❌ ادعای نادرست به نقل از روزنامه اسرائیلی درباره به‌هم خوردن توافق اسرائیل و عربستان سعودی

📣 روزنامه اعتماد به نقل از روزنامه جروزالم پست نوشته است: بعد از حمله حماس به اسرائیل عربستان سعودی مذاکرات برای عادی‌سازی رابطه با اسرائیل را قطع کرده است. نه در آرشیو روزنامه اسرائیلی جروزالم پست و نه در سایر رسانه‌های معتبر چنین خبری منتشر نشده.

🔹 در روزهای گذشته گمانه‌زنی‌های درباره تاثیر حمله حماس به اسرائیل بر سرنوشت گفت‌وگوهای اسرائیل و عربستان سعودی مطرح شده، اما تا زمان انتشار درستی‌سنجی فکت‌نامه گزارش یا خبر رسمی از قطع یا تعلیق مذاکرات منتشر نشده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌ ادعای نادرست درباره استفاده حماس از تسلیحات نظامی اوکراین

📣 در شبکه‌های اجتماعی شایعه شده اسلحه‌های حماس، همان سلاح‌های ارتش اوکراین است. بر اساس تصاویر شبه‌نظامیان حماس مجهز به انواع تجهیزات سبک، از جمله تسلیحات روسی از خانواده کلاشینکف مسلحند که هم روسیه و هم اوکراین از آنها استفاده می‌کنند.

🔹 در این میان ویدئوی جعلی هم با فرمت و قالب بی‌بی‌سی منتشر شده که مدعی است بکارگیری سلاح‌های اوکراینی از سوی موسسه تحقیقاتی بلینگت تایید شده است. ویدئو که بدون تردید جعلی است، موسس بلینگت هم آن را با قطعیت رد کرده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎥 ارائه پشت صحنه فیلم به عنوان صحنه‌سازی اسرائیلی‌ها

📣 ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که مدعی است اسراییلی‌ها را در حال «فیلمسازی و مستندسازی دروغ» نشان می‌دهد.

🔹 این ویدیو همچنین با توضیح برعکس، یعنی «مظلوم‌نمایی فلسطینی‌ها» از زمان پیش از درگیری اخیر حماس و اسرائیل در شبکه‌های اجتماعی در گردش است. هر دو ادعای مطرح شده نادرست است.

🔹 ویدیو در واقع پشت صحنه یک فیلم کوتاه به نام «جای خالی» به کارگردانی عونی اشتیوی، کارگردان فلسطینی است. او در این بخش از فیلم خود در حال بازسازی صحنه زخمی شدن احمد مناصره، نوجوان ۱۳ ساله فلسطینی در سال ۲۰۱۵ است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌ عکس اعزام پسر نتانیاهو به جنگ

📣 در شبکه‌های اجتماعی عکسی با عنوان «اعزام پسر بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل به جنگ اخیر اسرائیل فلسطین» منتشر شده.

🔹 عکس قدیمی و مربوط به ۹ سال پیش (سال ۲۰۱۴) و مراسم بدرقه پسر کوچک نتانیاهو به سربازی اجباری است. خبری درباره حضور احتمالی فرزندان نتانیاهو در جنگ اخیر منتشر نشده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌ ادعای نادرست درباره اعتراف یک مقام دولت‌اسرائیل به برنامه‌ریزی برای کشتار کودکان فلسطینی

📣 هواداران جمهوری اسلامی در توییتر ویدئویی را از سخنرانی ۱۰ سال پیش یک نویسنده آمریکایی - اسرائیلی با عنوان سخنان «یکی از مسئولان عالی رتبه دولت اسرائیل» منتشر کرده‌ و مدعی برنامه‌ریزی دولت اسرائیل برای «کشتن کودکان فلسطینی» شده‌اند.

🔹 فرد سخنران، یک مقام اسرائیلی نیست. میکو پلد نویسنده آمریکایی-اسرائیلی و از منتقدان اسرائیل است. پدربزرگ او از نویسندگان اعلامیه تشکیل دولت اسرائیل بود، اما خود منتقد سرسخت اسرائیل است.

🔹 تاریخ سخنرانی او ۱۱ سال پیش و اشاره او به وقایع سال ۲۰۰۸ میلادی و جنگ ۲۲ روزه و بمباران هوایی غزه است. بر اساس اعلام منابع فلسطینی در این جنگ ۱۳۱۴ تن از جمله ۴۱۲ کودک کشته شدند.

🔹 آنچه در توییتر پخش شده بخشی از سخنرانی است، نگاهی به سایر بخش‌های سخنرانی نشان می‌دهد، صحبت‌های او درباره جزئیات عملیات هوایی اسرائیل دقیق و قابل استناد نیستند.

🔹 در گفته‌های آقای پلد، سندی از برنامه‌ریزی برای کشتن کودکان فلسطینی ارائه نشده و آنچه گفته می‌شود، تحلیل شخصی او بر اساس مشاهدات است.

🔹 با این اوصاف روشن است آنچه پخش شده صحبت‌های ۱۱ سال پیش و تحلیل شخصی یک نویسنده منتقد اسرائیل است، نه اعتراف «مقام عالی‌رتبه». به همین دلیل فکت‌نامه به این ویدئوی «سخنان یکی از مسئولان عالی رتبه دولت اسرائیل در خصوص برنامه‌ریزی برای کشتن کودکان فلسطینی» نشان ‌نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

📚 مکتب‌خانه

💥 در شرایط بحرانی که حجم اطلاعات نادرست در فضای آنلاین زیاد می‌شود، یکی از بهترین راه‌‌های جلوگیری از افتادن در دام خبرهای جعلی مجهز شدن به دانش و ابزار راستی‌آزمایی است. فکر می‌کنیم پانزده مقاله/ویدیوی آموزشی «مکتب‌خانه» می‌تواند در این روزها به درد بخورد:

🔗 https://factnameh.com/fa/education

✅@Factnameh

🎙 جنگ حماس و اسرائیل؛ بازار داغ خبرهای جعلی

🔹 همزمان با شروع جنگ حماس با اسرائیل، حجم گسترده‌ای از عکس‌ها، ویدئوها و خبرهای نادرست، قدیمی، گمراه‌کننده و جعلی در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها منتشر می‌شود.

🔹 در این قسمت از پادکست فکت‌نامه چند نمونه از این تصاویر و خبرها را مرور می‌کنیم و توضیح می‌دهیم که چگونه این بازار داغ خبرهای جعلی در فضای مجازی می‌تواند بخشی از نبردی باشد که در دنیای حقیقی اتفاق می‌افتد.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

⁉️ ادعای بی‌اساس درباره استفاده سربازان اسرائیلی از چربی خوک برای آلوده کردن گلوله‌های جنگی

📣 کانال تلگرامی بیسیم‌چی مدیا ویدیویی را از یک فرد نظامی با این شرح منتشر کرده: «سرباز اسرائیلی برای آزار بیشتری مسلمانانی که هدف قرار می‌گیرند گلوله‌هایش را به چربی خوک می‌مالد.»

🔹 هیچ سندی در تایید این ادعا وجود ندارد، در عوض نشانه‌هایی هست که احتمال نادرست بودن آن را افزایش می‌دهد.

🔹 این ویدئو منبع قابل اعتمادی ندارد. ویدئو اولین بار اول در کانال‌های تلگرامی روسی با این شرح منتشر شده.

🔹زمان و مکان دقیق تصویر مشخص نیست. نشانه‌ قطعی برای تشخیص ملیت سرباز وجود ندارد، اما نمونه مشابه این اقدام پیش‌تر در جنگ_اوکراین دیده شده.

🔹 دسترسی به چربی خوک در اسرائیل کار چندان آسانی نیست. از سوی دیگر گوشت و چربی خوک هم برای مسلمانان و هم برای یهودیان حرام است و واردات آن در اسرائیل ممنوع است، بنابراین دسترسی به آن در اسرائیل کار چندان آسانی نیست.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

✔️ عکس مسافران جوان اسرائیلی در هواپیما در راه بازگشت به کشورشان

📣 برخی از کاربران شبکه‌های اجتماعی و همچنین یکی از سایت‌های فکت‌چکینگ ادعا می‌کنند عکس مربوط به جوانان اسرائیلی که در هواپیما به مقصد کشورشان در حرکتند، واقعی نیست و هوش مصنوعی آن را تولید کرده است.

🔹 مقایسه این عکس با یک ویدئو نشان می‌دهد که عکس واقعی است و توضیح آن هم درست است. عکس مربوط به گروهی از جوانانی اسرائیلی است که از پرو عازم اسرائیل هستند. آنها در ویدئویی که منتشر کرده‌اند دیگران را نیز به پیوستن به جنگ دعوت می‌کنند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌ خبر نادرست کمک ۸ میلیارد دلاری آمریکا به اسرائیل

📣 در شبکه‌های اجتماعی با استفاده از یک سند دستکاری‌شده این ادعا پخش شده که آمریکا هشت میلیارد دلار کمک نظامی به اسرائیل کرده است.

🔹 سند اصلی مربوط به کمک ۴۰۰میلیون دلاری به اوکراین در ابتدای تابستان امسال بوده‌است.

🔹 جو بایدن در تماس تلفنی که یک روز بعد از حمله ۷ اکتبر با بنیامین نتانیاهو داشت، گفت که کمک‌های بیشتری به نیروهای دفاعی اسرائیل در راه است و در روزهای آینده هم کمک‌ها بیشتر خواهد شد اما ۸ میلیارد دلار مبلغ بسیار بالایی است و در هیچ منبع معتبری چنین ادعایی مطرح نشده‌است.

🔹 هیچ اطلاعیه‌ای درباره بسته کمک‌های احتمالی به اسرائیل در بیانیه‌های مطبوعاتی یا آرشیو اقدامات ریاست جمهوری در وب‌سایت کاخ سفید یافت نمی‌شود. همچنین هیچ اشاره‌ای به بسته کمکی در حساب‌های بایدن در شبکه‌های اجتماعی وجود ندارد و رئیس جمهوری آمریکا در سخنرانی ۱۰ اکتبر خود در مورد این درگیری، چیزی در مورد کمک ۸ میلیارد دلاری ذکر نکرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🔔 استفاده از یک ویدیوی قدیمی از سوریه به عنوان کشته شدن سربازان اسرائیلی

📣 کانال تلگرامی بیسیم‌چی مدیا ویدیویی منتشر کرده و می‌گوید این ویدیوی کوتاه هدف قرار دادن سربازان اسرائیلی در زمان عقب‌نشینی در جنگ حماس و اسرائیل را نشان می‌دهد. البته دیرتر این کانال متن را به «هدف قرار دادن» تغییر داد.

🔹 این ویدیو، بریده کوتاهی از یک ویدیوی طولانی‌تر قدیمی در جنوب حلب در سوریه است.

🔹 در تابستان سال ۱۳۹۵ (آگوست ۲۰۱۶) سایت اورینت نت این ویدیو را منتشر کرده است. بر اساس توضیحات این سایت ویدیو گروهی از شبه‌نظامیان ایرانی و سوری را در جنوب حلب نشان می‌دهد که با موشک هدایت‌شونده توسط ارتش آزاد سوریه مورد هدف قرار گرفتند. منابع سوری دیگر نیز این ویدیو را با توضیحات مشابه منتشر کرده‌اند.

🔹 بنابراین با اطمینان می‌توان گفت که این ویدیو قدیمی است و ربطی به جنگی که میان حماس و اسرائیل در جریان است ندارد و به احتمال زیاد هدف قرار گرفتن نیروهای حامی حکومت سوریه را در جنوب حلب در سال ۲۰۱۵ نشان می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌ ادعای ساختگی‌بودن گزارش خبرنگار سی‌ان‌ان از درگیری‌های نزدیک غزه

📣 در شبکه‌های اجتماعی دو ویدیو در حال پخش است که نشان می‌دهد خبرنگاران سی‌ان‌ان در حال پناه گرفتن از موشک‌ها در نزدیکی مرز اسرائیل و غزه هستند.

🔹 ادعا شده که یکی از آن‌ ویدیو‌ها اجرای تمرینی برای ضبط گزارش بوده و دیگری نسخه نهایی و پخش شده از شبکه سی‌ان‌ان است.

🔹 در این ویدیو ما صدای مردی را می‌شنویم که ظاهرا به تیم خبری سی‌ان‌ان فرمان‌هایی برای جابجایی و نگاه به تصویر می‌دهد.

🔹 جستجوهای ما نشان می‌دهد که اولین بار وب‌سایت The Quartering که در یوتیوب و توییتر هم فعال است این ویدئو با صدای جعلی را منتشر کرده است.

🔹 اکانت این وب‌سایت پس از یک ساعت در توییتر خود، ساختگی بودن صدای اضافه شده را تایید کرده است. اظهارات رسمی نیز نشان می‌دهد صدایی که روی ویدئو قرارداده شده، ساختگی است.

🔹 از همین رو فکت‌نامه به این ادعا که «گزارش خبرنگار سی‌ان‌ان از درگیری‌های غزه ساختگی است.» نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

⚠️ درباره اصالت یک عکس «بدن سوخته کودک»

📣 کانال تلگرام بیسیم‌چی مدیا مدعی است که عکس «بدن سوخته کودک اسرائیلی» که برخی مقام‌های اسرائیل منتشر کردند در اصل عکس دستکاری‌شده یک سگ نجات‌یافته است.

🔹 ما نمی‌دانیم عکس‌های مقام‌های اسرائیلی واقعی است یا ساختگی، اما ادعای بیسیم‌چی‌مدیا قطعا نادرست است.

🔹 سابقه‌ای از انتشار عکس مورد استناد بیسیم‌چی مدیا پیش از انتشار عکس «جسد سوخته» وجود ندارد. در ضمن نسخه‌هایی از همین عکس در وضعیتی که به جای سگ، گربه جایگزین شده هم امروز منتشر شده که احتمال ساخت آنها را با هوش مصنوعی بسیار بالا می‌برد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙 جنگ حماس و اسرائیل؛ بازار داغ خبرهای جعلی

🔹 همزمان با شروع جنگ حماس با اسرائیل، حجم گسترده‌ای از عکس‌ها، ویدئوها و خبرهای نادرست، قدیمی، گمراه‌کننده و جعلی در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها منتشر می‌شود.

🔹 در این قسمت از پادکست فکت‌نامه چند نمونه از این تصاویر و خبرها را مرور می‌کنیم و توضیح می‌دهیم که چگونه این بازار داغ خبرهای جعلی در فضای مجازی می‌تواند بخشی از نبردی باشد که در دنیای حقیقی اتفاق می‌افتد.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

📱 ادعای بی‌اساس وزیر بهداشت در مورد اختراع موبایل به دست یک ایرانی

📣 وزیر بهداشت ایران می‌گوید گوشی تلفن همراه را یک ایرانی اختراع کرده در حالی که نگاهی به تاریخچه اختراع موبایل نشان می‌دهد مخترع آن یک مهندس آمریکایی بوده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

📚 چگونه با "گوگل" گمراه می‌شویم؟

🔹 فرض کنید نوشته‌هایی را در اینستاگرام می‌بینید. به سراغ گوگل می‌روید تا ببینید باید موضوع را جدی گرفت یا نه. سوال‌تان را تایپ می کنید. نتایج جستجو جالبند.

🔹 روش طبقه بندی نتایج در گوگل به این صورت است که وقتی مطلب یا ویدیویی بیشتر دیده شود و بیشتر آن را به اشتراک بگذارند، در جستجو بالاتر می‌آید. پس اگر یک مطلب دروغ در فضای مجازی زیاد کلیک بخورد یا زیاد دست به دست شود، ممکن است بالاتر از مطلب کم بیننده تری قرار بگیرد که –مثلا- یک رسانه علمی یا یک دانشگاه معتبر منتشر کرده.

🔹 البته دست‌اندرکاران گوگل همیشه در تلاش برای رفع اشکالات منطقی این جستجوگر هستند. ولی این تلاش، هیچ وقت نتیجه کاملی ندارد. علاوه بر آنکه وقتی اطلاعات گمراه‌کننده به زبان‌های غیر از انگلیسی منتشر می‌شوند، راحت تر از سدهای "دروغ‌یابی" این جستجوگر عبور می‌کنند.

🔹 اینها را، دفعه بعد که کسی نظریه توطئه یا خبری عجیب و غریب را نقل کرد و منبع ادعای خود را "گوگل" یا "اینترنت" دانست، به یاد داشته باشید.


👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌ تظاهرات بزرگ در لهستان برای اعلام حمایت از اسرائیل

📣 ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی با عنوان «تظاهرات بزرگ در لهستان برای اعلام حمایت از اسرائیل» در حال دست به دست شدن است.

🔹 این ویدیو شهریور امسال در شبکه اجتماعی تیک‌تاک منتشر شد و مراسم دعایی را در کلیسایی در شهر وامژا در لهستان نشان می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌درباره ویدیوی شادی کردن اسرائیلی‌ها

📣 در شبکه‌های اجتماعی ویدیویی منتشر شده که تصاویری از رقص و شادی گروهی با پرچم اسرائیل را نشان می‌دهد در حالی که می‌خوانند «غزه! غزه! غزه یک قبرستان است.

🔹 دیگر مدرسه ای برای کودکان وجود ندارد زیرا دیگر در غزه کودکی وجود ندارد» جستجو‌های فکت‌نامه نشان می‌دهد این تصاویری بخشی از مستند کوتاهی به نام «بی‌توجهی به غزه» است که در اولین بار در سال ۲۰۱۵ به نمایش در آمده است.

🔹 همچنین می‌دانیم تصاویر اسرائیلی‌هایی که در این مستند دیده می‌شود مربوط به گروهی از یهودیان افراطی به نام «لهاوا» است که در اعتراض به مراسم عروسی یک مرد مسلمان و یک زن یهودی‌الاصل تازه مسلمان شده جمع شده و شعار می‌دهند.
بر اساس اطلاعات موجود این عروسی در حین عملیات محافظت لبه در تابستان ۲۰۱۴ برگزار شده است.

🔹 بنابراین فکت‌نامه به ویدیوی که با ادعای جشن و شادی اسرائیلی‌ها برای کشتار کودکان اسرائیلی در غزه منتشر شده نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh