FactNameh | فکت‌نامه
110K subscribers
4.28K photos
732 videos
3 files
4.27K links
فکت‌نامه اولین سایت درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) سیاسی درباره‌ی ایران است.
وبسایت: factnameh.com
بات تلگرامی فکت‌نامه:‌ @FactnamehBot
ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin
twitter.com/factnameh
fb.com/factnameh
instagram.com/factnameh
Download Telegram
❓راستی‌آزمایی ویدیوی درگیری پلیس با شهروندان در لرستان

🔹ویدیویی که کتک‌خوردن یک پیرمرد در لرستان به‌دست پلیس و شلیک گلوله به سمت فردی دیگر توسط پلیس در یک درگیری خیابانی را نشان می‌دهد در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده‌.

🔹این درگیری خشن، برخلاف آنچه در روزهای پس از انتشار گفته شده، ربطی به اعتراضات اخیر مردم لرستان ندارد.

🔹شواهد دقیقی که از بررسی ویدیو و انتشار اولیه آن به دست می‌آید نشان می‌دهد که ویدیو مربوط به تاریخی قبل از ۲۶ فروردین ۱۴۰۱ است. محل ویدیو تقاطع غیرهمسطح فیروزآباد در جاده خرم‌آباد کرمانشاه بوده که خروجی شهر الشتر، مرکز شهرستان سلسله در لرستان است. این زیرگذر، در ۳ شهریور ۱۴۰۰ افتتاح شد.

🔹فرماندهی انتظامی لرستان در گزارشی در ۲۴ فروردین خبر می‌دهد: «۲۱ فروردین ماه امسال در راستای اجرای دستور مقام قضایی مبنی بر بازداشت متهم یک پرونده، عوامل انتظامی شهرستان سلسله با حضور در صحنه، فرد را دستگیر کردند که پنج نفر از بستگان وی با در دست داشتن میلگرد، گرز و پتک، جهت ممانعت از اجرای حکم به سمت ماموران حمله‌ور شدند و دو نفر از عوامل پلیس را مصدوم کردند.»

🔹بنابراین برخلاف ادعای گفته شده در بعضی از پست‌های شبکه‌های اجتماعی، این افراد «قمه» نداشته‌اند و افراد محلی بوده‌اند که با پلیس درگیر شده‌اند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓روزنامه ایران می‌گوید: «دنیا نصف ایران روغن مصرف می کند.»

🔹اولین بار نیست که چنین ادعایی مطرح می‌شود؛ ادعایی که با آمارهای معتبر داخلی و خارجی هم‌خوانی ندارد.

🔹در گزارش روزنامه ایران گفته شده سرانه مصرف روغن خوراکی در ایران ۲۱ کیلوگرم در سال است در حالی که سرانه جهانی مصرف این ماده خوراکی ۱۲کیلوگرم است.

🔹مرکز آمار ایران مصرف سرانه «روغن‌ها و چربی‌ها» را در ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ به ترتیب ۱۹ و ۲۱ کیلوگرم در سال برآورد کرده است.

🔹برآوردهای مرکز با آخرین گزارش سازمان همکاری و توسعه اقتصادی و فائو همخوانی ندارد که سرانه مصرف روغن در سال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۹ را کمتر از ۱۲ کیلوگرم برآورد کرده‌اند. بر اساس این آمار سرانه مصرف جهانی نیز کمی بیش از ۱۸ کیلوگرم محاسبه شده است که نه‌تنها کمتر از ایران نیست، بلکه معکوس ادعایی است که در روزنامه ایران مطرح شده است.

🔹با این اوصاف فکت‌نامه ضمن آمارهای روزنامه ایران در مقایسه مصرف روغن در ایران و جهان را رد می‌کند و به این ادعا که «سرانه مصرف روغن در ایران نزدیک دو برابر سرانه مصرف جهان است» نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
Audio
🎙گرانی

🔹اعتراض‌ها در ایران ادامه دارد، ما هم در این اپیزود به سراغ یکی از دلایل اصلی شروع آن یعنی «طرح اصلاح نظام پرداخت یارانه‌ای» رفتیم؛ طرحی که در عمل باعث افزایش قابل توجه قیمت مواد غذایی اساسی در ایران شد.

🔹بررسی می‌کنیم که این گرانی‌ها مربوط به چه کالاهایی است، چه قدر می‌تواند زندگی را سخت کند و آیا اقشار کم‌درآمد می‌توانند با وجود یارانه‌هایی که دریافت می‌کنند، از پس افزایش قیمت‌ها برآیند یا نه.

🔹به غیر از آن به سراغ یک ادعای نادرست درباره امارات متحده عربی رفتیم. برخی از کاربران هوادار دولت ایران اعلام کردند که بلافاصله پس از برداشته‌شدن یارانه‌ها، قیمت مرغ و روغن در امارات افزایش یافته. توضیح دادیم که چرا این ادعا، نسبتی با واقعیت ندارد.

🔹موضوع آلودگی هوای تهران، همچنین قطعی اینترنت و گران‌شدن تعرفه‌های اینترنت نیز دیگر موضوعاتی است که در این قسمت آنها را مرور می‌کنیم.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
❓ادعای بی‌اساس درباره بالا بودن نرخ ناباروری در ایران

🔹دکتر طاهره لباف، متخصص زنان و زایمان و نازایی، می‌گوید است: آمار ناباروری در همه دنیا بین ۱۵ تا ۲۰ درصد و در ایران ۲۰ تا ۲۲ درصد است.

🔹این آمار پیش‌تر نیز از سوی برخی نهادهای سیاسی و رسانه‌ها منتشر شده اما، هیچ فکتی در تایید آن وجود ندارد.

🔹بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس و آمارهای شفاهی مدیران وزارت بهداشت، جمعیت زوجین نابارور ایران را بین ۲ تا ۳ میلیون نرخ ناباروری اولیه در ایران بین ۱۲ تا ۱۶ درصد است.

🔹ناباروری به «ناتوانی در بارداری در طول یک سال بدون پیشگیری» گفته می‌شود. هیچ آمار دقیقی از ناباروری در جهان در دست نیست، سازمان بهداشت جهانی به استناد برخی مقالات علمی تعداد زوج های نابارور در جهان را ۴۸ میلیون و تعداد افراد نابارور را ۱۸۶ میلیون نفر تخمین می‌زند.

🔹اطلاعات موجود در برخی مقالات پراکنده که در نشریات معتبر علمی منتشر شده‌اند نشان از آن دارد ایران از نظر ناباروری وضعیت غیر عادی ندارد. مبنای آمارهای مورد استفاده در این مقالات، بررسی نمونه‌های محدود آماری است که در موسسات محلی در کشورهای مختلف بررسی شده‌ و نتایج آن در مقاله‌های پراکنده منتشر شده‌اند.

🔹با این اوصاف آمارهای دکتر طاهره لباف درباره ناباروری در ایران و جهان را بی‌اساس می‌داند و به آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🦅 نقشه رصد کوچ یک عقاب به مدت بیست سال

🔹برای بار چندم طی سال‌های اخیر تصویر نقشه‌ای در شبکه اجتماعی توییتر منتشر شده که ادعا می‌شود مسیر حرکت یک عقاب طی ۲۰ سال تا زمان مرگش در عربستان است. گفته شده در این ۲۰ سال به عقاب یک جی‌پی‌اسی وصل بوده.

🔹خطوط سفرهایی که در این نقشه نشان داده شده از شمال دریای خزر تا سودان و اریتره در قاره آفریقا را دربرمی‌گیرد.

🔹ما پیش از این در سال ۹۷ این ادعا را بررسی کردیم و با سرنخ‌هایی که از عکس‌های عقاب به دست آوردیم توانستیم با مسئول این پروژه تحقیقی که در واقع منطقه حفاظت شده نارزوم در قزاقستان بود، تماس بگیریم.

🔹نماینده این منطقه در پاسخ ایمیل ما درباره چند و چون این ماجرا نوشت: «درباره این نقشه یک سوءتفاهم پیش آمده است. نقشه، مسیر پرواز ۲۰ عقاب را در سال ۲۰۱۸ نشان می‌دهد. نه مسیر یک عقاب در طول بیست سال.»

🔹به این ترتیب فکتنامه به این ادعا که این «نقشه رصد کوچ یک عقاب از روسیه تا عربستان، به مدت بیست سال با استفاده از جی‌‌پی‌اس» است نشان نادرست می‌دهد.

🔹توضیح: فکتنامه پیش از دریافت جواب مسئول این پروژه به این نقشه نشان غیرقابل اثبات داده بود که در تاریخ ۱۳ اسفند سال ۱۳۹۷ به‌روز شد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
❓آیا «فان‌وکس» واکسن ویروس دین‌زدایی حقیقت دارد؟

🔹سایت‌های خبری و رسانه‌ها سال‌هاست مطالبی را درباره ویروسی منتشر می‌کنند که با نام «فان‌وکس» FunVax شناخته می‌شود. ادعای آنها این است که این ویروس پروژه‌ای مخفیانه از سوی پنتاگون است که برای دین‌زدایی از مسلمانان به وجود آمده‌است.

🔹استناد بسیاری از آنهایی که چنین ادعایی می‌کنند به یک ویدئوی چهار دقیقه‌ای است. فردی که در این ویدئو دیده می‌شود، در یک سالن در حال توضیح نحوه کارکرد ویروسی است که می‌تواند جلوی افراط‌گرایی را بگیرد. تاریخ زیر ویدئو، تاریخ سال ۲۰۰۵ را نشان می‌دهد در حالی که در ویدئو از عکس‌هایی از اسکن مغزی استفاده و فتوشاپ شده که مربوط به مقاله‌ای در سال ۲۰۱۰ است.

🔹از سال ۲۰۱۱ نیز نشانه‌های دیگری مبنی بر جعلی بودن این ویدئو وجود دارد. فردی به نام رایان هارپر، مستندسازی است که بیولوژی مولکولی خوانده و به نظر می‌رسد این ویدئو را نیز او ساخته باشد. هارپر در سال ۲۰۲۱ در روزنامه سن‌فرانسیسکو کرونیکل گفته که این ویدئو را او ساخته و ادعاهایی که در آن مطرح می‌شود واقعی نیستند.

🔹ضمن اینکه ادعاهایی که در ویدئو مطرح می‌شوند نیز اعتبار علمی ندارند و مشخص نیست که بر اساس چه پژوهش‌ها و یافته‌هایی، یک ویروس می‌تواند بر میزان عقاید گروهی از افراد تاثیر بگذارد.

🔹به همین دلایل، فکت‌نامه به این ادعا که «فان‌وکس» پروژه مخفی پنتاگون برای انتشار ویروس دین‌زدایی در مسلمانان از طریق تزریق واکسن است» نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🎉 سایت جدید فکت‌نامه از راه رسید!

🔹سایت جدید فکت‌نامه با قابلیت‌های تازه از راه رسید. امکانات این سایت تازه ما را به شما نزدیکتر می‌کند.

🔹امکان جستجو به سایت فکت‌نامه اضافه شد، شما می‌توانید کلمات مورد نظر خود را در سایت جستجو کرده و درستی‌سنجی مربوط به آن را تحویل بگیرید.

🔹حالا دیگر می‌توانید از طریق سایت جدید فکت‌نامه مستقیما به پادکست آن دسترسی داشته باشید و خلاصه فک‌چک‌های هر هفته را در پادکست فکت‌نامه بشنوید.

🔹شما بپرسید، ما تحقیق می‌کنیم. منتظر دریافت سوژه‌های شما از طریق همه شبکه‌های اجتماعی از تلگرام و اینستاگرام گرفته تا توییتر و فیسبوک هستیم.

🔹«حالت شب» به سایت فکت‌نامه اضافه شد تا مطالعه مطالب ما در ساعات و وضعیت‌های مختلف برای شما آسانتر شود.

👈🏻 توضیح کامل امکانات سایت جدید فکت‌نامه را در وبسایت ما بخوانید

👈🏻 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh
🎉همزمان با افتتاح سایت جدید فکت‌نامه، میرزا هم سرو رویی صفا داده و با طرح و رنگ‌های جدید به‌روز شد.

👈🏻 نشان‌ها را در وبسایت فکت‌نامه ببینید

✅ @Factnameh
🎙این هفته در پادکست فکت‌نامه ابتدا درباره سوژه اصلی خبری این روزها، یعنی فاجعه فروریختن ساختمان متروپل در شهر آبادان صحبت می‌کنیم؛ اتفاقی که ده‌ها کشته‌وزخمی برجای گذاشت.

🔹خبرهایی که در این باره منتشر می‌شوند، مجموعه‌ای از ابهام‌ها را به وجود آورده‌اند. توضیح می‌دهیم که این ابهام‌ها چیست و چرا شفاف‌نبودن اسناد، کار فکت‌چکینگ را برای ما دشوارتر می‌کند.

🔹در ادامه به سراغ ویدیویی می‌رویم که مربوط به درگیری پلیس با شهروندانی در لرستان است. توضیح می‌دهیم که چگونه در فکت‌نامه توانستیم زمان و مکان دقیق این اتفاق را پیدا کنیم و درباره آن چه می‌دانیم.
🔹دو فکت‌چک جمعیتی را هم بررسی می‌کنیم؛ یکی درباره برآوردها از جمعیت ایران در ۸۰ سال آینده و دیگری درباره آمارهای ناباروری در ایران.

🔹در پایان خبرهایی را درباره رصد کوچ عقاب‌ها و همچنین مصرف سرانه روغن نباتی در ایران مرور خواهیم کرد.

🎙پادکست فکت‌نامه را می‌توانید از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🦠خامنه‌ای و «توطئه کرونا»؛ مستند تازه‌ای از فکت‌نامه.

✅ دوشنبه ساعت ۱۹:۱۵ به وقت تهران در تلویزیون ایران‌اینترنشنال ببنید.

✅ @Factnameh
🌾 آمار نادرست درباره رتبه ایران در رده‌بندی امنیت غذایی در جهان

🔹خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) مدعی است بر اساس آمارهای سازمان جهانی خواروبار و کشاورزی ملل متحد (فائو) «امنیت غذایی ایران بیشتر از ۱۱۹ کشور جهان است».

🔹این گزاره درست نیست. آنچه در این گزارش به آن استناد شده نه شاخص «امنیت غذایی» بلکه «نسبت ارزش واردات مواد غذایی به کل صادرات» کشورهاست.

🔹شاخص جهانی امنیت غذایی که به اختصار GFSI نامیده می‌شود در قالب گزارش‌های سالانه «اکونومیست ایمپکت» منتشر می‌شود. ایران جزو کشورهایی نیست که شاخص امنیت غذایی آنها در این گزارش بررسی می‌شود.

🔹سازمان جهانی خواروبار و کشاورزی ملل متحد (فائو) برای سنجش امنیت غذایی کشورها ۵۵ مولفه را در پنج مجموعه شاخص‌های ویژه، «توانایی»، «در دسترس بودن»، «پایداری»، «مطلوبیت» و «سایر شاخص‌ها» بررسی می‌کند. «نسبت ارزش واردات مواد غذایی به کل صادرات کشورها» یکی از این مولفه‌ها است که در مجموعه شاخص‌های مرتبط با پایداری دسته‌بندی می‌شود.

🔹طبق آمار فائو در دوره زمانی ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۹ ایران به طور میانگین معادل ۱۱ درصد از ارزش کل صادرات خود، مواد غذایی وارد کرده است. در این دوره زمانی ۷۴ کشور جهانی کمتر از ۱۱ درصد از کل ارزش صادرات خود مواد غذایی وارد کرده‌اند و ارزش واردات مواد غذایی ۱۱۶ کشور نیز بیش از ۱۱ درصد از کل صادرات آنها است.

🔹طبق این آمار نسبت واردات به صادرات مواد غذایی در ایران برابر با کشورهای بریتانیا، بوتسوانا، ونزوئلا و نیجریه است

🔹با این اوصاف فکت‌نامه این عنوان خبری را که «امنیت غذایی ایران بیشتر از ۱۱۹ کشور جهان است» بی‌اساس می‌داند و به آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh