❓تاریخچه‌‌ای از شلیک‌های موشکی به هواپیماهای مسافری

🔹 حسین طائب، فرمانده پیشین اطلاعات سپاه در سخنرانی به مناسبت روز دانشجو در ۱۷ آذر ۱۴۰۱ در دانشگاه علوم پزشکی مشهد، گفت: «آیا [چنین واقعه‌ای] دفعه اول است؟ یا در دنیا در چندین کشور پیشرفته [حوادت مشابه] اتفاق افتاده اما نیامده‌اند صادقانه بگویند. بعضی موقع‌ها بعد از چندین سال، بیست سال، سی سال آمده‌اند گفته‌اند. بعضی موقع‌ها بعد از پنجاه سال گفته‌اند که آن هواپیمایی که آن دفعه خورد، این طور بود.»

🔹 اما بررسی آمارهای سوانح هوایی نشان می‌دهد از دهه ۱۹۵۰ که پدافند هوایی به وجود آمد، تاکنون ۱۰۸۵ هواپیمای تجاری (ایرلاینر، مسافری یا باری) در دنیا با سانحه مرگبار از بین رفته‌اند.

🔹 از این بین تنها ۸ درصد آنها یعنی ۸۱ هواپیما در اثر خرابکاری از بین رفته‌است. اما تعداد کل پروازهایی که از این بین با شلیک ساقط شده‌اند عبارتند از ۳۴ هواپیما، یعنی ۴۲ درصد از خرابکاری‌ها و تنها ۳/۱ درصد از کل سوانح هوایی.

🔹 بررسی تک‌تک این سوانح نشان می‌دهد که تنها ۵ عدد آنها با موشک خودی از بین رفته‌اند، یعنی کمتر از ۰/۵ درصد از کل سوانح هوایی.

🔹 همچنین بررسی این سوانح نشان می‌دهد از بین ۳۴ برخورد موشک به هواپیما، تنها ۱ عدد آن هم در سال ۱۹۸۰ در کشورهای توسعه‌یافته (یا پیشرفته به قول طائب) بوده‌است. این سانحه در جنوب ایتالیا رخ داده است. یعنی تنها ۰/۰۹ درصد از کل سوانح، یا به عبارتی تنها یک از ۱۰۸۵ سانحه هوایی هواپیماهای تجاری ناشی شلیک موشک از پدافند در یک کشور توسعه یافته بوده‌است.

🔹 بنابراین فکت‌نامه به این ادعای رئیس پیشین اطلاعات سپاه که «در دنیا در چندین کشور پیشرفته [حوادث مشابه شلیک به هواپیمای اوکراینی] اتفاق افتاده اما نیامده‌اند صادقانه بگویند.» نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🛰 ارائه اینترنت ماهواره‌ای برای موبایل در آینده نزدیک

🔹در رسانه‌های داخلی اخباری مبنی بر این منتشر شده که «گوشی‌های موبایل در آینده بدون نیاز به دیش ماهواره، اینترنت دریافت می‌کنند!»

🔹اپراتور T-Mobile در سال ۲۰۲۴ اولین اپراتوری خواهد بود که قرار است با همکاری استارلینک چنین خدماتی را برای گوشی‌های هوشمند ارائه دهد، قرار است تا این تاریخ، اسپیس‌اکس حداقل ۲۰۰۰ ماهواره نسل ۲ را وارد مدار کرده‌باشد.

🔹بر اساس این اخبار و روند توسعه فناوری فکت‌نامه به این ادعای وب‌سایت دیده‌بان ایران مبنی بر اینکه «گوشی‌های موبایل در آینده بدون نیاز به دیش ماهواره (استارلینک)، اینترنت دریافت می‌کنند» نشان درست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙تبلیغات خودجوش!

🔹این هفته در پادکست فکت‌نامه، ادعای علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی را درباره سالگرد قاسم سلیمانی بررسی می‌کنیم. توضیح می‌دهیم که چرا برخلاف گفته او درباره «خودجوش» بودن و «نبودن تبلیغات»، سالگرد مراسم قاسم سلیمانی در سطوح مختلف نظام تبلیغ شده است.

🔹هشتگ «جانفدا» دیگر موضوعی است که به آن می‌پردازیم؛ هشتگی که ادعا می‌شود داغ‌ترین کلیدواژه جهان بوده است. نشان می‌دهیم که چرا چنین چیزی درست نیست.

🔹در ادامه به سراغ ادعای حسین طائب، مشاور فرمانده سپاه می‌رویم که ادعا می‌کند کشورهای به قول او پیشرفته،‌ «بارها» سعی در مخفی‌کاری در شلیک پدافند به هواپیمای خودی شده‌اند.

🔹قدرت در میان اعضای خانواده رهبر جمهوری اسلامی، ادعای کشف محموله سلاح و همچنین تاریخچه قیمت دلار هم از دیگر سوژه‌های این هفته پادکست فکت‌نامه است.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

❓ادعا نادرست درباره آب ژرف با ظرفیت ۱۰۰۰ میلیارد مترمکعب

🔹حسین طائب، فرمانده سابق اطلاعات سپاه، در سخنرانی روز دانشجو در دانشگاه زنجان ، درباره موضوع آب ژرف (آب عمیق) گفت: «معاون علمی رئیس جمهور… همه تلاشش را کرد، به آب ژرف رسید. در دولت قبل هم رسید. اما ببیند بهش اجازه دادند آب ژرف را به تولید برساند؟ اجازه نمی‌دادند که آب را دربیاورد. می‌گفتند این خطاست... قیمت تمام‌شده‌اش [زیاد] است… بابا هنوز درنیامده، می‌گویید کیفیتش بد است؟ این دولت (دولت رئیسی) آمده روی آب ژرف سرمایه‌گذاری کرده و به فضل الهی تا دو ماه دیگر از بحران آبی عبور خواهیم کرد.»

🔹این خبر از سال ۱۳۹۳ تا امروز چندین‌بار در کشور منتشر و سپس فراموش شده و دوباره مدتی بعد مسئول دیگری، آن را به‌عنوان راه‌حل بحران کم آبی کشور توصیه می‌کند. با این‌حال به‌نظر می‌رسد این پروژه تنها به یک پژوهش در معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری ختم شده و ماحصل آن تنها ۳ حلقه چاه است که حداقل ۲تای آن کیفیت لازم را نداشته‌اند.

🔹شواهد و گزارش‌های مختلف و همین‌طور اظهارنظر متخصصان مختلف در حوزه آب که در رسانه‌های داخلی نزدیک به حاکمیت هم بازتاب داشته، نشان می‌دهد:

1️⃣ این طرح پشتوانه علمی ندارد.

2️⃣ ابهام‌هایی درباره عملی‌بودن آن با توجه به میزان شوری آب و هزینه پمپاژ از عمق ۲ کیلومتری زمین مطرح است.

3️⃣ درباره آلودگی این آب ابهاماتی وجود دارد.

4️⃣ این ادعا در گذشته چندین بار امتحان شده و از آن جالب‌تر اینکه طیف سیاسی خاصی آن را دنبال کرده‌اند.

5️⃣ ابهام‌هایی درباره منافع مالی شرکت‌های روسی که پیمانکار اولیه این طرح بودند و همین‌طور شرکت‌های دانش‌بنیان وابسته به بنیاد مستضعفان در تعریف این پروژه‌ها وجود دارد.

6️⃣ از همه مهم‌تر اینکه بحران کم آبی یک معضل بزرگ بین‌المللی در منطقه خاورمیانه و یک بحران زیست‌محیطی جهانی است که دهه‌هاست گریبان این منطقه را گرفته و به نظر می‌رسد رو به وخامت هم می‌رود. چنین شرایطی با حفر یک یا چند حلقه چاه و در مدت یک یا دو ماه قابل رفع نیست.

🔹خبرگزاری فارس در گزارشی که در شهریور ۱۴۰۱ منتشر شده مدعیست: «براساس اطلاعات مستند از جزئیات اکتشاف آب ژرف از چاه اول حفرشده در منطقه سیستان و بلوچستان، شوری آب حاصل‌شده در حد دریای خزر بوده و هم‌چنین فرآیند پمپاژ آب به سطح زمین و حفر چاه بسیار پرهزینه است.»

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعای حسین طائب که «دولت روی آب ژرف سرمایه‌گذاری کرده و به فضل الهی تا دو ماه دیگر از بحران آبی عبور خواهیم کرد.» نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❗️کانال تلگرامی بیسیم‌چی مدیا در واکنش به کاریکاتورهای شارلی ابدو نوشت؛ در فرانسه به مقدسات مسلمانان توهین می‌شود، اما کسی که امانوئل مکرون را به هیتلر تشبیه کند ده‌هزار یورو جریمه می‌شود.

🔹ما قبلا ادعای مشابهی که توسط صدا و سیما مطرح شده بود را بررسی کرده و به آن نشان گمراه‌کننده داده بودیم.

👈در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓خشونت علیه دانشجویان و ادعای شاخ‌دار وزیر علوم

🔹محمدعلی زلفی‌گل، وزیر علوم در جمع روسای دانشگاه‌های کشور از «زحمات آنها در ماه‌های گذشته در مقابله با اعتراضات دانشجویی» تشکر کرده و مدعی شده که «در اعتراضات اخیر خون از دماغ دانشجویان نیامد».

🔹منظور محمدعلی زلفی‌گل از این عبارت هر چه باشد، با تحقیقات ما و اخبار و گزارش‌های منتشر شده در تناقض است. حداقل چندین مثال واضح از حمله خشونت‌بار نیروهای امنیتی به دانشجویان دانشگاه‌هایی مانند شریف، امیرکبیر، آزاد تهران شمال و سایر دانشگاه‌ها وجود دارد که همگی حاکی از زخمی شدن دانشجویان بر اثر اصابت گلوله‌های ساچمه‌ای و تفگ‌های پینت‌بال و … است.

🔹علاوه بر این موارد متعددی از ضرب و جرح منجر به خونریزی در میان دانشجویان وجود دارد که حداقل یک مورد آن به مرگ دانشجو منجر شده است.

🔹 بنابراین، ما در فکت‌نامه به این ادعای وزیر علوم مبنی بر نیامدن خون از دماغ دانشجویان در اعتراضات اخیر نشان شاخ‌دار می‌دهیم.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎥 ادعای شاخدار خامنه‌ای درباره تبلیغات مراسم سالگرد قاسم سلیمانی

🔹علی خامنه‌ای می‌گوید سالگرد قاسم سلیمانی بدون تبلیغ و به صورت خودجوش برگزار می‌شود.
این ادعا به وضوح خلاف واقعیت است. مراسم سالمرگ قاسم سلیمانی هر سال به صورت گسترده توسط انواع نهادهای حکومتی و با هزینه عمومی برگزار می‌شود.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙«شایعه ترور»

🔹شایعه ترور قاضی ابوالقاسم صلواتی در روزهای گذشته، یکی از اصلی‌ترین جریان‌های خبری نادرست در شبکه‌های اجتماعی است. در این اپیزود توضیح می‌دهیم که این خبر، چه زمینه‌هایی داشته، از کجا شروع شده و چه کاربرانی در شبکه‌های اجتماعی به آن پرداخته‌اند.

🔹همچنین درباره ادعای وزیر علوم دولت رئیسی صحبت می‌کنیم که گفته بود در اعتراض‌های این چند ماه،‌ خون از دماغ دانشجویان نیامده است. توضیح می‌دهیم که چرا این ادعا شاخ‌دار است.

🔹در ادامه ادعای نادرست درباره بهره‌برداری از آب ژرف را بررسی می‌کنیم و درباره دریافت اینترنت استارلینک روی موبایل صحبت می‌کنیم.

🔹همچنین توضیح می‌دهیم که چرا ادعای وزیر کشور درباره اینکه در ایران چیزی به اسم لباس شخصی نداریم، شاخ‌دار است.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

❓بررسی نحوه شکل‌گیری شایعه ترور قاضی صلواتی

🔹این روزها شایعه و خبر جعلی ترور قاضی صلواتی، به طور گسترده در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شود.

🔹پیشتر در آبان ۱۴۰۱ مطالبی با عنوان تعیین جایزه برای ترور صلواتی منتشر شده بود. اما به جز این زمینه، به طور مشخص خبری که حدود ساعت ۷ بعدازظهر روز پنجشنبه ۱۵ دی به وقت ایران منتشر شد، ادعا می‌کرد یک قاضی رده‌بالا در نیاوران تیرباران شده است.

🔹این شایعه در ساعت‌های بعد به مرور تبدیل به خبر ترور قاضی صلواتی شد و چند چهره شناخته‌شده رسانه‌ای نیز آن را با عنوان «شنیده‌ها» بازتاب دادند.

🔹نگاهی به روند انتشار این شایعه نشان می‌دهد که چگونه در عرض ۱۲ ساعت، یک شایعه بی‌اساس تیراندازی در نیاوران به خبر جعلی ترور قاضی صلواتی تبدیل شد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓ادعای شاخدار تکذیب وجود لباس شخصی

🔹احمد وحیدی، وزیر کشور دولت ابراهیم رئیسی مدعی شده که «چیزی به نام پدیده لباس شخصی نداریم و این بیشتر جوسازی» است. گفته‌های او واکنش به برخی درخواست‌ها مبنی بر لزوم سازماندهی لباس‌شخصی‌ها توسط نهادهای نظامی و انتظامی است.

🔹 نیروهای «لباس شخصی» در اذهان عمومی ایرانیان تعریف مشخصی دارد و به کسانی گفته می‌شود که بدون داشتن لباس فرم (لباس نظامی ارگان‌های مختلف، از نیروی انتظامی گرفته تا سپاه و بسیج) در جریانات سیاسی و اجتماعی ایران حضور دارند و کار نیروهای نظامی یا امنیتی را انجام می‌دهند.

🔹ارتباط سازمانی لباس شخصی‌ها با نهادهای نظامی، انتظامی و امنیتی جمهوری اسلامی برای مردم مشخص نیست. از این افراد هم به عنوان نیروی سرکوب و هم به عنوان ضابط نهادهای مختلف استفاده می‌شود.

🔹«انصار حزب‌اله»، «حزب‌اللهی‌»ها، «چماقداران»، «نیروهای خودسر»، «آتش به اختیارها» و اخیرا «نیروهای حافظ امنیت» بعضی از اسم‌هایی است که مخالفان و موافقان نیروهای «لباس شخصی» در چهار دهه اخیر به آنان داده‌اند.

🔹در یک دسته‌بندی نیروهای «لباس شخصی» به دو گروه تقسیم می‌شوند:

1️⃣ گروه اول: نیروهای امنیتی (اطلاعات، اطلاعات سپاه و پلیس امنیت) که بدون لباس فرم مشخص تردد می‌کنند و در روزهای اعتراضات، در کار بگیر و ببند معترضان نقش دارند و در اتاق‌های بازجویی نیز به عنوان بازجو حضور دارند.

2️⃣ گروه دوم: نیروهای «خودجوش»ی هستند که وابسته به نهاد نظامی یا امنیتی مشخصی نیستند، اما معمولا در مساجد، هیات‌های مذهبی و مراکز بسیج و گاه مدارس مذهبی متشکل می‌شوند و معمولا در سرکوب خیابانی و یا حرکاتی مانند حمله به سفارت‌خانه‌ها، بیت روحانیون مغضوب نظام و … از آنان استفاده می‌شود.

🔹اثبات وجود «نیروهای لباس شخصی» در ایران و رد این گفته وزیر کشور که اساسا چنین «پدیده‌»ای در کشور وجود ندارد، با استناد به تصاویر فراوانی که از آنان منتشر شده کار چندان دشواری نیست.

🔹در خردادماه سال جاری لایحه‌ای به مجلس ارسال و بررسی شد که با اصلاح ماده ۵ قانون بکارگیری سلاح توسط مأمورین نیروهای مسلح در موارد ضروری، مصوب ۱۸/ ۱۰/ ۱۳۷۳ بنا به ادعای روزنامه شرق «علاوه بر «مأموران نیروهای مسلح»، «مامورانی» که در اصطلاح عام «لباس‌شخصی» خوانده می‌شوند نیز اجازه پیدا می‌کنند در تجمعاتی که ‌غیرقانونی و مسلحانه باشد از سلاح استفاده کنند».

🔹شواهد زیادی از ادعاهای نمایندگان در صحن جلسه علنی مجلس تا روایت‌های مستند نهادهای نزدیک جمهوری اسلامی از نقش نیروهای لباس شخصی در رویدادهای مختلف و به‌خصوص وقایع سال ۱۳۸۸ منتشر شده‌است.

🔹بر اساس تصاویر بسیار زیادی که از حضور نیروهای «لباس شخصی» در سطح جامعه و در رویدادهای گوناگون دیده می‌شود، فکت‌نامه به این ادعای احمد وحیدی، وزیر کشور، نشان شاخدار می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓ادعای شاخدار خودرو آبسوز

🔹علا‌الدین جاسمی زرگانی، مدعیست اختراعش یعنی «سامانه آبسوز» (سیستمی که آب را به‌عنوان سوخت مصرف می‌کند) می‌تواند جایگزین موتورهای با سوخت فسیلی شود.

🔹جاسمی زرگانی می‌گوید: سوخت تولید شده از آب را «پرشین گاز» نامیده‌ایم و شکل و شمایلی شبیه به هیدروژن دارد. «پرشین گاز» از آب استحصال شده و پس از سوختن، باز تبدیل به بخار آب می‌شود.

🔹در یکی از این ویدیوهای تبلیغاتی مشهور، او از شلنگ آبی که در دست دارد در لیوانی آب می‌ریزد و آن را می‌خورد و همان شلنگ را به داخل باک پژو ۴۰۵ انداخته و آن را پر می‌کند.

🔹جاسمی زرگانی می‌گوید که آثار این سامانه عبارتند از: کاهش ۵۰درصدی مصرف سوخت، افزایش شتاب و قدرت خودرو، کاهش ۹۵درصدی آلایندگی، افزایش طول عمر روغن موتور، افزایش طول عمر کاتالیزور و افزایش طول عمر موتور به دلیل عدم خام‌سوزی بنزین.

🔹در سایت بنیاد جاسمی زرگانی یا شبکه های اجتماعی او هیچ اثری از اسناد و مدارکی که نشان دهد او از نظر فنی دقیقا چه می‌کند، موجود نیست.

🔹برخلاف ادعای او، در وب‌سایت هیچ‌کدام از دانشگاه‌های هاروارد و دنور کلرادو اثری از جاسمی زرگانی نیست. معلوم نیست لایسنس ادعایی او از نروژ، کانادا و پاریس به چه معناست.

🔹علاءالدین جاسمی زرگانی مدعی شد که این اختراع با عنوان «راکتورهای تولیدکننده گاز مصرف خانگی از آب» در انگلستان ثبت شده‌است. اما هیچ مدرکی در این زمینه در مراکز داده ثبت اختراعات انگلستان وجود ندارد.

🔹در اینستاگرام این بنیاد، ده‌ها ویدیو در مورد بازخورد مشتریان از کاهش مصرف سوخت و بهبود قدرت و سرعت خودرو منتشر شده اما در هیچ کدام یک ناظر مستقل، این موضوعات را تست و تایید نکرده‌است و تنها به حس مشتری اکتفا شده‌است.

🔹سازمان ملی استاندارد ایران، سازمان حفاظت از محیط زیست و اداره کل صنایع خودرو و نیرومحرکه وزارت صنعت،‌ معدن و تجارت، این ادعا را فاقد توضیحات فنی اعلام کرده به همین دلیل مجوزی در این زمینه صادر نکرده‌اند.

🔹در فهرست شرکت‌های دانش‌بنیان هم اثری از بنیاد جاسمی گرکانی یا انرژی نو البرز و … دیده نمی‌شود. به این معنی که فرآیند ثبت این اختراع از روش معمول طی نشده‌است.

🔹تعدادی از استادان دانشگاه‌های کشور از علم و صنعت، خواجه‌ نصیر و … گفته‌اند: «تمام این ادعاها و دیگر ادعاهای مشابه بدون هرگونه مبنای علمی و کارشناسی بوده و نوعی عوام‌فریبی برای مقاصد خاص است.»

🔹احتمالا کل کاری که در ماشین آقای جاسمی زرگانی انجام می‌شود این است که با یک روش ساده مانند آلکالاین، با برق باتری، آب را به هیدروژن و اکسیژن تجزیه می‌کنند و هیدروژن از طریق انژکتور در کنار سوخت بنزین به موتور تزریق می‌شود و می‌سوزد.

🔹چندین‌نفر در کشورهای مختلف مدعی چنین اختراعی شده‌اند اما بیشتر این افراد به جرم کلاهبرداری محکوم شده‌اند.

🔹امیرحسین کاکایی، استاد گروه مهندسی خودرو دانشگاه علم و صنعت در این باره می‌گوید: جایگزین کردن سوخت با آب بعد از مدتی به تمام اجزای داخلی موتور و خودرو آسیب زده و باید مبلغ کلانی بیشتر از هزینه سوخت و بنزین، هزینه تعمیر خودرو کرده و حتی قید کل خودرو را زد.

🔹ادعای مدرک دانشگاهی علاالدین جاسمی زرگانی ایراد دارد و در هیچ سند علمی و پایگاه داده‌ای پژوهشگران، اثری از چنین فردی دیده نمی‌شود.

🔹از ادبیات او واضح است که چیزهای ساده‌ای یعنی واحد انرژی را درست بیان نمی‌کند و ادعایش در مورد ماده جدیدی به‌نام «جاسمی زرگانی پرشین گاز» به‌تنهایی برای بی‌اعتبار کردن هر محققی کافی است.

🔹سایت و شبکه‌های اجتماعی بنیاد جاسمی زرگانی توجه ویژه به قاسم سلیمانی دارد و از ۱۵ پست بخش اخبار و مقالات سایت، ۵ پست به محتوایی مانند سخنان خامنه‌ای، تولد پیامبر اسلام و سالگرد کشته‌شدن قاسم سلیمانی اختصاص دارد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

✅ @Factnameh

🎙«شایعه ترور»

🔹شایعه ترور قاضی ابوالقاسم صلواتی در روزهای گذشته، یکی از اصلی‌ترین جریان‌های خبری نادرست در شبکه‌های اجتماعی است. در این اپیزود توضیح می‌دهیم که این خبر، چه زمینه‌هایی داشته، از کجا شروع شده و چه کاربرانی در شبکه‌های اجتماعی به آن پرداخته‌اند.

🔹همچنین درباره ادعای وزیر علوم دولت رئیسی صحبت می‌کنیم که گفته بود در اعتراض‌های این چند ماه،‌ خون از دماغ دانشجویان نیامده است. توضیح می‌دهیم که چرا این ادعا شاخ‌دار است.

🔹در ادامه ادعای نادرست درباره بهره‌برداری از آب ژرف را بررسی می‌کنیم و درباره دریافت اینترنت استارلینک روی موبایل صحبت می‌کنیم.

🔹همچنین توضیح می‌دهیم که چرا ادعای وزیر کشور درباره اینکه در ایران چیزی به اسم لباس شخصی نداریم، شاخ‌دار است.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

❓ادعای نادرست تکذیب کسری بودجه

🔹روزهای دوشنبه و سه‌شنبه ۱۹ و ۲۰ دی ۱۴۰۱، سه عدد «متفاوت» از میزان تحقق منابع بودجه در ۹ ماهه امسال منتشر شد که منابع هر سه عدد متفاوت، معتقد بودند که تا پایان سال بودجه ۱۴۰۱ کسری نخواهد داشت.

🔹حمیدرضا حاجی‌بابایی، رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس: «تاکنون ۱۰۰ درصد منابع دولت در بودجه محقق شده است و کسری بودجه در سال ۱۴۰۱ نداریم.»

🔹مسعود میرکاظمی، رئیس سازمان برنامه و بودجه:‌ «میزان تحقق بودجه تا پایان ۷ ماه سال ۶۶ درصد … به هیچ‌وجه کسری نداریم.»

🔹احسان خاندوزی، وزیر اقتصاد: «در ۹ ماهه امسال کل درآمدهای تحقق یافته دولت ۹۱۷ هزار ۸۱۷ میلیارد تومان بوده که معادل تحقق ۸۸ درصدی نسبت به مصوب نُه دوازدهم بودجه است.»

🔹به نظر می‌رسد این سه واکنش و رقم متفاوت در واکنش به تیتر روزنامه اعتماد روز ۱۸ دی‌ماه است که نشان از کسری بوده ۴۰۰هزار میلیارد تومانی ۱۴۰۱ می‌داد.

🔹مرکز پژوهش‌های مجلس در روزهای پایانی آذر ماه ۱۴۰۱ با انتشار گزارشی نوشت: «با فرض پرداخت همه هزینه‌های عمومی، پیش‌بینی می‌شود دولت تا پایان سال ۱۴۰۱ برای تامین بودجه عمومی به حدود ۳۰۰ هزار میلیارد تومان نیاز خواهد داشت.»

🔹محمدرضا پورابراهیمی، رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی نیز در ۱۷ دی گفته‌بود: «در ناترازی بودجه انتظار داریم تا در بودجه امسال دولت احکام خوبی در نظر بگیرد تا ۴۰۰ هزار میلیارد تومان کسری بودجه را مدیریت کنیم.»

🔹حتی خود مسعود میرکاظمی، دو ماه قبل‌تر و در آبان‌ماه با حضور در صحن علنی مجلس اذعان کرد که بودجه امسال فقط از بابت تبصره ۱۴ بودجه، حدود ۲۰۰ هزار میلیارد تومان عدم تحقق دارد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعای حمیدرضا حاجی‌بابایی، رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس که «تاکنون ۱۰۰ درصد منابع دولت در بودجه محقق شده است و کسری بودجه در سال ۱۴۰۱ نداریم.» نشان نادرست می‌دهد.


👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓ادعای نادرست شعار «زن، زندگی، آزادی»

🔹امیر طاهری، کارشناس سیاسی و روزنامه‌نگار در مصاحبه‌ای با تلویزیون اینترنتی ایندیپندنت فارسی می‌گوید شعار زن زندگی آزادی برای اولین بار ۱۷ دی به مناسبت بیست‌وپنجمین سالگرد روز دادن حق رای به زنان، در یک سمینار در دانشگاه اصفهان به ابتکار حزب رستاخیز، مطرح شده است.

🔹طاهری در این مصاحبه سر دادن شعار از سوی مردم را رد کرده است. او تاکید می‌کند که این شعار بر روی پوسترهای یک سمینار در اصفهان بوده است.

🔹او در مصاحبه خود به پوستری اشاره می‌کند که در اینترنت نیز قابل دسترسی است. نگاهی به تصاویر نشان می‌دهد که این طرح مربوط به هشتم اسفند سال ۱۳۵۶ است و روی آن نوشته شده «زن و آزادی». بنابراین نمی‌توان گفت که «شعار زن، زندگی، آزادی» از این طرح شروع شده است؛ هر چند کلمات زن و آزادی در آن وجود داشته باشد.

🔹نگاهی به نوشته‌ها و مبارزات فعالان مدنی و مبارزان کرد در سال‌های گذشته نشان می‌دهد که شعار «زن، زندگی، زندگی» ریشه در افکار و نوشته‌های عبدالله اوجالان فعال و زندانی سیاسی کرد اهل ترکیه دارد. در سال‌های گذشته، نشانه‌های زیادی از سر دادن این شعار در میان زنان کرد دیده می‌شود.

🔹بنابراین، ما در فکت‌نامه به این ادعای امیر طاهری که می‌گوید منشا شعار زن، زندگی، آزادی در ایران قبل از انقلاب و حزب رستاخیز بوده است، نشان نادرست می‌دهیم.


👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎥بررسی ادعای تسنیم درباره «خویشتن‌داری» رهبر جمهوری اسلامی از تقسیم پست میان اقوام

🔹 خبرگزاری تسنیم: «عدم برخورداری از بذل و بخشش‌های درباری رهبر دلیل مخالفت برخی از بستگان اوست.»

🔹درمیان خویشاوندان خامنه‌ای افراد زیادی صاحب مقام‌های عالی در جمهوری اسلامی‌اند. فرزندان او نیز با اینکه مقام رسمی ندارند، در سطوح بالای قدرت حضور و مداخله دارند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓مجوز عمومی اوفک برای حمایت از «آزادی اینترنت در ایران»

🔹برخی رسانه‌ها با اشاره به دستورالعمل وزارت خزارنه‌داری آمریکا اخباری با عنوان «لغو تحریم‌های اینترنتی ایران» منتشر کرده‌اند.

🔹تحریمی لغو نشده. دولت آمریکا صرفا برای ارائه خدمات ابزارهای ارتباطی و مقابله با سانسور اینترنت در ایران مجوز عمومی صادر کرده است.

🔹مجوز عمومی D-2 روز اول مهر ۱۴۰۱ (۲۳ سپتامبر ۲۰۲۲) و چند روز پس از آغاز اعتراضات سراسری پس از کشته‌شدن مهسا امینی، اعلام شد.

🔹اوفک به صراحت گفته است خدمات معاف‌شده باید در چارچوب «آزادی اینترنت» و «ارائه ابزارهای ارتباطی به شهروندان ایرانی و مقابله با «سانسور سرکوبگر اینترنت و ابزارهای نظارتی» جمهوری اسلامی باشند.

🔹سایر فعالیت‌‌های شرکت‌های فناوری با ایران، خارج از چارچوب «آزادی اینترنت» همچنان مشمول تحریم ایالات متحده است.

🔹به این ترتیب، ادعای لغو بعضی از تحریم‌های فناوری اطلاعات با «هدف کمک به کاربران ایرانی در گردش اطلاعات» گمراه‌کننده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓ادعای نادرست معادل‌بودن میزان مصرف گاز طبیعی در ایران و چین

🔹هوشنگ فلاحتیان، معاون برنامه‌ریزی وزارت نفت روز ۱۷ دی‌ماه ۱۴۰۱ گفت: «الان ایرانِ ۸۵ میلیون نفری، معادل چینِ یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون نفری گاز مصرف می‌کند.»

🔹محمد هدایی‌‌پور، مدیر عامل شرکت گاز استان تهران تایید کرد که «تقریبا» میزان مصرف گاز طبیعی در ایران و چین برابر است.

🔹علی اکبر میدانشاهی، مدیرعامل شرکت گاز استان فارس نیز چنین مقایسه‌ای را انجام داده و مصرف گاز طبیعی در ایران و چین را برابر دانسته بود.

🔹براساس برآوردهای جهانی، در یکی دو سال اخیر مصرف گاز طبیعی چین تقریبا ۱/۵ تا ۱/۸ برابر مصرف ایران بوده‌است.

🔹آژانس بین‌المللی انرژی میزان مصرف گاز طبیعی در سال ۲۰۲۰ را در ایران ۴ میلیون و ۹۶۷ هزار و ۵۵۴ تراژول و در چین ۸ میلیون و ۹۴۹ هزار و ۵۴۳ تراژول گزارش کرده است (۱/۸ برابر).

🔹اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان انرژی مصرفی ناشی از گاز طبیعی در سال ۲۰۲۱ را در ایران ۸/۷ کوآدریلیون بی‌تی‌یو و در چین ۱۳/۴ کوآدریلیون بی‌تی‌یو برآورده کرده‌است (۱/۵ برابر).

🔹پایگاه داده‌های آماری استاتیستا مصرف گاز طبیعی در سال ۲۰۲۱ را در ایران ۲۴۱/۱ میلیارد متر مکعب و در چین ۳۷۸/۷ میلیارد مترمکعب گزارش کرده‌است (۱/۶ برابر).

🔹از آن مهم‌تر نقش گاز در سبد انرژی ایران و چین است. بر اساس اطلاعات آژانس بین‌المللی انرژی، سهم گاز طبیعی از کل سبد انرژی در سال ۲۰۲۰ برای ایران ۶۹/۴ درصد و برای چین تنها ۷/۵ درصد بوده‌است.

🔹براساس داده‌های وب‌سایت استاتیستا ایران در سال ۲۰۲۱ با مصرف ۱۲/۱۹ اگزا ژول انرژی در رتبه دهمین کشور جهان و چین با مصرف ۱۵۷/۶۵ اگزا ژول در رده نخست بزرگترین مصرف‌کننده انرژی جهان قرار دارد.

بر این اساس، فکت‌نامه به ادعای «معادل بودن میزان مصرف گاز طبیعی در ایران و چین» نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙آبسوزها

🔹این هفته در پادکست فکت‌نامه، ابتدا درباره مستندی صحبت می‌کنیم که در فکت‌نامه ساخته‌ایم و موضوع آن، نقش ایران در ارسال پهپاد به روسیه و کمک به این کشور در جنگ اوکراین است.

🔹در ادامه به سراغ ریشه شعار زن، زندگی، آزادی می‌رویم و نگاهی می‌کنیم به وضعیت آزادی‌های زنان در حکومت پهلوی. همچنین درباره کسری بودجه امسال ایران صحبت می‌کنیم.

🔹خودروی آبسوز، سوژه دیگری است که به سراغش می‌رویم؛ «اختراعی» که پایه و اساس علمی ندارد. بررسی می‌کنیم که چرا برخی حکومت‌ها تمایل دارند از «دستاوردهایی» صحبت کنند که شبه‌علم است.

🔹درباره تحریم اینترنت ایران و همچنین مصرف گاز در کشور نیز دو فکت‌چک را مرور می‌کنیم.

🎙پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

❄️ زمستان سخت در اروپا؛ داده‌های آماری چه می‌گویند؟

🔹با شروع تهاجم نظامی روسیه به اوکراین و کاهش صادرات گاز طبیعی به اروپا از سوی روسیه، مقامات عالی‌رتبه جمهوری اسلامی، از جمله وزیر نفت و رئیس ستاد کل نیروهای مسلح مکررا خبر از یک «زمستان سخت» در کشور‌های عضو اتحادیه اروپا می‌دهند.

🔹داده‌ها نشان‌ می‌دهند که تا اوت ۲۰۲۲ سهم روسیه از بازار گاز طبیعی اروپا به ۱۷درصد رسیده است. این در حالی است که سهم روسیه از این بازار در سال ۲۰۲۱ حدود ۵۰ درصد بوده است.

🔹با این وجود، داده‌های آماری، پژوهش‌ها و شواهد و قرائن حاکی از آن است که کشور‌های اروپایی حتی با فرض وقوع شدیدترین زمستان ۳۰ سال اخیر، دست‌کم در سال ۲۰۲۳ مشکلی از بابت کمبود گاز نخواهند داشت.

🔹از جمله عواملی که به کشور‌های اروپایی کمک کرده‌ تا بحران گازی را تا حدودی پشت سر بگذارند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

⬅️ تنوع منابع واردات گاز: تنوع منابع واردات واردات گاز به گونه‌ای که سهم روسیه از واردات گاز به اروپا از ۵۰ درصد در نیمه دوم سال ۲۰۲۱ به ۱۷درصد در نیمه دوم سال ۲۰۲۲ رسید. با این وجود، افزایش واردات از دیگر کشورها توانسته تا حدودی کاهش واردات از روسیه را جبران کند.

⬅️ افزایش واردات گاز مایع: در نیمه نخست سال ۲۰۲۲ اتحادیه اروپا حدود ۶۵ میلیارد متر مکعب گاز مایع وارد کرد که سهم آمریکا از این میزان ۴۴ درصد بوده که نسبت به سال ۲۰۲۱ دو برابر شده است.

⬅️ کاهش مصرف: کشورهای عضو، هدف ۱۵ درصدی برای کاهش مصرف گاز طبیعی در این قاره تعیین کرده بودند. اما داده‌ها نشان می‌دهد میزان کاهش مصرف ۵ درصد بیشتر از هدف تعیین شده بوده است.

⬅️ عدم قطع کامل صادرات از سوی روسیه: در سناریوهایی که پیش از این درباره بحران گاز اروپا مطرح می‌شد، صحبت از قطع کامل گاز روسیه بود، با این حال هنوز جریان گاز از سوی روسیه از طریق دو خط لوله اوکراین ترانزیت و تُرک استریم به کشور‌های اروپایی همچنان ادامه دارد و برخلاف انتظارات به طور کلی قطع نشده است.

⬅️ گرما‌ی هوا: در این میان گرمی نسبی هوا هم در کاهش مصرف موثر بوده‌است. داده‌های نشان می‌دهد که سال ۲۰۲۲ پنجمین گرمترین سال از زمان ثبت داده‌ها در اروپا بوده است.

⬅️ کاهش تقاضا به دلیل افزایش قیمت‌: به نظر می‌رسد افزایش قیمت گاز نیز عامل موثری در در کاهش مصرف بوده‌است. قیمت گاز طبیعی برای مصرف خانوار در اتحادیه اروپا در نیمه اول سال ۲۰۲۲ حدود ۳۵ درصد افزایش داشت. با این وجود، داده‌های جدید نشان می‌دهد که قیمت گاز طبیعی در دسامبر ۲۰۲۲ در اتحادیه اروپا به میزان قبل از تهاجم نظامی روسیه به اوکراین بازگشته است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh