FactNameh | فکت‌نامه
110K subscribers
4.25K photos
732 videos
3 files
4.26K links
فکت‌نامه اولین سایت درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) سیاسی درباره‌ی ایران است.
وبسایت: factnameh.com
بات تلگرامی فکت‌نامه:‌ @FactnamehBot
ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin
twitter.com/factnameh
fb.com/factnameh
instagram.com/factnameh
Download Telegram
🐘خودنگاره فیل نقاش چقدر واقعیست؟

🔹ویدیویی در توییتر منتشر شده که در آن فیلی در حال نقاشی با قلمو روی بوم است. این فیل تصویر یک فیل را می‌کشد. این نقاشی‌ها سابقه داشته و از قدیم، ادعاهای زیادی درباره نقاشی فیل‌ها وجود داشته و دارد.

🔹ویدیوهای منتشر شده هم واقعی هستند و بارها خبرگزاری‌های معتبر صحنه‌های نقاشی کردن فیل‌ها را نشان داده‌اند و حتی گالری‌های نقاشی،‌ آثار فیل‌ها را به نمایش گذاشته‌اند.

🔹اما این فعالیت‌ها، یک «آفرینش هنری» نیست و فیل هیچ درک هنری و احساسی از کاری که انجام می‌دهد ندارد.

🔹دزموند موریس جانورشناس، رفتارشناس و انسان‌شناس بریتانیایی که خود نقاش سورئال هم هست، این موضوع را از نزدیک مطالعه کرد. او می‌گوید: …فیل‌ها اگر بتوانند به این شکل از گل‌ها و درختان نقاشی کنند، مطمئناً باید از نظر هوش تقریباً برابر انسان‌ها باشند. چیزی که مخاطب از آن غافل می‌شود، اعمال مربی‌ها در وقتی است که حیواناتشان در حال کار هستند. با هر علامتی، مربی گوش فیل خود را می‌کشد. او آن را به سمت بالا و پایین تکان می‌دهد و حیوان به یک خط عمودی می‌کشد یا آن را به طرفین می کشد تا یک خط افقی ایجاد کند… بنابراین، متأسفانه، طرحی که فیل می‌کشد مال او نیست. هیچ کشفی وجود ندارد، هیچ خلاقیتی وجود ندارد، فقط کپی‌برداری به روش برده‌داری وجود دارد.

🔹بنابراین با توجه به نکات مطرح شده فکت‌نامه به ویدئوی فیلی که تصویر یک فیل را می‌کشد نشان گمراه‌کننده می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Audio
🎙شگفت‌انگیزان جام‌جمی

🔹سوژه اصلی قسمت ۵۵ پادکست فکت‌نامه، مروری بر حضور کودکان و نوجوانان شگفت‌انگیز در رسانه‌های رسمی ایران است؛ افرادی که با صفت‌هایی مثل «فرانخبه» یا «مخترع نابغه» معرفی می‌شوند و معمولا هیچ مدرکی وجود ندارد که شگفت‌انگیز بودن آنها را ثابت کند.

🔹بهانه این بحث برنامه تلویزیونی عصر جدید است که ادعا کرده یک جوان ۲۱ ساله از طریق سلول‌های بنیادی مادرش، توانسته بینایی خود را به طور کامل به دست بیاورد؛ ادعایی نادرست.

🔹در ادامه به سراغ رباتی می‌رویم که این روزها در اینستاگرام فارسی همه جا حضور دارد و ادعا می‌شود روغن جمع می‌کند. بررسی می‌کنیم که چرا این ماجرا نادرست است.

🔹ماجرای اهانت به مکرون در فرانسه، نگاهی به وضعیت آزادی مذهب در تاجیکستان و دو موضوع اقتصادی مربوط به آمارهای درآمد و دخل و خرج دولت ایران هم دیگر مواردی است که در این اپیزود به آنها می‌پردازیم.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
FactNameh | فکت‌نامه
🛰 ایران جزو ۱۰ کشور برتر دنیا در فناوری فضایی است؟ 🔹در شبکه‌های اجتماعی گفته شده ایران دهمین کشور دنیا در زمینه فناوری‌های فضایی است. 🔹این ادعا هیچ پایه و اساسی ندارد. هیچ رده‌بندی معتبری از کشورهای صاحب فناوری فضایی وجود ندارد، اما اگر فرض کنیم چنین رده‌بندی…
🛰وزیر ارتباطات ایران گفته است: «تنها ۱۰ کشور در دنیا وجود دارد که هم ماهواره بسازد و هم با پرتابگر خود ماهواره را به فضا پرتاب کند».

🔹بخشی از این گفته آقای زارع‌پور را پیش‌تر در فکت‌نامه بررسی کرده‌ایم. ۱۰ کشور نادرست است، ۱۲ کشور دارای فناوری پرتابگرند. کشورهایی مثل آلمان، انگلستان، کانادا و اکثر کشورهای عضو آژانس فضای اروپا پرتابگر اختصاصی ندارند، اما جزو کشورهای پیشرفته فضایی محسوب می‌شوند.

🔹اولویت سرمایه‌گذاری فضایی در کشورهای مختلف متفاوت است. به نظر نمی‌رسد داشتن پرتابگر اختصاصی جزو اولویت‌های همه کشورهای توسعه‌یافته باشد. همین الان برخی شرکت‌های خصوصی می‌توانند به ماه یا حتی مریخ، محموله بفرستند.

🔹۲۲ کشور عضو سازمان فضایی اروپا به همراه ۴ کشور همکار، به یکی از بهترین پرتابگرهای دنیا (موشک آریان) دسترسی دارند. موشک آریان پرتابگر دقیقی است، وقتی تلسکوپ جیمز وب در ۱/۵میلیون کیلومتری زمین قرار گرفت دقت پرتابگر موجب صرفه‌جویی در سوخت و افزایش چند ساله عمر تلسکوپ شد. همه این کشورها می‌توانند ماهواره‌هایشان را در مدار ۳۶هزار کیلومتری (GEO) قرار دهند.

👈 در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
📜گواهینامه شش‌ساله ابتدایی جعلی منسوب به ابراهیم رئیسی

🔹مدتی است که در شبکه‌های اجتماعی تصویری دست‌به‌دست می‌شود که گفته می‌شود «گواهینامه ۶ ساله ابتدایی» ابراهیم رئیسی است. این تصویر جعلی و دستکاری شده.

🔹جست‌وجوی معکوس این تصویر در گوگل نشان می‌دهد که این گواهینامه تحصیلی که با عکس و اسم ابراهیم رییسی منتشر شده نسخه دستکاری شده مدرکی است که پیش از این به نام فردی به نام «غلامحسن نجفی خطبه‌سرا» منتشر شده بود.

🔹مدرک ششم ابتدایی آقای نجفی با اعمال تغییراتی در عکس، نام، تاریخ و محل تولد، نام مدرسه، محل برگزاری امتحان و معدل و شماره ثبت به نام ابراهیم رئیسی زده شده.

🔹با تغییر سیستم آموزشی ایران در سال ۴۶، ابراهیم رئیسی که متولد ۳۹ است، دروس غیرحوزوی خود را (تا ۱۵ سالگی) در سیستم ۵-۳-۴؛ پنج سال ابتدایی، سه سال راهنمایی و چهار سال متوسطه خوانده، نه سیستم ۶-۶ یعنی ۶ سال ابتدایی و ۶ سال متوسطه که پیش از آن دایر بود.

🔹از این رو فکت‌نامه به تصویر منتشره و این ادعا که مربوط به «گواهینامه ۶ ساله ابتدایی ابراهیم رئیسی» است، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓ادعای شاخ‌دار درباره قانونی بودن ازدواج با محارم در کشورهای غربی

🔹موسی غضنفرآبادی، رئیس کمیسیون قضایی و حقوقی می‌گوید: «ازدواج با دختر، خواهر، مادر و دیگر محارم در برخی از کشورها (غربی) قانونی است».

🔹منبع این گفته شایعات و اخبار نادرستی است که سال گذشته برخی رسانه‌ها در ایران درباره «قانونی شدن ازدواج با محارم در فرانسه» منتشر کرده‌اند.

🔹ازدواج با محارم نه در فرانسه و نه در هیچ کشوری در غرب قانونی نیست، در اغلب کشورهای غربی ازدواج با پسرخاله و پسرعمو نیز به عنوان ازدواج محارم شناخته می‌شود و منع قانونی و عرفی دارد.

🔹تا آنجایی که ما جست‌وجو کرده‌ایم نه فقط در اروپا و آمریکا، در هیچ کشوری ازدواج با فرزند یا فرزند خوانده قانونی نیست. ظاهرا ایران تنها کشوری است که بعد از تصویب قانون «حمایت از کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست» ازدواج با دختر خوانده را تحت شرایطی مجاز می‌داند.

🔹در کشورهای غربی مجازات‌های سنگینی برای برقراری رابطه جنسی با کودکان (زیر سن ۱۸ سال) درون خانواده تعیین شده، اما رابطه جنسی میان افراد بزرگ‌سال، مشروط به رضایت طرفین جرم نیست هر چند به لحاظ عرفی تابو است.

🔹با این اوصاف، فکت‌نامه به این گفته رئیس کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی که «ازدواج با دختر، خواهر، مادر و دیگر محارم در برخی از کشورها (غربی) قانونی است»، نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓آیا مدل موی دم اسبی در مدارس ژاپن ممنوع است؟

🔹خبرگزاری تسنیم و برخی رسانه‌های دیگر فارسی‌زبان گزارش‌هایی درباره «ممنوعیت مدل موی دم اسبی در مدارس ژاپن» منتشر کرده‌اند.

🔹منبع این گزارش‌ها، گزارشی است که در نشریه آمریکایی نیویورک‌پست منتشر شده که آن هم از یک سایت دیگر آمریکایی (VICE) نقل شده است. در گزارش اصلی به تحقیقی اشاره شده که در سال ۲۰۲۰ در یکی از استان‌های ژاپن انجام شده است. در این تحقیق تاکید شده از هر ۱۰ مدرسه در استان فوکوکا، یک مدرسه محدودیت‌هایی مانند ممنوعیت موی دم اسبی و برخی محدودیت‌های دیگر درباره لباس و مدل مو و ابروی دانش‌آموزان اعمال می‌شود.

🔹بر اساس گزارش‌هایی که در رسانه‌های معتبر منتشر شده در سال‌های اخیر اعتراض‌های گسترده‌ای از سوی دانش‌آموزان و والدین به قوانین برخی مدارس ژاپن شده و اقداماتی برای لغو این قوانین در دست انجام است.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه به عنوان خبری «ممنوعیت مدل موی دم اسبی در مدارس ژاپن» نشان «گمراه‌کننده» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🎙رئیسی و یک گواهی ابتدایی جعلی

🔹در قسمت ۵۶ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا کمی درباره کامنت‌های دلگرم‌کننده شنوندگان صحبت می‌کنیم و بعد از آن به سراغ ماجرای یک مدرک جعلی می‌رویم که می‌گویند مربوط به گواهینامه تحصیلی #ابراهیم_رئیسی است. توضیح می‌دهیم که در چه فرایندی، این سند جعلی حتی از سوی روزنامه‌نگاران نیز بازنشر می‌شود.

🔹در ادامه، سوژه تعداد افغانستانی‌ها در ایران را بررسی می‌کنیم و توضیح می‌دهیم که چرا عدد ۸ میلیون نفر که از سوی روزنامه جمهوری اسلامی اعلام شده، عددی غیرواقعی است و ما به آن نشان «شاخ‌دار» داده‌ایم.

🔹بعد از هفته‌ها، دوباره به سراغ سوژه‌ای درباره واکسن‌های کرونا می‌رویم و ادعاهای یک کانال تلگرامی ضدواکسن را درباره نقش واکسن در جهش‌های ویروس بررسی خواهیم کرد. دو سوژه ازدواج با محارم در اروپا و همچنین نقاشی کشیدن فیل‌ها را هم در پایان پادکست، مرور می‌کنیم.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
💉آیا واکسن‌ها باعث جهش ویروس می‌شوند؟

🔹مطلبی که مدت‌هاست در شبکه‌های اجتماعی انگلیسی و فارسی دست‌به‌دست می‌شود، ادعا می‌کند واکسن‌ها عامل اصلی به‌وجود آمدن سویه‌های جدید ویروس‌اند.

🔹پژوهش‌ها و مطالعاتی که بر روی ساختار واریانت‌های جدید انجام شده نشان می‌دهد فرایند به وجود آمدن این سویه‌ها، اتفاقی بوده و در فرایندی طبیعی به وجود آمده است. هیچ پژوهش یا مطالعه معتبری وجود ندارد که نشان دهد واکسن یا دیگر عوامل غیرطبیعی در به وجود آمدن یک واریانت جدید نقش داشته باشند.

🔹متخصصان می‌گویند واکسن با جلوگیری از تکثیر ویروس‌ها، شانس به وجود آمدن سویه‌های جدید را کمتر می‌کند.

🔹یکی از نقل قول‌هایی که در این زمینه مطرح شده مربوط به یک کانال تلگرامی به نام «طب اسلامی ایرانی» است.

🔹نگاهی به مجموعه این نقل قول‌ها نشان می‌دهد برخی از آنها هشدارهایی درباره نحوه مدیریت واکسیناسیون و تاکید بر دستیابی به واکسن‌های پیشرفته‌تر برای مقابله با واریانت‌های جدید است و ارتباطی با ادعای مطرح‌شده ندارد.

🔹چند نقل قول نیز از چهره‌هایی است که هم در ایران و هم در جهان به عنوان افراد ضدواکسن شناخته می‌شوند. به عنوان مثال دکتر سجادی، چشم‌پزشکی است که اعلام نمی‌کند بر اساس کدام پژوهش یا یافته قابل اعتنا، نسبت به واکسیناسیون عمومی نگران است.

🔹بررسی منابع معتبر مانند مقاله‌ای که در مجله نیچر میکروبیولوژی منتشر شده و شواهدی که از طریق آن می‌توان متوجه شد سویه‌های جدید واکسن کرونا، در فرایند طبیعی به وجود آمده، باعث می‌شود که فکت‌نامه به این ادعا که می‌گوید: «واکسن‌ها عامل اصلی به وجود آمدن سویه‌های جدیدند» نشان «نادرست» بدهد.

👈 متن کامل درستی‌سنجی را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
📊میزان واقعی بدهی دولت‌های جمهوری اسلامی چقدر است؟

🔹یک کاربر توییتری با ارائه آمارهایی نوشته است: «خاتمی دولت را با ۶ هزار میلیارد تومان بدهی تحویل گرفت؛ احمدی‌نژاد با ۲۶ هزار میلیارد تومان؛ روحانی با ۸۸ هزار میلیارد تومان؛ و رئیسی با ۱۳۶۷ هزار میلیارد تومان!»

🔹این ادعا به دلیل ابهام، تناقض‌ در برآوردها و آمارهای رسمی و روشن نبودن ابعاد واقعی بدهی دولت‌های جمهوری اسلامی «غیرقابل اثبات» است.

🔹منبع این آمار گزارشی است که یک سال و نیم قبل در سایت مشرق نیوز منتشر شده است. منبع اصلی آمارهای صندوق بین‌المللی پول است و اعداد و ارقام گزارش با داده‌های اصلی در آن زمان (اکتبر ۲۰۲۰) همخوانی دارد. البته در به‌روزرسانی‌های بعدی گزارش‌های صندوق اعداد تغییرات زیادی کرده‌اند.

🔹اما صرف نظر از این آمار، موضوع بدهی‌های دولت موضوعی پیچیده‌ و پر از تناقض است. به جز بدهی‌های دولت و شرکت‌های دولتی به سیستم بانکی، بقیه اجزای بدهی‌های دولت، حتی برای خود دولت چندان روشن نیست. اما همان بخش نسبتا روشن نیز با آمارهایی که دولت ایران به عنوان بدهی ناخالص به صندوق بین‌المللی پول ارائه کرده تناقض اساسی دارد.

🔹به عنوان نمونه تنها بدهی دولت احمدی‌نژاد به سیستم بانکی ۱۵ هزار میلیارد تومان بیش از آن چیزی است که در گزارش صندوق بین‌المللی پول آمده. یا آمار بدهی‌ دولت خاتمی هم با توجه به ۲۴ همت بدهی بانکی و اطمینان از وجود بدهی‌های دیگر، نمی‌تواند درست باشد.

👈 متن کامل درستی‌سنجی را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Audio
🎙رئیسی و یک گواهی ابتدایی جعلی

🔹در قسمت ۵۶ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا کمی درباره کامنت‌های دلگرم‌کننده شنوندگان صحبت می‌کنیم و بعد از آن به سراغ ماجرای یک مدرک جعلی می‌رویم که می‌گویند مربوط به گواهینامه تحصیلی #ابراهیم_رئیسی است. توضیح می‌دهیم که در چه فرایندی، این سند جعلی حتی از سوی روزنامه‌نگاران نیز بازنشر می‌شود.

🔹در ادامه، سوژه تعداد افغانستانی‌ها در ایران را بررسی می‌کنیم و توضیح می‌دهیم که چرا عدد ۸ میلیون نفر که از سوی روزنامه جمهوری اسلامی اعلام شده، عددی غیرواقعی است و ما به آن نشان «شاخ‌دار» داده‌ایم.

🔹بعد از هفته‌ها، دوباره به سراغ سوژه‌ای درباره واکسن‌های کرونا می‌رویم و ادعاهای یک کانال تلگرامی ضدواکسن را درباره نقش واکسن در جهش‌های ویروس بررسی خواهیم کرد. دو سوژه ازدواج با محارم در اروپا و همچنین نقاشی کشیدن فیل‌ها را هم در پایان پادکست، مرور می‌کنیم.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
🔍مجلس ایران و محدودیت‌های تحقیق و تفحص

🔹محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، مدعی است: «نمایندگان محدودیتی برای تحقیق و تفحص ندارند» و می‌گوید: «مجلس در خصوص هر موضوعی می‌تواند تحقیق و تفحص انجام دهد و محدودیتی برای انجام تحقیق و تفحص‌ها وجود ندارد».

🔹این ادعا با اصل ۷۶ قانون اساسی مطابقت دارد ولی شورای نگهبان پیشتر با تفسیر این اصل، محدودیت‌هایی برای استفاده از حق تحقیق و تفحص توسط نمایندگان مجلس شورای اسلامی قائل شده است، محدودیت‌هایی که در جریان اصلاح قانون آیین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی به تصویب رسیده و شکل قانونی یافته است.

🔹براساس تبصره ۷ ماده ۲۱۲ قانون آیین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی: «تحقیق و تفحص مجلس شامل شورا‌ی‌ نگهبان، مجلس خبرگان رهبری، مجمع تشخیص مصلحت نظام و پرونده‌های جریانی مراجع قضائی و امور‌ ماهیتی قضائی نمی‌شود و در مورد دستگاه‌هایی که زیر نظر مقام معظم رهبری هستند با اذن معظم‌له امکان تحقیق و تفحص توسط مجلس وجود دارد».

🔹بنابراین مجلس حق تحقیق و تفحص از:

1️⃣نهادهایی که مافوق مجلس شورای اسلامی شناخته می‌شوند

2️⃣نهادهای زیر نظر مقام رهبری

3️⃣بخش خصوصی

را ندارد و تنها از نهادها و سازمان‌های دولتی و نهادهای عمومی مثل شهرداری‌ها می‌تواند تحقیق و تفحص کند ولی در همین محدوده نیز اکثر طرح‌های تحقیق و تفحص نمایندگان مجلس شورای اسلامی به نتیجه‌ای نمی‌رسد.

🔹به عنوان مثال در دوره دهم مجلس شورای اسلامی از مجموع ۲۰۳ طرح تحقیق و تفحص که توسط هیات رئیسه مجلس شورای اسلامی اعلام وصول شده، تنها ۹ طرح به سرانجام رسیده و گزارش آن در صحن خوانده شده ولی در خصوص همین ۹ گزارش نیز هیچ اطلاعاتی از انجام کمترین بررسی توسط قوه قضاییه در دست نیست و به نظر نمی‌رسد قوه قضاییه اعتنایی به طرح‌های تحقیق و تفحص داشته باشد.

🔹بنابراین «فکت‌نامه» به ادعای محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی مبنی بر اینکه «نمایندگان محدودیتی برای تحقیق و تفحص ندارند»، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 متن کامل درستی‌سنجی را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓آیا شلیک پلیس در پاریس به دلیل ناآرامی‌های انتخابات بوده است؟

🔹خبرگزاری صداوسیما می‌گوید درگیری بین پلیس و معترضان به نتیجه انتخابات فرانسه، باعث کشته و زخمی‌شدن سه نفر شده است.

🔹این خبر درست نیست. پلیس یک روز بعد از انتخابات به یک خودرو که به سمت نیروهای پلیس در حال حرکت بوده شلیک کرده اما این اتفاق ارتباطی با ناآرامی‌های بعد از انتخابات در پاریس نداشته است.

🔹گزارش‌ها در رسانه‌های مختلف اروپایی و همچنین رسانه‌های نزدیک به مخالفان مکرون (پیروز انتخابات) نشان می‌دهد این شلیک به دلیل اطاعت نکردن فرمان ایست بازرسی از سوی پلیس بوده است.

🔹پلیسی که به خودرو شلیک‌کرده در حال بازجویی است و گزارش‌ها می‌گویند دو نفر از قربانیان، برای پلیس شناخته‌شده بوده و سابقه ارتباط با پرونده‌های قاچاق مواد مخدر داشته‌اند.

🔹شاهدان عینی نیز در کنار گزارش‌های رسمی و گزارش رسانه‌ها، تایید می‌کنند که خودرو بی‌اعتنا به فرمان ایست، با سرعت تمام به سمت نیروهای پلیس می‌رانده است.

🔹با توجه به فکت‌ها و گزارش‌های مختلفی که درباره دلیل این تیراندازی منتشر شده، فکت‌نامه به این ادعای صداوسیما که سه نفر در پی ناآرامی‌های پس از انتخابات پاریس به دست پلیس کشته شده‌اند، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 متن کامل درستی‌سنجی را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
📊 چند درصد از اقتصاد ایران، دولتی است؟

🔹محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی می‌گوید: «۹۰ درصد اقتصاد ما به جای اینکه مردمی باشد دولتی بوده است.»

🔹دقیقا معلوم نیست منظور از عبارت «دولتی» چیست، اما برآوردهای متفاوت و متنوعی از اندازه سهم بخش عمومی (دولت و نهادهای حاکمیتی) از اقتصاد ایران وجود دارد.

🔹در میان گفته‌ها و اظهار نظرهای مسئولان و شخصیت‌های سیاسی اعداد و ارقامی از ۶۰ تا ۸۵ درصد به عنوان سهم دولت مطرح شده، اما به جز دو پژوهش اقتصادی که در سال‌های گذشته انجام شده هیچ آمار و برآورد رسمی از ابعاد واقعی دولت در اقتصاد ایران وجود ندارد.

🔹یکی از اینها پژوهش بانک مرکزی در سال ۱۳۸۵ است که با استفاده از محاسبات تولید ناخالص داخلی سهم بخش عمومی از اقتصاد را اندازه‌گیری کرده است. دوره مورد بررسی این پژوهش، سال‌های ١٣٥٢ تا ١٣٨٤ است و در آن بالاترین سهم بخش عمومی در اقتصاد ایران در دوره ۱۱ ساله ۱۳۷۴ تا ۱۳۸۴، با ۷۲/۲ درصد مربوط به سال ۱۳۸۴ است.

🔹پژوهش دیگر گزارشی است که به طور مشترک توسط اتاق بازرگانی و مرکز آمار انجام شده است. در این گزارش سهم بخش عمومی در سال‌های ۱۳۹۲ و ۱۳۹۳ حدود ۵۳ درصد محاسبه شده است.

🔹با این حساب هیچ گزارش رسمی و سند معتبری در دست نیست که نشان دهد در حال حاضر سهم بخش عمومی و دولت از اقتصاد ایران چقدر است و هیچ فکتی در تایید یا رد این ادعای محمدباقر قالیباف وجود ندارد. به همین دلیل فکت‌نامه به این گفته که «۹۰ درصد اقتصاد ایران دولتی است» نشان «غیرقابل اثبات» می‌دهد.

👈 متن کامل درستی‌سنجی را در سایت فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🩺علی دباغ، معاون فنی نظام پزشکی تهران می‌گوید: «دسترسی به پزشک در تهران بیش از ده برابر استان سیستان و بلوچستان است.» بر اساس گفته‌های او نرخ دسترسی به پزشک (اعم از پزشک عمومی، متخصص و فوق‌تخصص) در سیستان و بلوچستان ۶ و در تهران ۷۰ پزشک به ازای هر ۱۰ هزار نفر است.

🔹تردیدی در اختلاف سطح برخورداری دو استان از نظر دسترسی به پزشک و بیمارستان نیست، اما این آمار نادرست است.

🔹بر اساس آخرین آمار موجود در سامانه آمار نظام پزشکی، نرخ دسترسی به پزشک در سیستان و بلوچستان حدود ۷ و در تهران حدود ۳۹ پزشک به ازای هر ۱۰ هزار نفر است. با این حساب سطح دسترسی به پزشک در تهران حدود ۶ برابر سیستان و بلوچستان است.

🔹از نظر دسترسی به بیمارستان نیز، طبق آمارهای سال ۱۳۹۹ تعداد بیمارستان‌های تهران ۸ برابر، تعداد تخت‌های مصوب حدود ۱۲ برابر و تعداد تخت‌های فعال بیمارستانی حدود ۹ برابر است، این اختلاف در حالی است که جمعیت تهران حدود ۴/۵ برابر استان سیستان و بلوچستان است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به دلیل اشتباه آماری به گفته معاون فنی نظام پزشکی تهران نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
📊آیا رکورد صادرات غیرنفتی ایران در سال ۱۴۰۰ شکسته شده است؟

🔹خبرگزاری ایرنا مدعی است، رکورد صادرات غیرنفتی در سال ۱۴۰۰ و پس از ریاست جمهوری ابراهیم رئیسی شکسته شده است. این ادعا با آمار رسمی گمرک ایران همخوانی ندارد. ارزش صادرات سال ۹۳ و وزن صادرات سال‌های ۹۵، ۹۶ و ۹۸ بیشتر از سال ۱۴۰۰ است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🎙اپیزود قالیباف

🔹این هفته در پادکست فکت‌نامه به غیر از مرور دو فکت‌چک از #قالیباف، کمی هم درباره پرونده سفر خانواده او به ترکیه صحبت می‌کنیم؛ سفری که اظهارنظرهای ضدونقیض درباره آن زیاد است اما منابع کمی برای #درستی‌سنجی ابعاد مختلف آن وجود دارد.

🔹گفته‌های نادرست و غیرقابل اثبات قالیباف که به ترتیب درباره محدودیت نداشتن تحقیق‌وتفحص مجلس و همچنین سهم دولت از اقتصاد ایران است، باعث شد که نام این قسمت را «اپیزود قالیباف» بگذاریم.

🔹در ادامه به ژاپن می‌رویم و از خبر گمراه‌کننده‌ای درباره ممنوعیت موی دم اسبی در ژاپن می‌گوییم.

🔹بعد از بررسی فکت‌چک‌هایی از یک انیمیشن درباره #طرح_صیانت و سوژه‌ای مربوط به بدهی‌های واقعی دولت‌های مختلف در ایران، به سراغ مرور چند کامنت می‌رویم که از مخاطبان فکت‌نامه دریافت کرده‌ایم.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
❓ادعای نادرست درباره «پارک‌های ویژه مادران و کودکان» در اروپا و آمریکا

🔹روزنامه همشهری، در گزارشی نوشته: «پارک‌های ویژه مادران و کودکان در شهرهای مختلف اروپا و آمریکا وجود دارد». در این گزارش نام پنج پارک در ایالت یوتا در آمریکا آمده و به طور مشخص به فضای اختصاصی «مادر و کودک» در یکی از پارک‌های بزرگ آمستردام اشاره شده است.

🔹این ادعا صحت ندارد. جست‌وجوی ما چه در مورد پارک‌های مورد اشاره در این گزارش و چه به صورت عمومی نشان می‌دهد، فضای اختصاصی برای مادران در پارک‌های عمومی وجود ندارد.

🔹تنها فضای اختصاصی پارک‌ها در آمریکا زمین بازی کودکان است که برای حفظ امنیت کودکان، تنها افراد بزرگسال به همراه کودک حق ورود به آن را دارند. اطلاق لفظ «پارک ویژه مادران و کودکان» به زمین‌های بازی درست نیست، چرا که پدران نیز به همراه فرزند خود حق ورود و استفاده از این فضا را دارند.

🔹با این اوصاف «فکت‌نامه» ادعای وجود «پارک‌های ویژه مادران و کودکان در شهرهای مختلف اروپا و آمریکا» را رد می‌کند و به آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🔹#نادر_طالب‌زاده فیلمساز و مجری تلویزیون درگذشت.

🔹 او یکی از مهم‌ترین و تاثیرگذارترین مُروِجان نظریه‌های توطئه در ایران بود. یکی از اظهارات خبرساز طالب‌زاده در سال‌های گذشته، وجود سم در آب زمزم بوده است. او همچنین در راستای دغدغه‌هایش راجع به جنگ و ترور بیولوژیکی، مدعی بود که خود او هم قربانی این نوع ترور بوده است. تصورات طالب‌زاده در مورد ترور بیولوژیک، در حدی بود که اعتقاد داشت جز خود او، همکارانش هم در معرض چنین تروری قرار دارند. به دنبال حمله موشکی ۱۸ دی ماه سپاه پاسداران به پایگاه عین الاسد در عراق، طالب‌زاده به انتشار مجموعه‌ای از ادعاهای ساختگی در مورد این حمله می‌پردازد. ادعاهای نادرست او درباره کشته شدن نیروهای آمریکایی در این پایگاه، سپس به کرات مورد استناد رسانه‌های وابسته به حکومت قرار می‌گیرند.

👈 مقاله کامل در سایت فکت‌نامه

👈 در تلگرام بخوانید
✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
📈 ادعای شاخ‌دار درباره جمعیت ۸ میلیون نفری افغانستانی‌های مقیم ایران

🔹روزنامه جمهوری اسلامی: جمعیت افغانستانی‌ها در ایران به ۸میلیون نفر رسیده است.
این آمار اغراق‌شده و بی‌اساس است. طبق آخرین برآورد کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان، جمعیت افغانستانی‌هایی که با یا بدون مجوز در ایران زندگی می‌کنند حدود ۳/۶میلیون نفر است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh