مقاله را همراه با منابع در سایت فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🔹حجت‌الله عبدالملکی در یک برنامه تلویزیونی گفته است «اقتصاد ایران از اقتصاد چین بازتر است».

🔹این طور نیست. نه‌تنها اقتصاد ایران بازتر از چین نیست، بلکه بر اساس گزارش‌های معتبر بین‌المللی جزو اقتصادهای با کمترین درجه آزادی قرار دارد.

🔹در آخرین رتبه‌بندی بنیاد هریتیج از شاخص آزادی اقتصادی ایران در میان ۱۷۸ کشور در مقام ۱۶۸ و چین در رتبه ۱۰۷ قرار دارد. در رتبه‌بندی سال ۲۰۲۰ موسسه فریزر از آزادی اقتصادی کشورهای جهان نیز ایران در میان ۱۶۲ کشور در رتبه ۱۵۸ قرار دارد.

🔹اگر بخواهیم برای نشان دادن «باز بودن اقتصاد» به نسبتی که آقای عبدالملکی گفته استناد کنیم باید فرضیات عجیب و غریبی را بپذیریم. مثل اینکه اقتصاد ایران نه فقط از چین که از آمریکا، ژاپن، فرانسه، روسیه ایتالیا، هند، ترکیه و بسیاری کشورهای دیگر بازتر است که با واقعیت جور در نمی‌آید.

🔴با این اوصاف فکت‌نامه به گفته حجت عبدالملکی نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 متن کامل گزارش را همراه با منابع در سایت فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🔹قسمت هشتم پادکست هفتگی فکت‌نامه، منتشر شد. در این اپیزود ابتدا به سراغ موضوع خبری مهم این روزها یعنی درگیری‌های اسرائیل و حماس می‌رویم؛ تنش‌هایی که باعث شده عکس‌ها و فیلم‌های نادرست بسیاری به بهانه آن در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی منتشر شود.

🔹به سراغ ایران می‌رویم و یکی از فکت‌چک‌هایی را که این هفته در سایت فکت‌نامه به آن پرداخته‌ایم مرور می‌کنیم. به این سوال پاسخ می‌دهیم که آیا ادعای یکی از اطرافیان محمدباقر قالیباف درباره بودجه شهرداری در زمان او درست است؟

🔹در ادامه نگاهی می‌کنیم به مصوبه جدید شورای نگهبان و همچنین اظهارات ابراهیم رئیسی درباره فساد سیستماتیک در ایران را بررسی خواهیم کرد؛ پاسخی به این سوال که آیا فساد در جمهوری اسلامی سیستماتیک است؟

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید. کافی است نام فکت‌نامه را به فارسی یا انگلیسی در اپلیکیشن‌های پادکست خود جستجو کنید.
هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

در دی‌ ماه سال ۹۹، همزمان با قطعی برق در ایران به این سوال پاسخ دادیم:
آیا دلیل قطع برق اجرای تعهدات ایران در معاهده پاریس است؟

🔹ایران معاهده پاریس را در سال ۱۳۹۵ امضا کرده اما هنوز به طور رسمی و قانونی به آن ملحق نشده است. لایحه الحاق به این معاهده در مرداد ۹۵ در مجلس تصویب شده، اما با مخالفت شورای نگهبان بی‌نتیجه مانده است.

🔹بر اساس اسناد بین‌المللی، ایران تا کنون هیچ اقدام اجرایی در راستای توافق پاریس انجام نداده است.

🔹تا کنون سندی برای اثبات این ادعا ارائه نشده است، اما منتقدان بعضا به مصوبه هیات وزیران تحت عنوان «برنامه مشارکت ملی در زمینه کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای» اشاره می‌کنند که در آن وزارت نیرو مکلف شده، راندمان نیروگاه‌های حرارتی را که از سوخت‌های فسیلی استفاده می‌کنند بالا ببرد.

🔴 فکت‌نامه این شایعه را بی‌اساس می‌داند و به آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 متن کامل گزارش را همراه با منابع در سایت فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🔹علی لاریجانی، کاندیدای رد صلاحیت‌شده ریاست جمهوری سال ۱۴۰۰ در یک ویدیو تبلیغاتی مدعی شده که او دستور ممنوعیت استفاده از دستگاه‌های ویدیویی را لغو کرده است.

🔹استفاده از انواع دستگاه‌های ویدیویی در ایران از سال ۱۳۶۲ به دستور سیدمحمد خاتمی وزیر وقت وزارت ارشاد و با پیگیری مدیران سینمایی این وزارت خانه ممنوع شده بود. بسیاری از مردم در دهه ۱۳۶۰ به دلیل این تصمیم جریمه‌ و مجازات شدند.

🔹بازخوانی خاطرات هاشمی‌رفسنجانی، لاریجانی و هم‌خوانی آن با مطالبی که به طور پراکنده در ۳۰ سال گذشته در رسانه‌ها منتشر شده‌، نشان از آن دارد که لاریجانی، اگرچه مرجع تصمیم‌گیری و لغو کردن ممنوعیت ویدئو نبوده اما پیگیر لغو این ممنوعیت بوده و نقش فعالی در این روند داشته است.

🔴 با این اوصاف فکت‌نامه به ادعای علی لاریجانی درباره لغو دستور ممنوعیت استفاده از ویدئو نشان «نیمه‌درست» می‌دهد.

👈 متن کامل گزارش را همراه با منابع در سایت فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🔹جعفر تشکری هاشمی، معاون پیشین شهرداری تهران در دوره محمدباقر قالیباف مدعی است: «بودجه ۴ سال اخیر شهرداری تهران با بودجه ۱۲ سال دوره قالیباف برابری می‌کند.»

🔹 بله، اگر جمع جبری بودجه‌های مصوب و متمم‌های بودجه سال‌های ۸۵ تا ۹۶ را با بودجه مصوب ۹۷ تا ۱۴۰۰ مقایسه کنیم به این نتیجه می‌رسیم که مجموع رقم بودجه شهرداری در ۱۲ سال شهرداری قالیباف، تنها ۳هزار میلیارد تومان بیشتر از بودجه چهار سال شهرداری بعد از او است.

🔹اما این محاسبه گمراه‌کننده است. طی این ۱۶ سال گذشته نرخ تورم تجمیعی بیش از ۲هزار درصد است. با وجود این حجم بزرگ از تورم هرگونه مقایسه قیمت‌های جاری بین سال‌های مختلف گمراه‌کننده خواهد بود.

🔹اگر اثر تورم را در محاسبات در نظر بگیریم، خواهیم دید نه‌تنها ادعای آقای تشکری هاشمی درست نیست، بلکه ارزش واقعی بودجه سالانه شهرداری در زمان قالیباف به طور متوسط ۱/۵ برابر بیشتر از دوران پس از او است.

🔴با این حساب فکت‌نامه به این گفته معاون پیشین شهرداری تهران نشان گمراه‌کننده می‌دهد.

👈 متن کامل گزارش را همراه با منابع در سایت فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

علیرضا اعرافی مدعی است: «یک میلیارد از جمعیت جهان در فقر و گرسنگی مطلق قرار دارند».

🔹این آمار قدیمی است. طبق برآوردهای معتبر بین‌المللی جمعیت زیر خط فقر مطلق در جهان حدود یک دهه است که به زیر یک میلیارد نفر کاهش پیدا کرده است.

🔹بر اساس برآوردهای بانک جهانی، جمعیت زیر خط فقر شدید در سال ۲۰۲۱ چیزی بین ۷۰۰ تا ۷۴۰ میلیون نفر است. بانک جهانی پیش از شیوع کووید۱۹ پیش‌‌بینی شده بود نرخ فقر شدید به حدود ۷/۵ درصد و جمعیت فقیر به حدود ۵۹۰ میلیون کاهش پیدا کند.

🔹 روند کاهش فقر مطلق طی دهه‌های گذشته با سرعت نسبی ادامه دارد. تا ۳۰ سل قبل بیش از یک سوم جمعیت جهان (۱/۹ میلیارد نفر) زیر خط فقر مطلق قرار داشتند. در این ۳۰ سال با وجود افزایش ۱/۵ برابری جمعیت کره زمین، جمعیت فقرا یک سوم شده است.

🔴به همین دلیل فکت‌نامه به این گفته مدیر حوزه‌های علمیه و عضو فقهای شورای نگهبان که «یک میلیارد از جمعیت جهان در فقر و گرسنگی مطلق قرار دارند» نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 متن کامل گزارش را همراه با منابع در سایت فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌ این روزها ادعاهای نادرست و حرف‌های بی‌اساس، از چپ و راست دارند به ما حمله می‌کنند. این گفته‌ها گاهی فقط یک جمله سیاسی‌اند. بعضی وقت‌ها، تکرار تئوری‌های توطئه‌اند. بعضی از این ادعاها به طرز خجالت‌باری باعث خنده می‌شوند. بعضی وقت‌ها هم این ادعاها می‌توانند با جان آدم‌ها بازی کنند. به خاطر همین، فکت‌چکینگ یا درستی‌سنجی، از همیشه مهم‌تر شده است.

✅ در پادکست فکت‌نامه هر هفته درباره فکت‌چکینگ حرف می‌زنیم و آخرین اخبار و مطالبی را که همکارانمان بررسی کرده‌اند با هم مرور می‌کنیم.

🎙هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران با یک اپیزود جدید با شماییم.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید. کافی است نام فکت‌نامه را به فارسی یا انگلیسی (Factnameh) در اپلیکیشن‌های پادکست خود جستجو کنید.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

🔹قسمت نهم پادکست هفتگی فکت‌نامه، منتشر شد. در این اپیزود ابتدا از بی‌برقی‌ها در ایران می‌گوییم؛ سوژه‌ای که در هفته‌ گذشته توجه رسانه‌ها را به خود جلب کرد و واکنش‌های زیادی در ایران به دنبال داشت. یکی از فکت‌چک‌های گذشته ما، درباره ادعای نادرستی است که در همین زمینه مطرح شده است.

🔹اما به غیر از قطع شدن برق، ماجراهای مربوط به انتخابات ریاست جمهوری در ایران هم یکی از سوژه‌های مورد توجه رسانه‌ها بوده است. به سراغ فکت‌چکی می‌رویم که در زمان نوشته‌شدن، انتخاباتی بود اما خیلی زود، از این وضعیت خارج شد. در روزهایی که علی لاریجانی، رئیس پیشین مجلس ایران، اعلام نامزدی کرده بود، ویدئویی منتشر کرد که در آن به موضوع لغو ممنوعیت دستگاه ویدئو پرداخته بود.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید. کافی است نام فکت‌نامه را به فارسی یا انگلیسی در اپلیکیشن‌های پادکست خود جستجو کنید.
هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

👀 در شبکه‌های اجتماعی شایعه شده «صادرات رایگان برق به عراق و سوریه یکی از دلایل قطع برق در ایران است.»

🔹بحث ساخت نیروگاه و اتصال شبکه برق ایران و عراق و سوریه در سال‌های گذشته مطرح بوده است. در حال حاضر ایران به سوریه برق صادر نمی‌کند، اما حدود ۱۷ سال است که ایران به عراق برق صادر می‌کند.

🔹ما گزارش رسمی از عواید صادرات برق به عراق پیدا نکردیم، اما گفته می‌شود سالانه ارزش صادرات برق به این کشور چند صد میلیون دلار در سال است. با این همه در دو سال گذشته ایران برای دسترسی به منابع ارزی صادرات برق به دلیل تحریم‌ها مشکلات زیادی داشته است.

⁉️اما آیا دلیل قطعی برق صادرات است؟ پاسخ این سوال منفی است.

🔹دلیل قطع برق افزایش ۲۰ درصدی مصرف است که ارتباطی با صادرات پیش‌بینی شده برق به عراق یا بقیه کشورهای همسایه ندارد. به نظر می‌رسد دلیل افزایش غیرمنتظره مصرف برق گرمای زودهنگام هوا و ناتوانی شبکه تولید و توزیع برق از تامین آن است.

🔴 فکت‌نامه به این شایعه نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 متن کامل گزارش را همراه با منابع در سایت فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

👈 علی #خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی: «مساله اصلی مردم فضای مجازی و سیاست خارجی نیست، بیکاری و معیشت است.»

🔹 هیچ نظرسنجی معتبری در تایید این ادعا وجود ندارد. اما اگر دغدغه عمومی اقتصاد و معیشت باشد باز هم این حرف گمراه‌کننده است.

🔹 بله، شاخص‌های کلان نشان می‌دهند وضعیت اقتصاد و معیشت مردم ایران به‌شدت بحرانی است، اما بحران اقتصاد و معیشت در ایران بی‌ارتباط با «سیاست خارجی» و «فضای مجازی» نیست. فکت‌ها نشان می‌دهند تحریم‌های خارجی عامل تعیین‌کننده در شکل‌گیری و تشدید بحران اقتصادی در ایران بوده‌اند.

🔹 بر اساس برآوردها سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی، در حال حاضر به نزدیک ۷ درصد رسیده است. این نسبت بزرگ و قابل توجهی است. در این شرایط توسعه زیرساخت اینترنت و آزادی فضای مجازی، می‌تواند نقش موثری در بهبود شاخص‌های اقتصادی داشته باشد.

👈 متن کامل گزارش را همراه با منابع در سایت فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

👈 امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی: در دولت اعتدال بر مبنای تغییرات ضریب جینی، بدترین وضع شکاف طبقاتی را شاهدیم.

🔹 ما احساس افراد از بهتر یا بدتر شدن «شکاف طبقاتی و عدالت اجتماعی و اقتصادی» را قضاوت نمی‌کنیم، اما تغییرات ضریب جینی خلاف این ادعا را نشان می‌دهد.

🔹 مرکز آمار هنوز گزارش ۱۳۹۹ را منتشر نکرده است، اما میانگین ضریب جینی در ۷ سال اول دولت روحانی ۰/۳۸۹۴ است، در حالی که میانگین ضریب جینی در سال‌های پیش از آن (۱۳۶۳ تا ۱۳۹۱) ۰/۴۲۱۳ است. هر چه ضریب جینی بالاتر باشد نشان‌دهنده افزایش شکاف طبقاتی است.

🔹 برآوردهای بانک جهانی هم نشان می‌دهد اگرچه وضعیت شاخص جینی در ۸ سال گذشته رو به افزایش بوده، اما وضعیت سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۸ به طور کلی بهتر از شاخص‌های پراکنده سال‌های قبل است.

👈 متن کامل گزارش را همراه با منابع در سایت فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh