FactNameh | فکت‌نامه
110K subscribers
4.25K photos
732 videos
3 files
4.26K links
فکت‌نامه اولین سایت درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) سیاسی درباره‌ی ایران است.
وبسایت: factnameh.com
بات تلگرامی فکت‌نامه:‌ @FactnamehBot
ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin
twitter.com/factnameh
fb.com/factnameh
instagram.com/factnameh
Download Telegram
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
📊ابراهیم رئیسی می‌گوید در دوره ریاست جمهوری او صادرات غیرنفتی رشد ۴۰ درصدی داشته‌است. این ادعا گمراه‌کننده است، چون رشد ۴۰ درصدی مربوط به رشد ارزش صادرات و در نتیجه افزایش قیمت‌های جهانی است، حجم صادرات غیرنفتی ایران در ۹ماه اول ۱۴۰۰ فقط ۶/۵ درصد رشد داشت.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🎙اپیزودِ شاخ‌دارها

🔹این هفته در پادکست فکت‌نامه، به سراغ سوژه‌هایی رفته‌ایم که اغلب، شاخ‌دارند. ابتدا ادعایی را بررسی می‌کنیم که از سوی ابراهیم رئیسی و برخی از رسانه‌ها در ایران منتشر شده است. بر اساس این ادعا، رشد صادرات غیرنفتی ایران در زمان دولت رئیسی ۴۰ درصد افزایش داشته است. توضیح می‌دهیم که چرا به این ادعا نشان گمراه‌کننده داده‌ایم.

🔹اما سه ادعایی که به آنها شاخ‌دار داده‌ایم از این قرارند: ادعای مصطفی میرسلیم درباره تعداد کارمندان دولت در ایران، ادعای علی‌اکبر #رائفی‌پور درباره اینکه به زودی همه سلاح‌های مدرن در جهان از کار می‌افتند و ادعای معاون وزیر بهداشت ایران درباره وجود اسناد MI6 مبنی بر دخالت آنها در شرایط جمعیتی در ایران.

🔹در پایان نیز فکت‌چکی را از روزنامه همشهری بررسی می‌کنیم که می‌گوید طبق اعلام #یونسکو، فارسی تنها زبان کلاسیک زنده دنیاست.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
❓عبدالله گنجی، مدیرمسئول همشهری در توییتی به نقل از این روزنامه نوشت؛ یونسکو چهار زبان یونانی، لاتین، سنسکریت و فارسی را به عنوان زبان‌های کلاسیک اعلام کرده زیرا بیش از هزار سال قدمت دارند و در این میان فارسی، تنها زبان کلاسیک زنده دنیاست.

🔹منبع این نقل قول، مصاحبه همشهری با رضامراد صحرایی، استاد آموزش زبان فارسی است. او در گفتگو با فکت‌نامه هم این موضوع را بدیهی دانست اما منبعی از یونسکو معرفی نکرد. ما نیز در جستجوهای خود عبارت «زبان کلاسیک» را در اسناد یونسکو پیدا نکردیم.

🔹مفهوم زبان کلاسیک تعبیری همه‌گیر و پذیرفته‌شده در زبان‌شناسی نیست. دو متخصص این رشته، تعاریف مختلفی از این مفهوم ارائه کرده‌اند. یکی از آنها فارسی را (با تعریف خود) جزو زبان‌های کلاسیک نمی‌داند و دیگری نیز به جز فارسی زبان‌های زنده‌ای چون یونانی، چینی و عربی را نیز در این دسته قرار می‌دهد. در ضمن می‌توان به زبان‌هایی قدیمی چون عبری، یونانی و سریانی نیز اشاره کرد که هنوز مردم به این زبان‌ها صحبت می‌کنند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعای روزنامه همشهری نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔬خبر وجود یک بیماری جدید در شیان چین، که می‌گویند همه‌گیر شده و باعث خونریزی از گوش، چشم و بینی می‌شود، در شبکه‌های اجتماعی ایران پخش شده. این شایعه که از سوی نظریه‌پردازان توطئه ارائه شده، فاقد اعتبار و بی‌اساس است.

با گذشت بیش از هفت روز از مطرح شدن و رد شدنش، از ۱۰۰ سرچ گوگل برتر که منجر به کلیک روی سایت فکت‌نامه شده، تقریبا همه درباره «ویروس جدید در شیان چین» است. این نشان می‌دهد که این شایعه همچنان در بین کاربران در گردش است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
📈 آیا ارزش تولید ناخالص داخلی ایران بیشتر از ترکیه و عربستان است؟

🔹خبرگزاری فارس در گزارشی نوشته: «ایران در جایگاه نخست تولید ناخالص داخلی در منطقه قرار گرفته و کشورهای عربستان و ترکیه در رتبه‌های دوم و سوم منطقه قرار دارند.»

🔹منبع فارس داده‌های آماری صندوق بین‌المللی پول (ویرایش اکتبر ۲۰۲۱) است که بر اساس آن ارزش جاری تولید ناخالص داخلی ایران ۱/۰۸ هزار میلیارد دلار و برای ترکیه و عربستان به ترتیب ۷۹۶ و ۸۴۳ میلیارد دلار برآورد شده‌.

🔹اما این به معنی بزرگ‌تر بودن اقتصاد ایران از ترکیه و عربستان نیست. طبق همین آماری که فارس به آن استناد کرده، اقتصاد ترکیه و عربستان در سال‌های پیش بزرگ‌تر از ایران است. در یک دهه گذشته #اقتصاد ایران با میانگین رشد نزدیک به صفر در جا زده است، میانگین رشد ترکیه ۵/۵ درصد و عربستان ۲/۵ درصد در سال بوده است.

🔹پس چه اتفاقی افتاده؟ صندوق بین‌المللی پول در محاسبات خود نرخ رسمی را مبنای محاسبه قرار می‌دهد، برای همین ارزش دلاری قیمت جاری تولید ناخالص داخلی ایران را با قیمت رسمی ۴۲۰۰ تومانی محاسبه کرده است. بانک‌جهانی چند ماه پیش با تعدیل نرخ برابری #ارز، برآورد خود را از ارزش تولید ناخالص داخلی ایران تا یک سوم کاهش داد.

🔹اگر رقم اعلام شده از سوی صندوق بین‌المللی پول برای ارزش جاری تولید ناخالص داخلی ایران در سال ۲۰۲۱ میلادی (که ۱/۰۸ هزار میلیارد دلار برآورد شده) به جای محاسبه با نرخ برابری ۴۲۰۰ تومانی با میانگین نرخ بازار آزاد یعنی ۲۵ هزار و ۹۸۰ تومان ارزیابی مجدد شود، ارزش جاری تولید ناخالص داخلی ایران در سال ۲۰۲۱ میلادی به ۱۷۴/۶ میلیارد دلار تغییر می‌کند. چیزی حدود یک ششم برآورد فعلی. اما محاسبه ارزش جاری GDP ایران با قیمت دلار آزاد نیز تصویری واقعی از ابعاد اقتصاد ایران ارائه نمی‌کند.

🔹با توجه به مشخص نبودن سهم انواع نرخ‌های دلار در تولید ناخالص داخلی ایران، نمی‌توان با قطعیت گفت چه نرخی از برابری، برآورد دقیق‌تری از ارزش جاری اقتصاد ایران را به دلار آمریکا به دست می‌دهد، اما می‌توان با اطمینان گفت اقتصاد ایران بزرگ‌تر از ترکیه و عربستان نیست.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه به این ادعای خبرگزاری فارس که «ایران در جایگاه نخست تولید ناخالص داخلی در منطقه و عربستان و ترکیه در رتبه‌های دوم و سوم قرار دارند» نشان «گمراه‌کننده» می‌دهد.

👈 توضیحات بیشتر همراه با منابع را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
Audio
🎙اپیزودِ شاخ‌دارها

🔹این هفته در پادکست فکت‌نامه، به سراغ سوژه‌هایی رفته‌ایم که اغلب، شاخ‌دارند. ابتدا ادعایی را بررسی می‌کنیم که از سوی ابراهیم رئیسی و برخی از رسانه‌ها در ایران منتشر شده است. بر اساس این ادعا، رشد صادرات غیرنفتی ایران در زمان دولت رئیسی ۴۰ درصد افزایش داشته است. توضیح می‌دهیم که چرا به این ادعا نشان گمراه‌کننده داده‌ایم.

🔹اما سه ادعایی که به آنها شاخ‌دار داده‌ایم از این قرارند: ادعای مصطفی میرسلیم درباره تعداد کارمندان دولت در ایران، ادعای علی‌اکبر #رائفی‌پور درباره اینکه به زودی همه سلاح‌های مدرن در جهان از کار می‌افتند و ادعای معاون وزیر بهداشت ایران درباره وجود اسناد MI6 مبنی بر دخالت آنها در شرایط جمعیتی در ایران.

🔹در پایان نیز فکت‌چکی را از روزنامه همشهری بررسی می‌کنیم که می‌گوید طبق اعلام #یونسکو، فارسی تنها زبان کلاسیک زنده دنیاست.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
❗️واقعه گوهرشاد ارتباطی با کشف حجاب نداشته است

🔹خبرگزاری فارس با استناد به «شنیده‌های فضای مجازی» خبر از «کشف گور دسته‌جمعی شهدای مسجد گوهرشاد مشهد» داد که هنوز سندی در تایید این ادعا نیست. با وجود این فارس به همین بهانه بار دیگر این ادعای نادرست را که وقایع گوهرشاد در پی اعتراض مردم به «کشف حجاب» روی داد، تکرار کرد.

🔹طبق اسناد و مدارک، واقعه گوهرشاد در واکنش به بخشنامه‌ی جایگزینی کلاه پهلوی با کلاه شاپو که در خرداد ماه ۱۳۱۴ ابلاغ شده بود رخ داد و در ۲۰ تیر به درگیری و کشتار در مسجد گوهرشاد انجامید. در حالی که دستور کشف حجاب بیش از ۵ ماه بعد یعنی ۲۷ آذر همان سال صادر شد.

🔹ما ۲ سال پیش در فکت‌نامه مقاله‌ای در این باره نوشتیم و به جمله «واقعه گوهرشاد در اعتراض به کشف حجاب رخ داده» نشان «نادرست» دادیم.

👈 توضیحات بیشتر همراه با منابع را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🗞علیرضا اعرافی مدیر حوزه‌های علمیه گفته: «در مجموعه‌های حوزوی شهر قم، بیش از ۱۰۰ مجله علمی در حال فعالیت و تولید محتوا هستند».

🔹شورای عالی انقلاب فرهنگی از سال ۸۷ به حوزه‌های علمیه اختیار داده تا برای انتشار مجلات علمی حوزوی مجوز صادر کنند. نشریات حوزوی از آیین‌نامه مجلات علمی وزارت علوم و بهداشت تبعیت نمی‌کنند و سازوکار انتشار آنها متفاوت از نشریات علمی متعارف است.

🔹معاونت پژوهشی حوزه تا پایان خرداد ۱۴۰۰، فهرست ۷۶ عنوان نشریه «علمی-پژوهشی» و «علمی-ترویجی» را منتشر کرده. برخی از این مجلات به صاحب امتیازی اشخاص حقیقی منتشر می‌شوند. برخی اشخاص همزمان مدیرمسئول چند نشریه‌اند و دست‌کم در یک مورد مدیر مسئول نشریه چند سال پیش فوت کرده‌ است.

🔹فارغ از اینکه مجلاتی که توسط نهادهای حوزوی به عنوان مجله علمی منتشر می‌شوند چه کیفیتی دارند، تعداد این نشریات طبق آمار معاونت پژوهشی حوزه کمتر از ۱۰۰ مجله است. از این رو «فکت‌نامه» به گفته آقای اعرافی که «در مجموعه‌های حوزوی شهر قم، بیش از ۱۰۰ مجله علمی در حال فعالیت و تولید محتوا هستند» نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
📈معاون وزیر بهداشت می‌گوید: اسناد لو رفته از MI6 نشان می‌دهد که دشمن روی کاهش جمعیت و نابودی کشور حساب کرده است.

🔹این ادعایی بی‌پایه و اساس است. هیچ سند و مدرک معتبری مبنی بر وجود توطئه جمعیتی بریتانیا و سایر کشورهای خارجی علیه ایران وجود ندارد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
⛪️ قانون مالیات کلیسا در آلمان چگونه است؟

🔹مخاطبان فکت‌نامه از ما خواسته‌اند درباره موضوع مالیات مذهبی در آلمان که این روزها در شبکه‌های اجتماعی مطرح شده و درباره‌اش صحبت می‌شود، فکت‌چک بنویسیم. یک کاربر توییتر نوشته است مالیات مذهبی در آلمان بین هشت تا نه درصد است.

🔹بررسی‌ها نشان می‌دهد مفهومی به نام «مالیات کلیسا» بخشی از قانون اساسی آلمان و چند کشور اروپایی است. این مالیات از افرادی گرفته می‌شود که عضو اغلب کلیساهای کاتولیک و پروتستانند یا یهودی هستند.

🔹برخلاف ادعایی که مطرح شده، این مالیات، بین ۸ تا ۹ درصد نیست بلکه «۸ تا ۹ درصد از مبلغی که به عنوان مالیات پرداخت می‌شود را به خود اختصاص می‌دهد.»

🔹افراد در آلمان می‌توانند هر زمان که خواستند از عضویت یک کلیسا خارج شوند و دیگر این #مالیات را پرداخت نکنند. از سویی دیگر آمارها نشان می‌دهد در سال ۲۰۲۰ رقم ۱۲ میلیارد یورو در آلمان به عنوان مالیات به کلیساها پرداخت شده که ۸۰۰ میلیون یورو از سال گذشته میلادی کمتر است. دلیل این موضوع این بوده که اعضای کلیساها، از عضویت انصراف داده و دیگر این مالیات را پرداخت نمی‌کنند.

🔹در مجموع از آنجایی که در آلمان مالیات کلیسا وجود دارد اما مقدار آن ۸ درصد نیست، ما نیز به این ادعا که در شبکه‌های اجتماعی مطرح شده نشان «نیمه‌درست» می‌دهیم.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🎇ساعت ۲۳:۳۰ شنبه ۲۵ دی ۱۴۰۰ خبر‌هایی از شنیده شدن صداهای مهیب شبیه به انفجار در استان‌های غربی ایران؛ کرمانشاه، کردستان، ایلام و همدان و دو استان مرزی عراق سلیمانیه و خانقین منتشر شد.

🔹یک روز بعد مجید میراحمدی، معاون امنیتی و انتظامی وزارت کشور گفت: «صدای شنیده‌شده ناشی از رعد و برق بوده و حادثه خاصی رخ نداده‌است.»

🔹وسعت مناطقی که صدا در آنها شنیده شد‌ حدود ۱۰۰ هزار کیلومتر مربع است، یک دایره به شعاع ۳۰۰ کیلومتر. طبق تحقیقات دانشگاهی منتشره در سایت موسسه ملی امنیت رعد و برق آمریکا در بهترین حالت صدای رعد تا ۳۰ کیلومتر دورتر از محل برخورد برق شنیده می‌شود. وسعت این منطقه به عواملی مانند رطوبت، سرعت و شدت باد، دما، پستی و بلندی‌های زمین و... بستگی دارد.

🔹هنوز اطلاعات موثقی نداریم اما احتمال وجود انفجار وجود دارد. در موارد مشابه مقام‌های جمهوری اسلامی انفجار و خرابکاری در تاسیسات هسته‌ای و نظامی را رد کردند، اما چند روز بعد اسناد و تصاویر ماهواره‌ای خلاف آن را ثابت کرده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه این گفته سردار میراحمدی نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🎙این هفته در پادکست فکت‌نامه ابتدا به سراغ ارزش تولید ناخالص داخلی ایران می‌رویم و از مشکلاتی می‌گوییم که در محاسبه آن وجود دارد. اینکه وجود دلار چند نرخی، می‌تواند موجب گمراهی در این زمینه شود و این طور به نظر آید که حجم اقتصاد ایران از کشورهایی مثل ترکیه و عربستان هم بیشتر است.

🔹یک فکت‌چک تاریخی که این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کردیم مربوط به حاشیه‌های خبری است که در شبکه‌های اجتماعی و سایت‌های خبری بازتاب داشت؛ خبر نادرست کشف گور دسته‌جمعی در مشهد و بعد مرتبط کردن آن با واقعه مسجد گوهرشاد در سال ۱۳۱۴.

🔹فکت‌چک‌هایی درباره تعداد نشریات علمی در حوزه‌های علمیه ایران و بررسی مالیات مذهبی کلیسا در آلمان هم دیگر سوژه‌هایی هستند که در این قسمت به آنها پرداختیم.

🔹نگاهی به خبر شنیده‌شدن صدایی مهیب در غرب ایران و مروری بر چند کامنت شنوندگان پادکست هم بخش پایانی این اپیزود است.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
🕌 شایعه کشف گور دسته‌جمعی شهدای مسجد گوهرشاد در مشهد صحت ندارد

🔹در شبکه‌های اجتماعی شایعه شده گور دسته جمعی کشته شدگان واقعه گوهرشاد در مشهد کشف شده است.

🔹این شایعه صحت ندارد، در روزها، هفته‌ها و ماه‌ها و سال‌های اخیر هیچ گور جمعی در مشهد کشف نشده و هیچ خبری به این مضمون به طور رسمی یا غیررسمی در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها منتشر نشده است. سازمان میراث فرهنگی و فرماندهی انتظامی خراسان نیز این خبر را تکذیب کرده‌اند.

🔹با این حال این شایعه در مقیاس انبوه در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های جمهوری اسلامی، از جمله صدا و سیما و خبرگزاری‌های رسمی منتشر و دست‌مایه تولید مطالبی علیه خاندان پهلوی شده است. در این مطالب حجم قابل توجهی از اطلاعات نادرست، تصاویر دستکاری شده و ادعاهای بی‌اساس درباره واقعه #گوهرشاد مطرح شده است.

🔹دقیقا معلوم نیست،‌ چند نفر در ماجرای گوهرشاد کشته شده‌اند. با اینکه در رسانه‌های جمهوری اسلامی صحبت از کشته شدن هزاران نفر است، اما بر اساس برخی روایت‌های منابع دست اول تعداد کشته شدگان بیش از چند ده نفر نبوده است.

🔹طبق روایت محمدتقی بهلول که به عنوان موثرترین چهره معترضان در واقعه گوهرشاد معرفی می‌شود، در این واقعه ۱۴ نفر از معترضان و ۸ نفر از نیروهای نظامی کشته شدند. آقای بهلول می‌گوید کشته شدگان همان روز اول دفن شده‌اند. با این حال برخی منابع هم از حمل اجساد با کامیون صحبت می‌کنند. تاکنون هیچ سندی مبنی بر وجود گور جمعی کشته شدگان واقعه گوهرشاد در مشهد منتشر نشده است.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه خبر ««کشف گور دسته‌جمعی کشته‌شدگان مسجد گوهرشاد در مشهد» را شایعه‌ای بی‌اساس می‌داند و به آن نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 توضیحات بیشتر همراه با منابع را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🕌خبرگزاری فارس می‌گوید تعداد کشته‌شدگان واقعه گوهرشاد ۴ هزار نفر است.

🔹آمار دقیق کشته‌شدگان واقعه #گوهرشاد معلوم نیست. روایت‌های گوناگونی در این باره در دست است که اغلب مبتنی بر خاطرات شفاهی و اسناد واسطه‌ای است. اعداد و ارقام متنوعی- از ۱۱ نفر تا ۱۶۷۰ نفر- درباره تعداد کشته‌شدگان گفته شده، اما تا آنجایی که ما گشتیم روایتی مبنی بر کشته شدن ۴هزار نفر پیدا نکردیم.

🔹محمدتقی بهلول و نواب احتشام رضوی، دو تن از رهبران معترضان در خاطرات خود تعداد کشته شدگان را ۲۲ نفر (۱۴ نفر معترض و ۸ نظامی) و ۶۰ نفر ذکر کردند. منبع ۱۶۷۰ نفر هم خاطرات محمدعلی شوشتری است که در زمان واقعه نماینده رضاشاه در آستان قدس بود.

🔹صرف نظر از روایت‌های تاریخی، طرح ادعای کشته شدن ۴هزار نفر در محوطه صحن مسجد گوهرشاد از نظر منطقی سوال‌برانگیز است. ظرف جمعیتی صحن در متراکم‌ترین حالت که افراد ساکن کنار هم بایستند حدود ۵۷۰۰ نفر است. تراکم جمعیت در زمان درگیری با توجه به حضور ماموران و تحرک جمعیت کمتر از این است.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه به ادعای خبرگزاری فارس نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🛰 برخی رسانه‌ها در ایران از استخدام ۲۴ «عالم دینی» توسط ناسا خبر داده‌اند. این خبر گمراه‌کننده است!

🔹ناسا هیچ «عالم دینی» استخدام نکرده، اما از برخی مطالعات اجتماعی-مذهبی درباره مواجهه انسان با حیات فرازمینی حمایت کرده است.

👈در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
Audio
🎙این هفته در پادکست فکت‌نامه ابتدا به سراغ ارزش تولید ناخالص داخلی ایران می‌رویم و از مشکلاتی می‌گوییم که در محاسبه آن وجود دارد. اینکه وجود دلار چند نرخی، می‌تواند موجب گمراهی در این زمینه شود و این طور به نظر آید که حجم اقتصاد ایران از کشورهایی مثل ترکیه و عربستان هم بیشتر است.

🔹یک فکت‌چک تاریخی که این هفته در سایت فکت‌نامه منتشر کردیم مربوط به حاشیه‌های خبری است که در شبکه‌های اجتماعی و سایت‌های خبری بازتاب داشت؛ خبر نادرست کشف گور دسته‌جمعی در مشهد و بعد مرتبط کردن آن با واقعه مسجد گوهرشاد در سال ۱۳۱۴.

🔹فکت‌چک‌هایی درباره تعداد نشریات علمی در حوزه‌های علمیه ایران و بررسی مالیات مذهبی کلیسا در آلمان هم دیگر سوژه‌هایی هستند که در این قسمت به آنها پرداختیم.

🔹نگاهی به خبر شنیده‌شدن صدایی مهیب در غرب ایران و مروری بر چند کامنت شنوندگان پادکست هم بخش پایانی این اپیزود است.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
❓آیا مومیایی‌های سه‌انگشتی نازکا، فرازمینی هستند؟

🔹در شبکه‌های اجتماعی شایعه شده «آزمایش DNA روی مومیایی‌های سه‌انگشتی در پرو نشان داده آنها موجودات فرازمینی هستند.»

🔹منشاء این شایعات، اخباری است که چهار سال پیش در بسیاری از رسانه‌ها و خبرگزاری‌های معتبر ایرانی هم منتشر شده‌بود. در تصاویر منتشر شده از این مومیایی‌ها، انگشتان دست و پا مومیایی‌ها ۳ عدد بوده و اندازه آنها بسیار بلند است و با انگشت انسان‌ها بسیار متفاوت است.

🔹سرمنشاء اصلی این خبر گزارشی است که در سال ۲۰۱۸ در خبرگزاری روسی اسپوتنیک منتشر شد. در آن گزارش فردی به‌نام کنستانتین کوروتکوف که سابقه طولانی در زمینه ترویج امور عجیب و فراطبیعی دارد، می‌گوید مومیایی‌هایی که او آنها را مطالعه کرده انسان نیستند و ساختار آناتومیکی متفاوتی دارند.

🔹اصالت مومیایی‌هایی که درباره آنها صحبت می‌شود، تایید نشده است. گروهی از پژوهشگران می‌گویند که این مومیایی‌ها احتمالا از کنار هم قرار دادن اجزای جسد‌های مختلف و سرهم‌بندی‌ آنها درست شده‌اند. گفته می‌شود یک قاچاقچی اشیا باستانی در نازکا پرو به نام ماریو در این تقلب‌ها دست دارد.

🔹فکت‌نامه ضمن بازخوانی اطلاعات و اخباری که تاکنون درباره مومیایی‌های پرو منتشر شده، صحت این خبر را که «آزمایش DNA روی مومیایی‌های سه‌انگشتی در پرو نشان داده آنها موجودات فرازمینی هستند» رد می‌کند و به آن نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 توضیحات بیشتر همراه با منابع را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🦠ماندگاری امیکرون بر سطح پوست و پلاستیک

🔹گفته شده «سویه #امیکرون تا ۲۰۰ ساعت روی پوست و پلاستیک ماندگار است».

🔹منبع این خبر گفته‌های حمید سوری متخصص اپیدمیولوژی و عضو کمیته علمی کووید در یک برنامه تلویزیونی است.

🔹احتمالا پژوهشی که آقای سوری به آن استناد می‌کند، تحقیقات اولیه پژوهشگران ژاپنی است که هنوز «داوری همتا» نشده. ضمن اینکه نتایج آن نیز در شرایط آزمایشگاهی به دست آمده است.

🔹نتایج این پژوهش اولیه نشان می‌دهد میزان ماندگاری سویه امیکرون روی سطوح پلاستیکی ۱۹۳/۵ ساعت و روی پوست حدود ۲۱/۱ ساعت است.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه به این خبر که «امیکرون روی پوست و پلاستیک حدود ۲۰۰ ساعت می‌ماند» نشان نیمه‌درست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
📚آیا در دنیا ۱۰ کشور هسته‌ای وجود دارد که ایران یکی از آنهاست؟

🔹در کتاب شیمی پایه دهم نوشته شده: با تلاش «دانشمندان هسته‌ای… نام ایران در فهرست ده‌گانه کشورهای هسته‌ای جهان ثبت شد.»

🔹در دنیا ۲۳ کشور فعالیت‌های غنی‌سازی اورانیوم را انجام داده یا قبلا انجام می‌داده‌اند یعنی صاحب آن فناوری هستند و نه ۱۰ کشور: آرژانتین، برزیل، چین، فرانسه، آلمان، هند، ایران، ژاپن، هلند، کره‌شمالی، پاکستان، روسیه، کره جنوبی، بریتانیا، ایالات متحده، قزاقستان، استرالیا، اسرائیل. کشورهای بلژیک و سوئد و ایتالیا و اسپانیا هم در خاک فرانسه غنی‌سازی می‌کنند. لیبی، آفریقای جنوبی هم برنامه‌های غنی‌سازی‌شان را متوقف کرده‌اند.

🔹تنها فهرست ۹تایی در زمینه فعالیت‌های هسته‌ای، لیست کشورهای دارنده «بمب اتم» است که تا روز نگارش این گزارش، ایران در آن قرار ندارد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعای منتشر شده در کتاب شیمی پایه دهم که «نام ایران در فهرست ده‌گانه کشورهای هسته‌ای جهان ثبت شد.» نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh