FactNameh | فکت‌نامه
110K subscribers
4.25K photos
732 videos
3 files
4.26K links
فکت‌نامه اولین سایت درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) سیاسی درباره‌ی ایران است.
وبسایت: factnameh.com
بات تلگرامی فکت‌نامه:‌ @FactnamehBot
ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin
twitter.com/factnameh
fb.com/factnameh
instagram.com/factnameh
Download Telegram
❓آیا ایران تا سی سال دیگر قابل زیست نخواهد بود؟

🔹در شبکه‌های اجتماعی خبری منتشر شده‌است که مدعیست: «ناسا با انتشار گزارشی درباره پیامد‌های گرم شدن کره زمین اعلام کرد که تا سی سال دیگر برخی مناطق جهان، از جمله ایران قابل زیست نخواهند بود.»

🔹ناسا گزارشی در مورد وضعیت شاخص «دمای حباب تر» منتشر کرده که یک تحقیق علمی است و دو سال پیش در مجله ساینس منتشر شده‌است. این مقاله مدعیست، تعداد دفعاتی که در آن دمای حباب تر با دمای محیط یکسان شده، رو به افزایش است. در این مقاله خلیج فارس یکی از آن نقاط دنیاست و این مقاله ربطی به کل اقلیم ایران ندارد.

🔹دمای حباب تر به دمایی می‌گویند که وقتی یک پارچه مرطوب را دور حباب دماسنج می‌پیچیم، دماسنج نشان می‌دهد. این دما، شاخص خوبی است که نشان می‌دهد با توجه به رطوبت، در هر دمایی چقدر امکان تعریق برای خنک‌کردن بدن انسان وجود دارد. برابر شدن دمای حباب تر و دمای محیط، در دمای بالای ۳۵ درجه سانتی‌گراد برای انسان، بیشتر از ۶ ساعت، کشنده است.

🔹نه در گزارش ناسا، نه در مقاله ساینس اسمی از ایران برده نشده است. ایران سرزمین بزرگی است و اقلیم‌های متفاوت با اختلاف دما و رطوبت بسیار زیاد دارد. اما تحقیقات علمی فوق تنها درباره یک شاخص (دمای حباب تر) است.

🔹ترجمه این مطلب به فارسی و انتقال آن در سایت‌های خبری مختلف هم ایرادهایی داشته‌است. اولین ترجمه فارسی این مطلب، بدون هیچ مبنایی اسم سه کشور حاشیه خلیج فارس را آورده در حالی که این اتفاق در همه کشورهای حاشیه خلیج فارس افتاده‌است. ثانیا این تحقیقات Projection هستند و نه Prediction. یعنی از یک آینده محتوم خبر نمی‌دهند بلکه می‌خواهند ادامه روند فعلی را تصویر کنند تا باعث آگاهی شوند.

🔹بنابراین این ادعا که «ناسا اعلام کرده ایران تا سی سال دیگر قابل زیست نخواهند بود» نادرست است.

👈 متن کامل درستی‌سنجی را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🎙فکت‌نامه در ۱۴۰۰

🔹قسمت ۵۳ #پادکست فکت‌نامه در روزی منتشر می‌شود که سه مناسبت دارد؛ روز جهانی درستی‌سنجی، پنجمین سالگرد تاسیس سایت فکت‌نامه و نخستین سالگرد شروع‌به‌کار پادکست فکت‌نامه.

🔹به همین مناسبت، در این قسمت ابتدا مروری می‌کنیم به کارنامه #فکت‌نامه از نگاه آمارها و بعد به سراغ کامنت‌ها و صداهایی می‌رویم که مخاطبان فکت‌نامه برای ما ارسال کرده‌اند. از همه کسانی که برای این قسمت ویژه، صدا فرستاده‌اند تشکر می‌کنیم.

🔹در ادامه نامزدها و برندگان «شاخ‌دار سال»، «سورپرایز سال» و «پرزحمت‌ترین فکت‌چک سال» را به شما معرفی می‌کنیم.

🔹این قسمت یک جمع‌بندی و مرور کوتاهی به یک سال تلاش فکت‌نامه برای پرداختن به خبرهای نادرست و توضیح درباره واقعیت خبرهاست.

🎉 روز جهانی فکت‌چکینگ مبارک!

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
🏃🏻‍♂️آیا اسراییل علیه ایران کمیته‌ جذب ورزشکار تشکیل داده‌است؟

🔹حمید سجادی وزیر ورزش و جوانان مدعی است: «#اسرائیل کمیته جذب ورزشکار جهت رویارویی با ورزشکاران ایرانی تشکیل داده است». فکت‌نامه به اطلاعاتی در خصوص چنین کمیته‌ای دست نیافت ولی بررسی‌های ما نشان می‌دهد که:

✅ تلاش برای جذب ورزشکار امری تازه در اسرائیل نیست. اتحادیه جهانی مکابی بیش از ۱۲۰ سال است که مسابقات ورزشی یهودیان جهان را برگزار می‌کند و یکی از اهداف‌اش جذب ورزشکار برای حضور در تیم‌های ملی اسرائیل است. همین وظیفه را The Israel Athletics Association نیز انجام می‌دهد و هدف آنها عادی‌سازی رابطه اسرائیل با تمام دنیا، جذب یهودیان ورزشکار، جذب توریست و استفاده از ورزش برای دیپلماسی عمومی است.

✅نشانه‌ای که بر تلاش اسرائیل برای جذب ورزشکار، جهت رویارویی با ورزشکاران ایرانی دلالت داشته باشد، یافت نشد چرا‌‌که اگر هدف جذب ورزشکار صرفا رویارویی با ایران بود باید در رشته‌هایی ورزشکار جذب می‌شد که ایران در آن حضور دارد، حال آنکه اسرائیل در رشته‌هایی که ایران حضور موثر بین‌المللی ندارد مثل بیسبال، آنقدر جذب ورزشکار داشته که به طور مشخص در این رشته هیچ ورزشکار اسرائیلی حضور ندارد، بلکه تمام ۲۴ عضو این تیم تابعیت اسرائیل را دریافت کرده‌اند.

✅ تقویت و توسعه ورزش اسرائیل، در آینده‌ای نزدیک می‌تواند برای ایران بسیار پرهزینه باشد. با سیاست فعلی جمهوری اسلامی مبنی بر خودداری از رویارویی با ورزشکاران اسرائیلی، ممکن است سایر فدراسیون‌های ورزشی نیز مثل فدراسیون جودو از حضور در مسابقات بین‌المللی محروم شوند. اسرائیل در المپیک ۲۰۱۶ با ۴۷ ورزشکار شرکت کرده بود اما در سال ۲۰۲۰ این عدد به ۹۰ ورزشکار رسید و اگر قرار باشد همین رشد را در دوره‌های بعدی المپیک، شاهد باشیم، طبیعتا قرعه‌های بیشتری میان ورزشکاران ایرانی و اسرائیلی خواهد افتاد.

🔹با این وجود، ما به تشکیل کمیته‌ای اختصاصی برای رویارویی با ورزش ایران در اسرائیل بر نخوردیم. از شواهد مشخص است که سیاست سرمایه‌گذاری روی ورزش در کشور اسرائیل، اهدافی بسیار بزرگتر از رویارویی با ایران را در سر می‌پروراند و البته ایران از عواقب این سیاست در امان نیست و احتمالا دیر یا زود رقابت نکردن با ورزشکاران اسرائیلی به چالشی بزرگ برای ایران تبدیل خواهد شد.

🔹بنابراین ما به ادعای حمید سجادی وزیر ورزش و جوانان مبنی بر اینکه: «اسرائیل کمیته جذب ورزشکار جهت رویارویی با ورزشکاران ایرانی تشکیل داده است» نشان «نادرست» می‌دهیم.

👈 متن کامل درستی‌سنجی را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓آیا امکان کنار گذاشتن تیم ملی فوتبال ایران از جام جهانی وجود دارد؟

🔹پس از حوادث استادیوم امام رضا مشهد، این گمانه مطرح شد که فیفا می‌خواهد با رسیدگی به این موضوع، فدراسیون فوتبال ایران را تعلیق کرده و تیم ملی فوتبال ایران را از جام جهانی کنار بگذارد. این ادعا نادرست است و در نخستین گام فیفا از مسئولان فدراسیون فوتبال درخواست اطلاعات بیشتر کرده است.

🔹بنابراین به نظر نمی‌رسد تیم فوتبال ایران از جام جهانی کنار گذاشته شود. ادعایی هم در مورد تعلیق فدراسیون فوتبال ایران مطرح نشده‌است. البته عدم حضور زنان مشابهت‌هایی با مساله آفریقای جنوبی دارد. در آن زمان فیفا ۳۰ سال فدراسیون فوتبال این کشور را بایکوت کرد.

🔹اعداد متناقضی درباره تعداد بلیت فروخته‌شده برای بازی اعلام شده‌است؛ ۸هزار، ۱۰هزار، ۱۲هزار و پانصد. در مورد علت این اتفاق فدراسیون فوتبال در بیانیه‌ای اعلام کرد که «افراد سودجو در حاشیه برگزاری این مسابقه اقدام به چاپ و فروش بلیت‌های جعلی کردند.»

🔹وزیر کشور هم گفت ۲۷هزار بلیت برای بازی فروخته شده. طبق گفته وحیدی با فرض اینکه استادیوم برای ۱۰هزار نفر ظرفیت داشته و ۲۷هزار بلیت فروخته شده، پس ۱۷هزار نفر بلیت جعلی داشته‌اند. با توجه به اینکه استادیوم ۲۴هزار (یا ۲۵هزار) صندلی دارد، پس ۲ تا ۳هزار نفر باید بیرون ورزشگاه باشند. بنابراین سوال این است که چطور از آن ۱۷ هزار نفر، ۱۴هزار نفر توانسته‌اند با بلیط جعلی وارد شوند و چطور افراد باقی مانده بیرون ورزشگاه همگی زن بوده‌اند؟

🔹به احتمال زیاد پاسخ فدراسیون فوتبال ایران به درخواست فیفا، شبیه بند آخر بیانه‌اش باشد: «بدون تردید اتفاقات تلخ روی‌داده در حاشیه این مسابقه حاصل شیطنت و سودجویی افرادی است که با فروش و چاپ بلیت جعلی نظم و امنیت ورزشگاه را به خطر انداخته و مسببین اصلی این حوادث به شمار می‌روند.»

🔹محسن داوری، فرماندار مشهد، نیز گفته: «تمام تصمیمات، تصمیمات ملی بود و برای همه حوزه‌ها با نظر ملی تصمیم گرفتیم و کسی در استان تصمیمی در این خصوص نگرفته‌است.»

🔹ساعاتی بعد از وضعیت پیش آمده، دست‌خطی از علی خامنه‌ای، از سال ۱۳۸۵ منتشر شد که خطاب به احمدی‌نژاد می‌گوید: اینجانب عدم رضایت خود [از حضور زنان در استادیوم] را صریحا به جنابعالی گوشزد کردم… ابراز مخالفت با نظر مراجع به‌هیچ وجه صحیح نیست.

🔹مراجع شیعه مانند فاضل لنکرانی، صافی گلپایگانی، مکارم شیرازی، میرزا جواد تبریزی، نوری همدانی و تقی مصباح یزدی قبلا حضور زنان در استادیوم برای تماشای بازی مردان را جایز ندانسته و آن را خلاف شرع اعلام کرده‌اند.

🔹بنابراین مساله حضور زنان در ورزشگاه‌ها، یک مساله در حد مدیریت استانی و مدیریت نادرست ورزشگاه نیست. بلکه مساله بسیار جدی‌تر از «شیطنت و سودجویی» جاعلان بلیت بوده و در تراز مسايل فقه شیعه است.

👈 متن کامل درستی‌سنجی را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
📜کارنامه فکت‌نامه در سال ۱۴۰۰

🔹سیزدهم فروردین، روز جهانی #درستی‌سنجی و پنجمین سال آغاز کار فکت‌نامه است. به همین مناسبت کارنامه #فکت‌نامه در سال گذشته را مرور و بازخوانی کردیم. در این مطلب شاهد بخشی از آمار و ارقام سال پرکار فکت‌نامه خواهید بود.

🔹از مجموع ۲۸۵ محتوای تولید شده شامل ۲۵۰ درستی‌سنجی و ۳۵ مقاله، ۸۰ درصد فکت‌چک‌ها در سال ۱۴۰۰ یا «نادرست» یا «شاخ‌دار» یا «گمراه‌کننده» بودند. ۱۵درصد «درست» یا «نیمه‌درست» و ۵ درصد هم «غیرقابل اثبات» ارزیابی شدند. جالب اینکه یک پنجم درستی‌سنجی‌های سال پیش «شاخ‌دار» بودند.

🔹«شبکه‌های اجتماعی»، «ابراهیم رئیسی» و «علی خامنه‌ای» به ترتیب سه پروفایل پرکار ۱۴۰۰ بودند. از ۱۴ درستی‌سنجی خامنه‌ای ۸ گفته نشان «نادرست»، ۲ «شاخ‌دار»، ۲ «گمراه‌کننده» و ۲ گفته نشان «درست» گرفتند. از ۱۵گفته رئیسی؛۱۰«نادرست»، ۲«گمراه‌کننده»‌، ۲«غیرقابل اثبات» و ۱«نیمه‌درست» بود.

🔹بررسی موضوعی مطالب فکت‌نامه نشان می‌دهد در سال ۱۴۰۰ بیشتر موضوعات درستی‌سنجی شده سیاسی و اقتصادی بودند، به طوری که سهم هر یک ۵۰ مطلب بود. «کرونا» با ۴۷ فکت‌چک در مقام بعدی بود. ۲۵ فکت‌چک در حوزه «اینترنت» و ۱۲ فکت‌چک هم درباره «جمعیت» منتشر شد.

🔹پربازدیدترین فکت‌چک‌های سال در سایت فکت‌نامه به ترتیب؛ شایعه‌ تاثیر عدم مشارکت در انتخابات با نشان «شاخ‌دار»، شایعه «شاخ‌دار» شیوع یک ویروس جدید در شیان چین و ارتباط کندی اینترنت و طرح صیانت با نشان «گمراه‌کننده» بودند.

🔹مقاله‌های پرمخاطب سایت فکت‌نامه هم به ترتیب «طرح صیانت و عاقبت اینترنت در ایران»، «جنگ در اوکراین و بازار داغ اخبار جعلی» و «بررسی مبنای علمی گفته‌های محمدعلی طاهری مبدع عرفان حلقه» بود.

🔹سه توییت فکت‌نامه که در سال ۱۴۰۰ بیش از بقیه مورد توجه قرار گرفت به ترتیب فکت‌چکی درباره ادعای کشته‌سازی غیرنظامیان در جنگ اوکراین، فکت‌چک گفته‌های گلشیفته فراهانی درباره دفن زباله‌های هسته‌ای در چین و توییتی درباره یک نقل قول جعلی منتسب به خبرگزاری تسنیم از کبری خزعلی بود.

🔹در اینستاگرام، پرمخاطب‌ترین پست فکت‌نامه مطلب «تفاوت پوتین و زلینسکی در دیدار با وزرای دفاع روسیه و اوکراین» بود. مطلبی درباره واقعه گوهرشاد و ارتباط آن با کشف حجاب دومین پست پربازخورد بود. « ادعای فتوشاپی بودن عکس زنی که در خوزستان از روی زمین آب می‌خورد» هم پست بعدی بود.

🔹پربازدیدترین پست‌ تلگرام فکت‌نامه پستی درباره اینکه «ایران بعد از آلمان رتبه دوم واکسیناسیون در دنیا را دارد» بود. درستی‌سنجی «ادعای فردی درباره مرگ‌بار بودن واکسن‌های کرونا» در رتبه دوم و پستی درباره جعل تصویر آمارهای بانک جهانی توسط خبرگزاری تسنیم در مقام سوم قرار دارد.

🔹طی یک سال گذشته ۵۲ قسمت پادکست فکت‌نامه دست‌کم ۱۰۸ هزار بار در پلتفرم‌های پادگیر دانلود شده. «مستند رائفی‌پور» بالاترین تعداد شنونده را داشت و بعد از آن «سلیمانی، انتقام سخت و شلیک به هواپیمای پرواز ۷۵۲ اوکراین» دومین اپیزود با بالاترین آمار دانلود است.

🔹به انتخاب تحریریه فکت‌نامه عنوان «شاخ‌دار سال» به مستند «پلان‌کووید» تعلق گرفت. «پرزحمت‌ترین» فکت‌چک مطلب «آیا گفته‌های محمدعلی طاهری در مصاحبه با ایران اینترنشنال مبنای علمی دارد؟» بود. «غافلگیرکننده‌ترین» فکت‌چک هم «صادرات قطعات خودروی ایرانی به آلمان» بود.
#FactCheckingDay

👈 متن کامل گزارش را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🏆حاشیه‌های اسکار ۲۰۲۲ ادامه دارد. در این مراسم، کریس راک، کمدین آمریکایی با موهای جادا پینکت، بازیگر آمریکایی و همسر ویل اسمیت شوخی کرد. پینکت به بیماری طاسی منطقه‌ای مبتلاست. ویل اسمیت هم در واکنش به صورت راک سیلی زد.

🔹در شبکه‌های اجتماعی گفته شد که این اتفاق برای فروش داروی جدید فایزر بود. می‌گویند فایزر به عنوان یکی از اسپانسرهای اسکار، دارویی را به بازار معرفی کرده که برای درمان آلوپیسیا استفاده می‌شود و این اتفاق، برای کمک به فروش این دارو طراحی شد.

🔹فایزر در حال کار کردن بر روی دو دارو در این زمینه است اما داروها در آینده‌ای نزدیک به بازار نمی‌آید. فایزر نیز برنامه‌ریزی‌‌شده بودن این اتفاق را تکذیب کرد.

🔹این اتفاق ضربه زیادی به اعتبار ویل اسمیت زد و او عذرخواهی کرد. آکادمی اسکار در حال بررسی لغو عضویت او از آکادمی است و احتمال پس‌گرفتن جایزه اسکارش هم مطرح شده. منطقی نیست بازیگری برای چنین تبلیغی، خود را معرض این محرومیت‌ها قرار دهد.

🔹از آنجا که هیچ سندی برای ادعای ساختگی بودن این سیلی وجود ندارد ما نیز به آن نشان «نادرست» می‌دهیم.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
📲روح‌الله مومن‌نسب دبیر کل جبهه انقلاب اسلامی در فضای مجازی می‌گوید که باراک اوباما، رئیس جمهوری پیشین آمریکا در پیام نوروزی خود در سال ۱۳۹۱ گفته دولت آمریکا به فیسبوک و توییتر به ازای هر کاربر ایرانی کلی بودجه می‌دهد.

🔹اوباما در پیام نوروزی سال ۱۳۹۱ خود به محدودیت دسترسی کاربران ایرانی به اینترنت اشاره می‌کند و از صدور دستورالعمل تازه دولت جهت تسهیل استفاده از نرم افزارها و خدمات اینترنتی برای مردم ایران خبر می‌دهد.

🔹این دستورالعمل که عنوان آن «راهنمای تفسیری و بیانیه سیاست صدور مجوز در مورد آزادی اینترنت در ایران» است توسط وزارت خزانه داری آمریکا صادر شد و موضوع آن، معافیت خدمات اینترنتی و نرم افزارهای صوتی-تصویری از تحریم‌های آمریکا علیه ایران است. در این دستورالعمل اشاره‌ای به «پرداخت بودجه»، «حمایت‌های مالی» و «تلاش برای خروج ارز از ایران» نشده است.

🔹در سایر پیام‌های نوروزی و سخنرانی‌های اوباما هم چیزی در تایید گفته‌های آقای مومن‌نسب پیدا نکردیم. بر همین اساس فکت‌نامه این گفته مومن‌نسب نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Audio
🎙فکت‌نامه در ۱۴۰۰

🔹قسمت ۵۳ #پادکست فکت‌نامه در روزی منتشر شد که سه مناسبت دارد؛ روز جهانی درستی‌سنجی، پنجمین سالگرد تاسیس سایت فکت‌نامه و نخستین سالگرد شروع‌به‌کار پادکست فکت‌نامه.

🔹به همین مناسبت، در این قسمت ابتدا مروری می‌کنیم به کارنامه #فکت‌نامه از نگاه آمارها و بعد به سراغ کامنت‌ها و صداهایی می‌رویم که مخاطبان فکت‌نامه برای ما ارسال کرده‌اند. از همه کسانی که برای این قسمت ویژه، صدا فرستاده‌اند تشکر می‌کنیم.

🔹در ادامه نامزدها و برندگان «شاخ‌دار سال»، «سورپرایز سال» و «پرزحمت‌ترین فکت‌چک سال» را به شما معرفی می‌کنیم.

🔹این قسمت یک جمع‌بندی و مرور کوتاهی به یک سال تلاش فکت‌نامه برای پرداختن به خبرهای نادرست و توضیح درباره واقعیت خبرهاست.

🎉 روز جهانی فکت‌چکینگ مبارک!

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
❓درباره آزمایشگاه‌های بیولوژیک #اوکراین چه می‌دانیم؟

🔹در روزها و هفته‌های اخیر ادعاهایی درباره «فعالیت‌های بیولوژیک نظامی آمریکا در اوکراین» و حتی «احتمال تولید ویروس #کرونا» در اوکراین در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی مطرح می‌شود. منبع این ادعا اخبار و اطلاعاتی است که عمدتا در رسانه‌های روسی منتشر شده‌اند.

🔹اولین بار نیست که ادعای ساخته‌شدن ویروس کرونای جدید در آزمایشگاه مطرح می‌شود. تاکنون ادعاهای فراوانی درباره منشاء آزمایشگاهی ویروس کرونای جدید مطرح شده و ساخت یا نشت ویروس به کشورهای مختلف از جمله چین و آمریکا نسبت داده شده است. هیچ سند علمی در تایید این ادعاها وجود ندارد، در عوض پژوهش‌های معتبر علمی حکایت از آن دارند که این ویروس به طور طبیعی جهش پیدا کرده و به انسان منتقل شده است.

🔹اما صرف نظر از کرونا، بحث درباره همکاری‌‌های آزمایشگاهی آمریکا و اوکراین نکات مبهم زیادی دارد که با استناد به اطلاعات موجود نمی‌توان با قطعیت درباره آن اظهار نظر کرد. برخی رسانه‌های روسی برای اثبات نظریه ««فعالیت‌های بیولوژیک نظامی آمریکا در اوکراین» به سخنان ویکتوریا نولاند، معاون سیاسی وزیر امور خارجه آمریکا در جلسه کنگره استناد می‌کنند. او گفته بود: در اوکراین آزمایشگاه‌های تحقیقات بیولوژیکی وجود دارند و ما نگران آن هستیم که نیروهای روسیه کنترل این آزمایشگاه‌ها را بدست گیرند.

🔹بر اساس گزارش‌هایی که در رسانه‌های معتبر غربی منتشر شده در سال‌ ۲۰۰۵ تفاهم‌نامه‌هایی میان دولت آمریکا و اوکراین برای نوسازی و تجهیز آزمایشگاه‌های اوکراین منعقد شده است.

🔹هیچ اسنادی به طور عمومی در دست نیست که نشان دهد بحث سلاح‌های بیولوژیک در این همکاری مطرح بوده است.

🔹در روزهای گذشته روزنامه دیلی‌میل از لو رفتن ایمیل‌های هانتر بایدن -فرزند رئیس‌جمهوری آمریکا- خبر داده‌ و گفته روس‌ها به استناد این ایمیل‌ها به نقش هانتر بایدن در کمک به تامین مالی پژوهش‌هایی در زمینه «سلاح‌های بیولوژیک» پرداخته‌اند، با این همه هیچ سند یا اطلاعات موثقی به طور عمومی در دست نیست که نشان دهد جزئیات فعالیت‌های آزمایشگاه‌های اوکراین چه بوده است. این ایمیل‌ها نشان می‌دهد هانتر بایدن سال ۲۰۱۵ به سرمایه‌گذاری یکی از پیمانکاران وزارت دفاع آمریکا در اوکراین کمک کرده است.

👈 متن کامل مقاله را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🦠وزیر بهداشت ایران می‌گوید: «ایران جزو ۱۰ کشور قوی در مبارزه با کرونا است.»

🔹عین‌اللهی مشخص نکرده منظور او از «قوی» بودن چیست. تا آنجایی که ما گشتیم شاخصی برای رده‌بندی کشورها بر اساس نحوه مدیریت بحران کرونا وجود ندارد. اما با ارزیابی آمارهای موجود، می‌توان تصویری گویا از وضعیت ایران در مبارزه با کرونا ترسیم کرد.

🔹ایران از نظر مجموع آمار ابتلا به کرونا تا تاریخ ۱۵ فروردین ۱۴۰۱ پانزدهمین کشور دنیاست. اگر جمعیت را هم در نظر بگیریم ایران با رکورد ۸۴ هزار ابتلا به ازای هر یک میلیون نفر، ۱۰۷مین کشور دنیا با بالاترین نرخ ابتلا به کرونا است.

🔹از نظر تعداد کلی مرگ و میر، طبق آمار رسمی ایران در رتبه دوازدهم دنیا قرار دارد. از نظر نرخ ابتلا هم ایران با رکورد ۱۶۵۰ مرگ به ازای هر یک میلیون نفر جمعیت در رتبه ۵۹ دارد.

🔹نرخ تست کرونا در ایران به نسبت جمعیت با رکورد ۵۸۲ تست به ازای هر هزار نفر در رتبه ۸۲ قرار دارد.

🔹طبق آمار رسمی تا روز ۱۵ فروردین حدود ۶۷ درصد جمعیت ایران به طور کامل واکسینه شدند. از این نظر نیز ایران جزو ۶۰ کشور اول دنیا نیست.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
❓بعد از درگذشت مادلین آلبرایت، در برخی رسانه‌ها نوشتند او در مقام وزیر خارجه، بابت دخالت آمریکا در کودتای ۲۸مرداد عذرخواهی کرد. آلبرایت سال ۱۳۸۷در سخنرانی در شورای آمریکا-ایران به نقش آمریکا در سرنگونی دولت مصدق اشاره کرد اما عذرخواهی نکرد.

👈 متن کامل درستی‌سنجی را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓نگاهی به وضعیت آزادی مذهب در تاجیکستان

🔹مساله «محدودیت‌های مذهبی برای کودکان در #تاجیکستان» یکی از مواردی است که بارها در شبکه‌های اجتماعی فارسی به آن پرداخته شده است. پست‌هایی در #اینستاگرام ادعا می‌کنند کودکان در تاجیکستان نمی‌توانند طبق قانون به اماکن مذهبی بروند و والدین نیز نمی‌توانند نام‌های مذهبی برای کودکان خود انتخاب کنند.

🔹بررسی‌های #فکت‌نامه نشان می‌دهد گزارشی درباره اینکه کودکان در تاجیکستان نمی‌توانند #مذهب داشته باشند، وجود ندارد؛ هر چند محدودیت‌هایی برای فعالیت‌های مذهبی کودکان وجود دارد.

🔹قانون این کشور، آموزش مذهبی به کودکان زیر ۱۸ سال را تنها به آموزش توسط والدین کودک آن هم با رضایت کودک محدود کرده است.

🔹بنابراین باید به ادعای مربوط به نداشتن حق انتخاب دین برای کودکان در تاجیکستان نشان «نادرست» داد و برای «#قانون انتخاب نام‌های فارسی و تاجیکی» عنوان «درست» را انتخاب کرد.

🔹جست‌وجوهای فکت‌نامه نشان می‌دهد اگرچه، در تاجیکستان قوانینی برای منع حضور کودکان زیر ۱۸ سال در مساجد وضع و توصیه‌هایی برای انتخاب نام‌های ملی انجام شده، اما این کارها با هدف حمایت و حفاظت از کودکان در برابر «ترس و وحشت از دین» انجام نشده است. آن طور که شواهد و قرائن نشان می‌دهند این اقدامات راه حل دولت تاجیکستان برای مقابله با جریان #اسلام‌گرایی در این کشور بوده است؛ اقداماتی که به گمان بسیاری از نهادهای سیاسی و حقوق‌بشری، به محدودیت حقوق دینی و شهروندی در تاجیکستان منجر شده است.

🔹با این حساب می‌توان گفت بخشی از ادعای مطرح شده درباره منع حضور کودکان در اماکن مذهبی تقریبا درست و بخشی دیگر یعنی انگیزه‌ای که برای این کار عنوان شده نادرست است.

🔹ضمن اینکه بر اساس شواهد، به نظر می‌رسد قانونی وجود دارد که در آن محدودیت‌هایی برای نام‌گذاری مذهبی در تاجیکستان وجود دارد.

🔹بر اساس مجموعه این دلایل، فکت‌نامه به این ادعا که کودکان در تاجیکستان تا ۱۸ سالگی نمی‌توانند وارد مراکز مذهبی شوند و اسامی مذهبی داشته باشند نشان «نیمه‌درست» می‌دهد.

👈 متن کامل درستی‌سنجی را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
❓کانال افسران جوان جنگ نرم می‌گوید دادگاهی در مریلند آمریکا به دلیل «مخارج سنگین فرزندآوری» و «حرام‌زادگی» در پی قانونی کردن کشتن نوزادان است. این خبر برداشتی ناقص از گزارش‌های نادرستی‌ست که در برخی سایت‌های مذهبی مخالف سقط جنین در آمریکا منتشر شده است‌.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓آیا یک کاریکاتوریست در فرانسه به دلیل انتشار کاریکاتور امانوئل مکرون، مجرم شناخته شد؟

🔹شبکه دو صدا و سیما در بخش خبری ۲۰:۳۰ روز ۶ فروردین اعلام کرده «یک کاریکاتوریست به دلیل انتشار کاریکاتور امانوئل مکرون، مجرم شناخته شد.»

🔹این خبر درست نیست. کسی که مجرم شناخته شده کارتونیست نیست و توهین به رئیس‌جمهوری نیز در فرانسه جرم محسوب نمی‌شود.

🔹میکل‌آنژ فلوری، مالک بیلبوردهای تبلیغاتی در فرانسه است. او تاکنون ده‌ها کاریکاتور و طرح انتقادی از رئیس‌جمهوری فرانسه روی بیلبوردهای خود منتشر کرده است، اما یکی از این موارد با شکایت شخصی رئیس‌جمهوری فرانسه روبه‌رو شده. در این مورد خاص که مضمون آن اعتراض به محدودیت‌های ضد کووید۱۹ در فرانسه است، مکرون به شکل هیتلر تصویر شده است. این پوستر روی دو بیلبورد به ابعاد ۳در۴ متر منتشر شده.

🔹دادگاه پس از بررسی شکایت در حکم اولیه فلوری را پرداخت به ۱۰ هزار دلار جریمه محکوم کرد. او اعلام کرد بلافاصله درخواست تجدید نظر داد که نتیجه آن تاکنون اعلام نشده.

🔹ده‌ها کاریکاتور و طرح‌ انتقادی علیه مکرون روی بیلبوردهای فلوری چاپ و منتشر می‌شوند و انتشار این تصاویر بعد از محکومیت در دادگاه نیز ادامه دارد.‌

🔹با این اوصاف، فکتنامه به این ادعای صدا و سیما که یک «کاریکاتوریست به دلیل انتشار کاریکاتورهایی که در آن رئیس جمهور فرانسه به شکل آدولف هیتلر ترسیم شده بود، مجرم شناخته شد»، نشان «گمراه‌کننده» می‌دهد.

👈 متن کامل درستی‌سنجی را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🎙این هفته در پادکست فکت‌نامه، هفت سوژه را که این روزها فکت‌چک کردیم مرور می‌کنیم. ابتدا به سراغ مادلین آلبرایت می‌رویم و باوری که می‌گوید او از ایران به خاطر نقش‌داشتن در «کودتای ۲۸ مرداد» عذرخواهی کرده.

🔹سپس به بهانه اظهارات وزیر بهداشت، آمارها و شاخص‌های کرونا در ایران را مرور می‌کنیم. در ادامه دو فکت‌چک ورزشی-سیاسی داریم. ابتدا از وضعیت اسرائیل در جذب ورزشکاران دیگر کشورها می‌گوییم و بعد ماجراهای تلخ استادیوم امام رضای مشهد را بازخوانی می‌کنیم.

🔹نگاهی به ادعاها درباره آزمایشگاه‌های بیولوژیک در اوکراین، ادعایی نادرست درباره یک گفته اوباما در زمینه اختصاص بودجه به توییتر و فیس‌بوک برای جذب کاربران ایرانی دو فکت‌چک دیگری هستند که به آنها می‌پردازیم.

🔹در آخر به سراغ شایعه‌ای می‌رویم مربوط به اسکار و سیلی ویل اسمیت به کریس راک؛ شایعه‌ای که ادعا می‌کند همه اینها کار فایزر بوده!

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
❓ادعای نادرست درمان شبکیه چشم در شیراز از طریق سلول‌های بنیادی

🔹در برنامه تلویزیونی «عصر جدید» که با اجرای احسان علیخانی مجری معروف از صدا و سیما پخش می‌شود، ادعاهایی درباره درمان نابینایی از طریق سلول‌های بنیادی در شیراز مطرح شده است. فردی به نام تارا صبی به همراه مادرش با حضور در این برنامه مدعی شده‌اند نابینایی تارا با استفاده از سلول‌های بنیادی مادر تارا در بیمارستان خدادوست شیراز درمان شده‌ و او پس از ۲۱ سال بینایی خود را به دست آورده است.

🔹این روایت پیش‌تر از سوی بیمارستان خدادوست شیراز و کمپین دفاع از حقوق معلولان رد شده است.

🔹به دلیل عدم دسترسی به پرونده پزشکی نمی‌دانیم دقیقا چه اتفاقی افتاده، سطح بینایی تارا پیش از مراجعه احتمالی او به بیمارستان چقدر بوده، در بیمارستان دقیقا چه اتفاقی رخ داده و… اما می‌دانیم ادعاهای مطرح شده درباره استفاده از سلول‌های بنیادی از نظر علمی متناقض و غیرمنطقی است.

🔹در این برنامه گفته شده سلول‌های بنیادی از مادر تارا گرفته شده، در حالی که برای درمان بافت آسیب‌دیده بدن انسان از سلول‌های بنیادی خود فرد استفاده می‌شود.

🔹ادعا شده تارا به دلیل آسیب شبکیه نابینا شده است، در حالی که تاکنون برای هیچ‌کدام از بیماری‌های شبکیه چشم هیچ درمان موثری با استفاده از سلول‌های بنیادی وجود ندارد و تایید نشده‌است.

🔹عوامل زیادی باعث نابینایی می‌شوند. اما فناوری سلول‌های بنیادی تنها برای آسیب‌های قرنیه چشم، مورد تایید است. در این روش که ۲۰ سال پژوهش روی آن طول کشیده، سلول‌های بنیادی بخش خارجی عنبیه را برای بازسازی قرنیه استفاده می‌کنند. اما تاکنون هیچ روشی برای درمان آسیب‌های شبکیه چشم با استفاده از سلول‌های بنیادی، نتوانسته کارآزمایی‌های بالینی را به سرانجام برساند. هرچند آینده روشنی در چندسال آینده در چشم‌انداز آن وجود دارد.

🔹استفاده از سلول‌های بنیادی برای درمان بافت‌های آسیب‌دیده بدن انسان، یکی از فناوری‌های نوین در درمان است که روزبه‌روز توسعه پیدا می‌کند. در این فناوری که با کاهش آسیب‌های ناشی از فرآیند جراحی همراه است، ریسک پس‌زدن بافت توسط بدن به احتمال زیاد، صفر است. زیرا سلول بنیادی از بدن خود فرد برداشته می‌شود.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه،‌ضمن تاکید بر اینکه مسئولیت طرح چنین ادعاهایی، بدون اطمینان از اعتبار آنها بر عهده رسانه است، به «ادعای درمان نابینایی از طریق سلول‌های بنیادی در شیراز» نشان شاخ‌دار می‌دهد.

🔹توضیح تکمیلی: چند ساعت پیش از انتشار فکت‌چک «ادعای درمان نابینایی از طریق سلول‌های بنیادی در شیراز»، دست‌اندرکاران برنامه عصرجدید ادعاهای مطرح شده در برنامه قبلی‌ را اصلاح کردند. ما برنامه دوم را ندیده بودیم، اما توضیحات و استدلال‌های مطرح شده در آن، تاکیدی بر یافته‌های مقاله فکت‌نامه است.

👈 متن کامل درستی‌سنجی را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🔴 با آغاز ماه رمضان در ایران رسانه‌ها به انتشار گزارش‌هایی درباره فواید روزه پرداختند. در این گزارش‌ها اغلب به تحقیقات محققان خارجی، از ژاپنی گرفته تا اروپایی استناد می‌شود. فکتنامه قبلا هم گزارشی درباره «گمراه‌کننده» بودن این استنادات منتشر کرده بود.

🔹ارجاعات متعددی به یافته‌های یوشینوری اُسومی، دانشمند ژاپنی درباره فایده روزه‌داری در از بین بردن سلول‌های سرطانی می‌شود. سوژه تحقیق دانشمند ژاپنی «اتوفاژی» است. شروع روند اتوفاژی پس از ۲۴ تا ۴۸ ساعت گرسنگی رخ می‌دهد، این نوع گرسنگی طولانی، با روزه‌داری مذهبی-اسلامی تفاوت دارد.

👈 متن کامل گزارش را همراه با منابع در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

🔹این ادعا که «روزه‌داری ‌سبب تقویت سیستم ایمنی بدن می‌شود‌» هم پشتوانه علمی محکمی ندارد و «غیرقابل اثبات» است. کاهش وزن و تغییر الگوی تغذیه ممکن است در تقویت سیستم ایمنی موثر باشد اما اثرات تشنگی می‌تواند باعث تشدید بیماری‌ها و کاهش ایمنی بدن شود.

👈 متن کامل گزارش را همراه با منابع در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
📊آیا آمریکا بالاترین نرخ خانواده‌های تک‌سرپرست را در جهان دارد؟

🔹سعیدرضا عاملی، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی مدعی است: «آمریکا با ۱۵ میلیون کودک تک‌سرپرست بالاترین نرخ خانواده‌های تک سرپرست را در جهان دارد.»

🔹عدد ۱۵ میلیون درست نیست، بلکه آمار کودکان تک‌سرپرست آمریکا بر اساس سرشماری ۱۰/۵ میلیون کودک است، اما در مورد نرخ به نظر می‌رسد منبع گفته‌های آقای عاملی یافته‌های گزارش یک سایت معتبر آمریکایی است که نتایج آن در دفتر سرشماری آمریکا نیز بازتاب داشته است. این گزارش می‌گوید ۲۳ درصد کودکان آمریکایی در خانواده‌های تک‌سرپرست زندگی می‌کنند و از این نظر آمریکا بالاترین نرخ کودکان تک‌سرپرست را در جهان دارد.

🔹تا آنجایی که ما گشته‌ایم هیچ گزارش معتبر دیگری پیدا نکردیم که آمار کودکان تک‌سرپرست در کشورهای مختلف را با هم مقایسه کرده باشد، اما مراکز معتبر آماری نسبت خانواده‌های تک‌سرپرست را به نسبت کل خانوار بررسی کرده‌اند که نشان می‌دهد این نسبت در برخی کشورها بیشتر از آمریکا است.

🔹به عنوان مثال بر اساس داده‌های سایت Our world in data نسبت خانواده‌های تک‌سرپرست به کل خانواده‌ها در ۷۰ کشور بیشتر از آمریکا است. آمارهای اتحادیه اروپا نشان می‌دهد نسبت خانواده‌های تک‌سرپرست به کل خانواده‌های دارای فرزند در پنج کشور اروپایی (سوئد، دانمارک، استونی، لتونی و لیتوانی) بیش از ۲۵ درصد است.

🔹گزارش موسسه معتبر گالوپ نیز نشان می‌دهد نسبت مادران مجرد صاحب فرزند به کل زنان سرپرست خانوار در آمریکای جنوبی و کشورهای جنوب صحرای آفریقا ۱/۵ تا ۲ برابر بیشتر از آمریکا است.

🔹بر اساس داده‌های سرشماری سال ۱۳۹۵ حدود ۷ درصد خانوارهای ایرانی تک‌سرپرستند.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه، به اعتبار همخوانی نسبی ادعا با منابع معتبر به این گفته که «آمریکا با ۱۵ میلیون کودک تک‌سرپرست بالاترین نرخ خانواده‌های تک سرپرست را در جهان دارد»، نشان «نیمه‌درست» می‌دهد.

👈 متن کامل درستی‌سنجی را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Audio
🎙این هفته در پادکست فکت‌نامه، هفت سوژه را که این روزها فکت‌چک کردیم مرور می‌کنیم. ابتدا به سراغ مادلین آلبرایت می‌رویم و باوری که می‌گوید او از ایران به خاطر نقش‌داشتن در «کودتای ۲۸ مرداد» عذرخواهی کرده.

🔹سپس به بهانه اظهارات وزیر بهداشت، آمارها و شاخص‌های کرونا در ایران را مرور می‌کنیم. در ادامه دو فکت‌چک ورزشی-سیاسی داریم. ابتدا از وضعیت اسرائیل در جذب ورزشکاران دیگر کشورها می‌گوییم و بعد ماجراهای تلخ استادیوم امام رضای مشهد را بازخوانی می‌کنیم.

🔹نگاهی به ادعاها درباره آزمایشگاه‌های بیولوژیک در اوکراین، ادعایی نادرست درباره یک گفته اوباما در زمینه اختصاص بودجه به توییتر و فیس‌بوک برای جذب کاربران ایرانی دو فکت‌چک دیگری هستند که به آنها می‌پردازیم.

🔹در آخر به سراغ شایعه‌ای می‌رویم مربوط به اسکار و سیلی ویل اسمیت به کریس راک؛ شایعه‌ای که ادعا می‌کند همه اینها کار فایزر بوده!

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🏃🏻‍♂️وزیر ورزش می‌گوید: #اسرائیل برای مواجهه با ایران «کمیته‌ جذب ورزشکار» تشکیل داده.
برنامه اسرائیل برای جذب ورزشکاران بزرگ‌تر از آن است که توطئه علیه ایران تلقی شود. توسعه #ورزش اسرائیل در صورت تداوم سیاست جمهوری اسلامی، برای ایران پرهزینه خواهد بود.

👈 متن کامل درستی‌سنجی را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh