FactNameh | فکت‌نامه
110K subscribers
4.25K photos
732 videos
3 files
4.26K links
فکت‌نامه اولین سایت درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) سیاسی درباره‌ی ایران است.
وبسایت: factnameh.com
بات تلگرامی فکت‌نامه:‌ @FactnamehBot
ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin
twitter.com/factnameh
fb.com/factnameh
instagram.com/factnameh
Download Telegram
❌ این خبر «منوتو» درست نیست. حساب توییتر ولودیمیر زلنسکی حتی در ژانویه هم حساب دیگری را دنبال نمی‌کرده است و این ارتباطی به بحران اخیر #اوکراین_روسیه ندارد.

به‌روزرسانی: منوتو این خبر را بدون ذکر توضیحی از حساب‌های کاربری خود حذف کرد.

✅ @Factnameh
📲رئیس کمیسیون مشترک طرح صیانت می‌گوید: «کاهش سرعت اینستاگرام هیچ ارتباطی به این طرح ندارد… هنوز این طرح در مرحله بررسی است و چگونه قبل از تصویب، امکان اجرایی شدن آن وجود دارد؟»

🔹استدلال او ظاهرا درست است، اما ما به گفته او نشان «گمراه‌کننده» دادیم. ماهیت آنچه که امروز منجر به کندی سرعت اینترنت شده‌، با ماهیت آنچه، با تصویب طرح صیانت، منجر به چنین اتفاقاتی می‌شود یکی است.

🔹در هفته‌های گذشته گزارش‌های زیادی از کندی اینترنت به طور کلی -و نه فقط اینستاگرام- مخابره شده. سازمان‌های دولتی نیز پیش از این گزارش‌هایی دادند که نشان می‌دهد این احساس کاربران ریشه در واقعیت‌های فنی دارد. با این‌حال در همین‌زمان جلسه‌ای در «شورای عالی فضای مجازی» درباره «کندی اینترنت» برگزار شده، موضوع «پیشنهاد افزایش پهنای باند» مطرح شده، اما نتیجه خروجی آن سرانجام «عدم افزایش پهنای باند» بود.

🔹با وجود نسخه‌های زیادی که از طرح صیانت منتشر شده‌است مفاهیم کلی مانند محدودیت سرویس‌های خارجی اینترنت طبقاتی و احراز هویت، در آن تغییر نکرده‌اند و بیشتر تغییرات جزئی و انشایی بود.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Audio
🎙مستندی که ۲۷ بهمن ۱۴۰۰ با نام «طراحی کووید»‌ از شبکه سه سیما پخش شد اثری غیرعادی است؛ در ابتدا مخاطبان فکت‌نامه خواستند ما ادعاهای مستند را بررسی کنیم اما در ادامه سوالات دیگری برایمان به وجود آمد.

🔹«طراحی کووید» در نگاه اول، فیلمی غیرفارسی است که دوبله شده، اما می‌گوییم چرا ظن شدید داریم که مستند اساسا ساخته پخش‌کنندگان ایرانی آن باشد.

🔹مستند مجموعه‌ای از ادعاهای بی‌اساس و نادرست درباره منشا کروناست. از جمله اینکه ویروس کرونا دست‌ساز است و آمریکا و نهادهایی چون بنیاد راکفلر و افرادی چون بیل گیتس آن را به سلاحی بیولوژیک بدل کردند.

🔹تا پیش از پخش از صدا و سیما، هیچ ردی از نسخه اصلی مستند نیست. تنها نشانی، لینکی است در یوتیوب که حدود یک هفته پیش از پخش در تلویزیون، در یک کانال تازه تاسیس بارگذاری شده.

🔹این سوال‌ها و چند موضوع دیگر باعث شد در این قسمت از پادکست، به «طراحی کووید» بپردازیم.

🎙فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
🛑این عکس ساختگی با عنوان «طرح جلد مجله تایم» در شبکه‌های اجتماعی و سایت‌های خبری دست‌به‌دست می‌شود. این جلد ساختگی است و تایم چنین طرح جلدی را منتشر نکرده است.

✅ @Factnameh
❗️این عکس با توضیح «تفاوت زلنسکی و پوتین در دیدار با وزیر دفاع خود» در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است. هر دو عکس واقعی‌اند و دولت‌های #روسیه و #اوکراین آنها را به تازگی منتشر کرده‌اند.

✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🎇ویدئویی در حال پخش است که مدعیست یک جنگنده روسی در آسمان اوکراین در حال عملیات است و پدافند ضدهوایی #اوکراین به سمت آن شلیک می‌کند و خلبان درحال مانور است. این ویدیو ساختگی و جعلی است و در حقیقت شبیه‌سازی از بازی ویدیویی Arma 3 است.

✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🎇ویدیو منتشر شده در مورد عملکرد پدافند هوایی در آسمان #اوکراین جعلی است. هواپیماهایی که سایه‌های آنها در تصویر دیده می‌شود، هواپیماهای قدیمی هستند و صحنه یادآور نبردهای هوایی در زمان جنگ جهانی دوم است. ویدیو در حقیقت یک انیمیشن CGI است و در مهرماه در یوتیوب منتشر شده‌است.

✅ @Factnameh
💰ارزش دلاری بودجه و فساد شهرداری در زمان قالیباف

🔹عبدالرضا داوری می‌گوید: «از بودجه ۹۷ میلیارد دلاری شهرداری تهران در زمان قالیباف کل مبلغ تخلفات ۸۴۲ میلیون دلار است. یعنی از هر ۱۰۰۰ دلار هزینه در شهرداری قالیباف، ۹۹۳ دلار به درستی صرف توسعه پایتخت شده است.»

🔹هیچ کدام از این اعداد و ارقام درست نیستند و با حساب و کتاب ریاضی جور در نمی‌آیند.

🔹ارزش دلاری بودجه‌های سالانه شهرداری تهران در سال‌های ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۶ بر اساس میانگین اعلام شده نرخ دلار آزاد هر سال از سوی بانک مرکزی ایران، حدود ۵۶/۷ دلار و بر اساس میانگین نرخ رسمی دلار حدود ۶۸/۸ میلیارد دلار است.

🔹آمار آقای داوری درباره ارزش دلاری #بودجه شهرداری تنها در صورتی درست از آب درمی‌آید که میانگین نرخ دلار در دوران شهرداری ۱۲۸۴ تومان باشد، در حالی که میانگین قیمت رسمی #دلار در این مدت ۱۷۸۷ تومان و میانگین قیمت بازار ۲۲۰۴ تومان است.

🔹هیچ گزارش و برآورد قطعی از حجم تخلفات شهرداری در زمان قالیباف وجود ندارد، اما گزارش‌های پراکنده‌ای که تاکنون منتشر شده حکایت از آن دارد که حجم فساد در این مدت بالغ بر چند ده هزار میلیارد تومان است که بسیار بیشتر از رقم ادعایی ۸۴۲ میلیون دلار است.

🔹فراتر از این، محاسبات آقای داوری ایراد دارد. حاصل تقسیم ۸۴۲ میلیون دلار به ۹۷ میلیارد دلار ۹ در هزار است، نه ۸ در هزار. یعنی حتی اگر فرض کنیم آمارهای آقای داوری درست باشد که نیست، باز هم به ازای هر هزار دلار ۲ دلار خطای محاسباتی وجود دارد.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه به این ادعا که «از بودجه ۹۷ میلیارد دلاری شهرداری تهران در زمان #قالیباف کل مبلغ تخلفات ۸۴۲ میلیون دلار است.» نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❗️عکس‌های ولودیمیر زلنسکی، رییس جمهور #اوکراین در لباس نظامی که با عنوان حضور او در میان نیروهای نظامی کشورش منتشر شده مربوط به روزهای اخیر نیست. عکس‌ها قدیمی است و در سال ۲۰۲۱ گرفته شده‌است.

✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
❗️آقای خامنه‌ای و هواداران او بارها درباره اعترافات مقام‌های آمریکایی به تاسیس داعش و تلاش برای به رسمیت شناختن آن صحبت کردند.

🔹مدعی شدند خانم کلینتون در کتاب خاطرات خود گفته «به ۱۱۲ کشور سفر کرده بود تا از آنها بخواهد بعد از اعلام موجودیت این گروه [داعش]، آن را به رسمیت شناخته و یا دستکم با آن مخالفت نورزند!» این خاطره جعلی است.

🔹برخی دیگر هم به ویدئویی از یک سخنرانی قدیمی هیلاری کلینتون استناد می‌کنند، در حالی که زمان سخنرانی ۵ سال پیش از تاسیس داعش است.

🔹استناد دیگر افشاگری‌های ویکی‌لیکس است، در حالی که در اسناد ویکی‌لیکس سندی مبنی بر اعتراف تلویحی کلینتون در تاسیس داعش وجود ندارد.

🔹اظهارات ترامپ نیز یکی دیگر از اسناد ادعایی است. احتمالا اشاره به گفته‌های ترامپ در جریان رقابت‌های انتخاباتی سال ۲۰۱۶ است که گفته بود هیلاری کلینتون و اوباما داعش را به وجود آوردند.

🔹این ادعا توسط پایگاه‌های درستی‌سنجی معتبر رد شده و ترامپ هم در توییتی نوشته آنچه گفته طعنه و کنایه بوده.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این گفته علی خامنه‌ای نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓کانال تلگرامی مصاف ویدئویی منتشر و ادعا کرده مربوط به جنگ اوکراین است. ویدئو گزارشگری را نشان می‌دهد که پشت سر او روی زمین، افرادی با کاورهایی دراز کشیدند و در نگاه اول ممکن است به نظر برسد جنازه‌های واقعی‌اند. یکی از این افراد، تکان می‌خورد و کاور را کنار می‌زند. فردی به سراغ او می‌رود، شخص خوابیده را به حالت اول برمی‌گرداند و کاور را روی صورت او می‌کشد.

🔹مصاف ادعا می‌کند این ویدئو مربوط به #اوکراین است و غرب با نشان دادن این گزارش، به دنبال کشته‌سازی از غیرنظامیان اوکراینی است.

🔹این ویدئو ارتباطی با اوکراین ندارد و اصلا این افراد جنازه نیستند. ویدئو گزارشی خبری مربوط به ۱۵ بهمن ۱۴۰۰ در تلویزیون اتریش است و این افراد هم فعالان اجتماعی در زمینه تغییرات اقلیمی‌اند که به صورت نمادین به سیاست‌های موجود اعتراض کردند.

🔹این ویدئو پیش از مصاف در رسانه‌های اجتماعی انگلیسی‌زبان هم با عنوان رسوایی درباره قربانیان کووید منتشر شده بود. بنابراین فکت‌نامه به این ادعای مصاف که یک گزارش خبری در حال کشته‌سازی از قربانیان اوکراین است نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
📊نرخ ابتلا و مرگ‌و‌میر #سرطان در ایران پایین‌تر از میانگین جهانی است. طبق برآوردهای مرکز جهانی تحقیقات سرطان وابسته به سازمان بهداشت جهانی، احتمال مرگ بر اثر سرطان تا پیش از ۷۵ سالگی، در ایران حدود ۹درصد و در دنیا ۱۱درصد است.

👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓پایین‌کشیدن عکس قاسم سلیمانی و عذرخواهی پلیس در هند

🔹رهبر جمهوری اسلامی در سخنرانی خود می‌گوید پلیس در یک کشور، به عکس قاسم سلیمانی اهانت می‌کند، مردم نیز به این ماجرا واکنش نشان می‌دهند و پلیس مجبور به عذرخواهی می‌شود. اشاره او به خبرها و ویدئوهایی است که در روزهای گذشته از هند در این زمینه منتشر شده است.

🔹گزارش رسانه‌ها و همچنین خبرهای رسمی منتشر شده از سوی پلیس نشان می‌دهد چنین اتفاقی افتاده است. بر اساس گزارش از شاهدان عینی، یک مامور پلیس در روستایی واقع در مگام در مرکز کشمیر در هند، وارد خانه‌ای می‌شود و پس از پایین کشیدن عکس قاسم سلیمانی از دیوار، آن را آتش می‌زند. بعد از این اتفاق، اعتراض‌هایی آغاز می‌شود و درگیری‌هایی بین مردم منطقه و نیروهای پلیس گزارش شده است. سخنگوی پلیس می‌گوید شرایط پس از عذرخواهی پلیس، آرام شده است.

🔹با توجه به خبرهای منتشر شده و گزارش‌های ماموران رسمی پلیس، فکت‌نامه به این گفته رهبر جمهوری اسلامی نشان «درست» می‌دهد.

👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
📊 اوکراین از نظر تعداد سربازان اعزامی سومین کشور نیروهای ائتلاف در عراق بوده است

🔹مخاطبان فکت‌نامه از ما خواسته‌اند صحت توییتی را از علی‌اکبر رائفی‌پور درباره «آمار سربازان اوکراینی حاضر در جنگ عراق» بررسی کنیم.

🔹او در توییتر نوشته است: «آیا می‌دانید ارتش #اوکراین با اعزام ۵۰۰۰ نیروی نظامی و همکاری با ناتو در خلال سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۱ سومین کشور نیروهای ائتلاف از حیث‌ جمعیت در اشغال عراق و‌ کشتار مردم مظلوم آنجا بودند؟»

🔹بررسی‌های ما، بر اساس اطلاعات گزارش‌های سایت‌های وابسته به وزارت دفاع آمریکا، نشان می‌دهد این ادعا که «ارتش اوکراین با اعزام ۵۰۰۰ نیروی نظامی بین سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۱ سومین کشور نیروهای ائتلاف در عراق بود»، «درست» است.

👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❗️فرانس۲۴: تانکی که یک خودروی غیرنظامی را زیر گرفت روسی نبوده است.

🔹تحقیقات گروه Observers (فرانس۲۴) درباره زیر گرفته شدن یک خودروی غیرنظامی توسط یک تانک نشان می‌دهد که برخلاف تصور عمومی، این یک تانک روسی نیست که به طور عمدی یک شهروند را زیر گرفته، بلکه شواهد بسیاری نشان می‌دهد که تانک اوکراینی است.

🔹سرنخ‌هایی وجود دارد که نشان می‌دهد که این خودروی نظامی اوکراینی است. برای مثال، حرف Z در یک طرف تانک کشیده نشده است. این کار از ابتدای جنگ توسط نیروهای روسی برای متمایز کردن ادوات نظامی روسیه از مدل‌های مشابه اوکراینی صورت گرفته است.

🔹علاوه بر آن، به گفته برخی کارشناسان، این نوع از موشک‌انداز زمین به هوا (Strela-10) برای نبرد نزدیک در فضای شهری طراحی نشده است، بلکه کاربرد اصلی آن برای حمایت از نیرو‌های در حال عقب‌نشینی است.

🔹برای چه این خودروی زرهی اوکراینی یک خودروی غیر نظامی را زیر گرفت؟ ویدیو‌های دیگری از لحظات پیش از حادثه نشان می‌دهد نیروهای اوکراینی در حال درگیری مسلحانه با یک نظامی روس مظنون به خرابکاری هستند.

🔹سربازان اوکراینی که در نزدیکی محل حادثه، بعد از حادثه برخورد به خودرو زرهی حمله نمی‌کنند و خودروی زرهی هم تلاشی برای فرار نمی‌کند. به همین دلیل برخی از روزنامه‌نگارها بر این عقیده هستند که راننده خودرو زرهی یک سرباز اوکراینی سردرگم از تیراندازی که در نزدیکی اش رخ داده بوده، است.

👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
📈امیرحسین ثابتی، فعال رسانه‌ای می‌گوید: «میزان سرمایه گذاری خارجی در ایران قبل از #برجام و در اوج تحریم‌ها، بیشتر از دوره اجرای برجام بود.»

🔹او به گزارشی از روزنامه دولتی ایران استناد کرده. در این گزارش نموداری ترسیم شده که مدعی است منبع داده‌های آن کنفرانس ملل متحد (آنکتاد) است، در حالی که آمارهای موجود در سایت «آنکتاد» متفاوت از این نمودار است.

🔹بررسی داده‌ها نشان می‌دهد برخلاف این ادعا، بالاترین رکورد سرمایه‌گذاری خارجی در سال ۲۰۱۷ و بعد از برجام ثبت شد. در این سال ارزش سرمایه‌گذاری خارجی برای اولین‌بار از ۵ میلیارد دلار فراتر رفت اما بعد از خروج آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸ و بازگشت تحریم‌ها افت قابل توجهی پیدا کرد. مشابه این روند، در دوره اول تحریم‌های آمریکا در سال‌های ۱۳۹۰ و ۱۳۹۱ نیز قابل مشاهده است.

🔹بنابراین در دوره برجام، از ابتدای ۲۰۱۶ تا میانه ۲۰۱۸ نه‌تنها سرمایه‌گذاری خارجی کم نشد، بلکه بالاترین رکورد سرمایه‌گذاری در این دوره ثبت شد.

🔹از این رو فکت‌نامه به این گفته امیرحسین ثابتی نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🎙درستی‌سنجی جنگ اوکراین

🔹اپیزود ۴۹ پادکست هفتگی فکت‌نامه، به طور کامل به جنگ #اوکراین و حمله #روسیه به این کشور اختصاص دارد. در این قسمت ابتدا به سراغ بخشی از فکت‌چک‌های تیم فکت‌نامه می‌رویم که بررسی جریان هدایت‌شده خبرهای نادرستی بوده که از سوی رسانه‌های ایران منتشر شده است.

🔹در ادامه نیز مروری می‌کنیم بر عکس‌ها، ویدئوها و خبرهایی که بر اثر بی‌توجهی روزنامه‌نگاران و دبیران رسانه‌های فارسی، به عنوان واقعیت‌های این جنگ معرفی شده‌اند، در حالی که واقعی نبوده‌اند.

🔹در پایان هم چند ویدئو و عکس نادرست را که در شبکه‌های اجتماعی جهان به طور گسترده منتشر شده‌اند، مرور خواهیم کرد.

🔹در این اپیزود به شما می‌گوییم که در این شرایط خاص، برای فهمیدن خبرهای درست، چه راه‌ها و ابزارهایی وجود دارد؛ شرایطی که در آن، بازار خبرها، عکس‌ها و ویدئوهای نادرست از همیشه داغ‌تر است.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
🔴 جنگ در اوکراین و بازار داغ اخبار جعلی

🔹یک هفته از حمله #روسیه به #اوکراین می‌گذرد و اخبار مربوط به این جنگ مهم‌ترین خبر در سراسر دنیا بوده است. نه فقط رسانه‌ها که در شبکه‌های اجتماعی نیز اخبار، تصاویر و گزارش‌های زیادی درباره تهاجم نظامی روسیه به اوکراین منتشر شده و می‌شود. در این میان بازار اطلاعات و تصاویر نادرست و به تبع آن بازار درستی‌سنجی در سراسر جهان بسیار داغ است.

🔹می‌توان درستی‌سنجی‌های فکت‌نامه در این مورد را در سه گروه دسته‌بندی کرد:

1️⃣ مطالب و ادعاهایی‌اند که تلاش می‌کنند آنچه را که در اوکراین می‌گذرد به نفع سیاست‌های جمهوری اسلامی تفسیر کنند. از جمله؛ هشتگ #اوکراین_تجربه_اعتماد_به_آمریکا یا انتشار خبر جعلی «جنازه‌های جعلی و کشته‌سازی غیرنظامیان در اوکراین» در کانال مصاف.

2️⃣ تصاویر و مطالبی است که از سوی رسانه‌های فارسی‌زبان در داخل و خارج از کشور منتشر شده‌اند. از جمله؛ پخش تصاویر جعلی از رژه جنگنده‌های روسی در آسمان اوکراین، در نخستین روز حمله روسیه و انتشار تصاویری از یک ایستگاه مترو در مسکو با عنوان «تصاویر منتشر شده از داخل پناهگاه پایتخت اوکراین».

3️⃣ مطالب و تصاویری که در شبکه‌های اجتماعی منتشر و دست به دست می‌شوند. مثلا پخش یک ویديوی مربوط به ۸ سال پیش با عنوان «لحظه روبه‌رو شدن سربازان روسی و اوکراینی» و انتشار تصاویری جنگجویان مسلمان چچنی در حال نماز خواندن که گفته می‌شد به عنوان متحدان روسیه برای اعزام به اوکراین آماده شده‌اند.

🔹در این مقاله خلاصه‌ای از ۱۳ درستی سنجی را که از زمان آغاز تهاجم نظامی روسیه به اوکراین تا زمان انتشار این گزارش در سایت و شبکه‌های اجتماعی فکت‌نامه منتشر شده است، می‌خوانید.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓قبرستان‌های متحرک روسیه در اوکراین واقعیت دارد؟

🔹در شبکه‌های اجتماعی این شایعه منتشر شده که روسیه ماشین‌هایی برای سوزاندن اجساد به #اوکراین منتقل کرده‌است تا از تلفات نیروهایشان اثری به‌جا نماند.

🔹نخستین‌بار یک روز پیش از جنگ، وب‌سایت تلگراف چنین مطلبی را منتشر کرد. این گزارش، تحلیلی بر سخنان وزیر دفاع بریتانیا درباره اطلاعاتی از درگیری‌های شرق اوکراین در سال ۲۰۱۵ بود.

🔹این دستگاه در حقیقت ماشین‌آلات امحا «پسماندهای بیولوژیکی و بیمارستانی» است که سال ۲۰۱۳ توسط شرکت روسی تورمالین در سنت پترزبورگ ساخته‌شده‌است.

🔹سال ۲۰۱۵ دو نماینده مجلس آمریکا از دو حزب، از طریق منابع اوکراینی، رئیس سرویس امنیتی اوکراین و همین طور آژانس‌های اطلاعاتی آمریکایی و سایر کشورها اطلاعاتی به‌دست آورده و مدعی شدند که روسیه در درگیری قبلی در شرق اوکراین از هفت دستگاه از این ماشین‌آلات استفاده کرده‌است.

🔹اما هیچ تصویری منتشر نشده که نشان دهد این ماشین‌آلات در درگیری اخیر استفاده شده‌اند. خبری هم که تلگراف منتشر کرده‌، یک روز پیش از جنگ و تحلیلی از سوی وزیر دفاع بریتانیا بوده‌است و شاهدی برای آن ارائه نشده‌است.

🔹حتی اگر سال ۲۰۱۵ این خودروها در میدان جنگ هم بوده‌باشند، احتمال اینکه جزیی از سیستم امحا زباله‌های ببمارستان‌های صحرایی روسی باشند را هم باید درنظر گرفت.

🔹بنابراین ادعای سوزاندن اجساد سربازان برای نشان دادن کاهش تلفات را با فکت‌های قابل دسترس نمی‌توان تایید یا رد کرد و فکت‌نامه به آن نشان «غیرقابل اثبات» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh