❓آیا آمریکا جز ۱۰ کشور ناامن برای زنان است؟

🔹حسینی همدانی امام جمعه کرج در خطبه‌های جمعه ۳ تیر ۱۴۰۱ مدعی شد «آمریکا در بین ۱۰ کشور نخست ناامن برای زنان در دنیا قرار دارد». او منبع خود را اعلام نکرده اما به نظر می‌رسد ادعایش برآمده از نظرسنجی موسسه رویترز در سال ۲۰۱۸ در لندن است.

🔹رویترز در آن زمان در یک نظرسنجی از ۵۵۰ فعال حوزه زنان، درباره ۵ کشوری که برای زنان خطرناک‌ترین هستند، پرسیده بود. اگرچه نتایج این نظرسنجی که، در روزهای اوج جنبش می‌تو در آمریکا، تهیه شده‌بود مشابه ادعای امام جمعه کرج است اما نمی‌توان برای اندازه‌گیری میزان امنیت زنان در یک جامعه تنها به نتیجه نظرسنجی‌ها و آن هم نظرسنجی‌ای که در یک دوره مشخص انجام شده رجوع کرد.

🔹در این باره تحقیقات دیگری با نتایج متفاوت وجود دارد، مثلا در سال ۲۰۲۰ دانشگاه جورج‌تاون و موسسه تحقیقاتی صلح در اسلو در یک تحقیق علمی و با در نظر گرفتن شاخص‌های مختلف، تمام کشورهای جهان را براساس شاخص‌های بین‌المللی در حوزه امنیت زنان رده‌بندی کرد. در این لیست آمریکا نه تنها دهمین کشور نامناسب دنیا برای زنان نیست بلکه ۱۹مین کشور امن دنیا برای زنان است.

🔹بر همین اساس ما در فکت‌نامه به این گفته امام جمعه کرج که آمریکا در بین ۱۰ کشور نخست ناامن برای زنان در دنیا قرار دارد، نشان گمراه‌کننده می‌دهیم.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

📚تشخیص عکس‌ تقلبی با «جستجوی معکوس»

🔹دستکاری و جعل عکس، از ابزارهای اصلی تولید خبرهای ساختگی در جهان هستند.
یکی از روش‌های تشخیص این عکس‌های دستکاری شده، «جستجوی معکوس تصویر» نام دارد که هدف آن، پیدا کردن نسخه اصلی تصاویر است.

🔹در چهارمین ویدیوی #مکتبخانه به این موضوع می‌پردازیم که چگونه می‌توان روی لپ‌تاپ و موبایل و بر روی مرورگرهای مختلف به جستجوی عکس پرداخت و عکس‌های درست را از عکس‌های ساختگی و جعلی جدا کرد.

👈 در مکتب‌خانه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓مصرف گاز در ایران در مقایسه با اروپا

🔹خبرگزاری فارس روز یازدهم تیرماه ۱۴۰۱ به استناد گزارش شرکت بریتیش پترولیوم، اعلام کرد: «مصرف گاز در ایران نصف مصرف کل اتحادیه اروپاست.»

🔹خبرگزاری فارس در عنوان خبر خود از «اتحادیه اروپا» استفاده کرده که شامل ۲۷ کشور اروپایی است اما در متن خبر فارس به مصرف گاز طبیعی در «اروپا» اشاره شده است که منظور اروپای قاره‌ای است که کشورهایی بیش از ۲۷ عضو اتحادیه را شامل می‌شود.

🔹در گزارش بریتیش پترولیوم، میزان کل مصرف گاز طبیعی در اروپا (اروپای قاره‌ای) در سال ۲۰۲۱ میلادی ۵۷۱.۱ میلیارد مترمکعب اعلام شده است، نصف این میزان ۲۸۵.۶ میلیارد مترمکعب می‌شود. شرکت BP در گزارش سالانه خود میزان مصرف گاز طبیعی ایران را در سال ۲۰۲۱ میلادی ۲۴۱.۱ میلیارد مترمکعب اعلام کرده است که حدود ۴۲.۲ درصد کل مصرف اروپا در سال گذشته میلادی است.

🔹اما اگر بخواهیم مصرف گاز طبیعی در «اتحادیه اروپا» به معنای ۲۷ کشور عضو را طی سال ۲۰۲۱ میلادی از گزارش بریتیش پترولیوم استخراج کنیم باید اعداد و ارقام مربوط به مصرف گاز طبیعی کشورهایی همچون ایسلند، مقدونیه شمالی، نروژ، سوئيس، ترکیه، اوکراین، بریتانیا و دیگر کشورهای اروپایی غیر عضو اتحادیه اروپا را از رقم کلی ۵۷۱.۱ میلیارد مترمکعبی مصرف گاز طبیعی در اروپای قاره‌ای کسر کنیم که با این تفریق به عدد ۳۹۷.۱ میلیارد مترمکعب می‌رسیم.

🔹نصف این رقم حدود ۱۹۸.۶ میلیارد مترمکعب می‌شود که حتی از کل مصرف گاز طبیعی ایران در سال ۲۰۲۱ میلادی کمتر است.

🔹بر اساس گزارش شرکت بریتیش پترولیوم، میزان مصرف گاز طبیعی در ایران طی سال گذشته میلادی معادل ۶۰.۷ درصد کل مصرف گاز طبیعی در «اتحادیه اروپا (۲۷ کشور اروپایی)» در سال ۲۰۲۱ میلادی بوده است.

🔹خبرگزاری فارس در تیتر و متن خبر خود به نقل از داده‌های گزارش بریتیش پترولیوم، «اروپا» و «اتحادیه اروپا» را یکسان فرض کرده که موجب شده تا اندازه‌گیری نسبت مصرف گاز در ایران با مصرف گاز در اروپا با خطا همراه شود. به همین خاطر به این تیتر فارس نشان «نیمه درست» می‌دهیم.
مصرف گاز ایران در سال ۲۰۲۱ میلادی بر مبنای گزارش بریتیش پترولیوم در مقایسه با مصرف گاز اروپا به معنای جغرافیایی و قاره‌ای آن معادل ۴۲.۲ درصد بوده و نسبت به مصرف گاز در کشورهای عضو اتحادیه اروپا، حدود ۶۰.۷ درصد است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙باربی

🔹اپیزود ۶۷ پادکست هفتگی فکت‌نامه را با باربی آغاز می‌کنیم؛ عروسکی که حسن رحیم‌پور ازغدی در سخنرانی خود گفته است از سوی پنتاگون ساخته شده. توضیح می‌دهیم که چرا این گفته شاخ‌دار است و تاریخچه ساخت این عروسک را مرور خواهیم کرد.

🔹دو فکت‌چک آمریکایی دیگر هم داریم که هر دو را موسی غضنفرآبادی، نماینده مجلس ایران گفته است؛ یکی درباره آمار فقرا در آمریکا و دیگری درباره آمار بی‌خانمان‌ها در این کشور.

🔹فکت‌چک یک عکس از میرزارضای کرمانی، قاتل ناصرالدین شاه و یک ویدئو که به اشتباه ادعا می‌شود مربوط به کتک‌زدن زنان ایرانی در عراق است، فکت‌چک‌های تصویری این هفته‌اند و یک فکت‌چک کرونایی هم درباره نشت ویروس از آزمایشگاه‌های آمریکایی داریم.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

❓حجاب اجباری جزو آرمان‌های انقلاب ایران نبوده است؟

🔹سروش دباغ پژوهشگر دینی در گفت‌وگو با برنامه شصت دقیقه بی‌بی‌سی فارسی با اشاره به این که قانون حجاب اجباری متعلق به چندسال پس از انقلاب بهمن ۵۷ است گفته که این قصه از سال ۶۲ محقق شده. او همچنین به آرمان‌های انقلاب و شعارهای آن اشاره کرده و مدعی می‌شود که «اصلا و ابدا این نبود و بنا نبود بر بدن زنان و بدن مردان حکمرانی شود …»

🔹مشخص نیست منظور دباغ از آرمان‌های انقلاب چیست زیرا گروه‌های مختلفی در انقلاب ایران نقش ایفا کردند که لزوما شعارها و آرمان‌های یکسانی نداشتند. اما آنچه قابل بررسی است، مهم‌ترین سخنرانی‌ها و اتفاقاتی است که در جریان انقلاب و همچنین در روزهای پس از آن رخ داده است.

🔹یافته‌های ما نشان می‌دهد که در میان جریان‌های انقلابی گروه‌هایی بوده‌اند که حتی پیش از وقوع انقلاب، در ۲۵ دی ۱۳۵۷ در شهرهای تبریز و همدان و … زنان و دختران بی‌چادر را تهدید به آتش زدن، چاقوکشی و اسیدپاشی کرده‌اند. همچنین ما می‌دانیم که اولین سخنرانی آیت الله خمینی پس از انقلاب در مورد حجاب زنان به ۱۶ اسفند ۵۷ یعنی کمتر از یک ماه پس از انقلاب بر می‌گردد. او در این سخنرانی با گزاره‌هایی همچون «زنان اسلامی باید با حجاب اسلامی بیرون بیایند.» و «زن‌ها می‌توانند در کارهای اجتماعی شرکت کنند ولی با حجاب اسلامی» انتقاد خود را از وضع حجاب در جامعه بیان می‌کند.

🔹واکنش سریع و گسترده هزاران زن در روزهای پس از این سخنرانی باعث می‌شود که مقامات حکومتی برای جلوگیری از ادامه اعتراضات به تعبیر و تفسیر سخنان روح الله خمینی بپردازند و به صورت موقتی از موضع حجاب اجباری اسلامی عقب‌نشینی کنند. خمینی در تیر ماه ۵۸ نیز در یک سخنرانی دیگر به وضعیت حجاب زنان در سواحل شمالی کشور پرداخت :«و ما تا زنده هستیم، نمی‌گذاریم این آزادی‌هایی که آنها می خواهند، تا آن اندازه‌ای که می‌توانیم، آن آزادی‌ها تحقق پیدا کند.»

🔹خمینی در تیر ۵۹ در یک سخنرانی علیه فضای جامعه و ادارات به مسئولین دستور داد تا سریعا برای رفع نشانه‌های حکومت طاغوت اقدام کنند. در پی این دستور وزارت‌خانه‌ها، ادارات و سازمان‌های اداری از ارتش تا آموزش و پرورش یکی پس از دیگری تصمیم گرفتند تا از ورود کارکنان زن بدون پوشش اسلامی به اماکن دولتی جلوگیری کنند. در سال‌های بعد و با آغاز جنگ ایران و عراق، فشار بر روی زنان در جامعه افزایش یافت و سرانجام در آبان ۱۳۶۲ مجلس شورای اسلامی ماده ۱۰۲ قانون تعزیرات را مصوب کرد. به موجب این قانون «هر کس علناَ در انظار و اماکن عمومی و معابر تظاهر به عمل حرامی نماید علاوه بر کیفر عمل به حبس از ده روز تا دو ماه یا تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم می‌گردد ….»

🔹بدین ترتیب ما در فکت‌نامه به این ادعای سروش دباغ که حجاب اجباری از آرمان‌های انقلاب نبوده و از سال ۶۲ در ایران محقق شده است، نشان «گمراه‌کننده» می‌دهیم زیرا بخشی از واقعیت یعنی تحرکات و سخنرانی‌ها علیه بی‌حجابی در سال‌های اولیه انقلاب در گفته‌های او نادیده گرفته شده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🔴 نگاهی به درستی‌سنجی‌های فکت‌نامه درباره موضوع حجاب

🔹ساختن اخبار و آمار نادرست در مورد #حجاب_اجباری و تاریخ‌سازی درباره آن، از تمهیدات حکومت ایران برای جا انداختن حجاب در این کشور است. ما در سال‌های اخیر به موارد متعددی از این اخبار و اطلاعات نادرست برخوردیم و آنها را درستی‌سنجی کردیم، نتایج این بررسی‌ها در قالب چندین مطلب طی سال‌های اخیر منتشر شده که در ادامه آنها را مرور می‌کنیم.

1️⃣ادعای «نادرست» درباره ارتباط واقعه مسجد #گوهرشاد با کشف حجاب.
بر مبنای همین ادعای نادرست ۲۱ تیر، سالروز واقعه گوهرشاد روز «عفاف و حجاب» نام‌‌گذاری شد. واقعه مسجد گوهرشاد نه از نظر زمانی و نه از نظر سیر تاریخی ارتباطی با مساله «کشف حجاب» ندارد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

2️⃣ادعایی «شاخ‌دار» در این مورد که در وصیت‌نامه بیش از ۸۰ درصد شهدا به حفظ حجاب تاکید شده است. بر اساس منابع موجود بالاترین میزان اشاره به حجاب در وصیت‌نامه‌های شهدا حدود ۱۶/۳ درصد بوده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

3️⃣نقل قولی ساختگی و «شاخ‌دار» از نیویورک تایمز و وال‌استریت ژورنال درباره فواید حجاب و تشکیل گشت پوشش توسط پلیس نیویورک. نه در وال‌استریت ژورنال و نه در هیچ نشریه دیگری نشانی از خبر تاسیس «واحد گشتی پلیس نیویورک برای تذکر به زنان بدپوشش» نیست. مقاله‌ای هم با عنوان «امنیت زنان در اسلام» و محتوای درباره فواید حجاب و ایجاد امنیت برای زنان در نیویورک تایمز منتشر نشده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

4️⃣آمار بی‌اعتبار و «نادرست» در مورد میزان اعتقاد مردم ایران به حجاب از زبان «دبیر شورای فرهنگ عمومی کشور». هیچ نظرسنجی آزاد و معتبری برای سنجش اعتقاد ایرانیان درباره حجاب انجام نشده یا اگر شده نتایج آن در دسترس عموم نیست.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

5️⃣ آمار «گمراه‌کننده» ۷۰ درصدی از اعتقاد ایرانیان به حجاب از زبان سعید منتظرالمهدی، سخنگوی وقت نیروی انتظامی ایران در سال ۹۶. مشخص نیست منتظرالمهدی بر اساس کدام سند گفته ۷۰ درصد مردم ایران به حجاب اعتقاد دارند. اگر این درصد از روی نتایج یک «پیمایش ملی » (به فرض وجود چنین پیمایشی) نقل شده باشد، به دلیل تناقض با یافته‌های سایر پژوهش‌ها و همین‌طور گزارش‌های میدانی، نمی‌تواند به عنوان یک فکت معتبر و قطعی پذیرفته شود.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

6️⃣ادعای بی‌اساس و «نادرست» در مورد آمار ۶ تا ٧ درصدی «بانوان بدحجاب‌» از زبان عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور وقت در سال ۹۸. منبع این گفته مشخص نیست، همچنین اعداد و ارقام گفته شده با گزارش‌های رسمی هم‌خوانی ندارد. طبق پژوهش‌های رسمی که داده‌های آن در گزارش سال ۱۳۹۷ مرکز پژوهش‌های مجلس منتشر شده، تا ۷ سال پیش از آن، چیزی بین ۶۰ تا ۷۰ درصد زنان ایران در گروه بدحجاب دسته‌بندی شده بودند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

7️⃣ادعای «شاخ‌دار» در مقایسه حجاب اجباری در ایران با قواعد پوشش در برخی رستوران‌های کشورهای غربی. برخی رستوران‌های غربی تشریفاتی برای لباس مشتریان خود دارند، اما این قابل قیاس با حجاب اجباری در ایران نیست. این موضوع در ضمن اینکه امری عمومی نیست و اختیاری است، مسئله‌ای تشریفاتی بوده و در نهایت توجیه اقتصادی دارد. مهمتر از همه دولت‌ها در آن نقشی ندارند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

8️⃣ادعای «شاخ‌دار» درباره اخراج دانشجویان به خاطر رعایت نکردن قوانین پوشش در دانشگاه‌های خارج از ایران. هیچ گزارشی درباره اخراج دانشجویان خارج از ایران به دلیل رعایت نکردن قوانین پوشش پیدا نکردیم. کسانی که در گزارش ۲۰:۳۰ به عنوان «دانشجویان اخراج شده» معرفی شده‌اند، دانش‌آموزان دبیرستانی‌اند که به دلیل نپوشیدن یونیفرم مدرسه یک روز تا دو هفته «تعلیق» شدند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

9️⃣گزارش «شاخ‌دار» خبرگزاری فارس در مورد قوانین سخت پوشش دانشگاه‌های غربی. ادعاهای این گزارش درباره قوانین مربوط به پوشش بیشتر دانشگاه‌های نام برده شده را بررسی کردیم. حتی یک مورد از آنچه از سوی خبرگزاری فارس ذکر شده، کم‌ترین ارتباطی با واقعیت ندارد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

✅ @Factnameh

📈 بودجه ۱۴۰۱ باعث تورم می‌شود

🔹حمیدرضا حاجی‌بابایی، رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس روز ۱۶ تیرماه در سخنانی گفت: «بودجه ۱۴۰۱ را به نحوی نوشتیم که یک سر سوزن از سمت بودجه به مردم تورم وارد نشود.»

🔹از نظر غالب اقتصاددانان، مهم‌ترین اثر تورمی از ناحیه بودجه‌های سنواتی، کسری بودجه است که در نهایت مسیرهای تامین این کسری‌ها، به رشد پایه‌پولی و نقدینگی و در نهایت افزایش تورم منتهی می‌شود.

🔹مرکز پژوهش‌های مجلس در زمان بررسی لایحه بودجه ۱۴۰۱ در گزارشی کسری تراز عملیاتی لایحه بودجه را بیش از ۳۰۰ هزار میلیارد تومان برآورد کرده بود.

🔹مرکز پژوهش‌های مجلس در برآوردهای خود کسری بودجه سال ۱۴۰۱ را ۱۱ درصد بودجه پیش‌بینی‌کرده بود که به معنای کسری بودجه‌ای به میزان حدود ۱۵۳ هزار میلیارد تومان است.

🔹نخستین گزارش نظارتی دیوان محاسبات دستگاه نظارتی مجلس شورای اسلامی از عملکرد بودجه در دو ماه نخست سال نیز نشان می‌دهد در همین دو ماه بودجه کسری ۳۵ هزار میلیارد تومانی داشته است.

🔹اما علاوه بر کسری بودجه به عنوان ریشه پولی تورم، قوانین بودجه با توجه به احکامی که در دل خود جای می‌دهند می‌توانند هزینه‌های تولید را افزایش داده و قیمت تمام‌شده کالا و خدمات را بالا ببرند.

🔹بودجه ۱۴۰۱ از این احکام که موجب افزایش هزینه تمام‌شده کالا و خدمات می‌شوند، کم ندارد. مهم‌ترین آنها حذف ارز ترجیحی و سیاست‌های جبرانی آن است.

🔹محمدرضا فرزین، مدیرعامل بانک ملی ایران و رئیس شورای هماهنگی بانک‌های دولتی در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۱ با حضور در برنامه‌ای تلویزیونی به استناد گزارش‌هایی از موسسه پژوهش های عالی پژوهش و مراکز پژوهشی بانک مرکزی، وزارت اقتصاد و سازمان برنامه، همه اثر تورمی این طرح [حذف ارز ترجیحی و تغییر نظام پرداخت یارانه‌ها] را کمتر از ۱۰ درصد عنوان کرده بود.

🔹در عین حال گزارش مرکز پژوهش‌های اتاق بازرگانی ایران درباره بودجه ۱۴۰۱ نیز «نتیجه بسیاری از سیاست‌های کلیدی بودجه ۱۴۰۱ را ایجاد محیط تورمی و تا حدی رکود» برشمرده بود.

🔹روایت مرکز آمار ایران از نرخ تورم خردادماه ۱۴۰۱ نیز بیانگر اثر قابل توجه حذف ارز ترجیحی بر نرخ تورم است. نرخ تورم ماهانه خردادماه ۱۲/۲ درصد و نرخ تورم نقطه به نقطه در این ماه ۵۲/۵ درصد گزارش شد که اعداد و ارقام بی‌سابقه به حساب می‌آیند.

حذف ارز ترجیحی تنها حکم موثر بر افزایش قیمت‌ها در بودجه امسال نیست. تغییر نرخ مبنای ارز محاسباتی حقوق و عوارض گمرکی نیز از دیگر احکام بودجه‌ای است که شاخص بهای کالاهای وارداتی را به شدت بالا برده و از آنجا که عمده اقلام وارداتی کالاهای واسطه‌ای یا مواد اولیه مورد نیاز برای تولید داخلی هستند در نهایت موجب افزایش هزینه‌های تولید می‌شوند.

🔹بر اساس این حکم نرخ مبنای محاسبه حقوق و عوارض وارداتی از هر دلار ۴۲۰۰ تومان به هر دلار با نرخ سامانه ای‌تی‌اس که به معنای تقریبا شش برابر شدن این نرخ است، تغییر می‌کند.

🔹اثر این تصمیم چنان است که دولت چهار ماه پس از آغاز سال ۱۴۰۱ به دنبال تغییر و تعدیل آن است.

🔹با این حساب به این اظهارنظر حمیدرضا حاجی‌بابایی، رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس که گفته: « بودجه ۱۴۰۱ را به نحوی نوشتیم که یک سر سوزن از سمت بودجه به مردم تورم وارد نشود.» نشان «نادرست» تعلق می‌گیرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❗️نگهبان میرزا رضا کرمانی، پدر رضاشاه نیست

🔹ادعا شده، امنیه‌ای که زنجیر میرزا رضا کرمانی، قاتل ناصرالدین شاه را در عکس مشهور وی در دست گرفته پدر رضا شاه است؛ این ادعا غلط است.

🔹یاور «سرگرد» عباسعلی داداش‌بیگ، پدر رضاشاه، سال ۱۲۵۶ در تهران درگذشت ناصرالدین‌شاه ۱۸ سال بعد در سال ۱۲۷۵ ترور شد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🔭 فکت‌هایی که باید درباره تلسکوپ جیمز وب و عکس‌های آن بدانیم

🔹تلسکوپ فضایی جیمز وب روز ۱۱ ژوئیه ۲۰۲۲ نخستین عکس رسمی خود را از آسمان منتشر کرد. فردای آن روز نیز چهار عکس دیگر از کهکشان‌ها منتشر شد.

🔹ماموریت این تلسکوپ به طور خلاصه، کشف ناشناخته‌های کیهان و ارسال تصاویری دقیق‌تر از جهان هستی است.

🔹یکی از اصلی‌ترین چالش‌های این تلسکوپ این بوده که قطعات آن باید در فضا سر هم می‌شدند. ناسا می‌گوید ممکن بوده حدود ۳۰۰ مشکل فنی در این فرایند رخ دهد که هر کدام می‌توانسته پروژه را با شکست روبرو کند.

🔹برتری تلسکوپ جیمز وب نسبت به هابل، بیشتر بودن سطح دریافت‌کننده نور و همچنین دریافت امواج فروسرخ (یا مادون قرمز) است.

🔹برخی از اجرامی که در عکس اولیه تلسکوپ جیمز وب دیده می‌شود متعلق به اجرامی است که در حدود ۱۳ میلیارد سال پیش وجود داشته‌اند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

👩‍🔧باربی ساخت پنتاگون نیست!

🔹این ادعای رحیم‌پور ازغدی که «عروسک باربی توسط پنتاگون ساخته شد تا دختر آمریکایی را الگوی دختران جهان بکند.» شاخ‌دار است. شرکت اسباب‌بازی مَتِل، باربی را با الهام از یک عروسک آلمانی ساخته و پنتاگون نقشی در ساخت آن ندارد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙حجاب اجباری

🔹مساله حجاب اجباری، مهم‌ترین سوژه‌ای است که در قسمت ۶۸ پادکست هفتگی فکت‌نامه به آن می‌پردازیم. ابتدا مروری می‌کنیم بر چند فکت‌چکی که در سال‌های گذشته با این موضوع منتشر کردیم و بعد هم سخنان سروش دباغ، پژوهشگر دین را فکت‌چک می‌کنیم که گفته بود حجاب اجباری، آرمان انقلاب نبوده و از سال ۱۳۶۲ در ایران تبدیل به قانون شده است. توضیح می‌دهیم که چرا این گفته، گمراه‌کننده است.

🔹بررسی فکت‌هایی درباره تلسکوپ جیمز وب هم بخش دیگری از پادکست این هفته است.

🔹یک فکت‌چک درباره وضعیت امنیت زنان در ایالات متحده و همین‌طور دو فکت‌چک درباره تورم در ایران و مصرف گاز ایران در مقایسه با اروپا، موضوعاتی هستند که این هفته در پادکست فکت‌نامه به آنها اشاره خواهیم کرد.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

📚خبر «جعلی» با تصویر «واقعی»

🔹جعل خبر با استفاده از عکس، همیشه از طریق دستکاری گرافیکی انجام نمی‌شود. در بسیاری موارد، عکسِ همراه با خبر، ساختگی نیست، ولی ماجرایی که به عکس نسبت داده شده صحت ندارد.

🔹پنجمین مقاله/ویدیوی #مکتبخانه درباره راه‌های رسیدن به واقعیت در چنین مواقعی است.

🔹در قسمت جدید مکتب‌خانه با مثال‌هایی این روش ساختن خبر جعلی در روزنامه‌ها و رسانه‌های داخل ایران را شرح دادیم. مثلا گفتیم که چگونه روزنامه کیهان عکس یک کودک روسی را به عنوان کودکی فلسطینی که در بمباران غزه کشته شده منتشر کرده بود، و راه‌های یافتن منبع اصلی عکس را توضیح دادیم.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓آیا معدن سونگون بزرگ‌ترین معدن مس جهان است؟

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعایی مطرح شده که «معدن مس سونگون ورزقان بزرگترین معدن مس دنیاست.» منبع این ادعا هم الله‌وردی دهقانی، نماینده ورزقان در مجلس است که در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۱ این حرف را زده‌ و رسانه‌ها هم پوشش داده‌اند.

🔹اما طبق گفته مسئولان سابق این معدن، سونگون بیش از ۲ میلیارد تن ذخیره زمین‌شناسی و بیش از یک میلیارد تن ذخیره قابل استخراج و بهره‌برداری دارد که با احتساب عیار ۰/۵۴ درصدی مس در این معدن، میزان ذخیره قابل استخراج معدن مس سونگون معادل ۹ میلیون و ۴۵۰ هزار تن تا ۱۰ میلیون و ۸۰۰ هزار تن مس خالص برآورد می‌شود.

🔹براساس رتبه‌بندی معادن مس جهان بر اساس ذخیره قابل استخراج، معدن مس اسکوندیدا (Escondida) در صحرای آکاتاما در شمال کشور شیلی با بیش از ۳۲ میلیون تن در صدر قرار دارد و نام معدن سونگون در فهرست ده‌تای اول نیست.

🔹در رتبه‌بندی معادن مس جهان بر پایه ظرفیت تولید در سال ۲۰۲۱ میلادی هم معدن اسکوندیدا در شیلی با ظرفیت تولید سالانه یک میلیون و ۴۰۰هزار تن معادل ۷درصد کل تولید مس در جهان، صدرنشین فهرست بزرگترین معادن جهان است و نام معدن سونگون در فهرست بیست‌تای اول نیست.

🔹تولید کنسانتره مس در مجموعه سونگون در حال حاضر ۳۰۰ هزار تن است. با ظرفیت تولید فعلی معدن مس سونگون، نام این معدن در میان فهرست ۱۰ معدن مس بزرگ جهان جای نمی‌گیرد و این ادعای توییت محمد مالی و مستند آن یعنی سخنان الله‌وردی دهقانی، نماینده ورزقان نادرست ارزیابی می‌شود.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🗞 شماره سیزدهم از مجموعه مقالات «#نشر_اکاذیب» و نگاهی به اخبار مربوط به درستی‌سنجی و مبارزه با اطلاعات نادرست در جهان منتشر شد.
هدف از انتشار چنین محتوایی افزایش آگاهی مخاطبان فارسی زبان راجع به فضای رسانه‌ای بین‌المللی به خصوص در دنیای فکت‌چکینگ است. از این رو، هنگام انتخاب مطالب، ما نگاه ویژه‌ای به جنبه آموزشی آن‌ها داریم.

✅در این شماره می‌خوانید:

🔹درآمد مِتا از حساب‌های کاربری نامعتبر

🔹بازداشت فکت‌چکر هندی به جرم توهین به مقدسات

🔹آزمایشگاه‌های بیولوژیکی و ارتش آمریکا؛ یک خبر جعلی همیشگی

🔹آیا خبر مجازات مرگ برای سقط جنین در تگزاس حقیقت دارد؟

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙حجاب اجباری

🔹مساله حجاب اجباری، مهم‌ترین سوژه‌ای است که در قسمت ۶۸ پادکست هفتگی فکت‌نامه به آن می‌پردازیم. ابتدا مروری می‌کنیم بر چند فکت‌چکی که در سال‌های گذشته با این موضوع منتشر کردیم و بعد هم سخنان سروش دباغ، پژوهشگر دین را فکت‌چک می‌کنیم که گفته بود حجاب اجباری، آرمان انقلاب نبوده و از سال ۱۳۶۲ در ایران تبدیل به قانون شده است. توضیح می‌دهیم که چرا این گفته، گمراه‌کننده است.

🔹بررسی فکت‌هایی درباره تلسکوپ جیمز وب هم بخش دیگری از پادکست این هفته است.

🔹یک فکت‌چک درباره وضعیت امنیت زنان در ایالات متحده و همین‌طور دو فکت‌چک درباره تورم در ایران و مصرف گاز ایران در مقایسه با اروپا، موضوعاتی هستند که این هفته در پادکست فکت‌نامه به آنها اشاره خواهیم کرد.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

❓آیا طرح صیانت، چراغ خاموش در حال اجرا است؟

🔹در چند ماه گذشته از ابتدای سال ۱۴۰۱، اتفاقات متفاوتی در سیاست‌گذاری فناوری اطلاعات در ایران و همچنین در نحوه سرویس‌دهی شرکت‌های فعال در این حوزه رخ داد که باعث شده کاربران فضای مجازی با نشانه‌های مختلف به این نتیجه برسند که «طرح صیانت چراغ خاموش، در حال اجرا است».

🔹راستی‌آزمایی چنین گزاره‌ای بسیار دشوار است زیرا ما نمی‌دانیم در ذهن دولت‌مردان جمهوری اسلامی به‌خصوص شورای عالی فضای مجازی چه می‌گذرد. اما شواهدی هست که نشان می‌دهد بخش‌های مختلف از محتوای طرح صیانت، به بهانه‌های مختلف در زمینه های متفاوت درحال اجرا است. برای مثال:

1️⃣در مساله مشهور به «قفل کودک جستجوی گوگل» می‌دانیم که مساله فراتر از اپراتورها و در سطح شرکت زیرساخت بوده‌است. طبق طرح صیانت نهاد تنظیم‌گر می‌تواند با اعمال خط مشی ترافیکی، یعنی تغییراتی فنی در پهنای باند و ترافیک اینترنتی، دست‌یابی به سرویس‌های مختلف را عملا غیر ممکن کنند.

2️⃣در طرح صیانت قرار بود تنظیم‌گری به شورای عالی فضای مجازی سپرده شود و دولت تنها مجری باشد. این طرح هنوز تصویب نشده‌است. اما افراد خاصی نظیر رسول جلیلی که از او به‌عنوان معمار فیلترینگ هوشمند یاد می‌شود، از شورای عالی فضای مجازی، به کمیسیون تنظیم مقررات در وزارت ارتباطات می‌آید تا عملا همان سیاست‌های کلان حاکمیت، در تنظیم‌گری اعمال شود.

3️⃣فناوری‌های لازم برای احراز هویت و اینترنت طبقاتی درحال توسعه است. حتی سخنگوی وزارت ارتباطات از توسعه نرم‌افزاری برای پلت‌فرم‌هایی که از طریق وای‌فای به اینترنت وصل می‌شوند (برای کودکان) خبر داد. فناوری اینترنت طبقاتی فعلا برای کودکان و نوجوانان یعنی همه افرادی که با ورود کد ملی آنها مشخص می‌شود زیر ۱۸ سال هستند، از طریق سیم‌کارت‌های اپراتورهای موبایل در دسترس است و لیست سفید سایت‌هایی که روی آن قرار دارند هم از سوی وزارت ارشاد آماده شده‌است.

🔹برای بخش‌های دیگر طرح صیانت مانند کارگروه مدیریت گذرگاه مرزی و سپردن اینترنت به ستاد کل نیروهای مسلح هم نیازی به تصویب طرح صیانت در مجلس نیست. مطابق حکم صریح خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در زمان تاسیس شورای عالی فضای مجازی، مصوبات این شورا حکم قانون را دارد. بنابراین، در صورت لزوم تصویب کارگروه «گذرگاه مرزی» در شورای عالی فضای مجازی کافیست و نیازی به مجلس ندارد.

🔹شواهد زیادی نشان می‌دهد کلیت طرح صیانت لازم الاجرا است و فقط می‌ماند رفع اختلافات در جزییات اجرایی آن. بنابراین، تفکری که پشت طرح صیانت است، در حال اجرای چراغ خاموش (و در مواردی کاملا واضح و روشن) آن است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🛰 چرا تلالو ستارگان در تصاویر تلسکوپ وب به هم شبیهند؟

🔹با انتشار نخستین تصاویر تلسکوپ فضایی جیمز وب، گروهی از مروجین نظریه توطئه و شبه‌علم مدعی شدند همه درخش‌های ستارگان در تصاویر جیمز وب شبیه هم هستند و این نشان می‌دهد که این تصاویر ساختگیست.

🔹تیم تحقیقاتی تلسکوپ وب، ۴تصویر از کیهان به همراه داده‌های طیف‌سنجی جو یک سیاره را منتشر کردند. در هر ۴تصویر، ستارگانی که در پس‌زمینه قرار دارند، ظاهری شبیه هم دارند. تلالو ستارگان روی تصاویر نقش‌های ۸پر ایجاد کرده‌ که ۲تای آنها کوچکتر از بقیه دیده می‌شوند.

🔹این اثر به‌خاطر پراش نور ایجاد می‌شود. دو منبع برای پراش نور وجود دارد؛ لبه‌های آینه اصلی تلسکوپ و پایه‌های آینه ثانویه تلسکوپ. طرح پراش هر دو عامل ۶پر است. اما طراحی تلسکوپ طوری انجام شد که پایه‌ها، یکی عمودی و دوتا با زاویه ۱۵۰درجه با عمود قرار دارد. این طراحی باعث شده ۴پر از هر دو طرح پراش روی هم بیفتد و نتیجه نهایی الگوی پراش، ۸پر باشد.

🔹در تلسکوپ هابل که آینه دایره‌ای و ۴ پایه با زاویه ۹۰درجه دارد، طرح پراش ۴پر است.

🔹بنابراین ادعای اینکه «یکی از نشانه‌های ساختگی بودن تصاویر تلسکوپ وب این است که شعاع‌های نور ستارگان دقیقا مشابه یکدیگر است» نادرست است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

📚 داستان‌سرایی در مورد «مکان» تصویر

🔹در بسیاری مواقع، تشخیص «مکان» گرفته شدن یک عکس یا ویدیو اهمیت زیادی در راستی‌آزمایی خبری که به همراه تصویر منتشر می‌شود دارد.

🔹در ششمین ویدیو/مقاله #مکتبخانه، برخی راه‌های پیدا کردن چنین اطلاعاتی را مرور می‌کنیم

🔹در این قسمت توضیح می‌دهیم که مثلا چگونه می‌توانید کشف کنید که یک ویديو که ادعا می‌کند مراسم قمه‌زنی در لندن است در واقع در خیابان‌های لبنان اتفاق افتاده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓از ماجرای فعال شدن «قفل کودک» برای کاربران ایرانی چه می‌دانیم؟

🔹در ۲۱ تیر ۱۴۰۱ ، بسیاری از کاربران اینترنت در ایران متوجه شدند که موتورهای جستجوی گوگل و بینگ، به‌خصوص برای کاربران همراه اول و ایرانسل به صورت ناخواسته در حالت safesearch قرار گرفته است. هنوز مسئولان در ایران به طور رسمی در این باره توضیح نداده‌اند اما می‌توان بر اساس گزارش‌ها و مشاهده‌ها، واقعیت‌هایی را در این زمینه بررسی کرد.

🔹گزارش‌های سایت‌های فناوری و مطبوعات نشان می‌دهد که این اقدام با انتقادهایی از سوی متخصصان و همچنین کاربران روبرو شده است. کارشناسان می‌گویند این اقدام، تعرض به حریم شخصی کاربران است.

🔹قفل کودک یا Google Safesearch امکانی است که گوگل در سرویس جستجوی متن، ویدیو و عکس خود قرار داده تا نتایج جستجو برای کودکان و همچنین برای فضاهایی چون فضای کار، امن باشد.

🔹ما اطلاع دقیقی از چگونگی فعال‌شدن این قفل برای کاربران در ایران نشده‌ایم اما به نظر می‌رسد این اقدام نوعی از سرقت DNSها باشد. در این فرایند، حکومت به‌صورت سرخود تصمیم می‌گیرد کاربران را به یک نشانی از پیش تعیین‌شده هدایت کند.

🔹این اقدام را می‌توان یکی از نشانه‌های جدی‌تر شدن «طرح صیانت» در ایران دانست؛ طرحی که اجرای آن هنوز به صورت رسمی اعلام نشده اما نشانه‌های مختلفی در زمینه اجرایی‌شدن آن دیده می‌شود؛ طرحی که به بهانه حفاظت از کاربران، عملا محدودیت و کنترل بیشتر اینترنت در ایران را به همراه خواهد داشت.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓آیا معدن سونگون بزرگ‌ترین معدن مس جهان است؟

🔹الله‌وردی دهقانی، نماینده مجلس: «معدن مس سونگون ورزقان بزرگترین معدن مس دنیاست.» نادرست! در رتبه‌بندی معادن مس بر اساس ذخیره قابل استخراج و ظرفیت تولید، معدن اسکوندیدا در شیلی در صدر قرار دارد. معدن سونگون در بین ده‌تای اول این دو فهرست نیست.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh