📉کاهش #جمعیت؛ بحرانی که نیست

🎙اپیزود شانزدهم پادکست فکت‌نامه را با یک فکت‌چک فوتبالی آغاز می‌کنیم؛ ماجرای جالب گرافیستی که تلاش کرد با انتشار یک تیم منتخب غیرواقعی، به همه بگوید مواظب انتشار خبرهای نادرست باشند.

🔹پس از نگاهی به حوادث مربوط به انفجار در تهران و نقشه چند تبعه ایران برای ربودن #مسیح_علینژاد، به سراغ بررسی فکت‌چک‌هایی می‌رویم که این هفته آنها را در سایت فکت‌نامه منتشر کرده‌ایم. ابتدا نشان می‌دهیم چرا این ادعا که واکسیناسیون در اسرائیل باعث افزایش #کرونا و مرگ و میر شده، ادعایی شاخ‌دار و کاملا بی‌اساس است. در ادامه به سراغ دیگر ادعایی می‌رویم که می‌گوید جمعیت ایران در ۳۰ سال آینده به ۳۰ میلیون نفر خواهد رسید.

🔹پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. مدیر هنری این پادکست، آریا کیان و تهیه‌کننده آن افشین صدری است.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

📸 این عکس فتوشاپی نیست!

🎙هفدهمین قسمت از پادکست هفتگی #فکت‌نامه به بررسی عکسی اختصاص دارد که در هفته گذشته، بارها در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد. این عکس، زنی را با چادر عربی نشان می‌دهد که در حال خوردن آب از روی زمین است.

🔹فرهاد در این اپیزود از فکت‌نامه همه چیزهایی را که لازم است درباره این عکس بدانیم، توضیح می‌دهد. به ما می‌گوید که ماجرا از چه قرار بوده، از کجا شروع شده، چرا عده‌ای می‌گویند این عکس فتوشاپی است و چرا این عکس، فتوشاپی نیست.

🔹در ادامه نیز فرهاد و رضا درباره اهمیت انتشار اخبار درست صحبت می‌کنند و توضیح می‌دهند که چگونه انتشار خبرهای نادرست ممکن است تاثیرات خطرناک و غیرقابل جبرانی داشته باشد.

🔹پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. مدیر هنری این پادکست، آریا کیان و تهیه‌کننده آن افشین صدری است.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

📸 عکس زنی که با چادر عربی در #خوزستان از روی زمین آب می‌خورد، فتوشاپ نشده بلکه حدود ۱۵ سال پیش در خرمشهر گرفته شده است.

توضیحات بیشتر:
🔹 در سایت فکت‌نامه بخوانید
🔹 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

📸 این عکس فتوشاپی نیست!

🎙هفدهمین قسمت از پادکست هفتگی #فکت‌نامه به بررسی عکسی اختصاص دارد که در هفته گذشته، بارها در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد. این عکس، زنی را با چادر عربی نشان می‌دهد که در حال خوردن آب از روی زمین است.

🔹فرهاد در این اپیزود از فکت‌نامه همه چیزهایی را که لازم است درباره این عکس بدانیم، توضیح می‌دهد. به ما می‌گوید که ماجرا از چه قرار بوده، از کجا شروع شده، چرا عده‌ای می‌گویند این عکس فتوشاپی است و چرا این عکس، فتوشاپی نیست.

🔹در ادامه نیز فرهاد و رضا درباره اهمیت انتشار اخبار درست صحبت می‌کنند و توضیح می‌دهند که چگونه انتشار خبرهای نادرست ممکن است تاثیرات خطرناک و غیرقابل جبرانی داشته باشد.

🔹پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. مدیر هنری این پادکست، آریا کیان و تهیه‌کننده آن افشین صدری است.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

🎥 ویدئوی دیگری که #سعید_ملایی را در گفتگو با شبکه @Sport5il اسرائیل نشان می‌دهد می‌گوید: «با هیچ کسی هیچ مشکلی ندارم. خیلی دوست‌های اسرائیلی دارم. از همین جا هم به تمام مردم اسرائیل که واقعا همه‌جوره انرژی مثبتشان را برای من می‌فرستند، همین‌جا این مدال رو بهشون تقدیم می‌کنم.»

🔹 مطلب قبلی درباره این موضوع: https://t.me/factnameh/1393

✅ @Factnameh

📃 #طرح_صیانت یا حمایت از حقوق کاربران در آستانه تبدیل شدن به قانون آزمایشی است. آیا کار #اینترنت در ایران تمام است؟👇

🔹 هنوز نه. چند مرحله باقی مانده که این طرح تبدیل به قانون آزمایشی شود. طرح اول باید در کمیسیون فرهنگی تصویب شود. مصوبه کمیسیون با تعیین زمان پیشنهادی برای دوره آزمایشی، باید در صحن علنی دوباره تصویب شود. بعد از آن هم شورای نگهبان باید آن را تایید کند.

🔹 طبق آئین‌نامه داخلی مجلس هنوز امکان توقف این طرح وجود دارد. در تبصره ۲ ماده ۱۶۷ آیین‌نامه گفته شده اگر ۱۵ نماینده تقاضای لغو رسیدگی طرح طبق اصل ۸۵ قانون اساسی را داشته باشند، این تقاضا باید در صحن رای‌گیری شود.

❓ اما اگر این طرح تبدیل به قانون آزمایشی شود، چه خواهد شد؟

1️⃣ احتمال نقض حریم خصوصی کاربران بیش از گذشته افزایش پیدا می‌کند. تاکید طرح بر احراز هویت کاربران و واگذاری اختیار شنود به کمیته‌ای نامشخص زیر نظر دادستان کل کشور، حریم خصوصی کاربران ایرانی را به خطر می‌اندازد.

2️⃣ شرکت‌های خارجی، مثل گوگل و فیسبوک باید در تهران دفتر رسمی ثبت کنند و برای ادامه فعالیت مجوز بگیرند. در غیر این صورت امکان ادامه فعالیت در ایران را نخواهند داشت. با این اوصاف احتمالا سرویس‌ها، شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌های محبوب در ایران از دسترس خارج خواهند شد.

3️⃣ علاوه بر این در این طرح ضوابط پیچیده‌ای برای استفاده از وی‌پی‌ان در نظر گرفته شده است. از یکسو خرید و فروش وی‌پی‌ان جرم‌انگاری شده و از سوی دیگر راه برای اجرای پروژه اینترنت طبقاتی هموار شده است.

4️⃣ اداره اینترنت به طور کامل در اختیار نهادهای غیر پاسخگوی نظامی، امنیتی و قضایی در خواهد آمد. با این طرح اداره گذرگاه مرزی اینترنت به ستاد کل نیروهای مسلح سپرده خواهد شد. مسئولیت هماهنگی‌ بین دستگاه‌ها و نظارت بر حسن اجرای آنها به عهده این ستاد خواهد بود. علاوه بر این سازمان اطلاعات سپاه، وزارت اطلاعات، سازمان پدافند غیر عامل نیز به طور مستقیم درگیر در مدیریت اینترنت خواهند شد. به این شکل حتی در صورت تغییر مجلس و دولت در آینده، و اراده عمومی برای عوض کردن شرایط، امکان تغییر ساختار مدیریت اینترنت، سخت و پیچیده خواهد بود.

5️⃣ محدود و مشروط شدن خدمات پرداخت و #فیلترینگ احتمالی پلتفرم‌های خارجی مثل اینستاگرام، مهم‌ترین خطری است که کسب و کارهای اینترنتی را تهدید می‌کند. هنوز برآوردی از ضرر و زیان احتمالی این طرح در دست نیست، اما می‌توان گفت در مقیاس اقتصاد ایران خسارت قابل توجهی خواهد بود.

👈 توضیحات بیشتر همراه با منابع را در سایت فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

⚖️ روحانی‌سنج؛ پایان یک تجربه نو

🎙در اپیزود ۱۸ پادکست فکت‌نامه ابتدا به سراغ تعریف پروژه روحانی‌سنج می‌رویم؛ سایتی تعاملی که کار آن بررسی وعده‌هایی است که حسن روحانی در هشت سال ریاست‌جمهوری خود آنها را به مردم اعلام کرده است. مروری بر داستان روحانی‌سنج در واقع مرور بخشی از تاریخ سال‌های اخیر ایران است.

🔹در ادامه نیز کمی درباره وضعیت ناگوار اقلیمی در استان #خوزستان صحبت می‌کنیم و در پایان بررسی می‌کنیم که #سعید_ملایی، جودوکای ایرانی‌تبار در المپیک ژاپن،‌ مدال خود را به چه کسانی تقدیم کرده است.

🔹پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. مدیر هنری این پادکست، آریا کیان و تهیه‌کننده آن افشین صدری است.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

❌ پیشتر ادعای محمد موسوی مبنی بر «درمان کرونا از طریق جوشانده سعال» را بررسی کردیم و به آن نشان «نادرست» دادیم.

🔹محمد موسوی یکی از چهره‌های مشهور طب سنتی، طب ایرانی و رئیس «موسسه پژوهشی طب سنتی پیک شفا» در اصفهان بود؛ موسسه فروش کتاب و دارو و برگزاری کلاس‌های آموزشی طب سنتی. او یکی از مروجان اطلاعات نادرست درباره درمان #کرونا بود. آقای موسوی به گفته پسرش بر اثر کرونا درگذشت.

🔹 موسوی در برنامه «انارستان» در تلویزیون ایران، جوشانده سعال را با این فرمول به عنوان راه درمان کرونا معرفی کرد: «باید آویشن، مرزنجوش، نیلوفر، چای کوهی، اسطوخودوس، گل ختمی، تخم گشنیز، پنیرک، قدومه و سه‌پستان را به حالت نیم‌کوب درآورد، آن را در آب جوشاند و سه بار در روز مصرف کرد.»

🔹 در وبسایت فکت‌نامه بخوانید.
🔹 در تلگرام بخوانید.

✅ @Factnameh

⚖️ روحانی‌سنج؛ پایان یک تجربه نو

🎙در اپیزود ۱۸ پادکست فکت‌نامه ابتدا به سراغ تعریف پروژه روحانی‌سنج می‌رویم؛ سایتی تعاملی که کار آن بررسی وعده‌هایی است که حسن روحانی در هشت سال ریاست‌جمهوری خود آنها را به مردم اعلام کرده است. مروری بر داستان روحانی‌سنج در واقع مرور بخشی از تاریخ سال‌های اخیر ایران است.

🔹در ادامه نیز کمی درباره وضعیت ناگوار اقلیمی در استان #خوزستان صحبت می‌کنیم و در پایان بررسی می‌کنیم که #سعید_ملایی، جودوکای ایرانی‌تبار در المپیک ژاپن،‌ مدال خود را به چه کسانی تقدیم کرده است.

🔹پادکست فکت‌نامه را فرهاد و رضا اجرا می‌کنند که به ترتیب سردبیر و دبیر تحریریه سایت فکت‌نامه‌اند. مدیر هنری این پادکست، آریا کیان و تهیه‌کننده آن افشین صدری است.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

🏍 قانون گواهینامه یا جنسیت؛ ملاک #پلیس برای جریمه زنان موتورسوار چیست؟

🔹 محمدحسین حمیدی رئیس پلیس راهور تهران بزرگ روز ۴ مرداد ۱۴۰۰ مدعی شد: «در ممنوعیت رانندگی موتورسیکلت، قانون گواهینامه ملاک است نه جنسیت.» بررسی‌های فکت‌نامه نشان می‌دهد که رانندگی اعم از خودرو و موتورسیکلت، بدون گواهینامه ممنوع است و نیروی انتظامی به عنوان تنها مرجع صاحب صلاحیت صدور گواهینامه رانندگی با استناد به تبصره ماده ۲۰ قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی که می‌گوید: «نیروی انتظامی مرجع صدور گواهینامه رانندگی موتور سیکلت مردان است.» از صدور گواهینامه رانندگی #زنان خودداری می‌کند.

🟣 بنابراین زنان در جمهوری اسلامی ایران نمی‌توانند گواهینامه رانندگی موتورسیکلت دریافت کنند و قانونا حق رانندگی موتورسیکلت ندارند. از این رو «فکت‌نامه» به ادعای محمدحسین حمیدی رئیس پلیس راهور تهران بزرگ مبنی بر اینکه «در ممنوعیت رانندگی موتورسیکلت، قانون گواهینامه ملاک است نه جنسیت» نشان «گمراه‌کننده» می‌دهد.

👈 توضیحات بیشتر همراه با منابع را در سایت فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

📉 تورم تک رقمی در دولت اول روحانی

🔹حسن روحانی، رئیس‌جمهور پیشین ایران در آخرین گفت‌وگوی خود با تلویزیون دولتی ایران گفت: «در سال ۹۴ در ماه‌های آخر ۹۴، #تورم تک رقمی شد. یعنی زیر ۱۰ درصد رسیدیم. در سال ۹۵ و ۹۶ تورم تک رقمی بود. در سال ۹۷ در ماه‌های اول در بهار هنوز هم تک رقمی بود. پس در تحقق این وعده که تورم را مهار کنیم، موفق شدیم و انجام دادیم.»

🔹نرخ تورم سالانه در سال‌های ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ به ترتیب ۶/۹ و ۸/۲ درصد بود که از کاهش نرخ تورم حکایت می‌کرد. نرخ تورم در این دو سال در محدوده تک رقمی نوسان کرد که پس از ۲۶ سال در اقتصاد ایران تکرار می‌شد.

🔹اما این تمام واقعیت تورم در سال‌های کاری دولت حسن روحانی نبود. نرخ تورم تک رقمی از سال ۱۳۹۷ از دست رفت و پدیده‌ای پایدار نبوده است، به طوریکه نرخ تورم سالانه در پایان پارسال به ۳۶/۴ درصد رسید. متوسط نرخ تورم سالانه در بازه زمانی ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۹ به استناد گزارش‌های مرکز آمار ایران ۲۱/۴ بوده است.

✅ با این حساب ادعای حسن روحانی درباره تک رقمی بودن نرخ تورم در سال‌های ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ «درست» ارزیابی می‌شود.

👈در سایت فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

💉 آیا واکسن‌های #کرونا سیر طبیعی و همه مراحل خود را طی نکرده‌اند؟

🔹حسن روحانی در آخرین مصاحبه خود به عنوان رئیس دولت جمهوری اسلامی ادعا کرد واکسن‌های کرونا مراحل طبیعی و همه فرایندهای خود را طی نکرده بودند و کشورها در حال آزمایش آن بر روی مردم کشورشان بوده‌اند. این ادعا نادرست است. اسنادی که از سوی شرکت‌های سازنده واکسن‌های تاییدشده کرونا منتشر شده نشان می‌دهد این واکسن‌ها پیش از آغاز واکسیناسیون عمومی، سه مرحله کارآزمایی بالینی خود را بر روی گروه‌هایی از افراد پشت سر گذاشته‌اند و مسئولان سلامت کشورها پس از بررسی نتایج مربوط به «ایمنی» و «موثربودن» واکسن، اجازه استفاده از آنها را صادر کرده‌اند. اینکه واکسن‌های کرونا سریع‌تر از دیگر واکسن‌ها اجازه استفاده گرفته‌اند، مربوط به حذف برخی مراحل یا طی نشدن آنها نیست.

❌ بنابراین این ادعای حسن روحانی که همه واکسن‌های کرونا «سیر طبیعی» و همه مراحل خود را طی نکرده‌اند و کشورها در حال آزمایش آن بر روی مردم خود بوده‌اند، ادعایی «نادرست» است.

👈 توضیحات بیشتر همراه با منابع را در سایت فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🏦 آیا دولت روحانی از بانک مرکزی استقراض نکرده است؟

🔹حسن روحانی، رئیس‌جمهوری پیشین ایران، دوشنبه‌شب یازدهم مردادماه ۱۴۰۰، در آخرین گفت‌وگوی تلویزیونی خود به عنوان رئیس دولت دوازدهم گفت: «به صراحت بگویم ما از پایه پولی استفاده نکردیم و از بانک مرکزی استقراض نکردیم.»

🔹آمارهای بانک مرکزی از میزان بدهی دولت به بانک مرکزی و بدهی دولت به شبکه بانکی که نوعی استقراض با واسطه از بانک مرکزی به حساب می‌آید، نشان می‌دهد که در بازه زمانی ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۹ این دو متغیر پولی رشد بسیار شدیدی را تجربه کرده‌اند.

🔹 میزان بدهی دولت به بانک مرکزی از ۱۵/۸ هزار میلیارد تومان با رشد ۷۲۸ درصدی به ۱۱۵/۲ هزار میلیارد تومان افزایش یافت.

🔹رقم بدهی دولت به شبکه بانکی ایران نیز از ۷۲/۸ هزار میلیارد تومان با افزایش بیش از ۴۴۵ درصد در پایان سال ۹۹ به حدود ۳۹۷ هزار میلیارد تومان رسید.

🔹پایه پولی، دیگر متغیر پولی مورد اشاره حسن روحانی، نیز در همین دوره رشد ۲۸۷/۳ درصدی را به ثبت رساند، پایه پولی نیز عمدتا تحت تاثیر استقراض دولت از بانک مرکزی افزایش می‌یابد.

🔹رقم پایه پولی در سال ۹۲ ،سال آغاز دولت حسن روحانی ۱۱۸/۵ هزار میلیارد تومان بود که در پایان سال ۱۳۹۹ به ۴۵۸/۹ هزار میلیارد تومان افزایش یافت.

🔹جدیدترین گزارش بانک مرکزی از متغیرهای پولی در پایان خرداد ۱۴۰۰ تصریح دارد که پایه پولی به بیش از ۵۰۰ هزار میلیارد تومان رسیده است.

🔹در این گزارش بانک مرکزی دلیل اصلی رشد پایه پولی، افزایش مطالبات بانک مرکزی از بخش دولتی عنوان شده است که به دلیل افزایش استفاده از سقف تنخواه گردان (خزانه و سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها) و همچنین کاهش سپرده‌های دولت نزد بانک مرکزی معرفی شده است.

❌ با این حساب ادعای حسن روحانی، رئیس جمهوری پیشین ایران مبنی بر این که دولت او برای تامین کسری بودجه از بانک مرکزی استقراض نکرده و از پایه پولی استفاده نکرده است، ادعایی «نادرست» است.

👈 توضیحات بیشتر همراه با منابع را در سایت فکت‌نامه بخوانید
👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh