🔔 ادعای شاخ‌دار تسنیم درباره برنگشتن ون‌های گشت ارشاد به خیابان

📣 خبرگزاری تسنیم می‌گوید چون کنار ون‌های جدید پلیس عبارت «گشت‌ارشاد» درج نشده بنابراین «ون‌های گشت ارشاد به خیابان‌ها برنمی‌گردند». این گزاره و نحوه استدلال مضحک است.

🔹 سعید منتظرالمهدی، سخنگوی فراجا خود حضور دوباره گشت‌های پلیس را با همان ویژگی‌ها و اهداف گشت ارشاد تایید کرده‌است. ممکن است بغل‌نویسی ون‌ها، رنگ، مدل یا اسم آنها تغییر کند، اما اینها تغییری در واقعیت ایجاد نمی‌کند.

🔹 بنابراین فکت‌نامه به این ادعای تسنیم که «ون‌های گشت ارشاد به خیابان‌ها برنمی‌گردند» نشان شاخ‌دار می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

👎 تصویر ساختگی از ماه و خورشید در یک قاب

📣 تصویر هلال ماه و انعکاس خورشید در آینه یک خودرو در شبکه‌های اجتماعی با عنوان «ماه و خورشید» ساختگی است.

🔹 این تصویر قبلا هم سابقه انتشار دارد و اولین فردی که آن را منتشر کرده هم ادعا کرده آن را عکاسی کرده‌است.

🔹 اما از نظر موقعیت فیزیکی، جدایی زاویه‌ای هلال باریک ماه با خورشید، کمتر از ۶۰ درجه است. در صورتی که در تصویر، خورشید در آینه بغل راننده جدایی زاویه‌ای حدود ۱۸۰ درجه دارد.

🔹 بنابراین تصویر هلال ماه و خورشید که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده، ساختگی است و نشان نادرست می‌گیرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌ ادعای نادرست وزیر ارشاد درباره دیندارتر شدن مردم بعد از انقلاب

📣 محمد مهدی اسماعیلی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، می‌گوید: «بر اساس داده‌های علمی مردم ایران به نسبت ۵۰ سال پیش، باایمان‌تر و دین‌دارتر شده‌اند».

🔹 اولین بار نیست که مقام‌های جمهوری اسلامی چنین ادعاهایی را مطرح می‌کنند. یک سال پیش‌تر علی خامنه‌ای نیز گفته بود: «امروز گرایش مردم به دین و بیش از ابتدای انقلاب است».

🔹 مشخص نیست منظور از داده‌های علمی چیست، اما طبق نتایج پیمایش‌های ملی خود دولت، نظر اکثریت مردم خلاف این است. طبق نتایج آخرین پیمایش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان در سال ۱۳۹۵ بیش از دو سوم مردم بر این باورند که وضع دینداری مردم به نسبت قبل بدتر شده است.

🔹 این ادعا حتی با نظرسنجی‌ها و پیمایش‌های داخلی هم‌خوانی ندارد. مقایسه نتایج دو پیمایش ملی انجام شده از سوی دولت در سال‌های ۱۳۵۳ و ۱۳۹۵ نشان از آن دارد که تمایل عمومی به اغلب مناسک دینی طی ۴۰ سال گذشته کاهش پیدا کرده است.

🔹 مردم ایران در سال ۱۳۹۵ به نسبت پیش از انقلاب هم کمتر نماز می‌خوانند، هم کمتر روزه می‌گیرند و هم کمتر به مسجد می‌روند و حتی کمتر از قبل از انقلاب برنامه‌های مذهبی رادیو و تلویزیون را تماشا می‌کنند.

🔹 با توجه به شرایط و محدودیت‌های داخل کشور و نگرانی از نقض حقوق شهروندی، قاعدتا نمی‌توان نتایج این این نظرسنجی‌ها را به عنوان یک سند قطعی پذیرفت، اما همین‌ها هم برای رد کردن این ادعای وزیر ارشاد کافی است.

🔹 با این اوصاف فکت‌نامه به این گفته که «مردم ایران به نسبت ۵۰ سال پیش، باایمان‌تر و دین‌دارتر شده‌اند»، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙 لباس نو برای گشت ارشاد

🔹 خبرهای مربوط به بازگشت گشت ارشاد یا همان پلیس حجاب اجباری، این روزها جزو اصلی‌ترین سوژه‌های خبری در ایران است.

🔹 در این قسمت ابتدا توضیح می‌دهیم که چرا بر خلاف ادعای خبرگزاری تسنیم که می‌گوید گشت‌های ارشاد به خیابان‌ها برنگشته است، این اتفاق عملا رخ داده و حتی به نظر می‌رسد سخت‌گیرانه‌تر از گذشته هم دنبال می‌شود.

🔹 همچنین درباره دین‌دار شدن مردم ایران بعد از انقلاب، ترجمه خلیج عربی یا کشورهای عربی خلیج، شایعه نادرست حضور سفیر انگلیس کنار خمینی در مدرسه علوی و همین‌طور ادعاها درباره حضور استارلینک در ایران، فیلترینگ سایت‌های علمی و ادعای ایجاد اختلال از سوی گوگل در ایران، صحبت می‌کنیم و به سراغ موضوع تورم و ادعاهای مربوط به آن می‌رویم.

💬 در پایان هم به چند کامنت شنوندگان پاسخ می‌دهیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

❓ ادعای وزیر ارتباطات درباره تحریم‌های علمی و فناوری

📣 عیسی زارع‌پور وزیر ارتباطات دولت ابراهیم رئیسی گفته که مدعیان آزادی بیان ۱۰ هزار سایت پرکاربرد علمی را روی مردم ایران فیلتر کرده‌اند.

🔹 مشخص نیست منظور او از سایت پرکاربرد علمی چیست اما جستجو‌های ما در فکت‌نامه نشان می‌دهد که با افزایش فشار جامعه جهانی و تحریم‌های آمریکا علیه برنامه هسته‌ای ایران در اوایل دهه ۱۳۹۰ دسترسی ایرانیان به بسیاری از خدمات در فضای مجازی مسدود شد.

🔹 وزیر ارتباطات سندی مبنی بر اینکه بتواند عدد ۱۰هزار را تایید کند، ارائه نداده با این‌حال می‌دانیم که تعداد سایت‌هایی که به ایرانیان یا IP‌های ایرانی سرویس نمی‌دهند ممکن است عدد قابل توجهی باشد.

🔹 علت اصلی این قطع دسترسی، تحریم‌های اولیه و ثانویه ایالات متحده است. تحریم‌ها عملا در حوزه‌هایی همچون «خدمات هاست و دامنه»، «نرم‌افزارها»، «خدمات ابری»، «خدمات آموزشی»، «امنیت سایبری»، «مبادلات بانکی»، «اپلیکیشن‌ها» و … باعث قطع دسترسی کاربران ایرانی به هزاران صفحه در اینترنت شده‌است.

🔹 بنابراین ادعای «فیلتر شدن» به آن صورتی که در ایران سایت‌ها براساس محتوا یا قابلیت‌های‌شان توسط کمیته مصادیق محتوای مجرمانه «فیلتر» می‌شوند، اتفاق نیوفتاده، بلکه وب‌سایت‌ها و سرویس‌های اینترنتی، به‌ خاطر تحریم‌های وزارت خزانه‌داری آمریکا، به ایرانیان یا IP‌های ایرانی سرویس نمی‌دهند.

🔹 بنابراین فکت‌نامه به این ادعای عیسی زارع‌پور که «مدعیان آزادی بیان ۱۰ هزار سایت پرکاربرد علمی را روی مردم ایران فیلتر کرده‌اند» نشان نیمه‌درست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🔔 درستی‌سنجی سه ادعای منتشر شده در سایت انصاف‌نیوز درباره مهاجران افغانستانی

📣 سیدهادی کسایی‌زاده، خبرنگار، به تازگی در گفت‌وگویی با سایت انصاف‌نیوز ادعاهای متنوعی را درباره «افزایش جمعیت» مهاجران افغانستانی در ایران، هزینه‌ها و آثار و تبعات آن مطرح کرده است.

🔹 بررسی‌های فکت‌نامه نشان می‌دهد دست‌کم بخشی از ادعاهای مطرح‌شده در قالب فکت‌های کلیدی، به شدت اغراق‌شده و فاقد مبنای منطقی‌اند.

🔹 گفته شده جمعیت اتباع افغانستانی در ایران ۸ میلیون نفر است. این رقم ۳ میلیون نفر، معادل ۶۰ درصد، بیشتر از برآوردهای رسمی است.

🔹 طبق آمارها و برآوردهای معتبر داخلی و خارجی، در حال حاضر جمعیت مهاجران افغانستانی ساکن ایران بین ۴ تا ۵ میلیون نفر است که خود عدد قابل ملاحظه‌ای است.

🔹 منبع عدد ۸ میلیون، آمار بی‌پایه‌‌واساس یک سال پیش روزنامه جمهوری اسلامی است. این ادعا قبلا درستی‌سنجی شده و به دلیل بزرگ‌نمایی زیاد نشان شاخ‌دار گرفته است.

🔹 آقای کسایی‌زاده می‌گوید روزانه ۳ هزار میلیارد تومان هزینه یارانه اتباع می‌شود. نمی‌دانیم مبنای محاسبه این رقم چیست اما می‌دانیم این عدد در مقیاس اقتصاد ایران غیرمنطقی است.

🔹 روزی ۳هزار میلیارد تومان معادل ۱۰۹۵ هزار میلیارد در سال و بیش از یک ششم کل نقدینگی پایان سال ۱۴۰۱ یعنی کل پول (نقد و موجودی انواع حساب‌های بانکی) در کل کشور است.

🔹 عدد گفته شده ۵ برابر کل اعتبارات یارانه شامل یارانه دارو، نان، کمیته امداد، عوارض و مالیات ارزش افزوده فرآورده‌های نفتی و گاز طبیعی در قانون بودجه سال ۱۴۰۲ است.

🔹 گفته شده اتباع افغانستانی در استان‌های مثل یزد، لرستان، آذربایجان شرقی حضور ندارند و در استان خراسان رضوی یا در تهران جمع شده‌اند.

🔹 تردیدی در این نیست که تمرکز جمعیتی اتباع افغانستانی در تهران، مشهد یا اصفهان بیشتر از سایر نقاط کشور است. اما عدم حضور آنها در برخی استان‌ها درست نیست.

🔹 حضور، اقامت و تردد اتباع افغانستانی در برخی شهرستان‌ها محدود و ممنوع شده، اما در مراکز همه استان‌ها، از جمله یزد و لرستان و آذربایجان شرقی تردد و اقامت اتباع آزاد است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓ گزارش گمراه‌کننده خبرگزاری مهر درباره مجازات توهین به پرچم در سایر کشورها

📣 خبرگزاری مهر در گزارشی ویدیویی گفته: «توهین به پرچم در کشورهای غربی، مجازات‌های نقدی و حبس دارد».

🔹 در این گزارش گفته شده توهین به پرچم در آلمان ۵ سال حبس و جریمه در فرانسه ۶ ماه حبس و ۷۵۰۰ یورو جریمه‌ و در آمریکا دست‌کم هزار دلار و یک سال زندان دارد.

🔹 در گزارش خبرگزاری مهر ادعا شده توهین به پرچم در اسپانیا، لهستان، پرتغال، سوئیس، ایتالیا و سوئد جرم است و برای آن جریمه‌های نقدی و غیرنقدی دارد.

🔹 در آمریکا اهانت به پرچم عمل مجرمانه نیست. دیوان عالی کشور آمریکا، قانون کنگره در مجرمانه شناختن اهانت به پرچم را به دلیل تعارض با حق آزادی بیان باطل کرده است.

🔹 در آلمان اهانت به پرچم عملی مجرمانه است منوط به اینکه هدف فرد تعرض‌‌کننده به پرچم حمله به ایالت یا حمله به نظم دموکراتیک جمهوری آلمان باشد.

🔹 در فرانسه هرگونه تخریب، آسیب به پرچم در مکان عمومی یا استفاده تحقیرآمیز از پرچم در فضای عمومی و خصوصی یا هتک حرمت پرچم در یک برنامه رسمی عملی مجرمانه است.

🔹 در بسیاری از کشورها از جمله انگلستان، کانادا و استرالیا هتک حرمت پرچم عملی مجرمانه نیست.

🔹 اگرچه پاره‌ای از اطلاعات گزارش خبرگزاری مهر، درست یا نیمه درست است، اما اطلاعات داده شده در مورد آمریکا نادرست است.

🔹 به نظر می‌رسد در این گزارش عامدانه بر فکت‌هایی پوشش گذاشته شده و اسمی از کشورهایی که در آن‌ها توهین به پرچم جرم نیست، برده نشده است.

🔹 همچنین هیچ اشاره‌ای به حساسیت دادگاه عالی کشورهای اروپایی نسبت به پاسداری از حق آزادی بیان، حتی در موارد اهانت به پرچم نمی‌کند، از این رو فکت‌نامه به این گزارش نشان «گمراه‌کننده» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙 در این قسمت از پادکست فکت‌نامه درباره گشت ارشاد صحبت می‌کنیم که حالا با لباسی نو به خیابان‌ها بازگشته است.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

🔔 ادعای شاخ‌دار تسنیم درباره برنگشتن ون‌های گشت ارشاد به خیابان

📣 خبرگزاری تسنیم می‌گوید چون در کنار ون‌های جدید پلیس عبارت «گشت ارشاد» درج نشده، بنابراین «ون‌های گشت ارشاد به خیابان‌ها برنمی‌گردند».

🔹 سخنگوی پلیس پیش‌تر حضور دوباره گشت‌های حجاب اجباری را تایید کرده است. بغل‌نویسی ون‌ها تغییری در واقعیت ایجاد نمی‌کند.

🔹 بنابراین فکت‌نامه به این ادعای تسنیم که «ون‌های گشت ارشاد به خیابان‌ها برنمی‌گردند» نشان شاخ‌دار می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙 لباس نو برای گشت ارشاد

🔹 خبرهای مربوط به بازگشت گشت ارشاد یا همان پلیس حجاب اجباری، این روزها جزو اصلی‌ترین سوژه‌های خبری در ایران است.

🔹 در این قسمت ابتدا توضیح می‌دهیم که چرا بر خلاف ادعای خبرگزاری تسنیم که می‌گوید گشت‌های ارشاد به خیابان‌ها برنگشته است، این اتفاق عملا رخ داده و حتی به نظر می‌رسد سخت‌گیرانه‌تر از گذشته هم دنبال می‌شود.

🔹 همچنین درباره دین‌دار شدن مردم ایران بعد از انقلاب، ترجمه خلیج عربی یا کشورهای عربی خلیج، شایعه نادرست حضور سفیر انگلیس کنار خمینی در مدرسه علوی و همین‌طور ادعاها درباره حضور استارلینک در ایران، فیلترینگ سایت‌های علمی و ادعای ایجاد اختلال از سوی گوگل در ایران، صحبت می‌کنیم و به سراغ موضوع تورم و ادعاهای مربوط به آن می‌رویم.

💬 در پایان هم به چند کامنت شنوندگان پاسخ می‌دهیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

❓ مقایسه گمراه‌کننده درآمد نفتی ۲۰۲۲ ایران و سال اول اجرای برجام

📣 یاسر جبرائیلی می‌گوید طبق آمارهای اوپک میزان درآمد نفتی ایران در سال ۲۰۲۲ بیشتر از سال ۲۰۱۶، نخستین سال اجرای برجام است و این نشانه «پیروزی رئیسی بر تحریم» است.

🔹 این ادعا به طرز آشکاری گمراه‌کننده است.

🔹 بله طبق آخرین گزارش سالانه اوپک، درآمد نفتی ایران در سال ۲۰۲۲ به ۴۲.۶ میلیارد دلار رسیده که حدود ۱/۵ میلیارد دلار بیشتر از درآمد نفتی ایران در سال ۲۰۱۶ میلادی است.

🔹 این اما ارتباطی به ابراهیم رئیسی و تلاش‌های ایران برای خنثی کردن اثر تحریم‌ها ندارد. تنها دلیل بیشتر بودن درآمد نفتی سال ۲۰۲۲ افزایش قیمت نفت است.

🔹 میانگین قیمت نفت ایران در سال ۲۰۲۲ میلادی ۱۰۰ دلار و در سال ۲۰۱۶ کمتر از ۴۰ دلار است. به همین دلیل سال گذشته با وجود تولید یک میلیون بشکه نفت کمتر، درآمد نفتی کشور کمی بیشتر از نخستین سال برجام شده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🌐 ابهام‌های بیانیه پیام‌رسان بله درباره نمایش اطلاعات کاربران

📣 روز ۲۷ تیرماه ۱۴۰۲، تصویری در شبکه اجتماعی از محتوای منتشرشده کاربران پیام‌رسان بله از چت‌های درون‌گروهی منتشر شد.

🔹 توییت مدعی‌ست که این تصویر از مانیتور یک کارمند پیام‌رسان بله، هنگام کار منتشر شده‌است.

🔹 پیام‌رسان بله، در بیانیه‌ای اصل تصویر را تایید کرده و مدعی شده «تصویر از صفحه مانیتور، مربوط به ابزار اجرایی «گزارش محتوای مجرمانه» برای گروه‌های بیش از ۱۰۰۰ عضو است.»

🔹 سادگی و معمولی بودن این واژه‌ها، احتمال اینکه توسط نرم‌افزار، برای بررسی بیشتر تگ خورده باشد یا توسط کاربر انسانی به‌عنوان محتوای مجرمانه، گزارش شده باشد را بسیار پایین می‌آورد.

🔹 تصویر این گمانه را تقویت می‌کند که همه محتوای گروه‌ها در «بله» قابل‌مشاهده است.

🔹 بنابراین فکت‌نامه به ادعای مطرح‌شده در بیانیه پیام رسان بله، بعد از افشا تصویری از مانیتور کارمندان این شرکت، مبنی بر اینکه «تصویر از صفحه مانیتور، مربوط به ابزار اجرایی «گزارش محتوای مجرمانه» برای گروه‌های بیش از ۱۰۰۰ عضو است» نشان غیرقابل اثبات می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🤯 ادعای شاخ‌دار عضو هیات رئیسه کمیسیون امنیت مجلس درباره اقدامات گشت ارشاد

📣 یعقوب رضازاده، عضو هیات رئیسه کمیسیون امنیت ملی مجلس می‌گوید رئیس سازمان اطلاعات فراجا گفته گشت‌های پلیس، گشت تذکر بی‌حجابی و بدحجابی است و این گشت «دستگیری ندارد و به معنای گشت‌های ارشاد قدیم نیست.»

🔹 این ادعا در تناقض آشکار با گفته‌های سخنگوی فراجا و خبرهای حاکی از بازداشت زنان به دلیل بی‌حجابی است. هفته پیش سخنگوی فراجا گفته بود؛ گشت‌های خودرویی و پیاده پلیس برای حجاب به خیابان‌ها برمی‌گردند و «هنجارشکنانی» را که «تمکین» نمی‌کنند به دستگاه قضایی معرفی می‌کنند.

🔹 همچنین امام جمعه فردیس هم امروز از بازداشت افرادی که آنان را «بی‌حجابان‌ اجاره‌ای» خوانده خبر داد. طی روزهای اخیر در شبکه‌های اجتماعی در ایران ویدیوهایی که حاکی از برخورد ماموران با زنان بی‌حجاب است وایرال شده که نشان می‌دهد برخورد چنانچه ادعا می‌شود محدود به تذکر و «کار فرهنگی» نیست.

🔹 از این رو فکت‌نامه به این ادعای عضو هیات رئیسه کمیسیون امنیت ملی مجلس که گشت‌های پلیس، گشت تذکر بی‌حجابی و بدحجابی است و «دستگیری ندارد و به معنای گشت‌های ارشاد قدیم نیست.» نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌ ادعای نادرست وزیر ارشاد درباره دیندارتر شدن مردم بعد از انقلاب

📣 وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در حالی تاکید می‌کند «مردم ایران به نسبت ۵۰سال پیش دین‌دارتر شده‌اند» که پیمایش‌های سراسری خود وزارت ارشاد، نتایج خلاف این را نشان می‌دهد.

🔹 با این اوصاف فکت‌نامه به این گفته که «مردم ایران به نسبت ۵۰ سال پیش، باایمان‌تر و دین‌دارتر شده‌اند»، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

⁉️ با بودجه ماهانه یارانه‌ها در ایران می‌توان چند استادیوم فوتبال درست کرد؟

📣 جواد خیابانی، گزارشگر فوتبال و مجری برنامه‌های ورزشی تلویزیون می‌گوید می‌توان با بودجه یک ماه یارانه در کشور، دو استادیوم فوتبال ساخت.

🔹 نگاهی به قانون بودجه کشور نشان می‌دهد مقدار کل یارانه‌ها (یعنی نان، دارو، مستمری‌های کمیته امداد و بهزیستی به اضافه یارانه نقدی و کالابرگ الکترونیکی معیشت خانوارها) با فرض اینکه هر دلار، ۴۰ هزار تومان باشد، ماهانه حدودا ۱/۳ میلیارد دلار است. بودجه یارانه‌های نقدی هم حدود ۶۵۶ میلیون دلار در ماه است.

🔹 از سویی دیگر نگاهی به بودجه ساخت استادیوم‌های مختلف نشان می‌شود، هزینه‌های ساخت بسته به شرایط مختلف متفاوت است. مثلا استادیومی گران مثل آنچه باشگاه تاتنهام در لندن ساخته، حدود ۱/۴ میلیارد دلار و استادیوم ارزان‌تر و ۲۶ هزار نفری سینسیناتی در ایالات متحده ۲۵۰ میلیون دلار هزینه داشته‌اند.

🔹 قطر نیز برای ساخت هفت استادیوم استاندارد جام جهانی بین ۳۴۲ تا ۸۴۷ میلیون دلار (برای هر استادیوم) هزینه کرده است.

🔹 در ایران دو استادیوم امام رضا و شهدای فولاد خوزستان به ترتیب با ۲۰۰ میلیارد و ۱۵۰ میلیارد تومان ساخته شده‌اند.

🔹 هر چند روی کاغذ و به لحاظ ریاضی می‌توان با بودجه ماهیانه یارانه‌ها، دو استادیوم فوتبال ساخت اما تورم، کسری بودجه، تحریم و بدهی‌های دولت به خصوص بدهی به صندوق‌های بازنشستگی در ایران، به قدری قابل توجه است که اشاره نکردن به آن در بحثی شبیه به این بحث، تصویری دور از واقعیت را به وجود می‌آورد. ما نیز به همین دلیل، به این گفته جواد خیابانی نشان «نیمه‌درست» می‌دهیم.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌ ادعای نادرست ازدواج بهائیان با محارم

📣 در رسانه‌ها، شبکه‌‌های اجتماعی و همینطور در اظهارات فقهای شیعه بارها عنوان می‌شود که «در آیین بهایی ازدواج با محارم مجاز است»، البته گروهی پا را از این هم فراتر گذاشته و می‌گویند ازدواج با محارم شرط بهایی شدن است.

🔹 طی روزهای اخیر هم در توییتر فارسی هشتگی ضدبهایی با عنوان #امیرکبیر_مچکریم توسط کاربران موسوم به «ارزشی» داغ شد. ادعای ازدواج بهائیان با محارم خود تحت این هشتگ هم تکرار شد.

🔹 در ایران یا هر کشور دیگری که بهائیان در آن حضور دارند تفاوتی میان قوانین ازدواج آنان و قوانین رایج بر این کشورها وجود ندارد، زیرا بر اساس حکم بیت‌العدل‌ اعظم، که مسئولیت امور روحانی و اداری جامعه بین‌المللی بهائی را بر عهده دارد، بهاییان «باید مراقب باشند که بر خلاف رسوم و قوانین کشور محل اقامت‌شان عقد ازدواجی نبندند».

🔹 عمده استدلال کسانی که می‌گویند ازدواج با محارم در آیین بهائی مجاز است بر این استوار است که در بند هفت کتاب اقدس بهاء‌الله، بنیان‌گذار آیین بهایی، آمده: «قد حرمت علیکم ازواج آبائکم» یعنی ازدواج با همسران پدرانتان بر شما حرام است. منتقدان می‌گویند این به معنای مجاز دانستن ازدواج با سایر محارم است.

🔹 عبدالبها، فرزند و جانشین بهاءالله که تبیین‌گر آیین بهائی برای پیروان بود می‌گوید که از این گفته بهاالله نمی‌توان عدم حرمت ازدواج با سایر محارم را نتیجه گرفت؛ همانگونه که از تأکید قرآن بر حرام بودن مردار و گوشت خوک نمی‌توان حرام نبودن شرب خمر را نتیجه گرفت.

🔹 در بخش پرسش و پاسخ کتاب اقدس پاسخ به سوال درباره «حلّیّت و حرمت نکاح اقارب» را منوط به پاسخ بیت‌العدل می‌کند.

🔹 بیت‌العدل یکبار در سال ۱۹۸۱ (۱۳۶۰) و یکبار در سال ۲۰۱۰ (۱۳۸۹) به این سوال پاسخ می‌دهد. در سال ۱۹۸۱ تصمیم‌گیری در این مورد را به نفوس مومنان واگذار می‌کند و در سال ۲۰۱۰ در نهایت مصادیق محارم را مشخص کرده و ازدواج با آنان را غیرمجاز اعلام می‌کند.

🔹 بنابراین فکت‌نامه به این ادعای رسانه‌ها که «ازدواج با محارم در آیین بهائی مجاز است» نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🔔 درستی‌سنجی سه ادعای منتشر شده در سایت انصاف‌نیوز درباره مهاجران افغانستانی

📣 ادعاهایی که در انصاف نیوز درباره جمعیت افغانستانی‌ها در ایران، هزینه یارانه اتباع افغانستانی و همچنین پراکندگی جمعیتی آنها منتشر شده، ادعاهایی نادرست و دور از واقعیت‌اند.


👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙 بهائیان و ازدواج محارم!

🔹 این هفته در پادکست فکت‌نامه، ادعاهای نادرستی را بررسی می‌کنیم که درباره گشت ارشاد، بهائیان و مهاجران افغانستانی در رسانه‌ای ایران و شبکه‌های اجتماعی مطرح می‌شوند.

🔹 ابتدا به سراغ ادعای شاخ‌داری می‌رویم که می‌گوید دیگر خبری از گشت ارشاد در خیابان‌ها نیست و سپس درباره ادعای نادرست مجاز بودن ازدواج با محارم در میان بهائیان صحبت می‌کنیم.

🔹 سه ادعای نادرست درباره مهاجران افغانستانی در ایران، بررسی قوانین توهین به پرچم در کشورها، ادعاهای مطرح‌شده از سوی مسئولان پیام‌رسان بله، ادعای نیمه‌درست جواد خیابانی درباره یارانه و بودجه ساخت استادیوم و همچنین درآمدهای نفتی ایران را نیز در قسمت ۱۲۲ مرور کرده‌ایم.

💬 در پایان هم به چند کامنت شنوندگان پاسخ می‌دهیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

🦁 ادعای نادرست درباره نقش خانواده پهلوی در انقراض شیر و ببر ایرانی

📣 خبرگزاری فارس با انتشار گزارش‌های سریالی در چند ماه اخیر تلاش کرده‌ این ادعا را القا کند که انقراض حیواناتی همچون شیر و ببر ایرانی نتیجه شکار شاهزادگان پهلوی بوده است.

🔹 جستجو‌های ما در فکت‌نامه نشان می‌دهد که از میان شاهزادگان پهلوی تنها می‌توان به عبدالرضا پهلوی برادر ناتنی محمدرضا پهلوی به عنوان یک شکارچی خبره و بین‌المللی اشاره‌ کرد؛ کسی که به جمع‌آوری نمونه‌های نادر و تاکسیدرمی آنها علاقه بسیاری داشت و نهایتا سازمان محیط زیست ایران به همت او تشکیل شد.

🔹 ما هیچ‌گونه سندی از اینکه او و یا دیگر شاهزادگان پهلوی در ایران اقدام به شکار شیر یا ببر کرده باشند به دست نیاوردیم. گزارش‌های معتبر حاکی از آن است که از آغاز حکومت خاندان پهلوی تا انقراض شیر ایرانی، تنها ۸ بار این حیوان در خاک ایران دیده شده است. در مورد ببر حتی چنین آماری هم وجود ندارد.

🔹 همچنین می‌دانیم که آخرین شیر و ببر در ایران به ترتیب در سال‌های ۱۳۳۶ و ۱۳۳۷ دیده‌ شده‌اند و از آن زمان تا کنون دیگر اثری از این گونه‌ها در فلات ایران دیده نشده است. این بدان معناست که فرایند انقراض این گربه‌سانان بزرگ مانند اکثر حیواناتی که تا کنون از روی زمین منقرض شده‌اند از چندین دهه پیش آغاز شده بود.

🔹 از طرفی بر اساس تحقیقات علمی و نظر کارشناسان، مهم‌ترین عامل انقراض این گونه‌های با ارزش، تخریب زیستگاه بوده که با افزایش کشاورزی، صنعتی شدن و تسخیر جنگل‌ها و تالاب‌ها و بیشه‌زارها توسط جوامع در حال رشد و تغییر کاربری‌ اراضی طبیعی این انقراض را رقم زده است.

🔹 در دوره پهلوی تلاش‌هایی برای احیای این دو گونه در زیستگاه خود انجام شد که گزارش‌های آن فعالیت‌ها منتشر شده‌است ولی همه این تلاش‌ها شکست خورد.

🔹 بنابراین فکت‌نامه به این ادعای خبرگزاری فارس مبنی بر اینکه «شاهزادگان پهلوی عامل انقراض ببر مازندران و شیر ایرانی بودند» نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

✔️ اظهارات وزیر کشور در مورد فراوانی مهاجران غیرقانونی در میان افراد زباله‌گرد‌

📣 احمد وحیدی، وزیر کشور اخیرا گفته «اغلب زباله‌گرد‌ها مهاجران غیرقانونی هستند».

🔹 بنا به گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس به دلایل مختلف آمار دقیقی از تعداد زباله‌گردها در کشور و بالتبع درصد مهاجران غیرقانونی در میان آنان در دست نیست.

🔹 با وجود این تخمین‌هایی در این زمینه وجود دارد. خود مرکز پژوهش‌ها با اتکا به گزارش شهرداری تهران، وجود ۱۴ هزار زباله‌گرد در کشور را تخمین زده. بنابر همین گزارش حدود ۹۰ درصد این افراد مهاجران غیرقانونی هستند.

🔹 سایر گزارش‌ها و گفتگوهای موجود از افراد یا نهادهای متولی هم این آمار را دستکم در تهران تایید می‌کنند. بنابر گزارش سال ۱۴۰۱ پایگاه خبری تحلیلی شهر بیش از ۸۲ درصد زباله‌گردها در تهران اتباع افغانستانی هستند.

🔹 در سال ۹۸ هم سرپرست پژوهش زباله‌گردی کودکان به ایسنا گفته بود این رقم در تهران حدود ۸۹ درصد است.

🔹 بنابراین فکت‌نامه با توجه به شواهد موجود به این گفته وزیر کشور که «اغلب زباله‌گرد‌ها مهاجران غیرقانونی هستند» نشان درست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh