FactNameh | فکت‌نامه
110K subscribers
4.25K photos
732 videos
3 files
4.26K links
فکت‌نامه اولین سایت درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) سیاسی درباره‌ی ایران است.
وبسایت: factnameh.com
بات تلگرامی فکت‌نامه:‌ @FactnamehBot
ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin
twitter.com/factnameh
fb.com/factnameh
instagram.com/factnameh
Download Telegram
❓آیا مومیایی‌های سه‌انگشتی نازکا، فرازمینی هستند؟

🔹در شبکه‌های اجتماعی شایعه شده «آزمایش DNA روی مومیایی‌های سه‌انگشتی در پرو نشان داده آنها موجودات فرازمینی هستند.»

🔹منشاء این شایعات، اخباری است که چهار سال پیش در بسیاری از رسانه‌ها و خبرگزاری‌های معتبر ایرانی هم منتشر شده‌بود. در تصاویر منتشر شده از این مومیایی‌ها، انگشتان دست و پا مومیایی‌ها ۳ عدد بوده و اندازه آنها بسیار بلند است و با انگشت انسان‌ها بسیار متفاوت است.

🔹سرمنشاء اصلی این خبر گزارشی است که در سال ۲۰۱۸ در خبرگزاری روسی اسپوتنیک منتشر شد. در آن گزارش فردی به‌نام کنستانتین کوروتکوف که سابقه طولانی در زمینه ترویج امور عجیب و فراطبیعی دارد، می‌گوید مومیایی‌هایی که او آنها را مطالعه کرده انسان نیستند و ساختار آناتومیکی متفاوتی دارند.

🔹اصالت مومیایی‌هایی که درباره آنها صحبت می‌شود، تایید نشده است. گروهی از پژوهشگران می‌گویند که این مومیایی‌ها احتمالا از کنار هم قرار دادن اجزای جسد‌های مختلف و سرهم‌بندی‌ آنها درست شده‌اند. گفته می‌شود یک قاچاقچی اشیا باستانی در نازکا پرو به نام ماریو در این تقلب‌ها دست دارد.

🔹فکت‌نامه ضمن بازخوانی اطلاعات و اخباری که تاکنون درباره مومیایی‌های پرو منتشر شده، صحت این خبر را که «آزمایش DNA روی مومیایی‌های سه‌انگشتی در پرو نشان داده آنها موجودات فرازمینی هستند» رد می‌کند و به آن نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 توضیحات بیشتر همراه با منابع را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🦠ماندگاری امیکرون بر سطح پوست و پلاستیک

🔹گفته شده «سویه #امیکرون تا ۲۰۰ ساعت روی پوست و پلاستیک ماندگار است».

🔹منبع این خبر گفته‌های حمید سوری متخصص اپیدمیولوژی و عضو کمیته علمی کووید در یک برنامه تلویزیونی است.

🔹احتمالا پژوهشی که آقای سوری به آن استناد می‌کند، تحقیقات اولیه پژوهشگران ژاپنی است که هنوز «داوری همتا» نشده. ضمن اینکه نتایج آن نیز در شرایط آزمایشگاهی به دست آمده است.

🔹نتایج این پژوهش اولیه نشان می‌دهد میزان ماندگاری سویه امیکرون روی سطوح پلاستیکی ۱۹۳/۵ ساعت و روی پوست حدود ۲۱/۱ ساعت است.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه به این خبر که «امیکرون روی پوست و پلاستیک حدود ۲۰۰ ساعت می‌ماند» نشان نیمه‌درست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
📚آیا در دنیا ۱۰ کشور هسته‌ای وجود دارد که ایران یکی از آنهاست؟

🔹در کتاب شیمی پایه دهم نوشته شده: با تلاش «دانشمندان هسته‌ای… نام ایران در فهرست ده‌گانه کشورهای هسته‌ای جهان ثبت شد.»

🔹در دنیا ۲۳ کشور فعالیت‌های غنی‌سازی اورانیوم را انجام داده یا قبلا انجام می‌داده‌اند یعنی صاحب آن فناوری هستند و نه ۱۰ کشور: آرژانتین، برزیل، چین، فرانسه، آلمان، هند، ایران، ژاپن، هلند، کره‌شمالی، پاکستان، روسیه، کره جنوبی، بریتانیا، ایالات متحده، قزاقستان، استرالیا، اسرائیل. کشورهای بلژیک و سوئد و ایتالیا و اسپانیا هم در خاک فرانسه غنی‌سازی می‌کنند. لیبی، آفریقای جنوبی هم برنامه‌های غنی‌سازی‌شان را متوقف کرده‌اند.

🔹تنها فهرست ۹تایی در زمینه فعالیت‌های هسته‌ای، لیست کشورهای دارنده «بمب اتم» است که تا روز نگارش این گزارش، ایران در آن قرار ندارد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعای منتشر شده در کتاب شیمی پایه دهم که «نام ایران در فهرست ده‌گانه کشورهای هسته‌ای جهان ثبت شد.» نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🎇مجید میراحمدی، معاون امنیتی و انتظامی وزارت کشور می‌گوید: «صدای شنیده‌شده در استان‌های غربی کشور ناشی از رعد و برق بوده». شاخ‌دار!

🔹از نظر فیزیکی صدای رعد و برق نهایتا تا ۳۰ کیلومتر شنیده می‌شود، در حالی که این صدا در محدوده‌ای با شعاع ۳۰۰ کیلومتر شنیده شد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🎙مومیایی‌های فرازمینی

🔹این قسمت از پادکست هفتگی فکت‌نامه با مرور خبرهای مربوط به «جو روگن» چهره مشهور دنیای پادکست شروع می‌شود. فرهاد توضیح می‌دهد که چه مسائلی برای سرویس «اسپاتیفای»، سرویس انحصاری پخش پادکست جو روگن به وجود آمده است و نقش انتشار اخبار نادرست مربوط به واکسیناسیون در این رابطه چیست.

🔹در ادامه به سراغ مرور فکت‌چک‌هایی می‌رویم که در سایت فکت‌نامه به آنها پرداختیم. کمی درباره مساله ماندگاری سویه امیکرون بر روی سطوح پلاستیکی و پوست می‌گوییم و بعد هم به فکت‌چکی می‌پردازیم که ادعایی است از کتاب‌های درسی شیمی پایه دهم که می‌گوید ایران یکی از ده قدرت اتمی دنیاست و ما نیز توضیح می‌دهیم که چرا این گفته،‌ نادرست است.

🔹مومیایی‌های فرازمینی سه‌انگشتی هم یکی از سوژه‌های شنیدنی این قسمت است و در پایان نیز رضا درباره پاسخ یک کارشناس درباره واقعه مسجد گوهرشاد توضیح می‌دهد.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
❗️اطلاعات نادرست زیادی درباره کاهش یا پیر شدن #جمعیت ایران منتشر می‌شوند.

🔹طبق برآوردهای جمعیتی مرکز #آمار ایران، نرخ سالمندی در سال ۱۴۳۰ بسیار کمتر از ۳۰درصد است. بر اساس برآوردهای سازمان ملل دست‌کم تا ۳دهه دیگر نرخ سالمندی در ایران کمتر از ۸۱ کشور دیگر است.

👈 درستی‌سنجی‌های حوزه جمعیت را در سایت فکت‌نامه بخوانید


✅ @Factnameh
💻احمد علم الهدی در خطبه‌های نماز ۸ بهمن ۱۴۰۰ مشهد گفته که ۸۵ درصد فضای مجازی در خارج از کشور پر می‌شود و تنها ۱۵ درصد آن در داخل کشور پر می‌شود.

🔹آقای علم‌الهدی منبع آمار خود را معرفی نکرده و تاکنون تلاش ما برای برقراری ارتباط و سوال از او بی‌نتیجه مانده، اما تا آنجایی که ما گشتیم هیچ گزارشی پیدا نکردیم که نشان دهد «۸۵درصد» محتوای تولید شده در خارج از کشور تولید و منتشر می‌شود.

🔹اما برآوردهایی که در آبان ۹۸ انجام شد نشان می‌دهد بعد از قطع دسترسی داخل ایران به اینترنت، میزان تولید محتوای فارسی در شبکه‌های اجتماعی افت قابل توجهی داشت. بر اساس این برآوردها بعد از قطع اینترنت میزان تولید محتوی فارسی در تلگرام، توییتر و اینستاگرام به ترتیب، ۹۲ درصد، ۴۵ درصد و ۹۲ درصد کاهش یافت. این یعنی دست کم در آن مقطع زمانی سهم تولید محتوای شبکه‌های اجتماعی در خارج از کشور بسیار کمتر از داخل بود.

🔹از این رو فکت‌نامه به این ادعای احمد علم‌الهدی که «۸۵ درصد فضای مجازی در بیرون از کشور پر می‌شود و ۱۵ درصد دیگر نیز در داخل پر می‌شود»، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Audio
🎙مومیایی‌های فرازمینی

🔹این قسمت از پادکست هفتگی فکت‌نامه با مرور خبرهای مربوط به «جو روگن» چهره مشهور دنیای پادکست شروع می‌شود. فرهاد توضیح می‌دهد که چه مسائلی برای سرویس «اسپاتیفای»، سرویس انحصاری پخش پادکست جو روگن به وجود آمده است و نقش انتشار اخبار نادرست مربوط به واکسیناسیون در این رابطه چیست.

🔹در ادامه به سراغ مرور فکت‌چک‌هایی می‌رویم که در سایت فکت‌نامه به آنها پرداختیم. کمی درباره مساله ماندگاری سویه امیکرون بر روی سطوح پلاستیکی و پوست می‌گوییم و بعد هم به فکت‌چکی می‌پردازیم که ادعایی است از کتاب‌های درسی شیمی پایه دهم که می‌گوید ایران یکی از ده قدرت اتمی دنیاست و ما نیز توضیح می‌دهیم که چرا این گفته،‌ نادرست است.

🔹مومیایی‌های فرازمینی سه‌انگشتی هم یکی از سوژه‌های شنیدنی این قسمت است و در پایان نیز رضا درباره پاسخ یک کارشناس درباره واقعه مسجد گوهرشاد توضیح می‌دهد.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🗞مدیر حوزه‌های علمیه می‌گوید نهادهای حوزوی قم بیش از ۱۰۰ مجله علمی تولید می‌کنند.

🔹صرف نظر از کیفیت «نشریات علمی حوزوی»، تعداد نشریات فهرست شده در سایت حوزه‌های علمیه تنها ۷۶ عنوان است. مرجع صدور مجوز انتشار این نشریات خود حوزه علمیه است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
🚕آیا رانندگان اسنپ و تپسی بیشتر از اوبر است؟

🔹تجارت‌نیوز در گزارشی در ۱۱ بهمن ۱۴۰۰ با عنوان «تعداد رانندگان #اسنپ و #تپسی بیشتر از اوبر» می‌نویسد: «سال ۲۰۲۱ تعداد رانندگان اوبر در سراسر جهان به حدود ۳/۹ میلیون رسید. در ایران نیز طبق آمار منتشر شده بیش از ۳/۴ میلیون نفر در اسنپ به عنوان راننده فعالیت می‌کنند. همچنین ۱/۴ میلیون راننده در شبکه تپسی فعالیت می‌کنند.»

🔹این مقایسه نادرست است زیرا اعداد از نظر ابعاد با هم متفاوت هستند. در این مقایسه، راننده «فعال» اوبر با کل راننده ثبت‌شده اسنپ و تپسی مقایسه شده‌است. ضمن اینکه عدد ارائه شده برای راننده‌های اسنپ هم درست نیست.

🔹آمار «رانندگان فعال سالانه» در #اوبر در سال ۲۰۲۰، حدود ۳/۵ میلیون نفر بوده که ۴۰ درصد کمتر از ۵میلیون راننده فعال سالانه این شرکت در سال ۲۰۱۹ است. این ریزش به محدودیت‌های ناشی از همه‌گیری کویید ۱۹ ربط داده می‌شود.

🔹آماری از «رانندگان فعال» اسنپ در دست نیست. اما مدیرعامل قبلی این شرکت در اردیبهشت ۱۳۹۹ در یک مصاحبه اینستاگرامی مدعی شده که حدود ۹۰۰ هزار «راننده فعال ماهانه» از ۲/۵میلیون راننده کل دارند. این درحالی است که در گزارش این شرکت یک سال بعد تعداد کل رانندگان ثبت‌شده اسنپ ۲/۴ میلیون ذکر شده و تعداد «راننده فعال ماهانه» هم ذکر نشده‌است.

🔹آمار تپسی دقیق‌تر است. مطابق امیدنامه بورسی این شرکت حدود ۱/۴ میلیون راننده ثبت شده دارد و متوسط «راننده فعال ماهانه» آن در سال ۱۳۹۹ بیش از ۱۷۱ هزار نفر است. همچنین پیش از همه‌گیری کووید ۱۹ این شرکت ۲۳۶هزار «راننده فعال ماهانه» در سال ۱۳۹۸ داشته‌است.

🔹به‌این ترتیب تعداد راننده فعال ماهانه اسنپ و تپسی روی‌هم کمتر از ۱/۲ میلیون نفر است در حالی که اوبر در اثر کرونا رانندگان فعالش از ۵ میلیون در سال ۲۰۱۹ به ۳/۹ میلیون‌نفر در ۲۰۲۱ رسیده‌است.

🔹بنابراین این گفته تجارت نیوز که «تعداد رانندگان اسنپ و تپسی بیشتر از اوبر است» «نادرست» است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
📚در کتاب شیمی پایه دهم نوشته شده که نام ایران جزو ده کشور هسته‌ای جهان ثبت شده ‌‌است.

🔹فهرستی به اسم «۱۰ کشور هسته‌ای»‌ وجود ندارد. تعداد کشورهایی که دارای فناوری غنی‌سازی‌اند ۲۳ کشور است. ۹ کشور هم بمب هسته‌ای دارند که ایران فعلا جزو آن‌ها نیست.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
💉رسانه‌ها در ایران اعلام کردند نشریه معتبر لنست، واکسن رازی کووپارس را به عنوان پیشروترین واکسن استنشاقی کووید ۱۹ در جهان معرفی کرده. برخی رسانه‌ها نیز عنوان «پیشرفته‌ترین» را به نقل از لنست به این واکسن داده‌اند.

🔹این مقاله در ژورنال لنست چاپ نشده. مجله‌ای با نام eBioMedicine که یکی از نشریات زیرمجموعه لنست است، در مقاله‌ای به سراغ روند پیشرفت واکسن‌های استنشاقی کووید ۱۹ رفته.

🔹در این مطلب، گزارشی از روند بررسی ۱۲ واکسن استنشاقی تهیه شده که واکسن رازی کووپارس نیز یکی از آنهاست. در گزارش آمده این واکسن مراحل یک و دوی کارآزمایی بالینی را پشت‌سر گذاشته و در مرحله سوم کارآزمایی بالینی است. اشاره‌ای به پیشرو بودن یا پیشرفته بودن این واکسن در مقاله به چشم نمی‌خورد.

🔹حتی اگر بخواهیم مفهوم غیردقیق پیشرو بودن را به مراحل کارآزمایی بالینی نسبت دهیم، باز هم واکسن دیگری وجود دارد که در مرحله سوم کارآزمایی بالینی خود به سر می‌برد.

🔹بنابراین با توجه به آنچه در مجله eBioMedicine آمده فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🕌خبر کشف گور جمعی‌ در مشهد شایعه‌ای بی‌اساس است که توسط کاربران «ارزشی» در شبکه‌های اجتماعی تولید و در صداوسیما و خبرگزاری‌های رسمی پخش شده است.

🔹تعداد دقیق کشته‌شدگان واقعه گوهرشاد مشخص نیست. سند محکمی مبنی بر دفن دسته‌جمعی کشته‌شدگان هم وجود ندارد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
💰کمک‌های بین‌المللی به ایران در حوزه بهداشت و سلامت

🔹ناصر سیم فروش، مشاور عالی وزیر بهداشت، مدعی است: «تنها جایزه‌ [کمک] بین‌المللی که در حوزه #بهداشت دریافت کرده‌ایم، وام ۱۵۰ میلیون دلاری برای کاهش جمعیت بوده است». بررسی‌های «فکت‌نامه» نشان می‌دهد که این ادعا واقعیت ندارد.

🔹احتمالا منظور آقای سیم‌فروش از کمک ۱۵۰ میلیون دلاری، وامی است که بانک جهانی با هماهنگی صندوق جمعیت ملل متحد در سال ۱۳۷۲ برای تنظیم خانواده به ایران پرداخت کرده است، اما این تنها کمک‌ مالی سازمان‌های بین‌المللی در حوزه بهداشت محدود به تنظیم خانواده و کاهش رشد #جمعیت نبوده و نیست.

🔹بررسی اسناد معتبر بین‌المللی نشان می‌دهد صندوق جمعیت سازمان ملل متحد به ایران طی سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۱ بالغ بر ۲۷ میلیون دلار به ایران کمک کرده است. این کمک‌ها برای سه برنامه «تنظیم خانواده»، «به صفر رساندن مرگ قابل پیشگیری مادران» و «مقابله با ایدز» پرداخت شده‌اند.

🔹علاوه بر این اسناد متعددی از سایر کمک‌های نقدی و غیرنقدی سازمان‌های بین‌المللی وجود دارد که نشان می‌دهد کمک‌های بین‌المللی در حوزه بهداشت فراتر از برنامه تنظیم خانواده است. به عنوان نمونه می‌توان به کمک ۶۰ میلیون دلاری برنامه عمران ملل متحد (UNDP) برای مقابله با ایدز، مالاریا و سل یا وام ۵۰ میلیون دلاری بانک جهانی با هماهنگی سازمان بهداشت جهانی برای مقابله با کرونا، و همچنین کمک‌های #یونیسف برای ریشه کنی فلج اطفال در ایران اشاره کرد.

🔹کمک‌های سازمان‌های وابسته به سازمان ملل متحد به کشورهای عضو، با تقاضا و هماهنگی دولت‌ها انجام می‌شود.

🔹با این اوصاف «فکت‌نامه» به این گفته ناصر سیم فروش، مشاور عالی وزیر بهداشت که «تنها جایزه (کمک) بین‌المللی که در حوزه بهداشت دریافت کرده‌ایم، وام ۱۵۰ میلیون دلاری صندوق جمعیت ملل متحد برای کاهش جمعیت بوده‌است» نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🎙این هفته در پادکست فکت‌نامه توضیح می‌دهیم که خبر مومیایی‌های فرازمینی چگونه در رسانه‌های فارسی جعل شده است.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
❓ابعاد کودک‌همسری در ایران چقدر است؟

🔹آمارهای رسمی در ایران نشان می‌دهند طی ۸ سال گذشته بیش از یک پنجم ازدواج‌های ثبت شده در ایران بر اساس معیارهای بین‌المللی مصداق #کودک‌_همسری بوده‌اند.

🔹در فاصله سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۹ بیش از ۵ میلیون ازدواج در دفاتر ثبت احوال ازدواج ثبت شده، در سال‌های ۹۲ تا ۹۹ در ۱,۰۷۷,۴۴۹ مورد سن دختر و در ۱۲,۵۵۰ مورد سن پسر کمتر از ۱۸ سال بوده است. به عبارتی هر ۵ ازدواج رسمی، دست‌کم یک مورد مصداق کودک‌همسری است.

🔹در یک چهارم ازدواج‌های زیر ۱۸ سال سن دختر ۱۴ سال یا کمتر بوده است. مجموع ازدواج دختران در سال‌های ۹۲ تا ۹۹ نزدیک به ۲۷۵ هزار مورد است. با اینکه قانون مدنی شرایط ازدواج دختران زیر ۱۳ سال را مشروط به «رضایت ولی» و «مصلحت دادگاه» کرده، اما در ۸ سال گذشته حدود ۱۳ هزار و ۵۰۰ واقعه ازدواج در ایران رسما به ثبت رسیده است.

🔹طبق آمار رسمی سال ۱۳۹۹ بیشترین آمار ازدواج کودکان دختر، چه از نظر تعداد و چه از نظر نسبت ازدواج در استان‌های شرق و شمال شرقی و شمال غربی و سیستان و بلوچستان ثبت شد.

🔹 استان‌های سیستان و بلوچستان، خراسان شمالی، خراسان رضوی، زنجان و استان‌های آذربایجان شرقی و اردبیل بالاترین نسبت ازدواج دختران زیر ۱۸ سال را در ایران دارند.

🔹نسبت ازدواج زیر ۱۳ سال نیز در استان‌های زنجان، آذربایجان شرقی، همدان، خراسان رضوی و سیستان و بلوچستان با اختلاف قابل توجهی بیش از سایر استان‌ها است.

🔹بیشترین ازدواج ثبت شده دختران زیر ۱۸ سال در شهرستان‌های مشهد، اهواز، تبریز، زاهدان، اردبیل، قم، تربت جام، نیشابور، ارومیه و بجنورد رخ داده که در سال ۱۳۹۹ بالاترین آمار ازدواج دختران زیر ۱۸ سال در آنها ثبت شده است. بالاترین آمار ازدواج دختران زیر ۱۳ سال نیز در شهرستان‌های خدابنده، بستان‌آباد، قوچان، زاهدان و ملکان به ثبت رسیده است.

🔹در سه شهرستان سرعین، زاوه و بستان‌آباد در بیش از نیمی از ازدواج‌های ثبت شده سن دختر کمتر از ۱۸ سال بوده است. سرعین و بستان‌آباد و خدابنده رکورد ازدواج زیر ۱۵ سال دختران را نیز در اختیار دارند. در ازدواج‌ دختران زیر ۱۳ سال هم بالاترین نسبت به کل ازدواج‌ها مربوط به شهرستان‌های بستان‌آباد، خدابنده و ملکان است.

👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🎙انتشار خبر دردناک مربوط به قتل ناموسی و قربانی شدن مونا (غزل) حیدری، بار دیگر مساله #کودک‌_همسری را در ایران مطرح کرد، او در سن زیر ۱۸ سالگی ازدواج کرد و دارای فرزند شد. رضا در پادکست این هفته نتایج پژوهش خود را درباره آمارهای «رسمی» از ازدواج زیر ۱۸سال در ایران ارائه می‌کند و درباره وضعیت کودک‌همسری در ایران می‌گوید.

🔹در ادامه رضا و فرهاد درباره جریان‌هایی صحبت می‌کنند که با هجوِ گرو‌ه‌های تئوری توطئه، به جنگ باورها و عقاید نادرست رفته‌اند.

🔹بعد هم کمی درباره وضعیت رشته‌گرایش‌ها در حوزه علمیه قم صحبت می‌کنند و البته بررسی فکت‌چکی درباره تعداد رانندگان اسنپ، تپسی و اوبر، بهانه‌ای می‌شود تا بگویند که فکت‌نامه چگونه سوژه‌هایش را انتخاب می‌کند.

🔹نگاهی به گزارش مجله لنست درباره واکسن رازی کووپارس و بررسی کمک‌های بین‌المللی به ایران در حوزه بهداشت نیز دیگر فکت‌چک‌های این قسمت هستند.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
❓حوزه علمیه قم چند رشته گرایش تحصیلی دارد؟‌

🔹علیرضا اعرافی، مدیر حوزه‌های علمیه، مدعی است: «حوزه علمیه قم در علوم شرعیه و فقه، بیش از ۵۰۰ رشته گرایش تحصیلی دارد».

🔹بعد از جست‌وجوی مفصل و تماس با بخش‌های مختلف دفتر مدیریت حوزه‌های علمیه کشور، نه‌تنها هیچ منبعی در تایید این آمار پیدا نکردیم، بلکه به شواهدی در نقض آن برخوردیم.

🔹چند ماه پیش از این معاون آموزشی حوزه علمیه تعداد کل رشته‌های حوزوی (فقهی و غیر فقهی) را ۱۶ رشته با ۴۰۰ گرایش عنوان کرده است. منبع این آمار هم مشخص نیست، اما ۱۰۰ گرایش کمتر از آمار آقای اعرافی است.

🔹بر اساس اطلاعاتی که روی سایت رسمی حوزه‌های علمیه در دسترس است، در مجموع ۴۰ رشته تخصصی در سطوح دو تا چهار در حوزه‌های علمیه ارائه می‌شوند. مجموع تعداد دروس حوزوی در سطوح یک تا سه هم روی هم ۶۸ درس است.

🔹علاوه بر اینها ما توانستیم عناوین ۴۰ گرایش فقهی را هم پیدا کنیم که در ۸ زیرمجموعه ارائه می‌شود. یکی از این زیرمجموعه‌ها «فقه معاصر» است که آقای اعرافی به آن اشاره کرده است. گرایش‌های فقه معاصر «فقه رمز ارزها، فقه پول، فقه بورس و اوراق بهادار، فقه بانک ربوی در اسلام، فقه ربا و بانکداری اسلامی، فقه اساس حکومت اسلامی، فقه حاکمیت در اسلام، فقه ولایت و حکومت اسلامی» هستند.

🔹از دیگر زیرمجموعه‌های فقهی می‌توان به «فقه رسانه» با سه گرایش «فقه رسانه مجازی، فقه رسانه نوشتاری و فقه ادبیات نمایشی» و همین طور «فقه دین و فضای مجازی» با سه گرایش «فقه هوش مصنوعی، فقه بازی‌های رایانه‌ای و فقه شبکه‌های اجتماعی» اشاره کرد.

🔹با این اوصاف به نظر می‌رسد فکت‌نامه این گفته آقای اعرافی را که «حوزه علمیه قم در فقه بیش از ۵۰۰ رشته گرایش تحصیلی دارد»، بی‌اساس می‌داند و به آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
📊ادعای خبرگزاری فارس درباره همسرکشی در ایران

🔹خبرگزاری فارس با انتشار یک اینفوگرافیک در شبکه‌های اجتماعی نوشته: «شوهرکشی در ایران بیشتر از #زن‌کشی است.»

🔹هیچ سندی در تایید این ادعا وجود ندارد، در عوض شواهد و قرائنی هست که عکس این ادعا را تایید می‌کند.

🔹حدس می‌زنیم منبع این ادعا اظهارات ۳ سال پیش یک قاضی دادگستری است که در یک سخنرانی گفته بود از هر ۱۰ پرونده #همسرکشی در استان تهران ۶ شوهرکشی وجود دارد. ما از قاضی سلامی درباره صحبت‌های او سوال کردیم. او گفت این آمار را از بررسی و تحقیق روی پرونده‌های استان تهران به دست آورده است. آقای سلامی همچنین به ما گفت آمارهای او صرفا درباره استان تهران است، ممکن است وضعیت در مناطق دیگر کشور متفاوت از این باشد.

🔹به دلیل عدم دسترسی به داده‌ها نمی‌توانیم به طور مستقل آمارهای قاضی سلامی را تایید یا رد کنیم، حتی در صورت صحت این آمار باز هم نمی‌توان وضعیت تهران را به کل کشور تعمیم داد.

🔹آمار رسمی و به روزی درباره قتل‌های خانوادگی و همسرکشی در ایران به طور عمومی در دست نیست، اما اطلاعات پراکنده‌ای که در سال‌های گذشته درباره همسرکشی منتشر شده‌اند، حکایت از آن دارند آمار زن‌کشی در ایران بیشتر از مردکشی است.

🔹به عنوان مثال «معاون مبارزه با جرایم جنایی پلیس آگاهی در سال ۹۳ گفته: «۳۰درصد قتل‌های کشور را قتل‌های خانوادگی تشکیل می‌دهند که بیشترین قتل‌ها مربوط به همسرکشی است. البته در همسرکشی هم مردان بیش از زنان دست به جنایت می‌زنند.»

🔹یا در یک مقاله دانشگاهی در سال ۱۳۹۰ به نقل از آمار نیروی انتظامی نوشته شده: «میزان همسرکشی توسط مردان ۱۶ درصد و رتبه اول قتل‌های خانوادگی در سال ۱۳۸۸ بوده که نسبت به سال‌های پیش، روند تقریبا ثابتی داشته است. سهم شوهرکشی نیز ۶ درصد بوده که نسبت به سال‌های قبل دو برابر شده است.»

🔹با این اوصاف «فکت‌نامه» این ادعا را که «شوهرکشی در ایران بیشتر است»، بی‌اساس می‌داند و به آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh