🧬 ادعای شاخ‌دار ممنوعیت تست DNA در اسرائیل

📣 پست‌هایی در شبکه‌های اجتماعی فارسی و غیرفارسی منتشر شده که می‌گوید در اسراییل تست DNA ممنوع است.

🔹 در اسرائیل نه تنها تست DNA ممنوع نیست که بر سر اینکه قضات خاخام از این تست برای اثبات یهودی بودن افراد استفاده می‌کنند دعوا و اختلاف نظر هست و به نوعی وجوب آن از طرف دادگاه روحانیون برای تشخیص افراد یهودی از غیریهودی دردسرساز شده.

🔹 به دلیل ابهامی که در قوانین اسرائیل در پاسخ به این سوال که «چه کسی یهودی است؟» وجود دارد، طی سال‌های اخیر قضات روحانی یهودی که به قوانین شریعت یهود (هلاخا) برای اثبات یهودی بودن افراد معتقدند و می‌گویند یهودی بودن را تنها از مادر می‌توان به ارث برد از تست‌های DNA میتوکندریایی برای تشخیص یهودی بودن افراد استفاده می‌کنند.

🔹 مولکول DNA میتوکندریایی تنها از طریق سلول تخمک مادر منتقل می‌شود و از انتقال والد به فرزند تغییر زیادی نمی‌کند. بنابراین دنبال‌کرد رد اجداد مادری، از این طریق بسیار آسان است.

🔹 با یک جستجوی ساده می‌توان دریافت که در اسراییل کلینیک‌های دولتی و خصوصی زیادی برای انجام تست DNA با اهداف تجاری، پزشکی و… در دسترس است.

🔹 از این رو این ادعا که «در اسرائیل انجام تست DNA ممنوع است» به وضوح شاخ‌دار است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

⁉️ کاهش جرم جو زمین پدیده‌ای علمیست

📣 یک اینفلوئنسر مذهبی در اینستاگرام گفته است «زمین سالانه ۵۰هزار تن از وزنش را از دست می‌دهد» و به این مساله دوبار در قرآن اشاره شده.

🔹 موضوع تفسیر قرآن و تبلیغات مذهبی خارج از حیطه علم و حوزه کاری درستی‌سنجی است و ما نمی‌توانیم تایید یا رد کنیم که تفسیر جمله عربی که کاربر می‌گوید، همین است. چون جملات قبل و بعد این آیات، منظور دیگری دارد.

🔹 اما اگر تفسیر قرآن را کنار بگذاریم آنچه این فرد درباره کاهش جرم زمین گفته، فکت است. ۵۰هزار تن معادل آب حدود ۲۰ استخر المپیک است. یعنی سالانه به‌اندازه بخار آب ۲۰ استخر المپیک از جو زمین کاسته می‌شود.

🔹 مولکول‌هایی در جو زمین هستند که با انرژی جنبشی که از محیط به‌دست می‌آورند می‌توانند به سرعت فرار زمین برسند و از جو خارج شوند. به این پدیده «گریز اتمسفری» می‌گویند.

🔹 افزایش دما، مثلا ناشی از تابش خورشید، هم می‌تواند باعث فشار جو و انبساط آن به سمت بالا شده و احتمال خروج ملوکول‌ها از جو با رسیدن به سرعت فرار سیاره، بیشتر شود.

🔹 به این‌ترتیب زمین سالانه حدود ۹۵هزار تن جرم از دست می‌دهد که بخش اعظم آن (بیش از ۹۵ درصد) هیدروژنی است که به روش‌های «گریز اتمسفری» از دست می‌رود.

🔹 هسته سبک‌تر بعدی، هلیم است. جو زمین سالانه حدود ۱۶۰۰تن هم هلیم در اثر برخورد یون‌ها و ذرات پر انرژی کیهانی از دست می‌دهد. جو زمین سالانه حدود ۱۶تن دیگر هم از سایر روش‌ها جرم خود را از دست می‌دهد.

🔹 در بیش از نیم‌قرن تاریخ فضانوردی هم بشر سالانه حدود ۶۵ تن (جمعا حدود ۳۵۰۰ تن) بیشتر به صورت سوخت و فلز از زمین خارج کرده‌است.

🔹 در مقابل سالانه به طور متوسط حدود ۴۵هزار تن سنگ و غبار فضایی از طریق برخورد با جو به صورت شهاب‌سنگ وارد زمین شده و به جرم زمین و جو زمین می‌افزایند.

🔹 بنابراین با وجود اینکه «زمین سالانه ۵۰هزار تن از جرمش را از دست می‌دهد» اما ادعای اینکه چنین چیزی دوبار در قرآن تکرار شده‌است، گمراه‌کننده است زیرا آیات ذکر شده درباره داستان دیگری است و هر چند روش‌های متنوعی برای تفسیر قرآن وجود دارد ربط دادن پدیده‌های علمی با آیات قرآن ایراد منطقی دارد.

🔹 آیات قرآن را نمی‌توان در چارچوب علم مدرن که ابطال‌پذیری، آزمون‌ و تجربه‌گرایی از الزامات آن است، تفسیر و تعبیر کرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

⚠️ ویدئوی بالگرد اسرائیلی در روز هفتم اکتبر

📣 برخی از کاربران شبکه‌های اجتماعی و سایت‌های خبری فارسی مثل تسنیم ، با انتشار یک ویدیوی سبز رنگ ۱۴ ثانیه‌ای ادعا می‌کنند ویدیو مربوط به شلیک بالگرد اسرائیلی به شرکت‌کنندگان در فستیوال موسیقی نووا در روز ۷ اکتبر ۲۰۲۳ است.

🔹 جدای از ادعاهای ارتش اسرائیل و منتقدان اسرائیل، بررسی‌هایی که روی تصاویر این ویدیو انجام شده نشان می‌دهد این شلیک‌ها، مربوط به محل برگزاری کنسرت نیست و شواهدی که بر اثر مقایسه تصاویر با نقشه‌ها دیده می‌شود نشان می‌دهد مربوط به شلیک‌هایی در مرز نوار غزه (کیلومترها دورتر) است.

🔹 سایت GeoConfirmed که یک گروه مکان‌یابی از روی ویدئو است، در گزارشی، محل دقیق این حمله هوایی ارتش اسرائیل را نشان داده‌ است.

🔹 یکی از آنها، محلی «در نوار غزه» و پشت حصار مرزی و دیگری مربوط به محل رخنه‌ای است که در بخش مرزی به وجود آمده است. به نظر می‌رسد افرادی در حال دویدن و برگشتن به نوار غزه از طریق این رخنه هستند.

🔹 این در حالی است که کنسرت موسیقی سوپرنووا در نزدیکی کیبوتص رعیم برگزار شده است که این یعنی محل حمله‌ها و محل برگزاری کنسرت، حدود ۵ کیلومتر با هم فاصله دارند.

🔹 بنابراین ویدئو درز نکرده و مربوط به محل برگزاری کنسرت هم نیست.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙 خبر ازدواج دوم سلیمانی

🔹 این هفته در قسمت ۱۳۹ پادکست فکت‌نامه به سراغ یک شایعه پربازدید یعنی خبر ازدواج دوم قاسم سلیمانی با رفته‌ایم و توضیح دادیم که این شایعه از کجا شروع شد و این روزها چگونه به صورت گسترده در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شود.

🔹 در این قسمت همچنین درباره «فکت علمی قرآن درباره جرم جو زمین»، ماجرای جاسوسی یک ویدئوی ساختگی بمب‌گذاری، شایعه ممنوع بودن تست دی‌ان‌ای در اسرائیل، ویدئوی سبزرنگ بالگرد اسرائیلی و همچنین آمار نادرست ایجاد اشتغال در ایران صحبت می‌کنیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

❌ ادعای نادرست درباره طرح ایده کشتار یهودیان از سوی مفتی بیت‌المقدس

📣 در شبکه‌های اجتماعی ویدیوی کوتاهی منتشر شده که در آن بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل گفته هیتلر نمی‌خواست یهودیان را نابود کند، ولی حاج امین الحسینی او را قانع کرد که آنها را بسوزاند.

🔹 این ویدیو بخشی کوتاه از یک ویدیوی ۸۰ ثانیه‌ای از رسانه Businessinsider است که در ادامه آن ادعای نتانیاهو رد شده است.

🔹 این ادعا مربوط به سخنرانی ۲۰ اکتبر ۲۰۱۵ بنیامین نتانیاهو در سی و هفتمین کنگره سران صهیونیسم است.

🔹 نتانیاهو پیشتر در سال ۲۰۱۲ هم اظهارات مشابهی را مطرح کرده بود. اما هر دو بار اظهارات او از سوی شخصیت‌ها، رسانه‌ها و پژوهشگران تاریخی رد شده بود.

🔹 هیتلر در ژانویه سال ۱۹۳۹ در پارلمان آلمان نازی در یک سخنرانی مفصل به شرح مواضع خود علیه یهودیان در اروپا پرداخته و در سناریویی که طراحی می‌کند جایی برای اخراج یهودیان وجود ندارد، او همان جا بر قصد خود برای حل این مشکل اروپا تاکید می‌کند.

🔹 همچنین می‌دانیم که دیدار مفتی بیت المقدس با هیتلر در ۲۸ نوامبر ۱۹۴۱ و در شهر برلین بوده است در حالی که فرایند نابودی و کشتار یهودیان در هولوکاست از ماه‌ها پیش آغاز شده بود.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

⁉️ تصویر پیش‌خدمت اسرائیلی با اسلحه جنگی گمراه‌کننده است

📣 در شبکه‌های اجتماعی تصویری در حال انتشار است که در آن دختری مسلح در یک کافی‌شاپ یا رستوران دیده می‌شود و گفته شده «گارسونی است که سفارش‌ها را در رستورانی در تل آویو می‌گیرد».

🔹 هیچ نمونه فارسی‌زبانی از این تصویر پیش از اول آذر، در هیچ رسانه‌ای دیده نمی‌شود. جستجوی معکوس تصویر در یاندکس، بینگ و گوگل نتیجه خاصی غیر از تصاویر دو روز گذشته ندارد.

🔹 این اسلحه یک M4 Carbine است که با توجه به «گیره ایمنی آلات متحرک سلاح» (نقطه نارنجی رنگ) قطعا اسرائیلی است و تنها در اختیار نیروی دفاعی اسرائیل است.

🔹 شواهدی در تصویر با محیط بیرونی یک بار در تل‌آویو به اسم بار نورمن (Norman Bar) مطابقت دارد، از جمله؛ کف‌پوش پیاده‌رو، درپوش چاه شهری، و پنکه نصب شده روی ستون دیوار.

🔹 در دست دختر یک تبلت دیده می‌شود. با این‌حال هیچ شاهد دیگری در تصویر در این باره دیده نمی‌شود که آیا او پیش‌خدمت است و در حال گرفتن سفارش است یا نه.

🔹 حمل اسلحه تمام اتوماتیک در اسرائیل برای افراد عادی ممنوع است. بنابراین فرد مسلح، نه یک شهروند عادی بلکه جزئی از ارتش (نیروی دفاعی اسرائیل) یا نیروی ذخیره ارتش است.

🔹 براساس قوانین ارتش اسرائیل، پرسنل نیروی دفاعی اسرائیل در شرایط خارج از وظیفه (برحسب یگان خدمتشان) باید در همه‌حال اسلحه خود را همراه داشته‌باشند.

🔹 بنابراین فکت‌نامه به ادعای «تصویر دختر پیش‌خدمت اسرائیلی با اسلحه جنگی» نشان گمراه‌کننده می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙 خبر ازدواج دوم سلیمانی

🔹 این هفته در قسمت ۱۳۹ پادکست فکت‌نامه به سراغ یک شایعه پربازدید یعنی خبر ازدواج دوم قاسم سلیمانی با رفته‌ایم و توضیح دادیم که این شایعه از کجا شروع شد و این روزها چگونه به صورت گسترده در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شود.

🔹 در این قسمت همچنین درباره «فکت علمی قرآن درباره جرم جو زمین»، ماجرای جاسوسی یک ویدئوی ساختگی بمب‌گذاری، شایعه ممنوع بودن تست دی‌ان‌ای در اسرائیل، ویدئوی سبزرنگ بالگرد اسرائیلی و همچنین آمار نادرست ایجاد اشتغال در ایران صحبت می‌کنیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

❓ ویدیوی قدیمی بمباران یک مسجد ارتباطی به این روزها ندارد

📣 برخی از کاربران در شبکه‌های اجتماعی، ویدئویی را با عنوان بمباران یک مسجد در غزه منتشر می‌کنند و ادعا می‌کنند این ویدئو مربوط به جنگ اخیر اسرائیل و حماس و حمله‌های هوایی ارتش اسرائیل به غزه است.

🔹 در ویدئو، لحظه انفجار یک مسجد را می‌بینیم و صدایی که روی ویدئو قرار دارد در حال خندیدن و نشان‌دادن واکنش خوشحال به این بمباران است.

🔹 این ویدئو هم از سوی طرفداران اسرائیل و هم از سوی مخالفان اسرائیل به عنوان ویدئویی مربوط به روزهای اخیر منتشر شده و این گمان را به وجود می‌آورد که مربوط به همین روزها است. به نظر می‌رسد انتشار این ویدئو در این روزها به دلیل بازنشر آن در یک کانال تلگرامی اسرائیلی به نام Tzap باشد.

🔹 این ویدئو قدیمی است و نشانه‌هایی وجود دارد که نشان می‌دهد دست‌کم مربوط به اوایل سال ۲۰۱۶ باشد. این ویدئو در ژانویه ۲۰۱۶ در یک کانال یوتیوب منتشر شده‌است.

🔹 ما هنوز درباره اصالت ویدئو، اصالت صدایی که روی آن قرار دارد و اینکه آیا مربوط به درگیری‌های اسرائیل و حماس است یا نه، اطلاع دقیقی نداریم و در صورت به دست آوردن اطلاعات بیشتر، این مطلب را به روز می‌کنیم. اما می‌دانیم این ویدئو قدیمی است و ارتباطی با این روزها ندارد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

📊 سهم بدهی‌های بانک آینده از افزایش پایه پولی در نیمه نخست سال ۱۴۰۲ چقدر است؟

📣 در شبکه‌های اجتماعی تصویری از یک اینفوگرافیک با این توضیح منتشر شده که «نیمی از چاپ پول بانک مرکزی در شش ماهه اول سال جاری صرف نجات بانک آینده شد.»

🔹 اعداد و ارقام ذکر شده در اینفوگرافیک دقیق و قطعی نیستند، اما بررسی شواهد و قرائن حکایت از آن دارند که بیش از نیمی از افزایش پایه پولی در نیمه نخست سال ۱۴۰۲، ناشی از افزایش بدهی‌های بانک آینده به بانک مرکزی است.

🔹 اضافه برداشت و بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی یکی از اجزای تشکیل دهنده پایه پولی است که اثر مستقیمی روی افزایش تورم دارد. پیش‌ از این نیز رسانه‌های رسمی و مرکز پژوهش‌های مجلس نیز در گزارش‌هایی از سهم قابل توجه بدهی‌های بانک آینده به بانک مرکزی در افزایش پایه پولی گزارش منتشر کرده‌اند.

🔹 بانک مرکزی ماه‌ها است گزارش متغیرهای پولی و بانکی را منتشر نمی‌کند، اما بررسی اطلاعات پراکنده‌ای که منتشر شده از افزایش ۱۰۷ هزار میلیارد تومانی پایه پولی در نیمه نخست امسال حکایت دارد.

🔹 در عین حال بررسی صورت‌های مالی بانک آینده هم نشان می‌دهد از ابتدای سال پایان شهریور بیش از ۶۹ هزار میلیارد تومان به بدهی‌های این بانک به شبکه بانکی اضافه شده است.

🔹 اگر تمام این بدهی را جزو مطالبات بانک مرکزی در نظر بگیریم به این نتیجه می‌رسیم که نزدیک ۶۵درصد از افزایش پایه پولی در ۶ ماه نخست امسال ناشی از افزایش بدهی بانک آینده به بانک مرکزی است.

🔹 با این اوصاف فکت‌نامه به این ادعا که «نیمی از چاپ پول بانک مرکزی در شش ماهه اول سال جاری صرف نجات بانک آینده شد»، نشان نیمه‌درست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

⚽️ ترجمه نادرست روی یک ویدیوی قدیمی از هواداران الهلال

📣 در شبکه‌های اجتماعی ویدیویی منتشر شده با این ادعا که در ورزشگاه کربلا که با پول ایرانی‌ها ساخته شده، علیه ایرانیان شعارهای تحقیرآمیز می‌دهند.

🔹 در این ویدئو به جای ترجمه شعار نوشته شده ایرانی گوش کن، شماها برده و کنیز ما هستید، از ۱۴۰۰ سال پیش تا همین امروز. اما آنچه این هواداران می‌گویند این است: ایرانی اسمع، عینک بتدمع، واللیله هذه، لازم تعانی. یعنی: ایرانی گوش‌کن، چشمت اشک خواهد ریخت، امشب باید سختی بکشی. شعاری که با کمی تغییر در مواجهه با تیم‌های دیگر هم داده‌اند.

🔹 این ویدیو پیش‌تر در سال ۲۰۱۷ منتشر شده بود و جستجو‌های ما نشان می‌دهد که استادیوم سلطان قابوس در مسقط پایتخت عمان است و ارتباطی با کربلا در عراق ندارد.

🔹 تیم‌ الهلال در سال ۲۰۱۷، شش بازی در مقابل تیم‌های ایرانی داشته است که از این بازی‌ها سه‌تایشان در استادیوم سلطان قابوس برگزار شده و با بررسی فیلم‌های این بازی‌ها می‌توانیم کم‌وبیش با اطمینان بگوییم که فیلم پخش شده از دیدار پرسپولیس و الهلال در ۳ اسفند ۱۳۹۵ در مرحله گروهی جام قهرمانان آسیا است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🌐 پیمانکاران فیلترینگ در ایران: قسمت پنجم شرکت امن‌افزار گستر شریف

🔹 شرکت «امن‌افزار گستر شریف» یکی از مهم‌ترین پیمانکاران فیلترینگ و مجری طرح توسعه «راهکارهای یکپارچه امن فضای مجازی» در ایران است.

🔹 «امن‌افزار» نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای فیلترینگ مثل «سپر»‌ و «پارس گیت» را تولید می‌کند که در شرکت‌های ارتباطی اینترنتی، مخابراتی، زیرساختی و ISPها برای مسدودکردن نشانی وب‌سایت‌ها و لینک‌های اینترنتی استفاده می‌شوند.

🔹 در میان مشتریان این شرکت لیست بلندی از وزارت‌خانه‌ها، بانک‌ها، بیمه‌ها، شرکت‌های فعال در بورس، شهرداری تهران و … دیده می‌شود. امنیت مجازی بسیاری از ارگان‌های مهم وابسته به محصولات و خدمات امن افزار است.

🔹 امن‌افزار و گروه طوبی‌تک قراردادی با عنوان «خدمات مشاوره استقلال لایه خدمات شبکه ملی اطلاعات و رفع وابستگی‌های کلیدی» منعقد کرده‌اند. امن‌افزار در قرارداد دیگری هم‌زمان با اعتراضات ۱۴۰۱ چهل دستگاه دوربین نظارت تصویری برای شهرداری تهران خریده است.

🔹 محمد جواد شکوری مقدم، بنیانگذار آپارات و فیلیمو و از سرمایه‌گذاران اصلی امن افزار گستر شریف است. از سال ۱۳۹۰، رسول جلیلی، رئیس پیشین دانشگاه شریف و عضو منتخب علی خامنه‌ای در شورای عالی فضای مجازی، عضو هیات مدیره امن‌افزار گستر شریف است.

🔹 امن افزار گستر شریف، از سال ۲۰۱۲ و بر اساس دستور اجرایی اوباما، رئیس‌جمهوری پیشین آمریکا به‌ دلیل «ارتباط یا نقش در سانسور، نقض حقوق بشر از سوی دولت ایران و حمایت از تروریسم»، تحریم‌ و و در فهرست ناقضان حقوق بشر وزارت خارجه آمریکا قرار دارند.

👈 در اینترنت‌آباد بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🚀 چند فکت درباره موشک‌های شکری

📣 در روزهای اخیر بخشی از سخنان فاطمه بلوری کاشانی، همسر مصطفی احمدی‌روشن در تلویزیون ایران در مورد ساخت موشک با شکر و روغن مورد توجه قرار گرفته‌است.

🔹 او می‌گوید: مصطفی احمدی روشن قبل از اینکه وارد فعالیت‌های هسته‌ای شود به نیروی قدس می‌رود و در بخش دفاعی آن چند ماهی کار می‌کند.

🔹 او می‌گوید: احمدی روشن با توجه به نیاز مقاومت که از مواد ابتدایی و دم‌دست یک موشک ساخته شود با کمک شکر و روغن و مواد دم‌دست یک موشک طراحی کردند.

🔹 او می‌گوید: فیلمش هست که احمدی روشن و دوستانش آن را در بیابان امتحان کردند و به‌خاطر این طرحی که داشتند پژوهشگر برتر حوزه سلمان فارسی شدند.

🔹 موشک شکری پدیده جدیدی نیست و برای دانش‌آموزان دبیرستانی و دانشجویان علاقه‌مند به موشک و هوافضا، پدیده‌ای معمول و قابل تست و آزمایش است.

🔹 موشک‌های شکری یا R-Candy یک نوع موشک «سوخت جامد» هستند. شکر به عنوان سوخت و نیترات پتاسیم، به‌عنوان اکسید‌کننده در آنها استفاده می‌شود.

🔹 هرچند نیرویی که شکر ایجاد می‌کند توان جابه‌جایی جرم بسیار کمتری دارد و نسبتا گران است در حد همان کار دانشجویی - آماتور است اما به استفاده جدی از آن هم فکر شده‌است.

🔹 کتائب عزالدین قسام حماس هم در سال‌های اولیه فعالیت‌های موشکی خود (پیش از سال ۱۳۸۴) از این موشک‌های ساده شکری استفاده می‌کردند.

🔹 با توجه به زمان‌هایی که همسر احمدی روشن اعلام می‌کند، او باید باید در بین برندگان «جشنواره سلمان فارسی» (دو سالانه در حوزه تحقیقات علمی دفاعی در سپاه پاسداران) نهم یا دهم باشد.

🔹 اما در هیچ آرشیوی در دسترسی نه اسم او نه اسم هیچ برنده یا کاندید دیگری اعلام نشده و فیلمی که همسر احمدی روشن مدعیست نیز تا لحظه انتشار این مطلب منتشر نشده‌است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🔔 شایعات و خبرهای عجیبی را که در فضای مجازی می‌بینید برای ما بفرستید تا بررسی و درستی‌سنجی کنیم.

💬 راه های ارتباط با فکت‌نامه و ارسال سوژه:

🐦 https://twitter.com/factnameh

📷 https://www.instagram.com/factnameh

📱 https://t.me/FactNamehBot

📱 https://t.me/FactNamehAdmin

📧 info@factnameh.com

🎙 موشک‌شکری

🔹 این هفته در قسمت ۱۴۰ پادکست هفتگی فکت‌نامه، هم فکت‌چک اقتصادی داریم، هم عکس و ویدئوهای مربوط به اسرائیل و حماس را فکت‌چک کرده‌ایم و هم درباره سوژه‌هایی جنجالی مثل آزمایش «موشک شکری» به دست یک دانشمند ایرانی صحبت می‌کنیم.

🔹 اولین موضوع مربوط به ادعایی است که می‌گوید ایده اولیه کشتار و سوزاندن یهودیان در اردوگاه‌های کار اجباری نازی، از طرف مفتی بیت‌المقدس به هیتلر گفته شده است. توضیح می‌دهیم که چرا این ادعا بی‌اساس و نادرست است.

🔹 در ادامه فکت‌هایی را درباره استفاده از شکر برای موشک‌ها مرور می‌کنیم که مربوط به ادعای همسر مصطفی احمدی روشن است. او می‌گوید همسرش در خوابگاه دانشجویی، با کمک شکر و روغن، موشک می‌ساخته است.

🔹 در ادامه هم یک عکس از تل‌آویو و یک ویدئوی قدیمی از انفجار یک مسجد را بررسی می‌کنیم.

🔹 فکت‌چک اقتصادی این هفته، مربوط به سهم بدهی‌های بانک آینده از افزایش پایه پولی است و آخرین سوژه هم، شعاری است که گفته می‌شود در استادیومی در کربلا علیه ایرانی‌ها داده می‌شود؛ ادعایی که نادرست است و ترجمه‌ای غلط از یک شعار فوتبالی است.

💬 در پایان هم برخی از کامنت‌های شنوندگان و مخاطبان را مرور می‌کنیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

✅ @Factnameh

⚠️ نمونه‌هایی از خبرهای نادرست درباره جنگ اسرائیل و حماس

📣 این روزها عکس‌ها، ویدیوها و شایعه‌های زیادی مربوط به جنگ اسرائیل و حماس در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شود. برخی از آن‌ها را مرور می‌کنیم.

❌ شایعه نادرست خودکشی روانشناس نتانیاهو

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

❌ انتشار ویدئوی اعتراض‌های داخلی در اسپانیا با عنوان تجمع حمایت از غزه

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

🐏 مصاحبه بن‌سلمان با الجزیره درباره اسماعیل هنیه و کمک به غزه

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

👎 عکس ساختگی با عنوان طرح جلد فوربز درباره خالد مشعل

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❌ باشگاه فوتبال سلتیک و حمایت از مردم فلسطین

📣 سایت‌های خبری و صداوسیما در گزارش‌های متعددی اعلام کرده‌اند یوفا تیم فوتبال سلتیک اسکاتلند را به دلیل حمایت از مردم فلسطین و نشان دادن پرچم فلسطین جریمه کرده است.

🔹 یوفا اما می‌گوید این جریمه به خاطر نشان دادن پرچم فلسطین نبوده است و دلیل آن را «پیام‌های تحریک‌آمیز با ماهیت توهین‌آمیز» عنوان کرده است.

🔹 در میان عکس‌هایی که از بازی سلتیک با اتلتیکو مادرید منتشر شده، پرچم گروه جبهه مردمی برای آزادی فلسطین دیده می‌شود. اتحادیه اروپا و چند کشور دیگر این گروه را در فهرست گروه‌های تروریستی قرار داده‌اند.

🔹 تیم سلتیک دو بار دیگر نیز به دلیل آنچه نشان دادن پرچم گروه‌های ملی تروریستی عنوان شده، جریمه شده است. بازی‌هایی نیز وجود داشته که برخی از تماشاگران سلتیک در آنها پرچم فلسطین را نمایش داده‌اند و این موضوع جریمه‌ای در پی نداشته است.

🔹 فکت‌نامه نیز به این ادعا که یوفا اعلام کرده تیم سلتیک را به خاطر نشان دادن پرچم فلسطین جریمه کرده نشان نادرست می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🔔 ادعای شاخ‌دار وزیر ارشاد درباره فیلتر نبودن شبکه‌های اجتماعی

📣 وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در مصاحبه با خبرنگاران گفت: «در شبکه‌های اجتماعی فیلترینگ نداریم.»

🔹 او گفت «طبق مقررات بین‌المللی هر مجموعه در خارج از کشور باید با حوزه مدیریت داخلی هماهنگی داشته باشد. پس قاعدتا این سکوهای خارجی باید در ایران نمایندگی داشته باشند.»

🔹 اولا ده‌ها سرویس شبکه اجتماعی و پیام‌رسان در داخل ایران فیلتر است و کافیست هر کسی با اینترنت ایران آن را چک کند.

🔹 ثانیا هیچ «مقررات بین‌المللی» در این زمینه برای دولت ایران وجود ندارد. دولت ایران هیچ تعهدی در این زمینه را نپذیرفته‌است.

🔹 مثلا پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی ایرانی، مانند ایتا یا بله که بارها توسط مقامات ایرانی در کشورهای خارجی استفاده شده‌اند، اما در آن کشورها دفتری ندارند.

🔹 مصوبات نهاد‌های بین‌المللی در راس آن‌ها اتحادیهٔ بین‌المللی مخابرات ITU نمی‌تواند مستقیما کشوری را مجبور به پذیرش رویه‌ای در بسیاری از مسائل داخلی خود کند.

🔹 جمهوری اسلامی ایران بارها تعهداتش به کنوانسیون بین‌المللی مخابرات را نقض کرده و در زمان تصویب آن در مجلس شورای اسلامی، این حق را برای خود قائل شده و آن را به صورت قانون درآورده است.

🔹 دستاویز قرار دادن «کنوانسیونی که جمهوری اسلامی ایران یکی از ناقضان آن است» برای توجیه قطع دسترسی و جلوگیری از «جریان آزاد اطلاعات» که خود نقض آشکار حقوق بشر است، شاخ‌دار است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

❓ جنازه نوزاد فلسطینی عروسک نیست

📣 برخی از کاربران در شبکه‌های اجتماعی مانند X (توییتر پیشین) در توضیح ویدئویی که در آن یک مرد فلسطینی، نوزادی کفن‌شده را در دست گرفته است می‌گویند او از عروسک استفاده کرده و این نوزاد، واقعی نیست. برخی نیز از عکس مربوط به این اتفاق برای انتشار ادعای خود استفاده کرده‌اند.

🔹 برخی از منتقدان فلسطینی‌ها می‌گویند آنها از جنازه‌های ساختگی یا عروسک برای گمراه‌کردن افکار عمومی و بالا نشان‌دادن تلفات خود استفاده می‌کنند. این افراد، از عبارت پالیوود (ترکیب دو کلمه Palestine و Hollywood) برای ادعای خود استفاده می‌کنند.

🔹 این ویدئو نخستین بار در تاریخ اول دسامبر ۲۰۲۳ در حساب اینستاگرامی هانی ابورزق، خبرنگار فلسطینی منتشر شده است.

🔹 او در توضیح این ویديو نوشته که در حال ضبط سوگواری یک مرد برای کشته‌شدن نوزادی یک‌ماه‌ونیمه است. ابورزق توضیح می‌دهد که این نوزاد، جان خود را بر اثر بمباران خانه‌ای در منطقه المحرقة در نوار غزه از دست داده است.

🔹 در عکس‌ دیگری که این روزنامه‌نگار منتشر کرده، نام محمد هانی الزهار روی کفن این نوزاد نوشته شده است.

🔹 به جز این عکس‌ها و ویدئوها، عکس‌های دیگری نیز از این نوزاد در سایت Getty Images منتشر شده که جزئیات بیشتری از صورت این نوزاد را نشان می‌دهد.

🔹 در جزئیاتی که عکس‌ها و ویدئوها وجود دارد، دلیلی بر اینکه این نوزاد، عروسک باشد دیده نمی‌شود. جزئیات صورت نیز اثبات می‌کند این عکس‌ها مربوط به صورت یک نوزاد واقعی است.

🔹 تحقیقات نشان می‌دهد در موارد زیادی، چشم افراد در زمان مرگ باز باقی می‌ماند و چشم نیز پس از مدتی در همین حالت باقی می‌ماند و بسته نمی‌شود. بی‌حرکتی بدن نوزاد نیز به دلیل این است که او جان خود را از دست داده و این ادعا که با یک عروسک مواجهیم، مبنایی ندارد.

🔹 با این اوصاف فکت‌نامه به این ادعا که فلسطینی‌ها به جای نوزاد کشته‌شده از عروسک استفاده کرده‌اند نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh

🎙 موشک‌شکری

🔹 این هفته در قسمت ۱۴۰ پادکست هفتگی فکت‌نامه، هم فکت‌چک اقتصادی داریم، هم عکس و ویدئوهای مربوط به اسرائیل و حماس را فکت‌چک کرده‌ایم و هم درباره سوژه‌هایی جنجالی مثل آزمایش «موشک شکری» به دست یک دانشمند ایرانی صحبت می‌کنیم.

🔹 اولین موضوع مربوط به ادعایی است که می‌گوید ایده اولیه کشتار و سوزاندن یهودیان در اردوگاه‌های کار اجباری نازی، از طرف مفتی بیت‌المقدس به هیتلر گفته شده است. توضیح می‌دهیم که چرا این ادعا بی‌اساس و نادرست است.

🔹 در ادامه فکت‌هایی را درباره استفاده از شکر برای موشک‌ها مرور می‌کنیم که مربوط به ادعای همسر مصطفی احمدی روشن است. او می‌گوید همسرش در خوابگاه دانشجویی، با کمک شکر و روغن، موشک می‌ساخته است.

🔹 در ادامه هم یک عکس از تل‌آویو و یک ویدئوی قدیمی از انفجار یک مسجد را بررسی می‌کنیم.

🔹 فکت‌چک اقتصادی این هفته، مربوط به سهم بدهی‌های بانک آینده از افزایش پایه پولی است و آخرین سوژه هم، شعاری است که گفته می‌شود در استادیومی در کربلا علیه ایرانی‌ها داده می‌شود؛ ادعایی که نادرست است و ترجمه‌ای غلط از یک شعار فوتبالی است.

💬 در پایان هم برخی از کامنت‌های شنوندگان و مخاطبان را مرور می‌کنیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در گوگل پادکست بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:02:38 ادعای طرح ایده کشتار یهودیان از سوی مفتی بیت‌المقدس
00:15:44 موشک‌های شکری
00:27:58 تصویر دختر پیش‌خدمت اسرائیلی با اسلحه جنگی
00:32:54 ویدیوی قدیمی انفجار یک مسجد
00:38:17 سهم بدهی‌های بانک آینده از افزایش پایه پولی
00:44:52 ترجمه نادرست روی یک ویدیوی قدیمی از هواداران الهلال
00:51:42 کامنت‌ها

✅ @Factnameh

❌ شکسته‌شدن دست جوان فلسطینی در زندان اسرائیل بعد از حمله ۷ اکتبر حماس به اسرائیل

📣 در روزهای اخیر رسانه‌های عربی مصاحبه‌هایی با یک جوان فلسطینی به نام محمد نزال منتشر کرده و از شکنجه‌ او در بازداشت اسرائیل و شکستن دستانش در زندان خبر دادند.

🔹 مقامات اسرائیل در مقابل ویدیویی از لحظه آزادی او منتشر کرده و مدعی شدند که او در زمان آزادی و تحویل به صلیب سرخ سالم بوده است.

🔹 محمد نزال یکی از افرادی بود که با توافق مبادله اسرا بین حماس و اسرائیل در جریان آتش‌بس بشردوستانه اخیر آزاد شد. این جوان ۱۸ (و به روایتی ۱۷ ساله) و از اهالی کرانه باختری، در روز دوشنبه ۶ آذر، آزاد شد. او از مرداد ماه در زندان نفحه (Nafha) در بازداشت به سر می‌برد. بعضی از گزارش‌ها حاکی از آن است که او محکوم به شش ماه حبس بوده‌است. در گزارش بی‌بی‌سی هم گفته شده که «بدون هیچ اتهامی» در بازداشت بوده.

🔹 در ویدیوی لحظه آزادی که مقامات اسرائیل منتشر کرده‌اند، دستان محمد نزال در گچ نیست و باندپیچی نشده. با وجود این در این ویدیو فقط در لحظه سوار شدن او به اتوبوس صلیب سرخ دستان او یک لحظه دیده می‌شود که بر اساس آن نمی‌توان نظر قطعی‌ای درباره سالم بودن یا نبودن انگشتانش داد.

🔹 محمد نزال در مصاحبه‌های شب آزادی خود بعد از پیاده شدن از اتوبوس صلیب سرخ با دستان باندپیچی شده و آتل‌بندی شده دیده می‌شود و می‌گوید که بعد از حمله ۷ اکتبر حماس به اسرائیل، رفتار زندانبانان با زندانیان فلسطینی تغییر کرد. او گفت که در زندان اسرائیل کتک خورده، شکنجه شده، تحقیر شده، با سگ به آنها حمله شده و در نهایت دستانش شکسته و خدمات درمانی هم دریافت نکرده است. او می‌گوید اولین مراقبت درمانی را در اتوبوس صلیب سرخ دریافت کرده.

🔹 خبرنگار بی‌بی‌سی جهانی به خانه محمد نزال رفته، عکس‌های رادیولوژی او را که فردای روز آزادی‌اش (۲۸ نوامبر، ۷ آذر) در بیمارستانی در رام‌الله گرفته را دیده و دو پزشک در بریتانیا شکستگی انگشتانش را بر اساس این عکس‌ها تایید کردند. بی‌بی‌سی همچنین عکسی اختصاصی را از بدن کبود و زخمی او منتشر کرد.

🔹 سایت درستی‌سنجی مسبار نیز دو روز بعد از آزادی محمد و با بالا گرفتن تردیدها در مورد اظهارات او عکس‌های رادیولوژی از هر دو دست شکسته‌اش، گزارش بیمارستان و عکسی از آثار ضرب و جرح روی بدنش منتشر کرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

✅ @Factnameh